initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<26_6. Psalmi 80-96*>

Psalmus 94

Numérotation du verset  94,1 
Laus 
interl.| interl.| ista| ||
interl.| interl.| Benedictus Dominus in eternum.| ||

a Antiphona in feria VI per annum ad nocturnos (Corpus antiphonalium officii, n° 1721). Ps. 94 cantatur ferialiter feria VI hebdomadarum per annum secundum cursum Romanum officii.

3 Codd. : P106 f. 131v ; om. Tr511 f. 187v, Lunel f. 75ra, Rusch

1 Codd. : (Ps. 94) Hi D14 f. 33ra ; D30 f. 83r ; ΩM f. 175rb, ΩS ΩF ΩR P748 Bari1 P10525 ω1 ω², f. 129va ; P3255, f. 55ra ; ΩP P1152 f. 101r; Fr f. 104v; Ps-G
cantici ipsi 
interl.| interl.| devotionis et hilaritatis| ||
interl.| interl.| fit| ||
marg.| marg.| LAUS. CASSIODORUS. devotionem, cantus hilaritatem significat.| ||

Cf. Augustinus Hipponensis, Enarrationes in Psalmos (Ps. 94, 1), CCSL 39, p. 1330.6-1331.12 : « laus cantici et hilaritatem significat, quia cantus est, et deuotionem, quia laus est. quid enim magis homo debet laudare, quam id quod sic placet, ut non possit sibi displicere ? securitas ergo laudis in laude dei est. ibi laudator securus est, ubi non timet ne de laudato erubescat. et laudemus ergo, et cantemus, hoc est, cum hilaritate et cum laetitia laudemus. quid autem laudaturi sumus, ipse psalmus sequentibus uersibus indicat nobis ».

Codd. : Rusch, om. Tr511 P106 Lunel
Codd. : Rusch, om. Tr511 P106 Lunel
Codd. : Tr511 Lunel Rusch, om. P106
Cassiodorus Rusch] om. Tr511 Lunel | cantus Lunel Rusch] canticum Tr511 cum Glossa media (Tr764 f. 108v) | significat Rusch] signat (designat Lunel) ut cum letitia laudemus. Quid ? Psalmus indicat Tr511 Lunel |
David10 
interl.| interl.| id est Christo| 11  ||

= Glossa Gilberti (Tr764 f. 108v)

11  Codd. : Rusch, om. Tr511 P106 Lunel

10  Laus Cantici... David] Psalmus ipsi David in die sabbati. Vox Ecclesie de Iudeis ad Dominum D30, Psalmus Fr | cantici D14 P1152 Ps-G] + ipsi Ps-G (I Q V D) ΩS Rusch Clementina cum Ps-α γ
Numérotation du verset  94,I 
Venite 
interl.| interl.| qui longe estis per dissimilitudinem| 12  ||

12  Codd. : Tr511 P106 Lunel Rusch
exultemus 
interl.| interl.| mente13  ||

13  Codd. : Tr511 P106 Lunel Rusch
Domino \
interl.| interl.| non in seculo| 14  ||

14  Codd. : Tr511 P106 Lunel Rusch
iubilemus Deo 
interl.| interl.| voce| 15  ||
interl.| interl.| quasi gaudium tantum sit16  quod17  verbis18  dici non possit, quod tamen intus conceptum vox extra testatur| 19  ||

15  Codd. : Tr511 P106 Lunel Rusch| voce] + testatur Tr511
16  quasi gaudium tantum sit Rusch] gaudium Tr511 P106 Lunel | 17  quod] om. Tr511 Lunel | 18  verbis] verb’ Lunel | 19  intus conceptum vox extra testatur Rusch] conceptum intus vox testatur Tr511, vox intus conceptum testatur P106 Lunel |
salutari nostro. 
interl.| interl.| Iesu | 20  ||
interl.| interl.| quia21  venturus est| 22  ||
marg.| marg.| VENITE  EXULTEMUS. CASSIODORUS. 23  De tempore gratie quo intratur in requiem. | 24  ||
marg.| marg.| Propheta laudes Dei25  describens primo invitat Iudeos quos previdebat posse resistere Christo. | 26  ||

