initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<26_6. Psalmi 80-96*>

Psalmus 87

Numérotation du verset  87,1 
interl.|  quia letus sinis passionis hic ostenditur
psalmi 
interl.|  quia et hic agitur de bona operatione
filiis 
interl.|  canitur
Chore 
interl.|  Christi
in finem 
interl.|  celestium coronarum
pro Melech 
interl.|  id est in choro id est concordia caritatis
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Melech chorus ut canenti chorus consonando respondeat sicut hic et in aliorum cantu psalmorum factum est sed tituli variantur pro levando fastidio vel forsan alia non satis nota causa hic autem passio Christi prophetatur cui debemus imitando respondere sed non prodest nisi fiat in choro id est in concordia caritatis. Heman frater eius interpretatur hi sunt qui in cruce gloriantur qui sunt veri Israelite vel Heman Ezraita, id est advena, dicitur enim fuisse quidam orientalis.

Melech Rusch Edmaior. (C ΩJ K V D) ΩX cum Ps-R ] Maheleth Clementina , Maeleth Ps-G , Amalech D30
ad respondendum 
interl.|  imitatione vel gratiarum et actione
intellectus 
interl.|  et hic est
Heman 
interl.|  qui in choro respondente canentibus mysterium #intellex<e>it

Heman] scrips. hic et ubique, Eman Ps-G D30 ΩX Ps-R
Israelite 
interl.|  vel Esraite
marg.|  CASSIODORUS. Monet Christi passionem imitari.
marg.|  CASSIODORUS. Primo precatur auxilium referens contemptum ab inimicis unde in forma servi orans ad Patrem ait o Domine.

Israelite Amiatinus Ps-G (C) Rusch cum LXX ] Ezraitae Ps-G D30
Numérotation du verset  87,2 I
Domine Deus salutis mee \
interl.|  auctor
interl.|  quia totum ab eo
in die clamavi 
interl.|  ex forma servi et in letis rebus oravit Christus et in adversis

in die plerique codd. et edd. Rusch cum Ps-R] die Ps-G
et nocte coram te. 
interl.|  ideo
Numérotation du verset  87,3 II
Intret 
interl.|  ingressio orationis acceptio eius est
in conspectu tuo 
marg.|  INTRET  IN  CONSPECTU. CASSIODORUS. Virtus pure orationis que quasi quedam persona ad Deum intrat et mandatum peragit quo caro pervenire nequit.
oratio mea \ inclina 
interl.|  idem repetit
interl.|  inclinatio auris misericors exauditio
aurem tuam ad precem meam. 
Numérotation du verset  87,4 III
Quia repleta est 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. non vitiis sed doloribus quibus anima carni compatitur vel malis pereuntis populi compatiendo
interl.|  hoc est tristis est anima mea #t usque ad mortem
marg.|  QUIA  REPLETA. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Hos humane infirmitatis affectus sicut ipsam carnem ac mortem non condicionis necessitate sed miserationis voluntate suscepit ut transfiguraret in se corpus suum quod est Ecclesia ut si cui suorum tristari vel dolere contingeret non ideo se a gratia Dei alienum putaret et non esse hec peccata sed humane infirmitatis indicia.
malis anima mea \ et vita mea in inferno 
interl.|  hoc est quod in evangelio dicit usque ad mortem
appropinquabit
interl.|  dum trador ad mortem

