Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)

Nicolaus de Lyra

Biblia communis

Capitulum 14

Numérotation du verset Ez. 14,1

venerunt ad me viri seniorum Israel

et sederunt coram me.

Numérotation du verset Ez. 14,2

factus est sermo Domini ad me dicens

Numérotation du verset Ez. 14,3

fili hominis viri isti posuerunt immunditias suas

in cordibus suis et scandalum iniquitatis sue statuerunt

contra faciem suam

numquid interrogatus respondebo eis

Numérotation du verset Ez. 14,4

propter hoc

loquere eis et dices ad eos hec dicit Dominus Deus

homo homo de domo Israel

qui posuerit immunditias suas in corde suo et scandalum iniquitatis sue statuerit contra faciem suam et

venerit

ad prophetam interrogans per eum me ego Dominus respondebo ei in multitudine immunditiarum suarum

Numérotation du verset Ez. 14,5

ut capiatur

domus Israel in corde suo quo recesserunt a me in cunctis idolis suis

Numérotation du verset Ez. 14,6

propterea dic ad domum Israel hec dicit Dominus Deus convertimini et recedite ab idolis vestris et ab universis contaminationibus vestris avertite facies vestras

Numérotation du verset Ez. 14,7

quia homo homo de domo Israel et de proselytis quicumque advena fuerit in Israel si alienatus fuerit a me et posuerit idola sua in corde suo et scandalum iniquitatis sue statuerit contra faciem suam et venerit ad prophetam ut interroget per eum me ego Dominus respondebo ei per me

Numérotation du verset Ez. 14,8

et ponam faciem meam super hominem illum

et faciam eum in exemplum et in proverbium

et disperdam eum de medio populi mei et

scietis quia ego Dominus

Numérotation du verset Ez. 14,9

et propheta

cum erraverit et locutus fuerit verbum ego Dominus

decepiam¹

¹ decipiam] decipi Weber

prophetam illum et extendam manum meam super eum

et delebo eum

de medio populi mei Israel

Numérotation du verset Ez. 14,10

et portabunt

iniquitatem suam iuxta iniquitatem interrogantis sic iniquitas prophete erit

Numérotation du verset Ez. 14,11

ut non erret ultra

domus Israel a me

neque polluatur in universis prevaricationibus suis

sed sit mihi in populum et ego sim

eis in Deum ait Dominus exercituum

Numérotation du verset Ez. 14,12

et factus est sermo Domini ad me dicens

Numérotation du verset Ez. 14,13

fili hominis terra

cum peccaverit mihi ut prevaricetur

prevaricans extendam manum meam super eam

et conteram

virgam panis eius

et immittam in eam famem

et interficiam de ea hominem

et iumentum

Numérotation du verset Ez. 14,14

et si fuerint tres viri isti in medio eius

Noe

Daniel

et Iob

ipsi

iustitia sua liberabunt

animas suas ait Dominus exercituum

Numérotation du verset Ez. 14,15

quod si et bestias pessimas

induxero super terram ut vastem eam et fuerit invia eo quod non sit pertransiens propter bestias

Numérotation du verset Ez. 14,16

tres viri isti

qui fuerint in ea vivo ego dicit Dominus Deus quia nec filios nec filias

liberabunt

sed ipsi soli liberabuntur terra autem desolabitur

Numérotation du verset Ez. 14,17

vel si gladium induxero super terram illam

et dixero gladio transi per terram et interfecero de ea hominem et iumentum

Numérotation du verset Ez. 14,18

et tres viri isti fuerint in medio eius vivo ego dicit Dominus Deus non liberabunt filios neque filias sed ipsi soli liberabuntur

Numérotation du verset Ez. 14,19

si autem et pestilentiam immisero super terram illam

et effudero indignationem meam super eam in sanguine ut auferam ex ea hominem et iumentum

