string(58) "/var/www/html/gloss-e/sources/editions/lyr/GLOSS-lyr37.xml"
Nicolaus de Lyra

Capitulum 32

Numérotation du verset Ez. 32,1 

Et factum est duodecimo anno in mense duodecimo in una
mensis factum est verbum Domini ad me dicens
Numérotation du verset Ez. 32,2 

fili hominis assume lamentum super pharao regem Egypti
et dices ad eum leoni
gentium
assimilatus es
et draconi
qui est in mari et ventilabas
cornu
in fluminibus tuis et conturbabas aquas
pedibus tuis et conculcabas flumina eorum
Numérotation du verset Ez. 32,3 

propterea hec dicit Dominus Deus expandam super te rete meum
in multitudine populorum multorum
et extrahent te in sagena mea
Numérotation du verset Ez. 32,4 

et proiciam te
in terram super faciem agri abiciam te
et habitare faciam super te
omnia volatilia celi
et saturabo de te bestias universe terre
Numérotation du verset Ez. 32,5 

et dabo carnes tuas
super montes et implebo colles tuos
sanie tua
Numérotation du verset Ez. 32,6 

et irrigabo terram pedore sanguinis tui
super montes et valles implebuntur ex te
Numérotation du verset Ez. 32,7 

et operiam cum extinctus fueris celos
et nigrescere faciam
stellas eius
solem nube tegam et luna non dabit lumen suum
Numérotation du verset Ez. 32,8 

omnia luminaria celi merere faciam super te et dabo tenebras super terram tuam
dicit Dominus Deus
Numérotation du verset Ez. 32,9 

et irritabo cor populorum multorum
cum induxero contritionem tuam in gentibus super terras quas nescis
Numérotation du verset Ez. 32,10 

et stupescere faciam super te
populos multos
et reges eorum
horrore nimio formidabunt super te
propter universas iniquitates quas operatus es1
1 propter universas iniquitates quas operatus es] om. Weber
cum volare ceperit gladius meus
super facies eorum
et obstupescent repente
singuli pro anima sua in die ruine sue
Numérotation du verset Ez. 32,11 

quia hec dicit Dominus Deus gladius regis Babylonis veniet tibi
Numérotation du verset Ez. 32,12 

in gladiis fortium
deiciam multitudinem tuam
inexpugnabiles gentes omnes hee
et vastabunt superbiam Egypti et
dissipabitur multitudo eius
Numérotation du verset Ez. 32,13 

et perdam omnia iumenta eius
que erant super aquas plurimas
et non conturbabit eas pes hominis ultra neque ungula iumentorum turbabit eas
Numérotation du verset Ez. 32,14 

tunc purissimas reddam
aquas eorum
et flumina eorum quasi oleum
adducam ait Dominus Deus
Numérotation du verset Ez. 32,15 

cum dedero terram Egypti desolatam
deseretur autem terra a plenitudine sua quando percussero omnes habitatores eius et
scient
quia ego Dominus
Numérotation du verset Ez. 32,16 

planctus est et plangent eum
filie gentium
plangent eum
super Egypto et super multitudine eius
plangent eum ait Dominus Deus
Numérotation du verset Ez. 32,17 

et factum est in duodecimo anno
in quinta decima mensis
factum est verbum Domini ad me dicens
Numérotation du verset Ez. 32,18 

fili hominis cane lugubre super multitudine Egypti
et
detrahe eam ipsam
et filias gentium robustarum ad terram ultimam
cum his qui descendunt in lacum
Numérotation du verset Ez. 32,19 

quo pulchrior
es descende
et dormi cum incircumcisis
Numérotation du verset Ez. 32,20 

in medio interfectorum gladio cadent gladius datus est attraxerunt eam
et omnes populos eius
Numérotation du verset Ez. 32,21 

loquentur ei potentissimi robustorum de medio inferni
qui cum auxiliatoribus eius descenderunt et dormierunt incircumcisi interfecti gladio
Numérotation du verset Ez. 32,22 

