string(58) "/var/www/html/gloss-e/sources/editions/lyr/GLOSS-lyr42.xml"
Nicolaus de Lyra

Capitulum 7

Numérotation du verset Am. 7,1 

Hec ostendit mihi Dominus Deus
et ecce fictor locuste
in principio germinantium serotini imbris, et ecce
serotinus
post tonsorem regis.
Numérotation du verset Am. 7,2 

Et factum est, cum consummasset comedere herbam terre,
et dixi : Domine1 Deus propitius esto obsecro quis suscitabit Iacob
1 Domine] Deomin cacog. Rusch
quia parvulus est?
Numérotation du verset Am. 7,3 

Misertus est Dominus super hoc :
non erit,
dixit Dominus Deus2.
2 Deus] om. Weber
Numérotation du verset Am. 7,4 

Hec ostendit mihi Dominus Deus
et ecce vocabat iudicium
ad ignem Dominus Deus
et devoravit abyssum multam
et comedit simul partem.
Numérotation du verset Am. 7,5 

Et dixi :
Domine Deus quiesce obsecro
quis suscitabit Iacob quia parvulus est?
Numérotation du verset Am. 7,6 

Misertus est Dominus super hoc : sed et istud non erit,
dixit Dominus Deus.
Numérotation du verset Am. 7,7 

Hec ostendit mihi et ecce Dominus stans super murum litum
et in manu eius trulla cementarii.
Numérotation du verset Am. 7,8 

Et dixit Dominus ad me : quid tu vides, Amos? Et dixi : trullam cementarii et dixit Dominus ecce ego ponam
trullam in medio populi mei Israel non adiiciam ultra superinducere
eum.
Numérotation du verset Am. 7,9 

Et demolientur
excelsa idoli
et sanctificationes Israel desolabuntur
et consurgam super domum
Ieroboam
in gladio.
Numérotation du verset Am. 7,10 

Et misit Amasias sacerdos Bethel ad Ieroboam regem Israel dicens rebellavit contra te Amos in medio domus Israel
non poterit terra sustinere sermones eius universos3
3 sermones – eius universos] inv. Weber
Numérotation du verset Am. 7,11 

hec enim dicit Amos :
in gladio morietur Ieroboam et Israel captivus migrabit
de terra sua.
Numérotation du verset Am. 7,12 

Et dixit Amasias ad Amos :
qui vides, gradere, fuge in terram Iuda
et comede ibi panem
et ibi prophetabis.
Numérotation du verset Am. 7,13 

Et in Bethel
non adiicies ultra ut prophetes quia sanctificatio regis est
et domus regni est.
Numérotation du verset Am. 7,14 

Et respondit Amos et dixit ad Amasiam : non sum
propheta
et non sum filius prophete
sed armentarius ego sum
vellicans sycomoros
Numérotation du verset Am. 7,15 

Et tulit me Dominus cum sequerer gregem et dixit ad me Dominus : vade et4 propheta ad populum meum Israel
4 et] om. Weber
Numérotation du verset Am. 7,16 

et nunc audi verbum Domini :
tu dicis non prophetabis super Israel
et non stillabis super domum idoli
Numérotation du verset Am. 7,17 

propter hoc
hec dicit Dominus uxor tua in civitate
fornicabitur
et filii tui et filie tue in gladio
cadent et humus tua
funiculo metietur
et tu
in terra
polluta
morieris et Israel captivus migrabit de terra sua