Numérotation du verset Ez. 14,20

et Noe et Daniel et Iob fuerint in medio eius vivo ego dicit Dominus Deus quia filium et filiam non liberabunt sed ipsi iustitia sua liberabunt animas suas

Numérotation du verset Ez. 14,21

quoniam hec dicit Dominus Deus quod si

et quatuor iudicia mea pessima gladium

et famem

et bestias malas

et pestilentiam

misero in Hierusalem ut

interficiam de ea hominem et pecus

Numérotation du verset Ez. 14,22

tamen relinquetur

in ea salvatio

educentium filios et filias ecce

ipsi egredientur ad vos

et videbitis viam eorum et adinventiones eorum et consolabimini super malo quod induxi in Hierusalem in omnibus que importavi super eam

Numérotation du verset Ez. 14,23

et consolabuntur vos cum videritis viam eorum et adinventiones eorum et cognoscetis quod non frustra fecerim omnia que feci in ea ait Dominus Deus

Capitulum 14

Numérotation du verset Ez. 14,1

^marg.| £ .1. % {4.1171} Et venerunt ad me viri seniorum Israel : Supra descripta est Ierosolymitarum vastatio, hic ponitur transmigratorum consolatio : Et dividitur in duas partes : quia primo ponitur utilis monitio : et secundo subditur ipsa consolatio, ibi : Et factus est. Monitio autem utilis fuit, quod quesierant divinum responsum a prophetis sanctis : et ideo dividitur in tres partes, quia primo ponitur impedimenti ostensio, secundo {4.1172} subditur eius remotio, ibi : Propterea. tertio falsitatis punitio, ibi : Propheta cum narraverit. Impedimentum autem divini responsi est ipsum querere fictitie, ut pote ad tentandum prophete veritatem : vel quia queritur eius responsum propter curiositatem, non propter vite proprie emendationem : et tales erant de quibus hic dicitur : Et venerunt ad me viri, etc. ideo sequitur.

^marg.| £ .2. % Viri isti posuerunt immunditias suas in cordibus suis, id est firmiter proposuerunt perseverare in eis.

^marg.| £ .1. % {4.1173} Et scandalum iniquitatis sue : iniquitatem suam que prebet aliis ruendi occasionem.

^marg.| £ .2. % Statuerunt contra faciem suam, habentes eam in iugi memoria ad iterandum eam.

^marg.| £ .3. % Numquid interrogatus respondebo eis : quasi dicat non ad votum suum, quia indigni sunt, eo quod non querunt intentione recta, sed perversa. Cetera patent ex dictis usque ibi:

^marg.| £ .4. % Ego Dominus respondebo ei in multitudine, etc., id est secundum demeritum immunditie sue : Et illud meritum est, quod sibi non respondeatur. Aliquando enim ponitur affirmatio pro negatione, sicut cum dicitur alicui male petenti ironice : Ego faciam quod petis : Vel si respondeatur ei, respondebitur ita obscure, quod non intelliget.

^marg.| £ .5. % Ut capiatur domus Israel, etc. Istud ut non tenetur causaliter : quia Deus non potest esse causa mali culpe, sed consecutive. Ad hoc enim, quod Deus non respondet male petenti : vel obscurum responsum dat ei, sequitur quod remanet in errore suo.

^marg.| £ .6. % Propterea : Hic consequenter ponitur huius impedimenti remotio, cum dicitur.

^marg.| £ .7. % Convertimini et recedite, etc. Per veram et perfectam penitentiam : et sic supple habebitis bonum et clarum responsum.

^marg.| £ .8. % {4.1174} Quia homo homo, id est quilibet homo.

^marg.| £ .9. % De domo Israel : inde nativus.

^marg.| £.10.% Et de proselytis, id est de Gentilibus conversis ad Iudaismum.

^marg.| £.11.% Si alienatus fuerit a me : per idololatriam.

^marg.| £.12.% Et posuerit idola sua in corde : firmiter proponens ea colere.

^marg.| £.13.% Et venerit ad prophetam : scilicet verum.