ibi Assur et omnis multitudo eius
in circuitu illius sepulchra eius omnes interfecti
et qui
ceciderunt gladio
Numérotation du verset Ez. 32,23 

quorum data sunt sepulchra in novissimis laci
et facta est multitudo eius per gyrum sepulchri eius universi interfecti cadentesque gladio qui dederant quondam formidinem in terra viventium
Numérotation du verset Ez. 32,24 

ibi Elam
et omnis multitudo eius per gyrum sepulchri sui omnes hii interfecti ruentesque gladio
qui descenderunt
incircumcisi
ad terram ultimam
qui posuerunt
terrorem suum in terra viventium et portaverunt ignominiam suam
cum his qui descendunt
in lacum
Numérotation du verset Ez. 32,25 

in medio interfectorum
posuerunt cubile eius in universis populis eius
in circuitu eius sepulchrum illius omnes hii incircumcisi
interfectique gladio dederant enim terrorem in terra viventium et portaverunt ignominiam suam
cum his qui descendunt
in lacum in medio interfectorum positi sunt
Numérotation du verset Ez. 32,26 

ibi Mosoch
et Tubal
et omnis multitudo eius
in circuitu illius sepulchra eius omnes hii incircumcisi interfectique et cadentes gladio quia dederunt
formidinem suam in terra viventium
Numérotation du verset Ez. 32,27 

et
non dormient cum fortibus
cadentibusque
et
incircumcisis qui descenderunt
ad infernum
cum armis suis
et posuerunt gladios suos sub capitibus suis
et fuerunt iniquitates eorum
in ossibus eorum
quia terror
fortium
facti sunt in terra viventium
Numérotation du verset Ez. 32,28 

et tu
ergo in medio incircumcisorum contereris
et dormies
cum interfectis gladio
Numérotation du verset Ez. 32,29 

ibi Idumea et reges eius omnes duces eius qui dati sunt cum exercitu suo cum interfectis gladio et qui cum incircumcisis
dormierunt et cum his qui descenderunt in lacum
Numérotation du verset Ez. 32,30 

ibi principes aquilonis omnes
et universi venatores
qui deducti sunt cum interfectis paventes et in sua fortitudine confusi qui dormierunt incircumcisi cum interfectis gladio et portaverunt confusionem suam
cum his qui descenderunt2
2 descenderunt] descendunt Weber
in lacum
Numérotation du verset Ez. 32,31 

vidit eos
pharao et consolatus est
super universa multitudine sua
que interfecta est gladio pharao et omnis exercitus eius ait Dominus Deus
Numérotation du verset Ez. 32,32 

quia
dedi terrorem meum in terra viventium et dormivit
in medio incircumcisorum cum interfectis gladio pharao et omnis multitudo eius
ait Dominus Deus

