initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<05. Leviticus*>

Capitulum 6

Numérotation du verset Lv. 6,1 
Locutus est Dominus ad Moysen dicens :
Numérotation du verset Lv. 6,2 
anima que peccaverit et contempto Domino
interl.| interl.| preceptis Domini, dum vel negligit, vel non putat eum ulcisci||
negaverit proximo suo depositum quod fidei eius creditum fuerat
interl.| interl.| OrigenesORIGENES. Quamlibet rem sibi commissam, vel animam et corpus a Deo susceptum, vel imaginem et similitudinem Dei, vel rationabilem sensum, vel quecumque motum.||

proximo suo – depositum] inv. Weber
vel vi aliquid
interl.| interl.| rapinam : raptores regnum Dei non possidebunt.||

Cf. 1Cor. 6, 9-10.
extorserit aut calumniam fecerit
interl.| interl.| abstineamus a fallacia, caveamus avariciam||
Numérotation du verset Lv. 6,3 
sive rem perditam invenerit
marg.| marg.| REM  PERDITAM etc. Origenes ORIGENES. Septuaginta :  perditionem . Laborant heretici in Scripturis  perditionem invenire, unde possint errorem astruere, sed forte ecclesiastica verba audientes resipiscunt, et quod  invenerant,  perditionem esse intelligunt et reddunt, id est errorem alienum auctori suo dimittunt.||
et infitians insuper peieraverit et quodlibet aliud ex pluribus fecerit in quibus peccare solent homines
marg.| marg.| ANIMA  QUE  PECCAVERIT. HESYCHIUS. Idem peccatum est quod in sancta et iureiurando committitur, quia eodem sacrificio, id est ariete, expiatur. Peccatum autem iuramenti, et quod fit in sancta coniunxit, quia untrunque pertinet ad Dominum. Qui enim falso iurat, non solum proximo, sed ipsi Deo quem mediatorem consitituit iniuriam facit, nec est parvi reatus in conspectu Dei fraudulenter negare depositum, vel vi aliquid extorquere, aut calumniari, aut rem perditam cum invenerit quis abiurare. Multi enim putant hoc sine peccato esse. Sed si quis inventum non reddat, simile est rapine.||
marg.| marg.| Origenes ORIGENES. Anima que peccaverit etc. Ego puto quod  animam nostram et corpus  depositum accepimus a Deo, et quod est  depositum maius  anime tue imaginem et similitudinem suam commendavit : hoc tam integre restituendum est quam a te constat esse susceptum. Si misericors sis, sicut et Pater tuus misericors est, imago Dei in te est, et integre servas  depositum ; et si perfectus sis, sicut et Pater tuus perfectus est, et similia que in Deo sunt per naturam tibi per imitationem assistant,  depositum apud te divine imaginis salvum est. Si e contrario fueris crudelis, impius, violentus et similia, imagine Dei abiecta, diaboli imaginem suscepisti, et bonum  depositum ab negasti. Unde : O Timothee, bonum  depositum custodi. Ego quoque illud addo, quod Christum  depositum suscepimus et Spiritum sanctum : videndum ergo ne sancto  deposito non sancte utamur, et cum nos in consensum sui peccata sollicitant, iuremus non suscepisse  depositum, quod si haberemus, peccato consentire non possemus. Sensus quoque rationalis qui in me est commendatus michi est, ut utar ad intelligentiam divinorum. Ingenium, intelligentia, memoria, iudicium, ratio et omnes qui intra me sunt motus commendati michi videntur, ut in his utar his que Lex precipit divina. Si vero ad malas artes sollers et perspicax vertatur ingenium, et rebus Dei abutatur in his que non vult, hoc est abiurare  depositum et beneficia vertere in perfidiam. Raptores sunt boni et mali. Boni qui regnum Dei diripiunt. Mali, de quibus dicitur : Rapina pauperum in domibus vestris. Unde : raptores regnum Dei non possidebunt. Aliqui etiam secundum spiritualem intelligentiam culpabiliter rapiunt, sicut alii laudabiliter rapiunt {t. 1 : Erfurt, f. 110rb ; facsim., p. 221b} [Rusch, f. 110rb ] regnum celorum. Si quis a viciis nondum purgatus, nec a sordidis actibus nondum segregatus, velit se cetui sanctorum latenter ingerere, et sermonem quo perfecta et mystica tractantur audire, secretorum et perfectorum scientiam non bene rapuit. Nemo enim mittit vinum novum in utres veteres.||

Lc. 6, 36.
2Tim. 1, 14.
Cf. Mt. 11, 12.
Cf. Is. 3, 14.
Cf. 1Cor. 6, 9-10.
Mc. 2, 22 ; Lc. 5, 37.