20  Codd. : Tr511 P106 Rusch, om. Lunel
22  Codd. : Tr511 P106 Rusch, om. Lunel
24  Codd. : Tr511 P106 Lunel Rusch
26  Codd. : Tr511 P106 Rusch (non distinguit a precedenti)
21  quia] qui Tr511 23  VENITE  EXULTEMUS.  CASSIODORUS Rusch] om. Tr511 P106 Lunel 25  Dei] Christi Tr511 P106
Numérotation du verset  94,2 II
Preoccupemus faciem eius 
interl.| interl.| ne inimicus accusando preveniat| 27  ||
marg.| marg.| FACIEM. AUGUSTINUS. CASSIODORUS. 28  Conspectum venturi iudicis ne quid tunc29  in nobis30  sit discutiendum. | 31  ||

27  Codd. : Tr511 P106 Lunel Rusch
31  Codd. : Tr511 P106 Rusch
28  Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS.Cassiodorus Rusch] om. Tr511 P106 | 29  quid tunc] inv. Tr511 | 30  tunc - in nobis] inv. P106 |
in confessione \
marg.| marg.| IN CONFESSIONE. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. 32  Illum laudantes nos accusantes que sunt vota distincta de quibus alibi : « Reddam tibi vota mea que distinxerunt labia mea ». Distinguit ergo qui Deum laudat et se accusat. Gemina enim confessio33  {Erfurt, f. 289ra ; facsim., p. 577a} [Rusch, f.  289ra ] et scilicet laudis et peccati et confessio peccati ad laudem pertinet ignoscentis de qua laude psalmus agit.| 34  ||

Ps. 65, 13.
Cf. Augustinus Hipponensis, Enarrationes in Psalmos (Ps. 94, 4) CCSL 39, p. 1333 : « Confitentur enim homines, cum laudant deum; confitentur, cum accusant se; et nihil dignius facit lingua. uere puto quod ipsa sint uota, de quibus dicit in alio psalmo : reddam tibi uota mea, quae distinxerunt labia mea. nihil ista distinctione sublimius, nihil tam necessarium et ad intellegendum et ad faciendum. quomodo ergo distinguis uota quae reddis deo ? ut illum laudes, te accuses; quia illius est misericordia, ut peccata nostra dimittat… » -- Cf. Augustinus Hipponensis, Enarrationes in Psalmos, tract. 2 (Ps. 29, 19),  CCSL 38, p. 185.12-15 : « Confessio gemina est, aut peccati, aut laudis. quando nobis male est, in tribulationibus confiteamur peccata nostra; quando nobis bene est, in exsultatione iustitiae confiteamur laudem deo; sine confessione tamen non simus ». -- [Gilbertus Porretanus, In Ps. 94 (Tr764 f. 108v) : « Preoccupemus in confessione laudis eius et peccatorum nostrorum. Hec sunt vota distincta de quibus alibi : Reddam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea (Ps. 65). Distinguit enim qui eum laudat et se accusat qua accusatio etiam ad laudem pertinet de qua agitur in hoc psalmo. Nam tanto amplius laudatur medicus quanto plus desperat egrotus. Hac igitur iudicem preveniamus nec inimicus accusando preveniat et in psalmis iubilemus ei id est que in psalmis dicimus vel facimus in iubilatione sentiamus. Deinde supponit que ad laudem cantici pertinent. » -- Petrus Lombardus, In Ps. 94, PL 191, 875C : « Et hoc in confessione illum laudantes, nos accusantes : quae sunt vota distincta. De quibus alibi : Reddam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea (Ps.  LXV). Distinguit ergo qui eum laudat et se accusat. Gemina enim confessio est laudis, scilicet et peccati. Et confessio peccati pertinet ad laudem ignoscentis, de qua laude psalmus agit. Et in psalmis iubilemus ei, id est quae dicimus in psalmis vel facimus, sentiamus in iubilatione ».]

