initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<30. *Cantica*>

Capitulum 4

Numérotation du verset Ct. 4,1 
interl.| Christus
interl.| Vox Christi
marg.| 2. Hec descriptio pro Ecclesie multiplicitate extenditur.

3 E. m.] inv. CM22
Quam pulchra es amica mea
interl.|  11. in operibus exterius
quam pulchra es
interl.|  12. interius in animo vel in predicatione
marg.|  1. QUAM  PULCHRA  ES. Cum sponsa de gentibus conversa iam tante sit perfectionis ut Iudeis versa vice predicet et sponsum laudet, ipsa quoque dignam laudis recompensationem a sponso recipit.
marg.|  3. Pulchra actione quia « sicut virgula fumi » per desertum ascendit,   pulchra predicatione quia ad suum consortium proximas attrahit.

Ct. 3, 6.

i. – in animo] inv. CM22 fumi] om. CM22
oculi tui
marg.|  5. Oculi , id est sensus tui contemplatione spiritalium rerum sunt excellentes et reverendi.
interl.|  13. illi qui provident tibi, vel conversatio exterior ad litteram
columbarum
interl.|  14. quia Spiritus sanctus in specie columbe apparuit, merito illius nomine spiritalis gratia signatur

Cf. Mt. 3, 16  ; Mc. 1,   10  ; Lc. 3, 22  ; Io. 1, 32
absque eo quod intrinsecus
interl.|  15. id est intentione qua sola pulchra esset et per quam illa sunt commendabilia

latet.
interl.|  16. non nisi soli Deo patens
marg.|  6. ABSQUE. Magna est10  gloria aperti operis sed longe incomparabiliter eterna retributio que videri non potest.

Capilli tui
interl.|  17. attenuati11  qui mundo renuntiantes soli12  Deo adherent et caput13  ornant
marg.|  4. Per partes intendit laudare :
marg.|  7. CAPILLI  TUI. Ut facilius cuncta liquescant, breviter singula percurramus :   capilli sunt spontanei pauperes, gene summi prelati,   dentes vero genarum alii inferiores prelati, labia sermocinatores.
marg.|  8. CAPILLI. Si in oculis acumen spiritalium sensuum accipitur, in capillis potest notari pluralitas cogitationum que omnes ad unum finem celestis boni tendunt ; unde capreis equantur, que animalia munda sunt et ardua rupium querunt gratia pastus.
11  attenuati] id est praem. CM22 | 12  soli] om. CM22 | 13  caput] om. CM22 |
sicut greges14  caprarum
marg.|  10. QUE  ASCENDERUNT. Unam de naturis capree ponit, ut sic de aliis intelligatur, et illam magis virtutem predicat qua auditores magis indigere perspicit15  .
marg.| 9. que ascenderunt de monte Galaad : de illo qui est testimonium se imitantibus, sicut ipse promisit : « Qui me confessus fuerit coram hominibus confiterebor et ego eum coram patre16  meo ».

Mt. 10, 32.

14  greges] grex CM22L CM22N CM22V
15  perspicit] prospicit CM22 16  patre] patro perp. CM22
que ascenderunt de monte
interl.|  19. ad beneplacitum Dei
interl.|  18. in ascensu et velocitate virtutum, in condescendendo17  puro pastu
interl.|  20. quia promoventur in monte virtutum quas, si opus est, attestantur dum pro Christo patiuntur
17  condescendendo] + et CM22
Galaad.
interl.|  21. acervus testimonii
Numérotation du verset Ct. 4,2 
Dentes tui
interl.|  26. qui peccata rodunt, Scripturas atterunt18 
marg.|  22. DENTES  TUI. Sicut in capillis fragiliores Ecclesie populi qui numerositatem19  prestant signantur20  , sic in dentibus fortiores quique et ad regendam Ecclesiam apti qui firmitate prevalent.
sicut greges21 
interl.|  27. innocentes

21  greges] grex CM22L CM22N
tonsarum
interl.|  28. ovium a quibus auferuntur superflua et aliquando necessaria22 

que ascenderunt
interl.|  29. quia in baptismo loti in virtutes prodeunt23 
marg.|  23. DE  LAVACRO. Omnium est baptismo24  purificari; perfectorum est25  , et maxime eorum quibus cura ovium est commissa26  , renuntiare omnibus que possident.