infitians Weber] inficians ΦP ΘAM P ΨM ΩMS²J Ed1455 Rusch Ed1530 Clementina peieraverit Π ΘA²M²G P² Ω Ed1455 Rusch Ed1530 Clementina] perierarit Weber
Numérotation du verset Lv. 6,4 
convicta delicti reddet
Numérotation du verset Lv. 6,5 
omnia que per fraudem voluit obtinere integra {t. 1 : Erfurt, f. 110rb ; facsim., p. 221b} [Rusch, f. 110rb ] et quintam insuper partem
marg.| marg.| ET QUINTAM  PARTEM etc. Linguam scilicet in qua unus de quinque sensibus : hec offertur, ut de cetero non peccet, quia per ipsam unum quodque predictorum commissum est.||
marg.| marg.| Origenes ORIGENES. Septuaginta : non quintam partem, sed  quintas , ut bis quinque in uno superaddito reddantur. Quinarius pro quinque sensibus accipitur. Quinque autem sensus hoc modo possunt restitui, si eis in secularibus abusi fuerimus, et in his que non secundum Deum gessimus, ipsos sanctis actibus restituamus, et alios quinque addamus, id est interioris hominis sensus, ut mundi corde, Deum videamus, et audiamus que Ihesus docet, et odorem capiamus, ut Christi bonus odor simus ; gustemus illum de quo dicitur : « Gustate et videte quoniam suavis est Dominus » ; palpemus, secundum Iohannem, de verbo vite. His omnibus unum addamus, ut hec cuncta ad unum Deum referamus.||

Cf. 2Cor. 2, 15.
Ps. 33, 9.
1Io. 1, 1.
domino cui damnum intulerat
interl.| interl.| contra ipsum enim damnum passus est et contra ipsum Deum fallacia et periurio actum est||
Numérotation du verset Lv. 6,6 
pro peccato autem suo offeret arietem immaculatum de grege et dabit eum sacerdoti iuxta estimationem mensuramque delicti
interl.| interl.|+ ut supra| ||

Codd. : Do17 , f. 19vb ; om. Rusch
Numérotation du verset Lv. 6,7 
qui rogabit pro eo coram Domino et dimittetur illi pro singulis
interl.| interl.| « Lavabo per singulas noctes lectum meum ».| ||

Ps. 6, 7.

Codd. : Do17 , f. 19vb ; Rusch
que faciendo peccavit

peccavit] peccaverit Weber
Numérotation du verset Lv. 6,8 
locutusque est Dominus ad Moysen dicens :

locutusque] locutus Weber
Numérotation du verset Lv. 6,9 
precipe Aaron et filiis eius hec est lex holocausti
interl.| interl.| ignis iugis| ||

Codd. : Do17 , f. 19vb ; Rusch
cremabitur in altari tota nocte
interl.| interl.| presentis vite obscuratitate| 10  ||
interl.| interl.| id est : ignorantia huius vite qui holocaustum Dei facti sumus, ignem accendamus, ut spiritualiter vivamus.| 11  ||

10  Codd. : Do17 , f. 19vb ; Rusch
11  Codd. : Do17 , f. 19vb ; Rusch
usque mane
interl.| interl.| caritas omni tempore in nobis debet fervere usque mane future vite quo orietur nobis sol iustitie | 12  ||
interl.| interl.| non quod in die non incenderetur : secundo enim fiebat singulis diebus holocaustum ; sed diurnum13  ignem quasi manifestum tacuit, nocturnum addidit.| 14  ||

Cf. Mal. 4, 2.

12  Codd. : Do17 , f. 19va ; Rusch
14  Codd. : Do17 , f. 19va ; Rusch
13  diurnum Rusch] divinum Do17
ignis
interl.| interl.| caritatis| 15  ||

15  Codd. : Do17 , f. 19vb ; Rusch
ex eodem altari erit
interl.| interl.| quasi in altari nutrietur| 16  ||
marg.| marg.| LOCUTUSQUE  EST  DOMINUS etc. HESYCHIUS. Hic de iugi sacrificio loquitur, quod in Exodo quotidie sacerdotes offerre precipiuntur. Ait enim : « Hoc est » sacrificium « quod facies in altari. Agnos anniculos duos per singulos dies iugiter » ; et paulo post : « oblatione perpetua in generationes vestras ». Et addit : Facies holaucaustum unum agnum mane, et alium facies vespere. Per hoc ergo intelligimus quod in eorum qui sunt de plebe voluntate est, si volunt offerre holaucaustum. Unde sacrificium illud munus eorum quasi spontanea oblatio nominatur : neque enim ab omnibus perfecta sapientia exigitur. Sacerdos autem perfecte debet sapere, qui perpetuum sacrificium, id est continuum holocaustum, mane et vespere precipitur offerre, ut a perfecta sapientia incipiat, et in eadem finiat, et totam vitam suam ad perfectionem componat.||

Ex. 29, 38.
Ex. 29, 42.
Ex. 29, 39.

16  Codd. : Do17 , f. 19vb ; Rusch
Numérotation du verset Lv. 6,10 
vestietur
interl.| interl.| Sic||
tunica
interl.| interl.| iustitie||
sacerdos17 
interl.| interl.| quisque perfecte sapiens, quia sacerdotium est perfectionis exemplum||

17  tunica sacerdos] inv. Weber
et feminalibus lineis
interl.| interl.| castitate||
marg.| marg.| Lineis, non laneis ; tunicam et feminalia  linea vult esse, non lanea. Vestis enim  linea habilis et mollis est et adherens corpori ; lanea autem aspera, quia habiles multumque coherentes sunt anime iustitia et castitas.  Linea quoque vestis facile potest haberi, sic et virtutes, si quis voluerit eas18  consequi.| 19  ||