Capitulum 7

Numérotation du verset Am. 7,1 
marg.| {4.1885} Hec ostendit : Superius Amos denuntiavit suam prophetiam, hic ex hoc patitur calumniam, secundum quod dicit Iohannes os aureum. Incurrit odium qui arguit criminosos. Et dividitur in duas partes, quia primo patitur calumniam, secundo resumit suam prophetiam cap. seq. Prima in duas, quia primo ponitur calumnie specialis occasio, secundo calumnie impositio, ibi : Et misit. Prima adhuc in duas : quia primo ponitur occasio indirecta, secundo directa, ibi : Hec ostendit. Licet autem tota prophetia Amos fuerit occasio calumniandi ipsum generaliter, tamen prophetia in hoc capitulo posita fuit occasio specialis : Et ponuntur hic primo due visiones, que fuerunt huius calumnie occasiones, indirecte tamen. Secunda ponitur ibi : Hec ostendit. Circa primum sciendum, quod propheta visione imaginaria videbat Deum producentem locustas ad corrosionem terre nascentium, tamen ad preces eius non produxit ad effectum, sicut ad presentiam Ninivitarum impedita fuit subversio per Ionam proclamata, et hoc est quod dicitur.
marg.| £ .1. % Hec ostendit : In visione imaginaria : cuius tamen significationem intellexit propheta, et sic intelligende sunt alie visiones sequentes.
marg.| £ .2. % Et ecce, id est formator.
marg.| £ .3. % Locuste, id est locustarum, sicut Ex. 8. Venit musca gravissima, id est multitudo muscarum.
marg.| £ .4. % In principio, id est in illo tempore quo solent blada tuellare.
marg.| {4.1886} £ .5. % Et ecce : In Hebreo habetur : Post tonsionem regis. Et videtur hec littera falsificata per imperitiam scriptorum : propter similitudinem dictionum : vel per imaginationem aliquorum correctorum, eo quod tonsio magis dicitur de gregibus quam de regibus. Ad intellectum huius littere sciendum, quod sicut in terra ista quando blada adhuc sunt in herba, et nondum inceperunt tuellare, ponuntur ibi agniculi ad comedendum summitates sic in Iudea tunc tondebantur blada : et illa tonsio erat pro animalibus regis nutriendis, ideo dicebatur tonsio regis, et secundum hoc dicit : Et ecce serotinus, id est tempus quo blada incipiunt tuellare.
marg.| £ .6. % Post tonsionem : Quia si post ea tonderentur non possent sic fructificare.
marg.| £ .7. % Et factum : Scilicet multitudo locustarum. Hoc tamen non erat in re, sed in visione imaginaria.
marg.| £ .8. % Dixi, etc. Deprecando ne inferretur hec plaga populo.
marg.| £ .9. % Quis suscitabit, id est relevabit populum Israel ab ista plaga, si in plagam feratur ? quasi dicat, Nullus, nisi tu.
marg.| £.10.% Misertus est Dominus super : Non inferendo plagam ostensam.
marg.| £.11.% Hec ostendit : Hic ponitur secunda visio de futuro incendio, que finaliter fuit impedita per orationem prophete. Et quantum ad hoc dicitur.
marg.| £.12.% Et ecce vocabat iudicium : id est angelos executores sue iusticie.
marg.| £.13.% Ad ignem, id est succedendum totam regionem.
Numérotation du verset Am. 7,1 
marg.| {4.1887} £ .1. % Et devorabit : Sic enim imaginarie videbatur prophete, quod ignis esset ita fortis, ut consumeret etiam aquas profundas nomine abyssi signatas, et per hoc intellexit propheta comminationem incendii futuri in terra.
marg.| £ .2. % Et dixi : Deprecando ut non fieret : et exponatur : ut supra. Ex dictis patet, quod illa expositio que dicit exercitum Assyriorum, signatum per locustas in visione prima, ad destructionem regni Israel, et exercitum Chaldeorum per ignem in secunda que incendit Hierusalem, non est conveniens : quia plage hic ostense revocate fuerunt, ille vero non. Iste etiam due visiones fuerunt indirecte cause calumnie contra Amos, inquantum pro plagis illis revocandis, que tangebant populum communem, oravit et pro revocatione sequentis non oravit, que tangebant domum regiam.
