string(58) "/var/www/html/gloss-e/sources/editions/lyr/GLOSS-lyr52.xml"
Nicolaus de Lyra

Capitulum 14

Numérotation du verset 1Mcc. 14,1 

Anno centesimo septuagesimo secundo et congregavit rex Demetrius exercitus suos et abiit Mediam ad contrahenda sibi auxilia ut expugnaret1 Tryphonem
1 ut expugnaret] et expugnare Weber
Numérotation du verset 1Mcc. 14,2 

et audivit Arsaces rex Persidis et Medie quia intravit Demetrius confines suos et misit unum de principibus suis ut comprehenderent eum vivum et adducerent eum ad se
Numérotation du verset 1Mcc. 14,3 

et abiit et percussit castra Demetrii et comprehendit eum et duxit eum ad Arsacen et posuit eum in custodiam
Numérotation du verset 1Mcc. 14,4 

et siluit terra Iuda omnibus diebus Simonis et quesivit bona genti sue et placuit illis potestas eius et gloria eius omnibus diebus
Numérotation du verset 1Mcc. 14,5 

et cum omni gloria sua accepit Ioppen in portum et fecit introitum in insulis maris
Numérotation du verset 1Mcc. 14,6 

et dilatavit fines gentis sue et obtinuit regionem
Numérotation du verset 1Mcc. 14,7 

et congregavit captivitatem multam et dominatus est Gazare et Bethsure et arci et abstulit immunditias ex ea et non erat qui resisteret ei
Numérotation du verset 1Mcc. 14,8 

et unusquisque colebat terram suam cum pace et terra dabat fructus suos et ligna camporum fructum suum
Numérotation du verset 1Mcc. 14,9 

seniores in plateis sedebant omnes et de bonis terre tractabant et iuvenes induebant se gloriam et stolas belli
Numérotation du verset 1Mcc. 14,10 

civitatibus tribuebat alimonias et constituebat eas ut essent vasa munitionis quoadusque nominatum est nomen glorie eius usque ad extremum terre
Numérotation du verset 1Mcc. 14,11 

fecit pacem super terram et letatus est Israel letitia magna
Numérotation du verset 1Mcc. 14,12 

et sedit unusquisque sub vite sua et sub ficulnea nec erat qui eos terreret
Numérotation du verset 1Mcc. 14,13 

defecit impugnans eos super terram reges contriti sunt in diebus illis
Numérotation du verset 1Mcc. 14,14 

et confirmavit omnes humiles populi sui et legem exquisivit et abstulit omnem iniquum et malum
Numérotation du verset 1Mcc. 14,15 

sancta glorificavit et multiplicavit vasa sanctorum
Numérotation du verset 1Mcc. 14,16 

et auditum est Rome quia defunctus est Ionathas et usque in Sparta et contristati sunt valde
Numérotation du verset 1Mcc. 14,17 

ut audierunt autem quod Simon frater eius factus esset summus sacerdos loco eius et ipse obtineret regionem et civitates in ea
Numérotation du verset 1Mcc. 14,18 

scripserunt ad eum tabulis aereis ut renovaret amicitias et societatem quam fecerunt cum Iuda et Ionatha fratribus eius
Numérotation du verset 1Mcc. 14,19 

et lecte sunt in conspectu Ecclesie in Hierusalem et hoc exemplum epistolarum quas miserunt Spartiate
Numérotation du verset 1Mcc. 14,20 

Spartianorum princeps et civitatis Simoni sacerdoti magno et senioribus et sacerdotibus et reliquo populo Iudeorum fratribus salutem
Numérotation du verset 1Mcc. 14,21 

legati qui missi sunt ad populum nostrum nuntiaverunt nobis de vestra gloria et honore ac letitia et gavisi sumus in introitu eorum
Numérotation du verset 1Mcc. 14,22 

et scripsimus que ab ipsis erant dicta in conciliis populi sic Numenius Antiochi et Antipater Iasonis filius legati Iudeorum venerunt ad nos renovantes nobiscum amicitiam
Numérotation du verset 1Mcc. 14,23 

et placuit populo excipere viros gloriose et ponere exemplum sermonum eorum in segregatis populi libris ut sit ad memoriam populo Spartiarum exemplum autem horum scripsimus Simoni magno sacerdoti
Numérotation du verset 1Mcc. 14,24 