19  Codd. : Do17 , f. 19vb ; Rusch
18  eas Do17] ea cacogr. Rusch
tolletque
interl.| interl.| his indutus||
cineres
interl.| interl.| consummatas opere virtutes||
quos vorans ignis
interl.| interl.| Spiritus sancti||
exussit20  et ponens
interl.| interl.| ut simile sacrificium offeratur : nos quoque virtutes, cooperante Spiritu, alternatim ponamus, de virtute in virtutem ascendamus, quia aliter ad bravium non perveniemus ; unde consummatum igne holocaustum  iuxta altare ponitur. ||

20  exussit] exusit Weber
iuxta altare
interl.| interl.| Christum qui reddet iustus iudex ||
marg.| marg.| TOLLETQUE  CINERES etc.  Cinis, consummatio boni operis.  Cineres extra castra efferet Aaron, qui post hanc vitam bona opera per Christum pontificem magnum Deo Patri presentant. Et ibi in favillam rediguntur, dum assistit vultui Dei pro nobis. Castra enim sunt presens vita, in qua semper contra spiritales nequitias pugnamus.  Iuxta altare ponuntur, dum consummatio bonorum operum in arca cordis reconditur.  Altare enim in hoc loco cor significat. Unde : Gloria vestra hec est : testimonium conscientie vestre.||

Cf. 2Tim. 4, 8.
Cf. 2Cor. 1, 12.
Numérotation du verset Lv. 6,11 
interl.| interl.| veteri conversatione||
indutusque aliis
interl.| interl.| non contenti precedentibus bonis, alia adiungimus||
interl.| interl.| iustitia, veritate et ceteris virtutibus ; unde : « Sacerdotes tui induantur iustitia ».||
{t. 1 : Erfurt, f. 110va ; facsim., p. 222a} [Rusch, f. 110va ] INDUTUSQUE ALIIS etc. OrigenesORIGENES. Observandum quod aliis indumentis utitur sacerdos in sacrificiorum mysterio, et  aliis quando procedit ad populum. Unde Paulus : Sapientiam loquimur inter perfectos. Et alibi, longe inferiori stola indutus : Nihil iudicavi, inquit, me scire inter vos, nisi Ihesum Christum, et hunc crucifixum.||
Ps. 131, 9.
1Cor. 2, 6.
1Cor. 2, 2.
extra castra
interl.| interl.| presentis vite||
efferet eos21 
interl.| interl.| ante Deum||

21  extra castra – efferet eos] inv. Weber
et in loco mundissimo
interl.| interl.| premittendo ad futurum iudicium qui est locus mundus ab omni corruptione||
usque ad favillam consumi faciet
interl.| interl.| assistens vultui Dei pro nobis||
Numérotation du verset Lv. 6,12 
ignis
interl.| interl.| qui perfecte sapientie operationem quasi holocaustum vult offerre, ignem Spiritus sancti non sinat per negligentiam deficere||
autem in altari
interl.| interl.| quod est corpus Christi||
interl.| interl.| cordis||
semper ardebit
interl.| interl.| igne Spiritus sancti||
marg.| marg.| IGNIS IN  ALTARI etc. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Non vult ignem prorsus extingui, sed cum usque mane arserit holocaustum, ablatis reliquiis iterum renovari, quo ardeant alia que imponuntur.||
quem nutriet sacerdos
interl.| interl.| Christus vel quilibet predicator fidelis membrum veri sacerdotis||
subiciens ligna
interl.| interl.| sanctorum exempla, et Scripture testimonia||
mane
interl.| interl.| fugata nocte cecitatis||
interl.| interl.| quo iudicatus||
per singulos dies et imposito holocausto
interl.| interl.| seipso||
desuper adolebit adipes
interl.| interl.| impinguatio nove vite pacem nobis cum Deo facit, et odorem suavissimum reddit||
pacificorum
marg.| marg.| QUEM  NUTRIET  SACERDOS etc. Allegorice.  Mane iudicatus est Christus, vespere crucifixus.  Ignis ergo  mane et vespere  subiicitur, quia caritas Dei in nobis  nutritur, dum Christum  mane iudicatum, vespere crucifixum recolimus.||
marg.| marg.| Gregorius Magnus GREGORIUS. Tropologice. Altare Dei cor nostrum est, in quo iubetur ignis semper ardere, quia necesse est ex illo caritatis flamam indesinenter ascendere. Cui  sacerdos subiicit ligna ne extinguatur. Quilibet scilicet predicator Christi membrum summi sacerdotis, et quisque fidelis sanctorum exempla et Scripture testimonia in corde suo congerere non cessat ; his ignem forte languescentem  nutrire et excitare debemus.  Mane subiiciuntur ligna, cum nox cecitatis extinguitur. Vel quia  mane prima pars diei est, postpositis terrenis cogitationibus, hoc in principio quisque fidelium cogitet.  Et imposito holocausto desuper adolebit adipes pacificorum. Quisque enim in se hunc ignem caritatis accendit, semetipsum holocaustum desuper imponit, et omne vicium quod in se male vivebat exurit. Tunc enim interna sua considerat, et vitam reprobam immolationis gladio mactat, cum se in ara cordis sui imposuerit, et igne caritatis accenderit. De hostia  pacificorum adolebit adipes pacificorum, quia nove vite impinguatio inter nos et Deum pacem facit, et suavissimum reddit odorem. Quia vero eadem caritas in cordibus electorum inextinguibilis manet, bene subditur : Iste est ignis perpetuus etc. Ignis iste de altari non deficit, quia in futuro in mentibus sanctorum caritatis fervor accrescit. Eterna quippe contemplatione hoc agitur, ut quo magis videtur Deus, magis diligatur.||
marg.| marg.| ET IMPOSITO  HOLOCAUSTO. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Videndum est utrum nullus dies pretermitteretur, quo non inveniretur holocaustum et adeps salutaris ; an non imponeretur, nisi mane quacumque die imponeretur. Si enim quotidie intellexerimus, quid, si nullus offerret ? Si autem tanquam de publico vel de suo sacerdos quotidiana holocausta procurabat, super ipsa imponebantur ea que iussit Dominus a populo oblata pro peccatis super holocausta imponi, et non erat necesse offerenti sacrificium pro peccato etiam holocaustum offerre super quod illud imponeretur, nisi ubi offeratur par turturum aut duo pulli columbarum. Ibi enim diffinit unum pro peccato, et alterum in holocaustum offerri, et prius pro peccato, deinde in holocaustum. Queritur etiam utrum holocaustum quod mane iussit imponi, etiam per totam noctem arderet usque ad alterum mane ; an quod ait tota nocte ardere debere, holocaustum fiat vespertinum, et inde ceperit de lege holocausti dicere, ut a vespertino holocausto inciperet, quod mirum est si taceret, nec admoneret talia vespere offerri.||