24  baptismo] in praem. CM22H CM22V | 25  est] om. CM22B CM22H | 26  e. c.] inv. CM22 |
Omnes
interl.|  30. oculi, capilli, dentes
gemellis fetibus
interl.|  31. qui27  vel in se vel in aliis fructum boni operis generent
marg.|  24. Gemellis fetibus , id est consimilibus fetibus, quia tales alios reddunt quales ipsi sunt ; vel duplices fetus opera gemine caritatis ; vel fideles conversi de utroque populo, vel fides et opus.
27  qui] quin CM22
et sterilis non est inter eas28  .
interl.|  32. sed eicitur
marg.| 25. ET  STERILIS  NON  EST  INTER. Nec illi inter steriles deputantur qui abluti statim ex hac vita rapiuntur. Habuerunt enim sobolem fidei quam vel ipsi pro se vel alii pro ipsis confessi sunt. Habuerunt etiam29  votum bone operationis quod30  inter oves Christi si expectati fuissent socialiter exercerent ; unde dicitur : « Consummatus in brevi explevit opera multa31   ».

Sap. 4, 13.

28  inter eas] in eis CM22B CM22P
29  etiam multa CM22T Rusch ] et CM22 | 30  quod] que CM22 | 31  opera multa] tempora longa CM22 , tempora multa vel longe CM22T, + et ita habuit vitam eternam sicut haberet si diu viveret CM22N |
Numérotation du verset Ct. 4,3 
Sicut vitta
marg.| 34. SICUT  VITTA. Predicatores   vitta dicuntur quia fluxas cogitationes in cordibus hominum suis predicationibus restringunt ne diffluant et cordis oculos premant32  .
32  ne diffluant… premant CM22N CM22T CM22V Rusch ] + vel interimant CM22V, om. CM22
coccinea
interl.|  33. capillos imprimens, capiti ne recedant33 
marg.|  41. coccinea quia dominici sanguinis quo redempta est Ecclesia pretium predicare non cessat, vel quia predicatio sancta caritatis ardore flammescit34  .

34  flammescit] scrips., flammascit Rusch
labia tua
marg.|  35. Dentes qui terunt,   labia que35  trita aperiunt.
35  que] qui CM22
et eloquium tuum dulce.
marg.|  36. ELOQUIUM  TUUM  DULCE. Dum que dicunt faciunt, suas predicationes hominibus quasi sapidas escas apponunt.
interl.|  42. illa36  labia sunt recipienda quia ipsa doctrina est dulcis, etiam illis qui predicant quando opere adimplent
Sicut fragmentum37  mali punici
marg.| 37. SICUT  FRAGMENTUM. In colore exterius puniceo : voluntas martyrii ; in albis granis38  que, cortice fracto, videntur : candor virtutum qui augetur dum caro colliditur; candor etiam, cum impleta passione miraculis nitent.

37  fragmentum] fragmen Weber
38  granis] gravis cacogr. Rusch
ita gene tue
interl.|  43. id est pudibundi prelati qui facies sunt Ecclesie in quorum conspectu pudet alios male agere
marg.|  38. In genis : verecundia, in malo punico : passio Christi. Habet ergo ruborem Ecclesia in genis cum sacramentum dominice passionis fatetur verbis, ostendit39  candorem cum pulsata pressuris castitatem puri cordis probat et factis quid gratie salutaris crux habeat pandit.
39  ostendit] + et CM22
absque eo quod intrinsecus latet.
marg.|  39. ABSQUE  EO  QUOD  INTRINSECUS. Licet sint magna que exterius apparent, maiora tamen in occulto retinent que divini oculi soli vident.
marg.|  40. LATET. Confessionem vivifice crucis possunt omnes in Ecclesia audire, pressuras Ecclesie videre, vel etiam miracula que ipsi Ecclesie sunt divinitus40  collata possunt infideles cum fidelibus intueri. Ipsa autem sola novit quanto teneatur amore vite41  invisibilis, quanto amore erga Deum et proximum flammescat42  .43 