Capitulum 32

Numérotation du verset Ez. 32,1 
marg.| {4.1311} Et factum est : Postquam propheta denuntiavit regis Egypti deiectionem, hic consequenter assumit super hoc lamentationem. Et dividitur in duas partes, quia primo planctus incipit, secundo, iterum resumitur, sicut solet fieri in carmine lugubri. Secunda ibi : Et factum est. Prima {4.1312} in duas : quia primo recolitur eius precedens sublimitas. secundo ponitur ipsius sequens calamitas, quia infelicissimum infortunii genus est fuisse felicem. j. de consolatione. Secunda ibi : Circa primum dicitur premittitur tempus revelationis cum dicitur.
marg.| £ .1. % Et factum est : scilicet transmigrationis Ioachin. Cetera patent usque ibi:
Numérotation du verset Ez. 32,1 
marg.| £ .1. % {4.1313} Leoni Gentium : In fortitudine et crudelitate.
marg.| £ .2. % Et draconi, id est cete. unde Gn. 1. ubi nostra translatio habet : Cete grandia in Hebreo habetur : Dracones magnos.
marg.| £ .3. % Et ventilabas, id est potestate tua elevatus.
marg.| £ .4. % In fluminibus : Hoc dicitur, quia terra Egypti est fluvialis ex divisione Nili, ut supra dictum est.
marg.| £ .5. % Et conturbabas : Tyrannice regendo.
marg.| £ .6. % Propterea : Hic consequenter ponitur eius calamitas. et primo describitur hec miseria, secundo eius causa effectiva, ibi : Quia hec dicit. Circa primum dicitur in persona Dei : Propterea, id est quia abusus es potestate a me tibi concessa.
marg.| £ .7. % Expandam super te, id est exercitum Chaldeorum.
marg.| £ .8. % Et extraham : De loco presentis vite.
marg.| £ .9. % Super faciem : Quia cadavera sua et suorum bellatorum remanserunt insepulta bestiis et avibus laceranda.
marg.| {4.1314} £.10.% Et implebuntur, id est : in quocumque loco fugeris, occisus eris.
marg.| £.11.% Et operiam : Hoc dicitur ad designandum magnitudinem tribulationis Egyptiorum, que designari solet per tempus obscurum et tenebrosum, unde Ovidius in primo de tristibus dicitur : Tempora si fuerint nubila solus eris.
marg.| £.12.% Solem, id est regem calamitate deiiciam.
marg.| £.13.% Et luna, id est regina.
marg.| £.14.% Non dabit, id est non incedet ornata, sed magis captivata.
marg.| £.15.% Omnia luminaria, id est sapientes Egypti tunc enim vigebat ibi sapientia, ut habetur. 1. Metaph.
marg.| £.16.% Merere faciam : Propter regis et regine deiectionem.
marg.| £.17.% Et irritabo, id est contra te provocabo.
marg.| £.18.% Cum introduxero : Contritionem tuam in Gentibus, id est cum populum tuum contritum captivabo inter Gentes extraneas et longinquas.
marg.| £.19.% Et stupescere faciam, id est propter tui et populi tui tantam deiectionem.
Numérotation du verset Ez. 32,1 
marg.| {4.1315} £ .1. % Et reges eorum, id est non solum vulgares, sed etiam reges et potentes timebunt ne simile eis accidat.
marg.| £ .2. % Cum volare etc., id est vindicta mee iusticie.
marg.| £ .3. % Super faciem eorum : Videntes appropinquare Chaldeorum exercitum, qui dicitur hic gladius Domini, eo quod erat executor divine iusticie. Et hoc modo rex Hunorum dixit sancto Lupo episcopo Trecensi, se esse flagellum Dei.
marg.| £ .4. % Quia hec dicit : Hic consequenter ponitur causa effectiva dicte deiectionis instrumentalis tamen quia rex Babylonis in hoc erat instrumentum Dei, ut dictum est, ideo dicitur :
marg.| £ .5. % Gladius regis Babylonis veniet tibi, id est ad destructionem tuam.
marg.| £ .6. % Inexpugnabiles : Existentes cum rege Babylonis.
marg.| £ .7. % Et perdam : Quia Chaldei non solum interficient homines, sed etiam predabuntur animalia.
marg.| £ .8. % Que erant : Terra. n. Egypti Pascualis est propter irrigationem Nili.
marg.| £ .9. % Et non conturbabit, id est : ita pauci erunt homines et animalia in terra {4.1316} Egypti, quod ex transitu eorum non turbabuntur aque, sed erunt purissime.