Lv. 6, 13.
Numérotation du verset Lv. 6,13 
ignis est iste perpetuus
interl.| interl.| quia post hanc vitam in mentibus sanctorum fervor caritatis ardescit||
qui numquam deficiet in altari
interl.| interl.| cordis||
Numérotation du verset Lv. 6,14 
Hec est lex sacrificii et libamentorum que offerent filii
interl.| interl.| soli||
Aaron
interl.| interl.| sublimes in sapientia||
marg.| marg.| HEC  EST  LEX etc. Videtur legislator iterare que dixit, memoriam renovans repetitione mandati, et ostendens utilitatem et necessitatem legis. Interponit tamen aliquid {t. 1 : Erfurt, f. 110vb ; facsim., p. 222b} [Rusch, f. 110vb ] novi in quo mandatum necessarium et inexcusabile innuit. Sicut ergo de holocaustis sacrificia iteravit, permiscens eis assiduitatem, ut est illud : Ignis in altari semper ardeat et numquam deficiat, sic in sacrificio simile, id est theologie addit, quia oportet eam in loco tantum sancto, et a masculis comedi.||
coram Domino
interl.| interl.| secundum Dei voluntatem, non superflue in divino eloquio disputantes||
et coram altari
marg.| marg.| ET CORAM  ALTARI. Secundum quod Christus revelaverit qui est verum altare. In his ergo theologiam constituamus que nobis tradidit Christus incarnatus, ut Patrem in eo, et ipsum in Patre cogitemus, et quia Spiritus est Filii et a Patre procedit.||
Numérotation du verset Lv. 6,15 
tollet sacerdos
interl.| interl.| Christus||
pugillum simile
interl.| interl.| quia summa scientie apud Deum||
que conspersa est oleo et totum thus
interl.| interl.| cum elemosina scilicet et oratione, quibus theologia comparatur, nec excidunt a veritate qui de celo loquuntur||
quod super similam positum est adolebitque illud in altari in monimentum22 
interl.| interl.| quia imperpetuum manebit illa scientia, quia perfecta non destruetur sicut nostra||

22  monimentum] monumentum Weber
Numérotation du verset Lv. 6,16 
reliquam
interl.| interl.| nobis traditam||
autem partem simile comedet
interl.| interl.| intelligendo et operando||
Aaron cum filiis suis absque fermento
interl.| interl.| iudaice doctrine vel gentilis||
marg.| marg.| RELIQUAM  AUTEM etc. Ut non ex toto a theologia cessemus, quia summa scientie in futurum conservatur.||
et comedet
interl.| interl.| operabitur||
in loco sancto atrii tabernaculi
interl.| interl.| celi in quo Deus habitat||
marg.| marg.| IN LOCO  SANCTO. Ecclesia que est introitus et vestibulum celi. In ea oportet de divinitate loqui. Unde : « In ecclesiis benedicite Deo ». Est quisque sibi domestica ecclesia, dum a terrenis negociis cessat : hic sibi de Deo loqui et theologiam exercere potest. Tales sunt quibus pars sacrificii datur, de Deo scilicet meditari et loqui.||

Ps. 67, 27.
Numérotation du verset Lv. 6,17 
ideo autem non fermentabitur quia pars eius in Domini offertur incensum sanctum sanctorum erit sicut pro delicto atque peccato23 
interl.| interl.| quia sancti sanctorum contemplationem possidebunt||
marg.| marg.| SICUT  PRO  PECCATO . Simile innuit hoc sacrificium ei, quod est  pro peccato atque delicto : sermo enim de Deo maxime ad expiationem et emundationem anime habetur, quando oleo et thuri, id est eleemosyne et orationi, sacrificium verbi Dei, id est theologie, coniunguntur.||