marg.| £ .3. % Hec ostendit : Hic ponitur tertia visio, que fuit directa occasio calumnie contra Amos, cum dicitur.
marg.| £ .4. % Et ecce Dominus, id est linitum, et per murum intelligitur robur regni 10. tribuum per linitionem divina protectio, eo quod muri linitio protegit a nive et pluvia.
marg.| £ .5. % Et in manu : Que est instrumentum ad liniendum. Et sequitur post.
marg.| £ .6. % Ecce, id est deponam.
marg.| £ .7. % Trullam : Subtrahendo a regno 10. tribuum protectionem meam.
marg.| £ .8. % Non adiiciam, id est linire, per quod intelligitur protegere secundum {4.1888} predicta. Hebrei autem aliam litteram habent tamen ad eandem sententiam que est : Ecce Dominus stans : super murum lineatum, et in manu eius linea : et accipitur hic linea pro chorda latomi, in cuius extremitate est plumbum, et cum qua considerat si murus erigitur recte super fundamentum, et si invenit distorsionem, reducit eum ad rectitudinem. Et per hoc designatur divina iusticia tortuositatem culpe emendans per penam, ideo sequitur : Ecce ego ponam lineam in medio populi mei Israel, id est rectitudinem iustitie mee, eius peccata punientis. Non adiiciam ultra pertransire eum, id est dissimulare eius peccata absque punitione.
marg.| £ .9. % Et demolientur, id est Bethel et Dan, ubi colebantur vituli.
marg.| £.10.% Et sanctificationes, id est omnia loca ubi offerunt oblationes et sacrificia.
marg.| £.11.% Desolabuntur : Quod fuit impletum per regem Assyriorum 4Rg. 17.
marg.| £.12.% Et consurgam super : Quod fuit impletum per Sellum, qui interfecit Zachariam filium huius Ieroboam, et regnavit pro eo 4Rg. 15. et hec visio fuit directa occasio calumnie contra Amos.
marg.| £.13.% Et misit : Hic consequenter ponitur calumnia contra Amos : et primo ponitur hec calumnia : secundo calumniatoris pena, ibi : Et respondit. Prima in duas, quia primo Amos accusatur, secundo molestatur, ibi : Et dixit. Circa primum dicitur : Et misit. scilicet nuntios.
marg.| £.14.% Amasias : Qui erat locus principalis cultui vituli dedicatus.
marg.| £.15.% Ad Ieroboam : Iste fuit Ieroboam filius Ioas 4Rg. 15.
marg.| £.16.% Rebellavit : Excitans populum ad te odiendum.
Numérotation du verset Am. 7,1 
marg.| £ .1. % {4.1889} Non poterit terra, id est non est dignum ipsum amplius vivere super terram quia dicit hec.
marg.| £ .2. % In gladio : Hec accusatio fuit falsa : Amos enim non dixerat hoc de Ieroboam, sed de domo eius seu posteritate, ut patet per predicta.
marg.| £ .3. % Et dixit : Hic consequenter Amos molestatur : vidit enim iste Amasias, quod rex parum curavit de sua accusatione, quia cognovit eam esse falsam, vel quia reputavit verba Amos frivola : ideo tentavit Amos fugare de terra illa. d.
marg.| £ .4. % Qui vides, id est tu Amos qui dicis te habere Dei visiones.
marg.| £ .5. % Fuge in terram Iuda : Ubi audiuntur talia.
marg.| £ .6. % Et comede ibi panem : Qui dabitur tibi pro tua prophetia.
marg.| £ .7. % Et in Bethel non adiicies, id est locus dedicatus a rege pro cultu vituli, ut habetur. 3Rg. 12.
marg.| £ .8. % Et respondit : Hic consequenter predicitur calumniatoris pena, tamen Amos primo respondet ironie sibi illate scilicet quod prophetaret in terra Iuda pro pane.
marg.| £ .9. % Non sum propheta, id est Non sum de prophetis falsis, qui prophetant pro talibus acquirendis, secundum quod dicitur Ez. 13.c. Violabant me ad populum meum propter pugillum hordei et fragmen panis, etc.