40  s. d.] CM22 | 41  a. vite] inv. CM22 | 42  flammescat] scrips., flammascat Rusch CM22 |
Numérotation du verset Ct. 4,4 
Sicut turris
interl.|  48. muniens in se refugientes
David
interl.|  49. Christi, manu fortis

< Parall . > Glossa ordinaria (Mt. 1, 6).
collum tuum
interl.|  50. robustiores
marg.|  45. Collum extendimus quando longius prospicimus ; sic predicatores   collum propter hostium de longe speculationem.   Turris : propter fortitudinem et propter excelsam celestium gaudiorum contemplationem. Vel   collum quia cibos in corpus dimittunt, vel quia corpus capiti iungunt. Unde44  "dat Dominus45  panes discipulis ; discipuli autem46  turbis47  apponunt".
marg.|  46. Propter aliud predicatores oculi, propter aliud dentes, propter aliud gene, propter aliud collum vocantur.48 

Cf. Mt. 14, 19.

44  Unde] om. CM22 | 45  Unde… Dominus] Dominus dat CM22 | 46  autem] om. CM22 | 47  autem… apponunt] apponunt turbis CM22 |
que edificata est
interl.|  51. ad tutelam fidelium
cum propugnaculis,
marg.|  47. Propugnacula sunt, in divinis Scripturis, infringibiles sententie in quibus tuti sunt qui de longe ab incursantibus se defendunt.
marg.|  44. SICUT  TURRIS  DAVID.   Turris est inexpugnabilis predicatorum constantia, que ad defendenda fidei edificia et49  ad repellenda hostium tela, a forti manu et desiderabili rege constructa est50  .   Cum propugnaculis , id est cum divinarum Scripturarum notitia quando"aperit sensum ut intelligant Scripturas" et dictis precedentium suam confirmant predicationem. Propugnacula : etiam miraculorum dona quibus predicatio astruitur ; nam, sanatis morbis corporalibus, ad salutem anime facilius pervenitur.

Cf. « Manu fortis et aspectu desiderabilis ». < Parall . > Glossa ordinaria (Mt. 1, 6).
Cf. Lc. 24, 45.
mille
interl.|  52. pro perfectione
clipei pendent
marg.|  47b. MILLE  CLIPEI. Clipeus illa firmissima ratio est qua freti sponte contra hereticos prodeunt et se muniunt dum illos percutiunt.
ex ea omnis armatura fortium,
marg.|  53. omnis armatura id est51  omnis instructio vel operationis vel doctrine celestis per quam sancti, non solum evadunt sed etiam acies superant malignorum, dum quosdam ab errore vel vitiis retrahunt ; que omnia a prelatis dependent quia ab eis resistendi exemplum52  et vincendi accipimus.
51  id est CM22B Rusch ] om. CM22 52  resistendi e.] inv. CM22
Numérotation du verset Ct. 4,5 
duo ubera tua
interl.|  56. secundum hoc quod continent
sicut duo hinnuli capree gemelli
interl.|  57. a caprea geniti, id est Christo ; vel caprea : Synagoga
marg.|  55. Duo hinnuli , duo populi qui propter humilitatem parvos se et peccatores intelligunt sed caritate currentes omnia obstacula mundi transeunt et saltibus contemplationis ad superna concendunt53  .54 

53  et saltibus… conscendunt CM22N CM22T CM22V Rusch cum Greg., Moralia in Iob, lib. 24, 8] om. CM
qui pascuntur in liliis
marg.|  58. QUI  PASCUNTUR. Quia in his habent refectionem qui florent virtutibus et splendent dum ipsum Deum quem desiderant adhuc de vicino videre non possunt55  .
marg.|  54. DUO  UBERA. Multis figuris eadem Ecclesie mysteria repetuntur, sed repetita novi semper aliquid afferunt, et per ipsam novitatem animos audientium56  amplius delectant.   Duo igitur   ubera predicatores de duobus populis qui oculi dicuntur57  quia occulta prospiciunt,   dentes quia improbos corrigunt58  et in corpus Ecclesie traiiciunt,   collum quia vitalem flatum eterna gaudia predicando ministrant et cibos doctrine,   ubera quia lac parvulis in Christo infundunt, qui sunt   hinnuli capree quia acute que sunt agenda discernunt et veloci cursu operationis de « valle lacrimarum » avolant59  ,   gemelli quia eandem fidem eadem sacramenta predicant qui, ne lac quod erogant in eis deficiat,   pascuntur floribus Scripturarum et exemplis sanctorum ea semper recolendo.