^marg.| £.14.% Ego Dominus respondebo ei per me : et non per prophetam, et ista responsio erit sue iniquitatis punitio. ideo subditur.

^marg.| £.15.% Et ponam faciem meam super : ad peccata sua diiudicandum et puniendum, ideo sequitur.

^marg.| £.16.% Et faciam eum : scilicet terroris videntibus eius punitionem.

^marg.| £.17.% Et in proverbium : ita quod in maledictione alicuius dicetur communiter : Sic faciat tibi Dominus, sicut illi.

^marg.| £.18.% Et propheta : Hic consequenter ponitur false prophetie punitio, tam ex parte interrogantis, quam ex parte respondentis, cum dicitur : Et propheta. scilicet falsus.

^marg.| £.19.% Cum erraverit : a spiritu maligno ex suo demerito deceptus.

^marg.| £.20.% Et locutus fuerit verbum : scilicet falsum.

^marg.| £.21.% Ego Dominus decepi, id est decipi permisi.

^marg.| £.22.% Et extendam manum meam, id est virtutem meam.

^marg.| £.23.% Super eum : ad ipsum puniendum. ideo subditur.

^marg.| £.24.% Et delebo : in persona propria et posteritate sua.

^marg.| £ .1. % {4.1175} Et portabunt, etc. scilicet propheta et interrogans spiritum, ideo subditur.

^marg.| £ .2. % Iuxta iniquitatem, etc., id est iniquitas utriusque punietur : gravius tamen iniquitas prophete, quia maior est.

^marg.| £ .3. % Ut non erret ultra : per talem prophetam decepta.

^marg.| £ .4. % Sed sit mihi : cultum latrie exhibendo.

^marg.| £ .5. % Et ego : in viam salutis dirigendo.

^marg.| £ .6. % Et factus est, etc. Hic consequenter ponitur transmigratorum consolatio. Sciendum tamen, quod expositores Latini communiter exponunt residuum huius cap. contra habitatores Hierusalem et Iudee dicentes : quod hic ab eis excluditur remedium speratum : eo quod confidebant liberari a comminationibus Ieremie per merita antiquorum patrum : et hoc removetur ab eis per hoc quod dicitur, quod si Noe, Daniel et Iob qui fuerunt valde iusti, essent inter eos, et pro eis orantes non liberarent eos : sed tantum seipsos. Sed littera non videtur ad hoc concordare in fine cap. sed magis discordare : propter quod Rabbi Salomon aliter exponit dicens, quod Deus hic distinguit inter punitionem Gentilium et Iudeorum, scilicet quod si pro peccatis alicuius terre vel civitatis Gentilium Deus inferat unam de quatuor plagis hic enumeratis ad eius destructionem, si Noe, Daniel et Iob essent ibi, non liberarent populum : sed seipsos tantum, et civitas vel terra funditus destrueretur absque reparatione, sicut habetur exemplum Gn. 19. de subversione Sodome in qua fuerunt liberati tantum tres iusti. scilicet Loth cum duabus filiabus suis. Sed si omnes quatuor plagas hic enumeratas inducat super Hierusalem ad eius destructionem, aliqui tantum reservabuntur in vita ad civitatis futuram reparationem, et sic factum est, {4.1176} quia Zorobabel nepos Iechonie fuit dux redeuntium de Babylone, sub quo reedificatum est templum, et postea civitas sub Neemia : et hoc dictum erat ad magnam consolationem transmigratorum : ergo applicando litteram ad hanc sententiam, residuum huius capituli in duas partes dividitur. Quia primo ponitur modus punitionis terre Gentilium, secundo Iudeorum, ibi : Quoniam hec dicit. Circa primum dicitur in persona Domini.

^marg.| £ .7. % Terra : scilicet Gentilium.

^marg.| £ .8. % Cum peccaverit mihi, ut prevaricetur prevaricans : exaggerando peccata peccatis.