23  delicto atque peccato] p. a. d. Weber
Numérotation du verset Lv. 6,18 
Mares tantum stirpis Aaron comedent illud. Legitimum ac sempiternum erit24  in generationibus vestris de sacrificiis Domini
marg.| marg.| MARES  TANTUM. Non est omnium de Deo disputare, sed eorum qui nihil femineum, nihil fluxum in cogitationibus vel operibus habent.  Legittimum et sempiternum est. De Deo enim disputare presumere non debemus, dum per seculares fantasias a masculorum dignitate declinamus.||

24  erit] est Weber
omnis qui tetigerit illa sanctificabitur.
marg.| marg.| OMNIS  QUI  TETIGERIT. HESYCHIUS. Hoc ad litteram stare non potest : numquid enim si  tetigerit homicida aut profanus sanctificabitur ? Nullus enim excipitur. Sed Christus, in cuius typo hec precesserunt, immolatur : huius carnem  qui tetigerit, id est qui fideli corde totam spem salutis in passione eius et resurrectione posuerit, continuo sanctificabitur.||
marg.| marg.|  HESYCHIUS. Omnis qui etc.  Omnis commemoratio Dei  sanctificationem prestat. Unde :  Sanctificatur autem per verbum Dei et orationem. Sed cum dicit  tangentem sanctificari, plane ostendit quia disputando de Deo, id est theologizando, sufficit nobis tantum  tangere. Qui enim vult calefieri, si manum in ignem miserit, pro calefactione ustionem sustinebit.||

1Tim. 4, 5.
Numérotation du verset Lv. 6,19 
et locutus25  est Dominus ad Moysen dicens :

25  locutusque] et locutus Weber
Numérotation du verset Lv. 6,20 
Hec
interl.| interl.| omni sacrificium sacerdotis significat sacrificium Christi||
est oblatio Aaron
interl.| interl.| Christi||
et filiorum
interl.| interl.| fidelium||
interl.| interl.| multorum scilicet sacedotum. Sed uno uncto offertur, quia omnis sacerdotis fimitas est sacrificium Christi||
eius quam offerre debent Domino in die unctionis sue
interl.| interl.| id est incarnationis qua unxit eum Spiritu sancto et virtute ; unde : « Spiritus sanctus superveniet in te ».||
marg.| marg.| HEC  EST  OBLATIO. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Alia fiunt sacrificia que commemoravit in Exodo, quibus per septem dies sanctificantur sacerdotes, ut fungantur sacerdotio. Aliud est quod modo commemorat, quod offerat summus sacerdos, quando constituitur, id est quando ungitur. Unde addit : In die qua unxerit eum, non ‘eos’, cum etiam secundos sacerdotes ungi precipiat. Hoc sacrificium est sempiternum per successionem scilicet sacerdotum. Vel quia quod significat est sempiternum.||
HEC EST etc. Aaron : mons fortitudinis, id est Christus.  Filii eius : omnes fideles.  Dies unctionis : tempus incarnationis quo unctus est oleo leticie pre participibus suis.||
Lc. 1, 35.
decimam partem ephi
marg.| marg.| ephi : Christi humanitatem ;  ephi quidem tres modios capiens significat Trinitatem, si tamen  ephi Domini caro est, ut demonstretur divinitatis eminentia, et Dominice carnis cum ea inseparabilitas, nihilominus sacrificium perpetuum est. Una enim oblatione consummavit in sempiternum sanctificatos : « Unde et salvare in perpetuum potest ».||

Hbr. 7, 25.
offerent simile
interl.| interl.| quia Christus post incarnationem perfectionem bonorum operum in fide Trinitatis offerre docuit||
in sacrificio sempiterno
interl.| interl.| Lex sempiternum sacrificium est secundum quod spiritualis est : non est enim in loco qui subvertitur, aut in tempore quo immutatur, sed in fide offerentis et corde sacrificantis.||
interl.| interl.| quia stetit ante presidem||
et medium vespere
interl.| interl.| quia peracta passione, in sepulcro iacuit||
marg.| marg.| IN SACRIFICIO . Origenes ORIGENES. Lex Moysi  sacrificium est sacerdotis, que in duas partes dividitur, in litteram scilicet et spiritum. Littera offertur  mane, primo scilicet legis tempore, quo novam lucem et novum protulit lux diem ;  vespera datur spiritus, in Christi scilicet adventu, spiritalis legis intellectus. Oleum misericordiam signat, que debet in sacerdotibus {t. 1 : Erfurt, f. 111ra ; facsim., p. 223a} [Rusch, f. 111ra ] abundare. In sartagine, quia multa continentia aridum et torridum vult esse sacerdotem, in quo nihil sit remissum, nihil luxuriosum.||
marg.| marg.| MANE. Cepit passio Domini, ex quo in atrio Cayphe alapis cesus est, et usque ad  vesperum protelata est, tenebris enim eam interpolantibus, a sexta hora usque ad horam nonam in  mane et  vespere dividitur.||
Numérotation du verset Lv. 6,21 
que in sartagine
interl.| interl.| cruce que Dominicam carnem esui nostro aptam reddidit||
oleo conspersa frigetur
interl.| interl.| ex misericordia passus est||
offeret26 
interl.| interl.| astans Patri et offerens passionem suam pro nobis||