Cf. Ps. 83, 7 .
55  dum ipsum… possunt CM22T Rusch ] om. CM22 56  audientium] audiendium perp . CM22 | 57  dicuntur] om. CM22 | 58  i. c.] inv. CM22 | 59  avolant] advolant CM22 |
Numérotation du verset Ct. 4,6 
donec aspiret dies et inclinentur umbre,
interl.|  61. id est usque in finem seculi quando premia recipient que60  in labore noctis assidue contemplantur61 
marg.|  59. DONEC. Postquam   dies illa venerit nec62  docendi ultra nec discendi, tempus63  erit sed, consummatis omnibus huius mundi tenebris, « fulgebunt omnes sicut sol ».64 

Mt. 13, 43.

60  que] qui CM22B CM22P CM22S 62  nec] non CM22B CM22L CM22N CM22P CM22S 63  nec discendi – tempus] inv. CM22
vadam
interl.|  ait Christus65 
marg.|  60. VADAM. Quia novos populos quotidie congregabo et quia sermo est ad {Erfurt, t. 3, f. 32va   ; facsim., t. 2, p. 716a} [Rusch, f. 32va   ] Ecclesiam de gentibus, potest non incongrue videri promissa vocatio Synagoge que in fine mundi est futura, seu vocatio quarumcumque gentium. Unde mox de amplissima pulchritudine unius eiusdemque Ecclesie, que vel de Iudeis vel quibuscumque gentibus per totum orbem est congreganda, mox subditur :   tota pulchra es .
marg.|  62. VADAM. Et quia Ecclesia66  per singula talis est67    vadam , id est addam gratiam tam inferioribus quam maioribus68  .

66  Ecclesia] om. CM22 | 67  est] om. CM22 | 68  maioribus] superioribus CM22 |
interl.|  63. id est ad69  sublimes qui fructum martyrii proferunt
69  ad] om. CM22
et ad collem thuris.
interl.|  64. id est ad illos qui suavem odorem orationibus et aliis bonis emittunt
Numérotation du verset Ct. 4,7 
interl.| Vox sponsi70 
Tota pulchra es amica mea71 
interl.|  65. Ideo vadam quia tota pulchra es , pulchritudo tua me delectat et mutat72  ad hoc.

71  mea] om. CM22H CM22L CM22V
72  delectat et mutat] invitat CM22
et macula
interl.|  67. id est criminalis culpa
non est in te.
marg.|  66. Tota pulchra es non solum   in electioribus membris que enumeravi, sed etiam   in illis qui pusilli et fragiles videntur.
Numérotation du verset Ct. 4,8 
Veni
interl.|  75. cum magno comitatu accede
de Libano
marg.|  70. Libanus mons Phenicis, hebraice interpretatur candidatio, grece thus ; unde supra : vadam ad montem myrrhe et ad collem thuris .

Ct. 4, 6.
sponsa mea73 
interl.|  *77. candore virtutum74 

74  Codd. : Rusch , om. CM22

73  mea] om. Weber
veni de Libano veni
marg.|  68. VENI  DE  LIBANO. Et quia vado ad te, tu debes venire ad me cogitatione, locutione, opere. Vel primus gradus est75  in carne pro bono opere, secundus in absolutione carnis ad percipiendam beatitudinem in anima, tertius - recepto corpore - quando in resurrectione duplices recipient76  stolas.
marg.|  69. Veni fide,   veni opere,   veni alios adducendo ; vel ter   veni propter fidem Trinitatis.77 