marg.| £.10.% Sed armentarius, id est habens animalia, que erant divitie illius {4.1890} temporis. Quasi dicat non indigeo victu necessario, ut illo prophetizem mendaciter, sed sum verus propheta, ideo subditur.
marg.| £.11.% Et tulit me Dominus, etc. Ita quod loquor ex inspiratione divina, sic exponit Rabbi Salomon. Aliqui vero exponunt sic. Non sum propheta, etc., id est non sum tactus actualiter spiritu prophetie. Sed hec expositio non videtur conveniens. Primo quia in toto veteri testamento et novo non solum dicitur propheta qui actu tangitur spiritu prophetie, sed etiam qui consuevit tangi quamvis actu non tangatur. Secundo, quia statim in eadem serie predixit prophetice punitionem Amasie. d.
marg.| £.12.% Tu dicis non prophetabis, etc. Volens impedire verbum Domini.
marg.| £.13.% Propter : Hec erit pena tua.
marg.| £.14.% Uxor tua in civitate fornicabitur : Ab Assyriis civitatem capientibus, qui polluent in oculis tuis uxorem tuam, et occident prolem tuam.
marg.| £.15.% Et humus tua funiculo metietur, id est extraneis Gentibus dividetur. Rex enim Assyriorum captivato regno. 10. tribuum misit illuc Gentes alienas ad possidendum terram. 4Rg. 17.
marg.| £.16.% Et tu in terra polluta, id est in Assyriorum terra multis idololatriis polluta. Dicit autem Hieronymus in prologo huius prophetie. 3. quod Amasias sacerdos frequenter plagis afflixit Amos, et tandem filius eius Ozias eum vecte per tempora transfixit, et sic dolore vulneris expiravit, quod hic non exprimitur.
Numérotation du verset Am. 7,moraliter 
marg.| £ .1. % {4.1885} Hec ostendit : Hic ad litteram describitur duplex plaga, quam ostendit domus Amos prophete in terram ventura. Prima fuit locustarum germinantia corrodentium. Secunda fuit ignis devorantis, sed utraque fuit impedita.
prol.| Mystice. Per prophetam qui olim dicebatur videns, ut habetur 1Rg. 9. significatur bonus religiosus contemplationi divine {4.1886} intentus, qui tribulatione super populum imminente debet ut Deus eam avertat, ferventer orare. Potest etiam per plagam locustarum significari plaga detractorum, qui rodere student vitam et famam bonorum. Et per plagam ignis, culpa cupiditatis et carnalitatis, pro quarum aversione debent religiosi Deum exorare, et tanto devotius, quanto plaga spiritualis peior est corporali.
Numérotation du verset Am. 7,moraliter 
marg.| {4.1887} £ .4. % Et ecce Dominus : Ad litteram per linitionem muri significatur circa regnum Israel protectio Dei : et per cessationem linitionis subtractio divine protectionis, et hoc propter idololatrie vicium induratum. Per hoc autem quod Amos constanter hoc denuntiavit, significatur quod bonus et constans predicator denuntiare debet penam debitam peccatis magnatorum. Per Amasiam sacerdotem, qui voluit ipsum terrere : et sic de terra {4.1888} Israel effugare significantur mali sacerdotes, qui per se et alios nituntur repellere veritatis predicatores. Et sicut in penam, huius uxor Amasie fuit adulterio polluta, et ipse captivus ad terram pollutam ductus, et ibidem mortuus, et filii eius, et filie gladio occisi sunt. Sic talis sacerdotis parochia polluitur viciis, et filii eius, et filie spirituales cadunt gladio demonis, et ipse ducitur ad terram pollutam inferni, que dicitur terra tenebrosa, et ipse moritur ibi morte secunda.


Comment citer cette page ?
Martin Morard, ed., Nicolaus de Lyra (Am. 7), in : Sacra Pagina, IRHT-CNRS, 2026. Consultation du 15/01/2026. (Permalink : https://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?id=lyr&numLivre=42&chapitre=42_7)
Signaler un complément d'information

Notes :