^marg.| £ .9. % Extendam manum meam super eam : ad ipsam puniendum.

^marg.| £.10.% Et conteram, id est sustentamentum cuiuslibet cibi, qui nomine panis intelligitur in scriptura. Et hec prima plaga, scilicet famis.

^marg.| £.11.% Noe, Daniel : Isti tres pre ceteris patribus hic nominantur, quia suis orationibus non salvaverunt alios. Noe enim non salvavit orationibus suis orbem a diluvio. Septem autem persone cum eo salvate fuerunt propter suam iusticiam, et ut per eas multiplicaretur genus humanum. Similiter Daniel suis orationibus non liberavit Hierusalem a destructione, nec Iob filios suos et filias a morte.

^marg.| £.12.% Ipsi iustitia sua liberabunt animas suas, id est personas suas tantum. Consequenter ponitur plaga secunda, cum dicitur.

^marg.| £.13.% Quod et si bestias pessimas : Ut leones et serpentes et dracones, a quibus nullo modo se possunt homines defendere. Cetera patent ex dictis. Consequenter ponitur tertia plaga, cum dicitur.

^marg.| £.14.% Vel si gladium induxero super terram illam : scilicet Gentilium.

^marg.| £ .1. % {4.1177} Et dixero gladio : Hoc est bellatoribus utentibus gladio. Cetera patent. Consequenter ponitur quarta plaga, cum dicitur.

^marg.| £ .2. % Si autem et pestilentiam immisero, id est generalem mortalitatem ex corruptione aeris.

^marg.| £ .3. % Et effudero indignationem, etc., id est effectum vindicte mee.

^marg.| £ .4. % In sanguine, id est destructione vite generaliter, eo quod vita consistit in sanguine, secundum quod dicitur Leu. 17.c. Anima omnis carnis in sanguine est. Cetera patent ex dictis.

^marg.| £ .5. % Quoniam hec dicit : Hic consequenter ponitur modus punitionis Hierusalem.

^marg.| £ .6. % Quod et si quatuor iudicia mea pessima, id est effectus vindicte mee predictos.

^marg.| £ .7. % Gladium et famem, etc. Immisero in Hierusalem simul, sicut et factum fuit in obsidione per Chaldeos, ut dictum est supra 5. cap.

^marg.| £ .8. % Tamen relinquetur : scilicet aliquorum : quorum filii et filie reedificabunt civitatem et eam habitabunt, sicut factum fuit sub Zorobabel duce, et Neemia, ut predictum est. Et non sit hic mentio de tribus predictis {4.1178} patribus Noe, Daniel, et Iob : ad designandum quod etiam sine meritis patrum Deus hoc faceret, ut dicit Rabbi Salomon eo quod elegit civitatem illam ad suum cultum : unde licet bis fuerit funditus eversa, tamen fuit bis edificata, et adhuc stat.

^marg.| £ .9. % Ecce ipsi egredientur, id est illi qui reservabuntur vivi destructa Hierusalem per Chaldeos, venient ad vos transmigratos, quia ducti fuerunt in Babylonem, ut habetur. 4Rg. ultimo.

^marg.| £.10.% Et videbitis viam eorum, id est peccata per effectum pene a Deo imposite.

^marg.| £.11.% Et consolabimini super, id est illud malum erit vobis occasio consolationis contra hoc quod dolebatis vos tradidisse Chaldeis de consilio Ieremie, quia per hoc videbitis vos evasisse maius malum sine comparatione.

^marg.| £.12.% Et consolabuntur : dicentes vos fuisse beatos respectu eorum.

^marg.| £.13.% Et cognoscetis, etc. Potio enim amara non dicitur esse frustra, si sequitur sanitas : Similiter nec illa dura pena a Deo inflicta supra Hierusalem, quia hoc fuit ad declarationem divine iustitie, et ad correctionem populi : et quia hoc viderunt prius transmigrati. et ideo fuerunt consolati.