26  offered] + autem Weber
eam calidam27 
interl.| interl.| igne caritatis||

27  calidam] callidam Weber
in odorem suavissimum Domino.
interl.| interl.| quia humano generi salutem dedit, quo nihil creatori nature suavius fuit||
Numérotation du verset Lv. 6,22 
Sacerdos qui patri iure successit28 
interl.| interl.| Christus qui successit sacerdotio veteri, sicut Evangelium legi.||
marg.| marg.| SACERDOS  QUI  PATRI . Septuaginta : Sacerdos unctus pro eo ex filiis eius, faciat ea. Christus enim pro Aaron est, non in loco eius, quia transtulit in se sacerdotium, et abstulit Aaron. Ex filiis eius, quia de Iacob per Mariam descendit, et ex eadem tribu.||
marg.| marg.| QUI  PATRI. « Unus Dominus Ihesus Christus, per quem omnia ». Dominus enim glorie crucifixus est, et incarnati Verbi passio est, que fuit in carne Christi qui semetipsum totum exinanivit, formam servi accipiens, et obediens Patri usque ad mortem crucisaa  .||

1Cor. 2, 8.
aa  Cf. Phil. 2, 7-8.

28  successit] successerit Weber
et tota cremabitur in altari.
interl.| interl.| quia passio Christi non temere discutienda, sed spiritui scientie reservanda||
marg.| marg.| QUE IN  SARTAGINE . Gregorius Magnus GREGORIUS. Moraliter. Nullum tale sacrificium est Deo quale est zelus animarum. Undeab   : « Zelus domus tue comedit me ». Ideo simila  in sartagine oleo conspersa frigitur. Offert enim  calidam in odorem suavissimum Domino sacerdos qui patri succedit. Simila  in sartagine oleo frigitur, cum munda mens iusti per zelum sancti odoris crematur. Que conspergi  oleo precipitur, quia oleos grece misericordia dicitur, que in conspectu Dei ardet et lucet. Districtio ergo sancti zeli, misericordie virtute ardeat et clarescat. Amat enim etiam que insequitur. Unde calida  in odorem suavissimum Domino offertur. Si enim zelus amorem non habet, simila in sartagine calorem amisit.  Sacerdos offert eam  qui patri succedit, qui scilicet Dei filium moribus ostendit, nec ab eius nobilitate degenerat.  In altari tota crematur ut holocaustum fiat. Holocaustum totum incensum est, et omne holocaustum sacrificium, sed non convertitur. Sunt multa bona que aguntur sacrificia, sed non holocausta. Qui enim sic operantur que sunt Dei, ut non relinquant que sunt seculi, sacrificium offerunt, non holocaustum. Qui vero omnia que mundi sunt deserunt, et tota mente igne divini amoris accenduntur, Deo sacrificium fiunt et holocaustum. Simila ergo  in sartagine, mens iusti, in spiritalis zeli afflictione que per sollicitudinem animarum frigitur, et holocaustum Deo deputatur.||

ab  Io. 2, 17.
Numérotation du verset Lv. 6,23 
Omne enim sacrificium sacerdotum
interl.| interl.| mysterium incarnationis non temere discutiendum, sed spiritui scientie reservandum||
marg.| marg.| OMNE  ENIM  SACRIFICIUM. Quecumque in  sacrificio pacificorum in hoc quoque iubet fieri.||
igne consumetur
interl.| interl.| quia holocaustum est||
nec quisquam comedet ex eo.
interl.| interl.| Septuaginta : integrum erit||
interl.| interl.| id est non dividetur : Christi enim sacrificum inidivisum ; quod enim comeditur, dentibus dividitur.||
marg.| marg.| NEC  QUISQUAM etc. Quod comeditur minuitur. Sacrificium Christi minuit, qui pro peccatis mortuum dicit, cum peccatum non fecerit.||
marg.| marg.| Origenes ORIGENES. Nec quisquam comedet. Sacrificium in hoc loco Verbum ipsum accipiendum est et doctrina, de qua nullus edit, id est disputat vel retractat ; sed holocaustum est. Quidquid enim dixit, quidquid statuit, eterna consecratione perdurat.||
Numérotation du verset Lv. 6,24 
Locutus est Dominus ad Moysen dicens :
Numérotation du verset Lv. 6,25 
loquere Aaron
interl.| interl.| quia pro peccato offerre sacrificium, id est penitentiam, sanctorum est||
et filiis eius ista est lex hostie pro peccato in loco ubi offertur holocaustum
interl.| interl.| in ecclesia||
immolabitur
interl.| interl.| quia qui offert penitentiam iam imitatur qui offert totum se ipsum||
interl.| interl.| cui placet quod secundul ispsum offertur||
sanctum sanctorum est
interl.| interl.| ideo||
interl.| interl.| aliter non introduceret penitentem in sanctum sanctorum qui expulsus est per peccatum||
Numérotation du verset Lv. 6,26 
sacerdos qui offert eam29 
interl.| interl.| Christus, qui peccata nostra suscepit, recte nostram offert penitentiam||