75  gradus est Rusch ] gradus CM22N, om. CM22 76  recipient] accipient CM22
coronaberis
interl.|  76. in termino vite cuiusque
interl.|  78. illo inenarrabili adventu resurrectionis
marg.|  79. quasi78   : ne timeas ne sola venias quia multos tibi addam79 
marg.|  71. Dum predicatores convertunt tales ad salutem, crescit corona de principibus victis certamine eorum.

de capite Amana de vertice Sanir
interl.|  80. inquietus vel turbulentus, vel deus vigiliarum80  quando modo81  occidit82 
interl.|  81. fetor, vel nocturna avis quando decipit

Interpretationes, Aaz apprehendensS f. 617ra) : « Sanir deus luminis vel deus lucerne seu levans novitatem attolens ». Id. (Köln, Dombibliothek, cod. 2, f. 338rc, 1270-1280 circa) : « Sanyr : leva vel tolle novitatem, vel deus [d’s] lucerne ». Cf. Hieronymus, Liber interpretationis hebraicorum nominum, CCSL 72, p. 23.10 : « Sanir leua nouitatem siue dens lucernae » ; ibid., p. 58.23 : « Sanir tolle novitatem vel dens lucernae ».

82  Codd. : Rusch (ad Amana) CM22
80  deus vigiliarum sic Rusch cum ΩS  K2 etc.] dens vigiliarum CM22 cum Hieronymo 81  modo] om. CM22
et Hermon
interl.|  82. anathematizatio ex83  propria iniquitate
de cubilibus leonum de montibus
interl.|  83. id est84  superbis
marg.|  74. DE  CUBILIBUS  LEONUM. Leones propter superbiam vel violentiam, pardi propter crudelitatem vel variationem malignarum artium85  , montium nomine superba infidelium corda designantur86  .87 

84  id est Rusch ] de CM22N , + de CM22H , om. CM22 85  m. a.] inv. CM22 86  designantur Rusch ] om. CM22 | montium... designantur] om. CM22B
pardorum.
marg.|  73. DE  CAPITE  AMANA.   Amana mons est88  Cilicie,   Sanir et   Hermon montes Indie, alias89  Iudee, in quibus leones abundant90  , per quos demonia notantur, qui contra nos seviunt, et quia illi convertuntur, quorum corda fuerunt cubilia   leonum , dum vicissim eorum confessione dominus creditur, quasi de   leonum cubilibus coronantur, de quibus leo pellitur.
marg.|  72. Per Amana habemus illos quos ipse91  et per quos alios diabolus per magni92  studii vigilantiam decipit et conterit ; per   Sanir scilicet93  eos ad quos ignorantia94  alis deceptionis volat ; per   Hermon tales qui quasi in natura prompti sunt ad nequitiam, non quod diabolus desit. Per cubilia   leonum illos quibus et per quos aliis persecutoria dominatur sevitia ; per pardos hereticos quorum distinctis dolis decipit, de quorum singulorum principalibus Deus suis victorie confert coronam.95 

88  est CM22NCM22T CM22S   CM22V Rusch ] om. CM22 | 89  Indie alias Rusch ] om. CM22 | 90  abundant] habitant CM22 | 91  ipse] ipsos CM22 | 92  magni] maligni CM22P CM22S | 93  scilicet] om. CM22 | 94  ignorantia] ignorant/tia cacogr. CM22 |
Numérotation du verset Ct. 4,9 
Vulnerasti cor meum
interl.|  86. pro amore tuo carnem sumpsi, vel vulnerasti 96  in cruce
96  vulnerasti CM22V Rusch ] vulneribus CM22
soror mea
interl.|  87. coheres
sponsa mea97 
interl.|  88. per ei

97  mea Rusch ] om. Weber
vulnerasti cor meum
interl.|  *89. de vulnere amoris98 
interl.|  90. dictis causis amoris repetit et alias causas adiungit
marg.|  84. VULNERASTI  COR  MEUM. Ideo debes venire et de acquisitione aliorum laborare quia diligo te. Vel ideo dabo tibi coronam de omnibus illis quia preparasti mihi in te locum dilectionis.