marg.| £.10.% Et plangent, id est mulieres in diversis terris cantabunt super eum carmen lugubre, magis ad derisionem quam compassionem.
marg.| £.11.% Et factum est : Hic resumitur carmen lugubre ex nova revelatione. Et dividitur in duas partes, quia primo ponitur miseria Egyptiorum absolute, secundo, comparative, ibi : Loquentur ei. Circa primum premittitur tempus revelationis facte, cum dicitur : Et factum est. Scilicet transmigrationis Ioachin, et sic facta est in eodem anno quo et precedes et eodem mense, tamen alia die, quia precedens facta fuit prima die mensis, hec autem 15. ut patet in littera. £.12.%  Cane carmen : Magis ad derisionem Egypti quam ad compassionem. £.13.%  Et detrahe, id est dic eam detrahendam in gehennam. £.14.%  Et filias, id est Gentes venientes in eius auxilium. £.15.%  Quo pulchrior est etc. In potestate et divitiis.
marg.| £.16.% Descende : In profundiorem locum inferni, quia quanto gradus altior, tanto casus gravior. £.17.%  Gladius datus etc. Regis Babylonis ad te interficiendum et populum tuum.
Numérotation du verset Ez. 32,1 
marg.| {4.1317} £ .1. % Loquentur ei : Hic consequenter describitur miseria Egypti comparative, et primo ponitur duplex damnatorum gradus, secundo ostenditur in quo Pharao sit ponendus, ibi : Et tu ergo. Prima dividitur in duas secundum duos gradus. Secunda ibi, Et non dormientibus. Primus autem gradus est illorum qui descendunt ad infernum morte violenta, cum dicitur : Loquentur ei etc. Insultando ei quod sic deiectus est in infernum morte violenta sicut et ipsi.
marg.| £ .2. %  Ibi Assur, etc. Qui debellatus fuerat ante regem Egypti, ut dictum est supra cap. precedenti.
marg.| £ .3. %  In circumitu etc., id est interfectorum cum eo, ita quod sicut fuerant socii in morte, ita et etiam in pena gehenne : Et pene istorum dicuntur hic sepulchra, eo modo loquendi quo dicitur Luce 16.f. quo dicitur : Mortuus est dives et sepultus est in inferno.
marg.| £ .4. %  Qui dederant etc., id est in Iudea : ut dicit {4.1318} Rabbi Salomon. Illam enim afflixerunt reges Assyriorum, ut patet. 4Rg. Potest etiam cum hoc intelligi de aliis terris multis, quibus formidabiles fuerant reges Assyriorum, ut patet. 4Rg. 19.
marg.| £ .5. %  Ibi Elam, id est Elamite : qui similiter per gladium descenderunt ad infernum. Et ex dictis patet littera usque ibi:
marg.| £ .6. %  Ibi Mosoch, id est Cappadoces.
marg.| £ .7. %  Et Tubal, id est Iberi, qui similiter morte violenta descenderunt ad infernum, ideo concluditur. Omnes hi incircumcisi interfectique etc.
marg.| £ .8. %  Et non dormient : Hic ponitur secundus gradus damnatorum morte naturali morientium, seu corruptione aeris, et non violentia gladii, a quibus separantur predicti, cum dicitur, Et non dormient. Videlicet supradicti.
marg.| £ .9. % Cum fortibus cadentibusque etc., id est morientibus per se sine gladio.
marg.| £.10.% Qui descenderunt etc., id est arma non sunt eis ablata per violentiam.
marg.| £.11.% Et posuerunt gladios suos sub capitibus : Antiquitus enim {4.1319} in sepulchris talium ponebantur eorum gladii ad caput sepulchri, in signum quod non fuerant in bello devicti, ita exponit Rabbi Salomon.
Numérotation du verset Ez. 32,1 
marg.| £ .1. % Et fuerunt iniquitates eorum in ossibus eorum, id est quamvis non fuerunt puniti morte corporali, tamen pro iniquitatibus suis puniti sunt pena gehenne, que est latens viventibus sicut ossa sub carne.
marg.| £ .2. % Et tu ergo : Hic consequenter ostenditur in quo gradu sunt Egyptii reponendi, scilicet in primo cum illis qui per gladium descenderunt in infernum, ideo dicitur : Et tu. Scilicet Pharao, cum exercitu tuo.
marg.| £ .3. % Dormies cum interfectis gladio : Et consequenter subditur de pluribus aliis sic punitis, cum dicitur : Ibi Idumea. Et patet littera usque ibi:
marg.| £ .4. % Et universi venatores, id est homicide et tyranni, eo modo loquendi quo dicitur. Gn. 10.b. Quasi Nemroth venator robustus coram Domino.
marg.| {4.1320} £ .5. % Et portaverunt : In gehenna, que est valde confusibilis pena.
marg.| £ .6. % Vidit eos : In pena gehenne.
marg.| £ .7. % Et consolatus : Videns, quod alii reges cum exercitibus suis erant in simili pena. Quoddam enim solatium miseri est, habere socium in pena ut predictum est. Cetera patent ex predictis. Sed contra dicta de hac consolatione videtur esse quod in Evangelio Luce dicitur de divite epulone qui in inferno positus, petebat Lazarum mitti ad fratres suos viventes ne venirent in locum tormentorum. Ad quod dicendum quod sicut in demonibus remanserunt naturalia integra secundum Dionys. ita in damnatis hominibus : ideo iste dives ex pietate naturali poterat eis compati. Item, quia suo malo exemplo, et forte verbo induxerat eos ad peccandum, et sciebat penam suam aggravandam ex damnatione eorum, et timore huius mali petebat Lazarum mitti. Iste vero cause non sunt in proposito, quia hec consolatio procedebat ex consortio in pena respectu extraneorum, qui non attinebant sic Pharaoni, nec fuerat eis occasio delinquendi.
Numérotation du verset Ez. 32,moraliter 
marg.| {4.1311} £ .1. % Et factum : Hic Ezechiel prophetat ex precepto Domini, planctum assumit super deiectionem regis Egypti. Moraliter autem per regem Egypti ratione dignitatis regie significari potest homo magnus in scientia vel virtutibus qui ex donis gratuitis nimis erigitur. Et sic Deo permittente, et diabolo procurante, in enormia vitia labitur, et talis casus est multum plangendus. Tum ratione persone, Tum ratione status et ratione gravitatis culpe que ex his aggravatur : quia quanto status altior, tanto est culpa gravior : et per consequens pena sequens. Item plangendus est propter scandalum multorum, occasionem ruine ex hoc accipientium, et propter status infamiam, et propter demonum letitiam, qui magis letatur de deiectione modica persone {4.1312} talis, quam de multis et maioribus malis in aliis personis. Unde refert Gre. in Dial. quod quidam Iudeus transiens per Lombardiam, nocte superveniente intravit quoddam anticum edificium factum antiquitus ad idoli cultum. Et circa mediam noctem venit turba demonum, inter quos unus sedebat quasi princeps, querens a singulis quid fecissent. Et illis referentibus : dissensiones, homicidia, et alia mala que procuraverant. Ille videbatur parum curare. Tunc unus dixit se frequentasse domum cuiusdam episcopi devoti, et eum tentasse de quadam muliere devota ibidem manente. Et ad hoc dictum demum episcopum adduxisse, quod die precedenti terga mulieris percusserat blandiendo. Tunc ille princeps incepit illum commendare, et eum inducere ad prosequendum quod inceperat, quousque negocium perfecisset.
Numérotation du verset Ez. 32,additio Burgensis 
marg.| {4.1319} In capitulo 32. ubi dicitur in Postilla. Et Tubal, id est Iberi. Tubal Hispaniam significat secundum communem intelligentiam historiographorum : et sic Postilla. eam exposuit super Ieremiam, tamen quandoque aliter transtulit, unde Is. ult. f. Ubi dicitur. Mittam in {4.1320} eis, scilicet Apostolis qui salvati fuerunt, ad Gentes in mari in Africam, in Lydiam, tenentes sagittam in Italiam et Greciam. Et ubi dicitur Italia, in Hebreo habetur, in Tubal, que significat Hispaniam, et sic fuit in re, quia Iacobus maior fuit missus in Hispaniam ad predicandum, et postea ibidem in morte gloriose et miraculose sepultus.


Comment citer cette page ?
Martin Morard, ed., Nicolaus de Lyra (Ez. 32), in : Sacra Pagina, IRHT-CNRS, 2026. Consultation du 23/01/2026. (Permalink : https://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?id=lyr&numLivre=37&chapitre=37_32)
Signaler un complément d'information

Notes :