appropinquabit Rusch ] -vit Ps-G
Numérotation du verset  87,5 IV
Estimatus sum 
interl.|  a nescientibus quid facerent qui sic putabant eum mori necessitate ut alii moriuntur
marg.|  ESTIMATUS. Quasi non solum gravia sed et contumeliosa pertuli.
cum descendentibus in lacum \
interl.|  miserie vel inferni
factus sum 
interl.|  id est estimatus sum
sicut homo 
interl.|  simpliciter
sine adiutorio 
Numérotation du verset  87,6 
inter mortuos 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. inter peccatores solus sine peccato qui potest ponere animam suam et resumere
interl.|  cum tamen essem
liber.
Numérotation du verset  87,V 
Sicut 
interl.|  ita estimatus sum
interl.|  flagitiosi
vulnerati dormientes 
interl.|  qui evigilabunt in resurrectione
marg.|  SICUT  VULNERATI. CASSIODORUS. Quia et ipse lancea vulneratus et sepulcro clausus sed differt per hoc quod sequitur quorum non meministi adhuc.
in sepulcris \
marg.|  IN  SEPULCRIS. Id est in carnali voluptate sopiti unde Deus non excitat eos.
quorum 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. vel quorum non meministi adhuc id est quorum tempus resurgendi nondum venit in quo Christus de ceteris mortuis discernitur qui et vulneratus et mortuus in sepulcro positus est
non est memor amplius et ipsi 
interl.|  quibus ita factus sum

est Rusch ] es Ps-G
interl.|  id est adiutorio tuo privati sunt qui me sine adiutorio putaverunt
marg.|  ET  IPSI  DE  MANU  TUA  REPULSI  SUNT. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Non enim ad dormientes hoc refertur in quibus sunt iusti quorum licet non meminerit Deus adhuc ut resurgant de his tamen dictum est Iustorum anime in manu Dei sunt.
Numérotation du verset  87,7 VI
Posuerunt me 
interl.|  sua opinione
in lacu inferiori \
interl.|  profundissima miseria seculi
marg.|  {t. 2 : Erfurt, f. 284ra ; facsim., p. 567a} [Rusch, f.  284ra ] Vel posuerunt me rei veritate   in lacu inferiori id est in lacu inferni scilicet in tenebris et in umbra mortis.
in tenebrosis 
interl.|  vitiorum
et in umbra mortis. 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. morte impietatis
marg.|  IN  LACU  INFERIORI. CASSIODORUS. Vel inferni quia tam abiecta morte ablatus est in tenebris oblivionis quem nemo requiret.   et umbra mortis . Locus malorum in quo puniuntur.
Numérotation du verset  87,8 VI
Super me confirmatus est 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. ut illi rati sunt cum mori viderent turpi morte
marg.|  SUPER  ME  CONFIRMATUS  EST. CASSIODORUS. Putabant quod ira Dei periisset et quod Deus omnes indignationes super eum induxisset quando pertulit eum crucifigi.
furor tuus \
interl.|  vel tua
interl.|  vel ira
interl.|  vel indignatio
et omnes 
interl.|  omnia que de passione prophetata sunt evenerunt
fluctus tuos 
interl.|  vel suspensiones id est passiones
induxisti 
interl.|  in alio Psalmo : « transierunt »
super me.
interl.|  et tunc