34  Codd. : interl. : Tr511 P106, marg. : Lunel Rusch
32  in confessione. Augustinus] om. Tr511 Lunel P106 33  de quibus alibi... peccati Rusch = Magna Glossatura] om. Tr511 P106 Lunel
marg.| marg.| IN PSALMIS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. 35  Que dicimus  in psalmis 36  vel facimus, sentiamus in iubilatione. | 37  ||

37  Codd. : Tr511 P106 Lunel Rusch
35  In Psalmis - AUGUSTINUS P106 (inv. ) Rusch] In Psalmis Tr511 Lunel 36  in psalmis Tr511 P106 Rusch] om. Lunel
Numérotation du verset  94,3 III
interl.| interl.| {t. 2 : Erfurt, f. 289ra ; facsim., p. 577a} [Rusch, f.  289ra ] Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. 38  Hec sunt que pertinent ad laudem cantici huius : | 39  ||
Quoniam Deus magnus Dominus \
interl.| interl.| est| 40  ||
interl.| interl.| summa potestate| 41  ||

40  Codd. : Tr511, om. P106 Lunel Rusch
41  Codd. : Tr511 P106 Lunel Rusch
et rex magnus super omnes deos 
interl.| interl.| gentium| 42  ||
marg.| marg.| SUPER  OMNES  DEOS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. 43  Vel magis  deos homines dicit44  super quos rex est, non super demonia.| 45  ||

42  Codd. : Tr511 P106 Lunel Rusch
45  Codd. : Tr511 P106 Lunel Rusch
43  Super... Augustinus Rusch] Augustinus P106, om. Lunel 44  deos homines dicit Rusch] deos dicit homines Tr511 P106, dicit deos homines Lunel
quoniam non repellit Dominus plebem suam46 
interl.| interl.| vacat in plerisque47  | ||
marg.| marg.| QUIA  NON  REPELLIT  DOMINUS  PLEBEM  SUAM. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. 48  id est Iudeos qui proprie sua plebs cuius, si rami fracti, tamen ipsa arbor oliva manet, de qua Apostoli et multi alii et ipse Christus49  , inde Apostolus testimonium50  accepit.| 51  ||

Cf. Petrus Lombardus, In Ps., loc. cit., PL 191, 875D : « Vel secundum aliam litteram, secundum quam additur : quia non repellet Dominus plebem suam, quia in manu, etc. »
Cf. Rm. 11, 1-36 : « Dico ergo : Numquid Deus repulit populum suum ? Absit… »

47  Codd. : Rusch, om. Tr511 P106 Lunel
51  Codd. : Tr511 P106 Lunel Rusch

46  quoniam non... plebem suam Ps-G (H : Catach S. Columbae) Tr511 Lunel ΩS ΩF Bari3 Rusch cum Ps-R] om. Ps-G D30 P1152 Hi P106 ΩM ΩR P748 P10525 Bari1 P15613 P18 ω1 P3255 | repellit Ps-G (ΨD) ΩS ΩP Rusch cum Ps-σ] repellet cett. cum Ps-R Cor2 (quod in matutinis cantatur hic interim sic : quoniam non repellet dominus plebem suam, sumptum est de precedenti psalmo ‘Ps. 93, 14’ unde debet hic poni repellet sicuti ibi) | suam] om. #Bari3 | < divisio .> Quoniam non... suam’ quia in manu... terre\... sunt. ΩS ΩF Bari3
48  QUIA  NON  REPELLIT  DOMINUS  PLEBEM  SUAM -  AUGUSTINUS Rusch] om. Tr511, inv. P106 | Augustinus] om. Tr511 Lunel | 49  manet, de qua Apostoli et multi alii et ipse Christus Rusch Magna Glossatura] om. P106 Lunel | 50  testimonium] + hoc Tr511 |
Numérotation du verset  94,4 IV
Quia in manu eius sunt omnes52  fines terre \
interl.| interl.| id est gentes||
interl.| interl.| lapis angularis et alios in se coniungit||
marg.| marg.| QUIA IN  MANU  EIUS. CASSIODORUS. Post magnitudinem venit ad clementiam.||