post hec autem misit Simon Numenium Romam habentem clipeum aureum magnum pondus minarum mille ad statuendam cum eis societatem cum audisset autem populus romanus
Numérotation du verset 1Mcc. 14,25 

sermones istos dixerunt quam gratiarum actionem reddemus Simoni et filiis eius
Numérotation du verset 1Mcc. 14,26 

restituit enim ipse fratres suos et expugnavit inimicos Israel et statuerunt ei libertatem et descripserunt in tabulis aereis et posuerunt in titulis in montem Sion
Numérotation du verset 1Mcc. 14,27 

octava decima die mensis elul anno centesimo septuagesimo secundo anno tertio sub Simone sacerdote magno in Asaramel
Numérotation du verset 1Mcc. 14,28 

in conventu magno sacerdotum et populi et principum gentis et seniorum regis nota facta sunt hec quoniam frequenter facta sunt prelia in regione nostra
Numérotation du verset 1Mcc. 14,29 

Simon autem Matthathie filius ex filiis Iarib et fratres eius dederunt se periculo et restiterunt adversariis gentis sue ut starent sancta ipsorum et lex et gloria magna glorificaverunt gentem suam
Numérotation du verset 1Mcc. 14,30 

et congregavit Ionathas gentem suam et factus est illis sacerdos magnus et appositus est ad populum suum
Numérotation du verset 1Mcc. 14,31 

et voluerunt inimici eorum calcare sancta2 et atterere regionem ipsorum et extendere manus in sancta eorum
2 sancta] om. Weber
Numérotation du verset 1Mcc. 14,32 

tunc restitit Simon et pugnavit pro gente sua et erogavit multas pecunias et armavit viros virtutis gentis sue et dedit eis stipendia
Numérotation du verset 1Mcc. 14,33 

et munivit civitates Iudee et Bethsuram que erat in finibus Iudee ubi erant arma hostium antea et posuit illic presidium viros Iudeos
Numérotation du verset 1Mcc. 14,34 

et Ioppen munivit que erat ad mare et Gazaram que est in finibus Azoti in qua hostes antea habitabant et collocavit illic Iudeos et quecumque apta erant ad correptionem eorum posuit in eis
Numérotation du verset 1Mcc. 14,35 

et vidit populus actum Simonis et gloriam quam cogitabat facere genti sue et posuerunt ducem suum et principem sacerdotum eo quod ipse fecerat hec omnia et iustitiam et fidem quam conservavit genti sue et exquisivit omni modo exaltare populum suum
Numérotation du verset 1Mcc. 14,36 

et in diebus eius prosperatum est in manibus eius ut tollerentur gentes de regione ipsorum qui in civitate David erant in Hierusalem in arce de qua procedebant et contaminabant omnia que in circuitu sanctorum sunt et inferebant plagam magnam castitati
Numérotation du verset 1Mcc. 14,37 

et collocavit in ea viros Iudeos tutamentum regionis et civitatis et exaltavit muros Hierusalem
Numérotation du verset 1Mcc. 14,38 

et rex Demetrius statuit illi summum sacerdotium
Numérotation du verset 1Mcc. 14,39 

secundum hec fecit eum amicum suum et glorificavit eum gloria magna
Numérotation du verset 1Mcc. 14,40 

audivit enim quod appellati sunt Iudei a Romanis amici et socii et fratres et quia susceperunt legatos Simonis gloriose
Numérotation du verset 1Mcc. 14,41 

et quia Iudei et sacerdotes eorum consenserunt esse eum ducem suum et summum sacerdotem in eternum donec surgat propheta fidelis
Numérotation du verset 1Mcc. 14,42 

et ut sit super eos dux et ut cura esset illi pro sanctis et ut constitueret prepositos super opera eorum et super regionem et super arma et super presidia
Numérotation du verset 1Mcc. 14,43 

et cura sit illi de sanctis et ut audiatur ab omnibus et ut scribantur in nomine eius omnes conscriptiones in regione et ut operiatur purpura et auro
Numérotation du verset 1Mcc. 14,44 

et ne liceat ulli ex populo et ex sacerdotibus irritum facere aliquid horum et contradicere his que ab eo dicuntur aut convocare conventum in regione sine ipso et vestiri purpura et uti fibula aurea
Numérotation du verset 1Mcc. 14,45 

qui autem fecerit extra hec aut irritum fecerit aliquid horum reus erit
Numérotation du verset 1Mcc. 14,46 

et complacuit omni populo statuere Simonem et facere secundum verba ista
Numérotation du verset 1Mcc. 14,47 

et suscepit Simon et placuit ut summo sacerdotio fungeretur et esset dux et princeps gentis Iudeorum et sacerdotum et preesset omnibus
Numérotation du verset 1Mcc. 14,48 