me] + diapsalma Ps-G
Numérotation du verset  87,9 VII
Longe fecisti 
interl.|  loco vel mente
notos meos 
interl.|  quibus et ego notus vel bonos quos probat
marg.|  NOTOS. Non quos novit quia tunc omnes noverat ut Deus sed quibus notus est.
marg.|  LONGE  FECISTI. CASSIODORUS. Quid amici eius in passione fecerunt.
a me \ posuerunt me 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. vel noti qui hoc genus mortis horrebant vel magis persecutores
abominationem sibi.
Numérotation du verset  87,VIII 
Traditus sum 
interl.|  a discipulo
et non egrediebar \
interl.|  non ostendi quid essem ab intra
Numérotation du verset  87,10 
oculi mei 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. unde et apostoli cum non viderent eum in virtute sed quasi victum infirmati sunt subtracto cibo id est lumine suo
languerunt pre inopia.
Numérotation du verset  87,IX 
Clamavi 
interl.|  hoc aperte in cruce fecit
ad te Domine \ tota die expandi ad te manus meas. 
interl.|  ad voluntatem Patris omnia fecit
interl.|  sed
Numérotation du verset  87,11 X
Numquid mortuis facies mirabilia \
interl.|  non enim eis dicit fieri quibus et si fiant non prosunt quia a medicis non suscitabuntur homines ut confiteantur Domino
interl.|  quasi non
marg.|  TOTA  DIE. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Per extensas manus continuatio bonorum operum a quibus numquam cessavit intelligitur . In cruce enim nec una tota die fuit illa extensio ne totum pro parte potest accipi cum addit tota sed quia hec opera non omnibus profuerunt addit
marg.|  NUMQUID  MORTUIS. Mortuos corde dicit quibus fiunt quidem miracula Christi sed non prosunt eis mortuis enim corpore facta sunt mirabilia cum quidam revixerunt. Et cum Dominus infernum penetravit atque inde victor mortis ascendit magnum factum est mortuis miraculum.
marg.|  NUMQUID  MORTUIS. CASSIODORUS. Quibus non prosunt opera sua ostendit.
aut medici suscitabunt et 
interl.|  et suscitati
marg.|  AUT  MEDICI. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. In hebreo non medici sed gigante pene eodem modo utrumque sonat in hebreo. Si ergo superbi gigantes dicuntur id est sapientes seculi bene dicuntur medici qui per artes suas promittunt salutem animarum contra quos dicitur Domini est salus. Si boni gigantes id est magni et fortes et ipsi medici qui viventes curare ministerio possunt sed non mortuos excitare. Sola enim gratia reviviscunt ad fidem unde nemo potest venire ad me nisi Pater traxerit eum.
confitebuntur tibi.
interl.|  a mortuo enim corde perit confessio quasi non esset
interl.|  quasi non
Numérotation du verset  87,12 XI
Numquid narrabit 
interl.|  non hi narrabunt sed vivi et fideles

Numquid] praem. diapsalma Ps-G
aliquis in sepulcro 
interl.|  positus
interl.|  mortue anime corpus sepulcrum est
marg.|  SEPULCRO. Unde in evangelio de talibus. Similes estis sepulcris de albatis que foris apparent hominibus speciosa intus vero plena sunt ossibus mortuorum. Quasi sic et vos hypocrisi et iniquitate.
misericordiam tuam \ et veritatem tuam in perditione. 
interl.|  id est obstinatus
marg.|  MISERICORDIAM  ET  VERITATEM. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Amat coniugere Scriptura maxime psalmi.
Numérotation du verset  87,13 XII
Numquid cognoscentur 
interl.|  positus
in tenebris 
interl.|  infidelium
marg.|  IN  TENEBRIS. Idem ergo sunt mortui positi in sepulcro et tenebre et terra oblivionis.
mirabilia {t. 2 : Erfurt, f. 284rb ; facsim., p. 567b} [Rusch, f.  284rb ] tua \ et iustitia tua in terra oblivionis. 
interl.|  he sunt tenebre unde apostolus fuistis aliquando tenebre nunc autem lux in Domino
interl.|  que dicit non est Deus
Numérotation du verset  87,14 XIII
Et ego 
interl.|  Christus ex voce Ecclesie
ad te Domine clamavi \
interl.|  quia nullus medicorum suscitat
marg.|  EGO  DIXI  AD  TE. CASSIODORUS. Que in suis sustinet ecce chorus respondens precinenti.
marg.|  CASSIODORUS. Et ego quasi cum illis cum quibus unum.
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Et ego. His mortuis non prosunt opera Christi quis ergo usus eorum ? quid de eis agit Deus ad utilitatem corporis sui id est Ecclesie multum quia in eis ostenditur que sit gratia in predestinatis addit ergo. Et ego. Quasi fuimus et nos natura filii ire sed clamavi ut salvus essem qui clamat et invocat credit sed non crederet nisi misericordia suscitaret qua preveniente {t. 2 : Erfurt, f. 284rb ; facsim., p. 567b} [Rusch, f.  284rb ] iam est mane post tenebras sed quia restat futura clarificatio nunc oratio mea preit que ut fervescat differtur bonum et crebrescunt mala unde addit : Ut quid Domine repellis.
et mane oratio mea 
interl.|  preventa a misericordia
preveniet te. 
interl.|  id est futurum iudicium
interl.|  sed nunc
Numérotation du verset  87,15 XIV
Ut quid Domine repellis orationem meam \ avertis faciem tuam a me. 
interl.|  non dando quod volunt sed non expedit
marg.|  UT  QUID. CASSIODORUS. Ecce quantum desiderat.
marg.|  CASSIODORUS. Ut quid Domine. Proponit querendam esse causam que est ut dilatione boni et adversis multiplicatis quibus repulsa quasi oratio inflammetur ardentius.
Numérotation du verset  87,16 XV
Pauper sum ego 
interl.|  rebus seculi
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. exequitur breviter tribulationes corporis Christi
et in laboribus a iuventute mea \
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. unde alibi « Sepe expugnaverunt me a iuventute mea ».