52  sunt omnes Ps-G (Ψ B* D) D14* Ω ΩP P10525 Bari1 Bari3 ω1 P3255 Fr Ed1455 Ed1530 Clementina cum Ps-R] sunt Hi Cor2 (neque vero hebr. et antiq. et Ieron. habent hic omnes neque grecus), omnes Ps-G (Ψ B²) P1152 D14² cum Ps-γδζ, om. Ps-G D30 ΩR P748 Rusch
et altitudines montium ipsius sunt. 
interl.| interl.| terrene potestates que prius adverse vel angeli||
Numérotation du verset  94,5 V
Quoniam 
interl.| interl.| item ideo iubilemus||
ipsius 
interl.| interl.| dominio||
est mare 
interl.| interl.| mundus||
marg.| marg.| MARE. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Mundus cuius fluctus temino artat Deus, non permittens nos temptari supra id quod possumus qui fluctus etiam proventum nobis faciunt Deo id agente, nec scandala tibi nocent que mensuram a Deo accipiunt.||
et 
interl.| interl.| hoc addit ut scias subesse||
ipse fecit illud \ et siccam53   
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. aridam terram que recipit imbrem et fructificat quam non sinit fluctus operire||

53  siccam Hi D30 Bari3 Ω Fr Rusch Ps-G] sicca Ps-G (I Q² W Φ U K ΨB² D k) D14 P1152, aridam Bari1 cum Ps-R
manus eius formaverunt54 
interl.| interl.| tanta facit ergo venite||

54  m. e. formaverunt Bari3 Ω etc.] m. e. firmaverunt Cava Ps-G (I), m. e. fundaverunt P-R, fundaverunt manus eius Bari1 cum Ps-Med
Numérotation du verset  94,6 VI
Venite 
interl.| interl.| prius||
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Repetit premissam admonitionem. Quasi comemoratis a me laudibus nolite longe stare||
adoremus 
interl.| interl.| quod plus est||
marg.| marg.| VENITE  ADOREMUS. CASSIODORUS. Prius rudes vocavit ad exultationem. Iam ostensa gloria Dei vocat ad penitentiam, quod durius est.||
et procidamus 
interl.| interl.| cum humilitate||
et55  ploremus 
interl.| interl.| corde||
marg.| marg.| PLOREMUS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Si forte de peccatis que vos longe fecerunt solliciti estis, plorate. Lacrima extinguit flammam peccati que in conscientia ardet.||

55  et ΩF P748] ante Deum ΩS ΩP Bari3* (expunc.) P15613 cum Ps-R
ante Deum56  qui fecit nos \
interl.| interl.| qui opus suum non spernit||
marg.| marg.| QUI  FECIT  NOS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Ecce magna fiducia. A te enim deficere potes. Tu te reficere non potes. Ille reficit qui te fecit.||

56  a. Deum ω1 Fr Rusch] a. Dominum Ps-G D14 D30 Hi P1152 P748 ΩM # ΩF P10525 Bari1, coram Domino ΩS ΩP Bari3 P15613 cum Ps-R | et ploremus ante Deum] ante Deum ploremus coram Domino super ras. Fr cum Ps-R
Numérotation du verset  94,7 
quia 
interl.| interl.| ideo adoremus||
ipse est Dominus57  Deus noster.58   
interl.| interl.| qui adorandus est||