Et scripturam istam dixerunt ponere in tabulis aereis et ponere eas in peribolo sanctorum in loco celebri
Numérotation du verset 1Mcc. 14,49 

exemplum autem eorum ponere in aerario ut habeat Simon et filii eius.

Capitulum 14

Numérotation du verset 1Mcc. 14,1 
marg.| £ .1. % {4.2355} Anno centesimo, etc. Post adeptionem libertatis, hic consequenter agitur de renovatione amicitie et familiaritatis. Et dividitur in tres partes, quia primo ponuntur duo {4.2356} preambula. Secundo renovatio ipsa, ibi : Et auditum est. Tertio dignitas pontificalis Simoni constituta, ibi : Et hoc exemplum. Primum preambulum est captio Demetrii regis, cuius notatur tempus cum dicitur : Anno centesimo septuagesimo secundo. regni Grecorum : et sic est in aliis intelligendum : Cetera patent.
Numérotation du verset 1Mcc. 14,1 
marg.| £ .1. % {4.2357} Et siluit : Hic ponitur secundum preambulum, quod est pacificatio Iudee sub Simonis regimine, cum dicitur : Et siluit. scilicet a preliis nocivis.
marg.| £ .2. % Et quesivit bona genti sue : Principalius quam sibi, quia bonum quanto communius tanto divinius.
marg.| £ .3. % Et placuit illis : Scilicet Iudeis potestas Simonis quantum ad ducatum.
marg.| £ .4. % Et gloria : Quantum ad pontificatum.
marg.| £ .5. % Et cum omni gloria sua, id est cum omnibus aliis que fecerat gloriose.
marg.| £ .6. % Accepit Ioppen : In portum. scilicet maris, ideo subditur.
marg.| £ .7. % Et fecit introitum : Ad quas Iudei habebant liberum accessum per illum portum.
marg.| £ .8. % Et congregavit captivitatem multam : Hoc intelligitur dupliciter : Uno modo de gentilibus quorum multis captivavit. Alio modo de Iudeis, quorum multos de captivitate redemit, et ad Iudeam reduxit.
marg.| £ .9. % {4.2358} Et dominatus est : Sicut patet capite precedenti.
marg.| £.10.% Et unusquisque colebat terram suam, etc. In quo notatur pacis securitas.
marg.| £.11.% Et terra Iuda dabat fructus suos : Ecce terre fertilitas.
marg.| £.12.% Seniores in plateis : In quo apparet hominum longevitas.
marg.| £.13.% Et de bonis terre tractabant : Ecce iustitie veritas.
marg.| £.14.% Et iuvenes induebant se gloriam : Ecce populi iucunditas.
marg.| £.15.% Et stolas belli, id est arma bellica. Ecce strenuitas. Nam tempore pacis utebatur talibus, ut si bellum insurgeret, scirent se armare et possent facilius arma portare.
marg.| £.16.% Civitatibus, id est civitatum pauperibus.
marg.| £.17.% Tribuebat : Simon.
marg.| £.18.% Alimonias : Id apte ad sui defensionem, si esset necesse. Et quia tot bona provenerunt sub Simonis regimine, ideo subditur de ipso.
marg.| £.19.% Quoadusque nominatum est nomen glorie eius usque ad extremum terre, id est valde longe : et est hyperbole : Cetera patent usque ibi:
marg.| £ .1. % {4.2359} Sancta glorificavit, id est templum et atria.
marg.| £ .2. % Et multiplicavit etc. Quibus utebantur sacerdotes ad divinum cultum.
marg.| £ .3. % Et auditum est Rome : Hic consequenter describitur renovatio amicitie, et primo scribentibus extraneis, et secundo, scribentibus Iudeis, ibi : Post hoc autem. Circa primum dicitur : Et auditum rex Rome. Et patet usque ibi:
marg.| £ .4. % Scripserunt : Ubi ponitur scriptura Romanorum de renovatione amicitie cum Iudeis, quam fecerunt cum Iuda, ut habetur supra cap. 8. et cum Ionatha 12. cap. secundo ponitur scriptura Spartiatarum de renovatione amicitie cum Iudeis, cum dicitur.
marg.| £ .5. % Spartianorum principes et civitates : id est civitatum rectores.