Ps. 128, 1.
exaltatus 
interl.|  quedam membra exaltantur in seculo ut in eis sit maior humilitas
marg.|  EXALTATUS. CASSIODORUS. Prius tumido corde postea.  HUMILIATUS per confessionem.  CONTURBATUS id est confusus de peccatis ea damnando.
autem humiliatus sum et conturbatus. 
interl.|  adversis
Numérotation du verset  87,17 XVI
In me 
interl.|  venientes id est mihi illate
transierunt 
interl.|  non manet ira Dei in iustis sed transit
marg.|  TRANSIERUNT. CASSIODORUS. Non mansuete contigerunt. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. quia non de fideli sed infideli dictum est. Ira Dei manet super eum flagellat enim filios quos recipit unde : quos ego corrigo arguo et castigo. Et alibi : percutiam et sanabo occidam et vivere faciam.
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Transierunt et conturbaverunt. Quia aliud iam de damnatione patimur et aliud et eterna ultione timemus.
ire tue \
interl.|  afflictiones
et terrores tui
marg.|  TERRORES  TUI. CASSIODORUS. Quos patior quia tibi placuit non meo merito.
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Terrores futuri iudicii quos omnis caro timet.
conturbaverunt me. 
interl.|  omne quod potest accidere et si non accidat prudenter timetur
marg.|  CONTURBAVERUNT  ME. Secundum infirmitatem carnis.
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Conturbaverunt me. Aliquando terrores ita conturbant animum comprehentibus malis ut sicut aqua circumfluere videantur et simul undique circumdare unde amici et noti timore deferunt unde apostolus omnes me dereliquerunt.
Numérotation du verset  87,18 XVII
Circumdederunt me 
interl.|  inimici
interl.|  tam graviter

Circumdederunt Ps-G ( plerique codd. edd. ) Rusch ] Circuierunt Ps-G
sicut aqua 
interl.|  que mergit
tota die \ circumdederunt me simul. 
marg.|  CIRCUMDEDERUNT  ME. CASSIODORUS. Peccata undique copiosa in inundatione concludunt.
marg.|  TOTA  DIE. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Quia nullo tempore desunt mala Ecclesie donec finiatur seculum sed hec omnia fiunt ut oratio Ecclesie preveniat Deum donec illa salus veniat ubi nihil malorum sit.
Numérotation du verset  87,19 XVIII
Elongasti a me amicum et proximum \ et notos meos 
interl.|  qui sola opinione vel visione nos didicerunt
marg.|  AMICUM. CASSIODORUS. Et qui pio et fideli amore coniuncti sunt.  PROXIMUM parentela. Sepe iustis humana officia timore subtracta sunt.
a miseria. 
interl.|  mea




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria ( 87), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 19/06/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber26_6.xml&chapitre=26_6_87)