57  Dominus Ps-G (K ΨB D) D14* D30* Ω ω1 ΩS ΩP P10525 Bari3 P1152 Fr Clementina cum Ps-R] om. Ps-G D14² (exp.) D30* (eras.) Hi P748 Bari158  <divisio.> adoremus et procidamus’ et... nos’ D14 ΩM, adoremus et procidamus et... nos\ D30 Hi ω² ΩF ΩR P748 P10525 Bari1, adoremus’ et procidamus’… nos\ ω1 , procidamus ante Deum’... fecit nos\ ΩS Bari3* P15613 | VI+VII ΩP
Numérotation du verset  94,VII 
Et nos 
interl.| interl.| nos autem quid sumus ut securi ei ploremus et procidamus. Ecce||
populus pascue eius \ et oves manus eius.59   
marg.| marg.| ET NOS  POPULUS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Eleganter ordo verborum mutatus, non dixit : oves pascue, populus 60  manus eius, ut ipsos intelligas oves qui sunt populus, oves manus, non quas emimus, qui sunt et oves quas non fecimus sed ipse gratia sua nos oves fecit.||

59  Et nos... manus eius] nos autem populus eius et oves pascue eius ΩP cum Ps-R, Nos (?) populus pascue... eius Bari3
60  populus] scrips., populû Rusch
Numérotation du verset  94,8 VIII
interl.| interl.| Ergo||
Hodie 
interl.| interl.| tempore gratie||
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. qui per se nunc loquitur qui olim per servos ideo ne sitis duri sicut tunc||
si vocem eius61  audieritis \
marg.| marg.| HODIE SI  VOCEM. CASSIODORUS.  Nos autem  populus et oves, sed his omnibus proponitur condicio :  si vocem eius audieritis, quam vocem subdit :  hodie.||

61  eius] om. ΩR
nolite obdurare corda vestra.62  63  64   
interl.| interl.| quasi qui non credit lapideus est||
marg.| marg.| NOLITE  OBDURARE. CASSIODORUS. Iam ipse Christus monet ne obdurentur ne contingat eis ut patribus.||

62  <divisio.> | 63  VII // VIII ω1 P3255 ΩF Bari3 etc.] | 64  VII+VIII (D14 D30 Hi ΩM ΩS ΩR P748 P10525 Bari1 P15613) Et nos populus pascue eius’ et oves manus eius’ hodie si vocem eius audieritis nolite... vestra D14 ΩS, Et nos... eius’ et oves... eius²\ ... audieritis’ nolite... vestra D30 (eius1 Hi ΩR) ΩM P15613, Et nos... eius²\... vestra P748 P10525 Bari1 ΩR |
Numérotation du verset  94,9 IX
Sicut in irritatione 
interl.| interl.| facta||
marg.| marg.| SICUT IN  IRRITATIONE. CASSIODORUS. Maiestas Christi loquentis obstinatos terret per patrum similitudinem ut vel sic mollescerent, vel in persona prophete sub alia distinctione legi potest sic : q<uasi> quia populus oves Dei sumus. Ergo  hodie, id est semper,  si vocem eius audieritis 65    nolite obdurare corda vestra sicut patres vestri fecerunt  in irritatione. In persona Christi loquitur hic propheta,  irritatione dico facta  secundum diem, id est in die,  temptationis facte  in deserto. Tunc similes illis eritis si duri fueritis. Culpa parentum repetitur ut vindicta timeatur.||
65  audieritis] corr., audierititis cacogr. Rusch
secundum diem 
interl.| interl.| in die||
temptationis 
interl.| interl.| tunc similes illis||
in deserto+ ubi 
interl.| interl.| an possem||
temptaverunt me patres vestri \
interl.| interl.| iam ne sitis talium filii||
probaverunt66   
interl.| interl.| quid possem||

66  probaverunt Ps-G (ΨB V D) D30 Ω ω1 P10525 Bari1 Bari3 Rusch cum Ps-R] + me Ps-G
et viderunt 
interl.| interl.| oculis sed non crediderunt||
opera mea.67   
interl.| interl.| virtutis magne||