98  Codd. : Rusch , om. CM22
in uno oculorum tuorum
interl.|  91. in unitate predicatorum quia omnes idem predicant idem amant et querunt
et in uno crine colli tui.
interl.|  92. in unitate audientium qui adiacent doctoribus ; unde dicitur : « Multitudinis credentium erat cor unum et anima una ».
marg.| 85. Omnis tua pulchritudo mihi placet sed maxime placet unitas catholica quam et in prelatis et in subditis video.

Numérotation du verset Ct. 4,10 
interl.|  98. id est lac, et ponitur continens pro contento99 
99  et ponitur CM22B CM22L CM22T CM22V ] om. CM22 | continens] contentum CM22L CM22P | contento] contempto CM22B CM22H CM22T
soror mea sponsa mea100  .
marg.|  93. QUAM  PULCHRE. Supra   sponsa in dilecto ubera laudabat, hic dilectus sponse ubera laudat, in quo notatur unitas Christi et Ecclesie, quia sunt « duo, ut ait Apostolus, in carne una ». Ideo simili laude alter alterum laudat. Doctrina est Christi quia dat, est Ecclesie quia ministrat. 101 
marg.|  97. et merito amo te quia102  doctrina tua, que continetur in superioribus uberibus, est pulchra ad consolationem infirmorum et sustentationem parvulorum
marg.|  94. Mamme , dilectio Dei et proximi per quas mens sancta sensus suos nutrit dum Deo caritate conglutinatur et proximis quod potest impendit, quas mammas quantum sponsus diligat in repetitione laudis manifestat dicens :   pulchriora sunt ubera etc.

Eph. 5, 31


100  mea CM22B CM22P Rusch ] om. Weber
102  quia] quai cacogr. Rusch
Pulchriora sunt103  ubera tua
interl.|  99. honestiora et utiliora sunt omnia quecumque tu doces

103  sunt CM22B CM22P CM22T Rusch ] om. Weber
vino
interl.|  100. quam philosophice vel legales doctrine
et odor unguentorum tuorum
marg.|  95. Odor, id est suavissima fama fidei disperse per totum orbem, latior est quam lex patrum que in sola Iudea coangustatur.
super omnia aromata.
interl.|  102. super omnem terrenam delectationem104 
marg.|  96. Super omnia aromata , id est   super omnia bona opera que faciunt improbi, que {Erfurt, t. 3, f. 32vb   ; facsim., t. 2, p. 716b} [Rusch, f. 32vb   ] etsi hominibus aliquando placent tamen Deo numquam quia ex caritate non procedunt. Vel   super institutiones Veteris Testamenti que fuerunt figura horum105  .
104  super] vel praem. CM22B CM22L CM22P CM22V 105  horum] + vel super omnem terrenam delectationem CM22P ( = CM22 § 102 )
Numérotation du verset Ct. 4,11 
Favus distillans
interl.|  109. quo participare potest qui vult
marg.|  103. Favus mel in cera est. Mel in cera, spiritalis eloquiorum sensus divinorum in littera,   distillans , quia pene singule sententie 106  multos habent sensus. Vel aliter : in favo mel latet, cera videtur ; labia ergo   favus vocantur quia dum in carnis fragilitate sapientia magna habetur quasi mel in cera absconditur.
106  sententie] + interl. syllabe CM22N
labia tua sponsa,
interl.|  110. ipsa vox predicationis
marg.|  104. FAVUS. Superius per   labia doctores, hic per   labia ipsa vox doctorum, unde et melli congrue comparantur.
mel
interl.|  111. dulcedo sapientie que maioribus datur
et lac
interl.|  112. doctrina parvulis congrua que omnibus datur107 
107  que omnibus datur] om. CM22
sub lingua tua
interl.|  113. in meditatione cordis
marg.|  114. tanta spiritalis dulcedo108  in verbis, quanta corporalis est in melle et lacte, et hoc sub lingua , id est non cuilibet patens sed tantum bonis109 
marg.|  105. Qui peccantem aspere corripit et inter aspera dulcedinis quoddam ammiscet habet mel non in lingua sed sub lingua . 110 