29  eam] om. Weber
comedet eam
interl.| interl.| ad sacerdotes pertinet manducandum||
interl.| interl.| quia Christus in se suscepit et convertit penitentiam nostram||
in loco sancto in atrio tabernaculi
interl.| interl.| Ecclesia in qua Christus penitentium salutem operatur, que cibus eius dicitur : « Meus », inquitac  , « cibus est ut faciam voluntatem Patris qui misit me », id est salutem humani generis.||
marg.| marg.| SACERDOS  QUI  OFFERT  COMEDET  ILLUD. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Non quod imponit, illud enim igne consumitur, sed quod inde remanet. Dicit autem posteaad   : Omnia que pro peccato sunt ex quibus illatum fuerit a sanguine eorum in tabernaculum testimonii exorari in sancto, non edetur, sed igni concremabitur. Quomodo ergo ad sacerdotes pertinent manducanda que remanent de sacrificiis pro peccatis ? Quare intelligendum est hec excepta esse de quorum sanguine tangitur altare incensi. Hoc enim iussit fieri de vitulo, quem pro peccato suo offert sacerdos, et de vitulo pro peccato synagoge, ut carnes que remanserint extra castra comburantur : hoc et modo breviter commemorat.||
marg.| marg.| Origenes ORIGENES. Quedam hostiarum sunt solius Dei, quedam sunt Aaron et filiorum eius, quedam ipsius et filiorum et filiarum eius, ut etiam uxori sacerdotis edere liceat. Ex his quedam sunt sacerdotum et filiorum et filiarum eorum, sed de quibus edere liceat etiam filios Israel. In illis autem quas edere licet filiis Israel, participium habent sacerdotes et filii eorum, non tamen ex omni hostia quam edit sacerdos, etiam filios Israel edere licet. Prima ergo hostia holocaustum est. Non enim debet esse primam, nisi que omnipotenti Deo offertur. Secunda est que a sacerdotibus editur. Tercia, de qua filios Israel offerunt edere, licet mundos scilicet tantum. Soli enim mundi iubentur edere de sacrificiis. Mystice has hostias {t. 1 : Erfurt, f. 111rb ; facsim., p. 223b} [Rusch, f. 111rb ] intra temetipsum require, habens intra temetipsum greges boum, qui benedicuntur in Abraam, et greges ovium et caprarum, in quibus benedicti sunt et multiplicati patriarche. Sunt intra te etiam aves celi. Ne mireris : intellige te esse alium mundum, et intra temetispum esse solem et lunam et stellas. Unde Abrae diciturae   : Aspice celum et vide stellas, si dinumerari possunt pre multitudine. Sic erit semen tuum sicut stelle celi, illi scilicet qui ex fide eius geniti rationabiliter vivunt, et divinas leges et precepta custodiunt. Salvator quoque aitaf   : « Vos estis lux mundi ». Non ergo dubites intra te esse solem et lunam ; audi aliquid maius ne vitam tuam tanquam vilem negligas. Habet hic mundus gubernatorem suum, qui in ipso habitat, omnipotentem Deum. Unde dicitag   : Nonne celum et terram ego impleo ? Audi quid de hominibus dicat Omnipotensah   : Habitabo in eis et inambulabo. Addit erga personam tuam aliquid plusai   : Ero eis in patrem, et ipsi erunt michi in filios et filias. Ubi holocaustum iugulatur quod soli Deo offertur, ibi etiam hostia pro peccato, ut scilicet intelligat se qui peccavit et penitet, et contriti spiritus hostiam offert stare in loco sancto et his que pertinent ad Deum associari. Coram Domino offert, vel in conspectu Domini, qui non exit a conspectu Domini, sicut Cayn, sed fiducialiter stat, nec aspectum eius peccati conscientia declinat. Ideo hanc hostiam dicit esse sanctum sanctorum. Audi aliquid maius. Que est hostia que pro peccatis offertur, et est sancta sanctorum, nisi Unigenitus Dei Dominus meus Ihesus Christus ? Ipse est hostia pro peccatis et sancta sanctorum. Sacerdos qui offert illud, edet. Hic est sacerdos qui peccata populi comedit et consumit, qui est sacerdos in eternum. Et Deus noster ignis consumens est peccata scilicet humana. Illa absumit, illa devorat, illa purgat. Unde alibi dicitaj   : Et purgabo te igni ad purum. Ipse enim peccata nostra suscepit, et in semetipso ea tanquam ignis comedit. Sacerdos qui obtulerit, edet illud in loco sancto in atrio tabernaculi. Consequens enim est, ut secundum eum qui sacerdotium Ecclesie dedit, sacerdotes Ecclesie accipiant peccata populi, et imitantes magistrum, tribuant remissionem peccatorum. Qui debent ita esse perfecti et in officiis eruditi, ut in loco sancto ipsi non peccando consumant peccata populi. In locum sanctum venerat Moyses, cui dictum est : Locus in quo stas, terra sancta est. Et in Ecclesia locus factus est fides, caritas, conscientia bona. Sacerdos edet carnes sacrificii in atrio tabernaculi testimonii, cum intelligere potuerit que sit ratio vel que mysteria in his que scribuntur de atriis tabernaculi testimonii : ad que nullus accedit, nulli nisi sacerdotibus patent, qui scientia et mystico intellectu possunt eorum secreta penetrare. Sunt alia dogmata in Ecclesia secretiora, que nec adire sacerdotibus licet, ubi scilicet arca reconditur et urna et tabule testamenti, sed uni tantum pontifici, et huic semel in anno, certis temporibus et mysticis purgationibus. Sunt alia ad que possunt pervenire etiam Levite. Sunt et alia ad que possunt accedere filii Israel, id est layci, nec tamen alienigene, nisi ascripti iam fuerint in Ecclesia Domini. Egyptius enim in tercia generatione intrabit in Ecclesiam Deiak  , id est in fide Patris et Filii et Spiritus sancti qua credit omnis qui consociatur Ecclesie Dei. Sciendum est autem quod licet ex hostiis quedam concedantur sacerdotibus ad edendum, non tamen omnia. Aliqua enim pars Deo offertur, et altaris ignibus traditur, quia si conceditur nobis aliqua ex Scripturis cognoscere, aliqua tamen Deo reservantur, que superant nostros sensus, ne aliter a nobis quam veritas habet proferantur, melius igni ista reservamus.||