67  < divisio. > IX Sicut... deserto+ ubi... patres vestri\ probaverunt... opera mea # ΩF ω1 P3255, Sicut... deserto\ ubi... patres vestri probaverunt... opera mea P15613 ΩR (vestri’), IXa Sicut in irritatione\... deserto // IXb Ubi... patres vestri\ probaverunt... opera mea D14 D30 Hi ΩM ΩS (irritatione... temptationis\) P748 P10525 Bari1 Bari3
Numérotation du verset  94,10 X
Quadraginta annis 
interl.| interl.| CASSIODORUS. Mysticus numerus Christus quadraginta diebus ieiunans et quadraginta post resurrectionem cum apostolis conversatus fecit ut totus crederet mundus. Iudei vero nec beneficiis quadraginta annorum acquieverunt.||
marg.| marg.| QUADRAGINTA  ANNIS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Per  quadraginta annos omnia secula significat. Constat enim ex denario, qui est primus limes numerorum, et ideo plenitudinem {Erfurt, f. 289rb ; facsim., p. 577b} [Rusch, f.  289rb ] significat, et ex quaternario qui ad quattuor tempora refertur. Unde et Dominus, in huius numeri sacramento, quadraginta diebus ieiunavit quando temptatus est, et quadraginta cum discipulis suis post resurrectionem fuit, significans se nobis adesse consolatorem et adiutorem in huius peregrinationis et temptationis tempore, sicut ipse ait : « Vobiscum sum usque ad consummationem seculi ».||

Mt. 28, 20.
interl.| interl.| vel proximis in signis et virtutibus||

68  offensus] proxi/offensus marg.| ΩP ; cf. Ps-R : proximus
et dixi 
interl.| interl.| arguendo per ministros||
semper69  errant corde. 
interl.| interl.| serio. Vel corde eis dato quasi per quod non deberent oberrare.||

69  semper Ps-G D30 ω1 P3255 P748 ΩP ΩR Rusch] + hi(i) Cor2 Ω P10525 Bari1 Bari3 P15613 Clementina cum Ps-R
Numérotation du verset  94,11 XI
Et isti non cognoverunt vias meas \
interl.| interl.| precepta data per Moysen||
ut70  iuravi 
interl.| interl.| immutabiliter statui in ira quia iurat aliquando placidus : « Sicut iuravit Dominus David veritatem ».||
interl.| interl.| per se ipsum minas confirmat ut promissa||

Ps. 131, 11 : « Iuravit Dominus David veritatem, et non frustrabitur eam : De fructu ventris tui ponam super sedem tuam ».

70  ut Ps-G D14² D30 ΩF ΩP ΩR P748 P10525 Bari1 Rusch] et Ps-G (I) Ps-H, quibus Ps-G (ΨB) ΩS Bari3 Fr cum Ps-R
in ira mea71  si intrabunt72  in requiem meam. 
interl.| interl.| aposiopesis, quasi : non intrabunt.| ||
interl.| interl.| illi duri ; alii enim intrabunt||

< Parall . > Glossa ordinaria (Ps. 88, 36 ; Ps. 94, 11 ; Ps. 131, 3-4 ; Mc. 8, 12 ; Hbr. 6, 11). < Attest .> Hugo de Sancto Caro , In Ps., ed. Venetiis, 1600, loc. cit. : « id est non intrabunt ».

71  <divisio.> meas... mea\ ΩF P748 Bari3, meas\... mea\ ΩS Bari1, meas... mea... P10525, meas\... mea P15613 ΩR cett. 72  intrabunt Ps-G D14 D30 Hi Cor2 ω1 P748 P10525 Bari1 ΩM ΩP ΩR Rusch] introibunt Ps-G (Q* ΨB*) ΩS ΩF Bari3 P15613 Ed1530 Clementina cum Ps-R




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria ( 94), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 23/08/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber26_6.xml&chapitre=26_6_94)