108  tanta est… dulcedo] vel tanta dulcedo est CM22
et odor vestimentorum tuorum
interl.|  101. id est fama virtutum spiritalium que ex caritate oriuntur, unde et Deo placent et quasi inungunt, vel opera que fiunt per Spiritum sanctum
sicut odor thuris.
interl.|  102. id est111  super omnem terrenam delectationem
marg.|  106. ODOR  VESTIMENTORUM  TUORUM.   Odor 112  , id est fama bonorum operum quibus vestiuntur ne nudi inveniantur et quibus turpitudo precedentium delictorum operitur, est sicut thus, quia in omnibus operibus suis orat cum bene operatur, cum intentione perveniendi ad Deum ; unde : « Et113  sine intermissione orate ».
marg.|  107. Supra nomine unguentorum infusio Sancti Spiritus ostenditur, quibus corda fidelium illustrantur et ad spiritale certamen preparantur. Vocabulo vestimentorum facta iustorum notantur que foris sunt, unde et pulchra distinctione que per homines fiunt opera thuri comparantur, que vero divina largitione fiunt dona modum comparationis excedunt.
marg.|  108. Consulte postquam singula Ecclesie membra Dominus singillatim predicavit, etiam unguenta quibus esset tota delibuta, digna laude commendavit. Nulla sunt quippe membra vel magna vel parva que non huius unctionis spiritalis sint infusione consecrata. Laudavit et vestimenta, id est opera iustitie, quia et his omne corpus eius ornatur. Nemo quippe in ea vitam meretur nisi operibus iustis indutus, que vel ipse fecit vel, si infans erat, alii pro eo fecerunt et in illo.
111  id est] om. CM22 112  Odor] Et praem. CM22L CM22S   CM22T 113  Et] om. CM22
Numérotation du verset Ct. 4,12 
Hortus conclusus soror mea sponsa114  ,
interl.|  119. quia gignit germina spiritalium operum
interl.|  118. quasi illa diceret : unde mihi thus ? Respondet : ab horto115 


114  sponsa] + mea CM22N
hortus conclusus
interl.|  120. protectione Dei116  munitus
marg.|  115. HORTUS. Assimilaverat eam mulieri pro perfectione, pro speciositate, pro singulorum dispositione graduum, pro decentis unitatis compositione sed, quia parum videtur amanti117  singulas partes sponse singulis rebus pretiosis coequare, totam pariter plurimis et maximis speciebus comparat. Comparat igitur horto pro copiosis operum fructibus, in quo fieri quattuor contingit : in primis fons baptismi, sine quo nullus sequitur fructus, deinde unguenta, id est dona Spiritus sancti que sunt prima fomenta, ut etiam arbores crescant et fructus ferant, scilicet illa in cordibus rudium adhuc118  et tenerorum proposita quando deliberant per Spiritum sanctum quia mundo renuntiabunt et119  adversa sustinebunt et similia. Postea arbores illi eidem et120  alii iam crescentes, iam florentes, tandem fructus maturi, quorum operum perfectione iam reficitur Christus. Sed hic non ordinat secundum quod alterum sequitur post alterum, sed a digniori incipit ut istius sponse commendatio sit captabilior illi alii sponse cui istam intendit commendare.
marg.|  116. Duos hortos ponit, in quo status duo contemplativorum et activorum signantur121  , quorum uterque conclusus quia ab adversario colligi122  non possunt vel fructu privari.
marg.|  116. [b] Multi inter fideles conversantur, in quibus hostis habet locum, sed hi in horto fructifero non sunt computandi sed ut palea eiiciendi.

S. s.] inv. CM
116  Dei CM22N Rusch ] om. CM22 117  amanti] amatori CM22 | 118  rudium adhuc] inv. CM22 | 119  et] om. CM22 | 120  et] vel CM22 | 121  signantur] om. CM22 122  colligi] collidi CM22
fons
interl.|  121. baptismus123 