ac  Io. 4, 34.
ad  Cf. Lv. 6, 30.
ae  Gn. 15, 5.
af  Mt. 5, 14.
ag  Ier. 23, 24.
ah  2Cor. 6, 16.
ai  2Cor. 6, 18.
aj  Is. 1, 25.
ak  Cf. Dt. 23, 8.
Numérotation du verset Lv. 6,27 
quicquid tetigerit carnes eius sanctificabitur
interl.| interl.| penitentie ieiunium, vigilias, cilicium, lacrimas, orationem, elemosinam : ex his penitentia constitit ; hec qui tangit recte sanctificatur.||
marg.| marg.| QUIDQUID  TETIGERIT etc. Quamvis oblatio sit alterius, id est penitentis,  sanctificabitur, etsi non peniteat. Similiter si parvulus baptizatus fuerit, qui per se nondum peccavit, mundatur ab originali.||
si de sanguine illius
interl.| interl.| in baptismo : sicut enim in vita carnis sanguis est, ita penitentie vis baptismus est, sine quo penitentia non prodest.||
vestis
interl.| interl.| caro, que vestis anime||
fuerit aspersa lavabitur
interl.| interl.| ipsa aspersione||
in loco sancto
interl.| interl.| Ecclesia : gentilium aspersiones extra sunt et ideo non abluunt ; vel quicumque extra sunt||
marg.| marg.| SI DE SANGUINE etc. Id est : si substantia carnis peccatis fuerit immaculata. Undeal   : Vestimentum mixtum sanguine erit in combustione et cibus ignis infernalis, scilicet lavabitur in loco sancto, id est spem habebit in baptismo, qui non solum preterita abluit, sed instruit ut de futuris penitere possit.||

al  Is. 9, 5.
Numérotation du verset Lv. 6,28 
vas autem fictile
interl.| interl.| undeam   : In magna domo sunt lignea et fictilia, peccatores scilicet||

am  Cf. 2Tim. 2, 20.
in quo cocta est confringetur
interl.| interl.| undean   : Tanquam vas figuli confringes eos||
interl.| interl.| quia bona male percepit||
interl.| interl.| terrore Iudicii||
marg.| marg.| {t. 1 : Erfurt, f. 111va ; facsim., p. 224a} [Rusch, f. 111va ] VAS  AUTEM etc. Infirmus: scilicet, imbecillis, qui paracta penitentia relabitur ad peccata, hic confringendus est terrore Iudicii.||

an  Cf. Apc. 2, 27.
interl.| interl.| fortis et solidus, qui non reddit ad peccata et hic fricatur, id est calore Spiritus sancti inflammatur||
fuerit defricabitur
interl.| interl.| non frangetur||
et lavabitur aqua
interl.| interl.| quia videns alium penitentem, monetur ad compunctionem||
interl.| interl.| lacrimarum compunctionem||
Numérotation du verset Lv. 6,29 
omnis masculus de genere sacerdotali vescetur carnibus eius
marg.| marg.| OMNIS  MASCULUS etc. Sacerdos integrum sacrificium offerens et comedens, Christus est, qui nostram penitentiam offert et comedit peccatorum salutem. Carnes autem sacrificii, quia pertinent ad penitentiam, omnis masculus de sacerdotibus comedit, fortis scilicet et strenuus, cui diciturao   : Viriliter age et confortare, et sustine Dominum.||

ao  Cf. Ps. 26, 14.
quia sanctum sanctorum est
Numérotation du verset Lv. 6,30 
Hostia enim
interl.| interl.| vituli, id est Synagoge, vel pro peccato pontificis||
que ceditur pro peccato cuius sanguis infertur in tabernaculum testimonii ad expiandum in sanctuario non comedetur sed comburetur igni.
marg.| marg.| NON  COMEDETUR etc. Quia ad Christum pertinet, qui propria autoritate et propria divinitatis virtute remissionem tribuit. Eius enim passio, per quam nobis procuratur remissio, non fuit hominis puri, sed Dei incarnati. Ideo non editur ab hominibus, sed igne consumitur, quia remissionem dare Dei est solius, qui per ignem significatur : Deus enim noster ignis consumens estap  .||

ap  Hbr. 12, 29.




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria (Lv. 6), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 16/09/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber05.xml&chapitre=05_6)