marg.| £ .6. % Nuntiaverunt nobis de vestra gloria et honore : Ex adversariorum vestrorum debellatione, et restitutione libertatis, et pacis consecutione. £ .7. %  Et scripsimus que ab eis, etc., id est in libris autenticis, in quibus erant scripta populi decreta. Et sequitur forma scribendi, cum dicitur. Numenius Antiochi et Antipater Iasonis filius, etc.
marg.| £ .8. % {4.2360} Ponere exemplum sermonum eorum, etc., id est in libris ad partem diligentissime reservatis.
marg.| £ .9. % Post hec autem : Hic consequenter ponitur renovatio amicitie per nuntios Iudeorum. Et patet littera usque ibi:
marg.| £.10.% Quam gratiarum actionem : Quasi dicant, non solum reddende sunt sibi gratie et honores pro amicitia quam a nobis requisivit, et propter xenium notabile quod misit, sed etiam propter eius probitates quibus adversarios populi sui viriliter expugnavit.
marg.| £.11.% Et statuerunt ei libertatem : Ab omni tributo.
marg.| £.12.% Et descripserunt in tabulis ereis : Et ad memoriam in futuro.
marg.| £.13.% Et posuerunt : Scilicet Iudei tabulas illas.
marg.| £.14.% In titulis, id est cum aliis scriptis ad memoriam reservatis.
marg.| £.15.% Et hoc est exemplum : Hic consequenter describitur pontificalis dignitas Simoni et eius heredibus constituta ab omni populo Iudeorum per scripturam autenticam vel decretum, de quo dicitur : Et hoc est exemplum. Circa quam constitutionem primo per modum cuiusdam prologi ponitur tempus, cum dicitur.
Numérotation du verset 1Mcc. 14,1 
marg.| £ .1. % {4.2361} Octavadecima die mensis Ebul, anno, id est Augusti.
marg.| £ .2. % Anno centesimo septuagesimo secundo : Regni Grecorum.
marg.| £ .3. % Et anno tertio sub Simone sacerdote magno : Et sic patet, quod descriptio huius institutionis vel decreti facta est valde solenniter, scilicet per tempora regum et pontificum, sicut predicatio beati Ioannis Baptiste Lc. 3.
marg.| £ .4. % In conventu magno sacerdotum et populi : In quo describitur notabilis cetus populi.
marg.| £ .5. % Simon autem Matathie : Hic secundo consequenter describitur multiplex ratio, propter quam pontificalis dignitas concessa est Simoni et eius filiis, cum dicitur : Simon autem Matathie filius ex filiis Iarib. Fuit. n. iste Matathias sacerdos de sorte seu vice Iarib, sicut dictum est supra cap. 2. sicut Zacharias pater Ioannis dicitur de vice Abia, Lc. 1.
marg.| £ .6. % Dederunt se periculo : Ut patet ex predictis.
marg.| £ .7. % Ut starent sancta ipsorum, id est templum.
marg.| £ .8. % Et lex : Quam volebat Antiochus abolere.
marg.| £ .9. % Et gloria magna, id est divinus cultus quem volebat destruere. Cetera patent ex predictis usque ibi:
marg.| £.10.% Tunc restitit Simon : Ut patet ex predictis cap. precedenti.
marg.| £.11.% Et erogavit pecunias, multas : De substantia sua pro sua gente defendenda.
marg.| £.12.% Et quecumque apta erant ad correptionem eorum, id est ad reprehensionem adversariorum : ut balistas arcus et consimilia.
marg.| £.13.% Et vidit populus : Hic tertio consequenter ponitur dicte constitutionis sive institutionis actus, cum dicitur : Et vidit populus actum Simonis, id est eius facta valde notabilia.
marg.| £.14.% Et posuerunt : Supra cap. precedenti posuerunt eum ducem suum, pro persona sua et simplici verbo : hic autem posuerunt eum ducem et pontificem, non solum pro se, sed pro posteritate sua, et hoc firmaverunt immutabili decreto. Cetera patent usque ibi:
marg.| £.15.% Et inferebant plagam magnam, id est mundicie templi et cultus divini : et quia mulieres Hebreas rapiebant aliquando, illis abutentes.
marg.| £.16.% {4.2362} Et rex Demetrius etc. Capitulo precedenti.
marg.| £.17.% Audivit enim quod appellati sunt Iudei, id est non solum honoravit eum ex amore, ut ab eo iuvaretur ut dictum est capitulo precedenti : sed ne a Romanis puniretur si ostenderet se adversarium Simoni et Iudeorum genti.
marg.| £.18.% Et quia Iudei et sacerdotes etc. Repetitio est eiusdem quod premissum est, ad maiorem affirmationem.
marg.| £.19.% In eternum, id est pro se et sua posteritate.
marg.| £.20.% Donec surgat propheta fidelis, id est Messias a Iudeis expectatus, et a Prophetis promissus Dt. 18.c. Prophetam suscitabo eis, etc. et tunc est adimpletum, quia filii Simonis tenuerunt principatum et sacerdotium usque ad Herodem Ascalonitam, cuius tempore natus est Christus Mt. 2. qui est rex Sacerdos in eternum.
marg.| £.21.% Et ut sit super eos dux : In regimine temporalium.
marg.| £.22.% Et ut cura esset illi pro sanctis : In regimine spiritualium.
marg.| £.23.% Et ut constitueret prepositos : Sub se in utroque regimine.
marg.| £.24.% Et super arma et super : Ut nullus moveat bellum sine eius licentia.
marg.| £.25.% Et ut audiatur ab omnibus, id est ei obediatur in omnibus.
marg.| £.26.% Et scribantur, etc., id est acta publica, dicendo : Actum anno tali Simonis.
marg.| £.27.% Et ut operiatur purpura et auro, id est vestibus auro textis, vel aurea corona.
marg.| £.28.% Et ne liceat : Hic quarto ponitur dicte concessionis confirmatio cum dicitur. Et ne liceat ulli. De populo cuiuscumque conditionis aut status.
marg.| £.29.% Irritum facere aliquid horum : Et subditur consequenter pena transgressorum, cum dicitur.
marg.| £.30.% Qui autem fecerit contra hec, etc. reus erit : Scilicet mortis vel alterius pene secundum modum et quantitatem culpe.
marg.| £.31.% Et complacuit omni populo : Dicta ordinatio. Et quia ad hoc requirebatur consensus Simonis, subditur : Et suscepit Simon, etc.
Numérotation du verset 1Mcc. 14,1 
marg.| £ .1. % {4.2363} Et scripturam istam decrevit ponere in tabulis ereis : Ad perpetuam memoriam.
marg.| £ .2. % Et ponere eas in peribolo sanctorum, id est in muro cingente templum. {4.2364} Aperi quod est circum.
marg.| £ .3. % Exemplum autem eorum ponere in erario, id est in loco magis publico.
marg.| £ .4. % Ut habeat Simon et filii eius, id est videant cum voluerint.
Numérotation du verset 1Mcc. 14,moraliter 
marg.| £ .1. % {4.2357} Et siluit terra Iuda omnibus diebus Simonis, etc. Hic describuntur bone conditiones Simonis satis diffuse, tamen videntur reduci ad tres in generali. Habuit enim magnum zelum de cultus Dei conservatione, et de populi sui promotione in bonum et eius observatione. Habuit etiam constantiam et fortitudinem{4.2358} in repressione adversariorum et eorum debellatione. Et sic fuit devotus Deo, utilis populo suo, et terribilis adversario : et ad ista melius facienda fuit sollicitus querere multas amicitias bonorum et potentum : Et quoniam fuit dux populi et sacerdos in istis dedit exemplum principibus et prelatis, ut similiter sint solliciti de predictis. Et hoc pro moralitate huius ca. sufficiat.


Comment citer cette page ?
Martin Morard, ed., Nicolaus de Lyra (1Mcc. 14), in : Sacra Pagina, IRHT-CNRS, 2026. Consultation du 23/01/2026. (Permalink : https://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?id=lyr&numLivre=52&chapitre=52_14)
Signaler un complément d'information

Notes :