signatus.
interl.|  122. per sacramenta sigillatus, ut inimicos lateat et amicis pateat
marg.|  117. Ecclesia fons , quia doctrina salutari redundat unde proximos irrigat,   signatus quia spiritalis sensus indignis absconditur, nulla incursatione turbatur.
marg.|  123. Quia Ecclesia, que fontis nomine designatur, primum parva in Iudea postea dilatata est per orbem terrarum, recte subditur : emissiones tue , quia illa parva Ecclesia de Iudeis, adiuta fonte, paradisum emisit ex se124  .
124  emisit – ex se] inv. CM22
Numérotation du verset Ct. 4,13 
marg.|   {Erfurt, t. 3, f. 33ra   ; facsim., t. 2, p. 717a} [Rusch, f. 33ra   ] 126. Emissiones, id est fructus horti, scilicet opera que post plantationem et irrigationem baptismi prodeunt, sunt mihi mala punica, id est matura refectio, ita me delectans ut paradisus
paradisus malorum punicorum
interl.|  127. pro martyrio post ablutionem baptismi
cum
interl.|  128. aliis
pomorum fructibus
interl.|  129. maturis
cypri cum nardo
marg.|  124. cypri , id est directi et in altum crescentes et in humanitate125  graciles et attenuati, quorum operibus iuncta caritate inungitur princeps. 126 
marg.|  130. cyprus divinam gratiam, nardus dominicam passionem,   crocus caritatem exprimit
marg.|  125. Cyprus est in Egypto aromatica arbor, semine candido et odorifero quod coquitur in oleo et exprimitur. Inde unguentum regale127  , quod cyprus dicitur, paratur. Sic in tenebris huius mundi divine gratie benedictio in pinguedine caritatis suscipitur et flammis temptationum probatur. Quibus sociatur nardus , herba humilis, id est fides dominice passionis et imitatio. Coniungitur ergo cyprus   nardo cum divina gratia confortat nos compati Christo. Item nardus croco iungitur cum in128  caritate Christi mortem libenter accipimus.

Numérotation du verset Ct. 4,14 
nardus et crocus,
marg.|  131. Nardus est redolens et calens et significat caritatem.   Crocus est aurei coloris et significat divina sapientia imbutos.
fistula et cinnamomum
marg.|  132. Fistula que et cassia arbor aromatica sed parva est autem robusti corticis et purpurei que ad curandas viscerum molestias valet, que per sui brevitate a quibusdam inter herbas odoriferas129  reputatur, que humiles spiritu significat, qui dominice passionis memores ad patiendum pro Domino sunt parati.   Cinnamomum est brevis arbor sed odorifera et dulcis, cinerei coloris, ad medicine usum fistule duplo prestans, et significat illos qui se infirmos reputant quorum humilitas apud Deum dulcedinem habet et laudem130  , et bene post fistulam purpuream ponitur cinerei coloris cinnamomum131  quia per recordationem dominice passionis oritur nobis despectus nostre virtutis.
marg.|  133. Fistula et cinnamomum in horto cum lignis Libani prodeunt quia in Ecclesia qui humiles et patientes sunt, cum illis qui Ecclesiam predicando vel virtutes faciendo muniunt, palmam retributionis expectant.
129  h. o.] inv. CM22 | 130  dulcedinem habet et laudem] laudem habet et dulcedinem CM22 | 131  cinerei coloris - c.] inv. CM22 |
cum universis lignis Libani,
interl.|  135. cum universis 132  aliis provectibus qui133  figurari possunt in spiritalibus134 
marg.|  132b. Cum universis lignis , sicut fistula et   cinnamomum humiles sanctorum cogitationes sic et ligna Libani, que alta et robusta sunt, demonstrant sublimes sanctorum actiones et orationes.

132  cum universis] + lignis Libani id est cum CM22 133  qui CM22N CM22V Rusch ] que CM22
myrrha et aloe
interl.|  136. myrrha et aloe continentiam carnis exprimunt135  quia natura horum est ut inuncta his corpora non putrescant
marg.|  134. Myrrha imputribile reddit corpus et significat illos qui amaritudine136  et patientia corpus suum reddunt securum a motibus carnalibus et ab omni adversa parte. Aloe non tantam vim habet quantam   myrrha , sed tamen valet contra putredinem.
135  c. e.] CM22 , significant vel praem. CM22N 136  amaritudine] -nem perper. CM22
cum omnibus primis unguentis.
marg.|  137. primis , id est cum charismatibus virtutum excellentioribus et pulchra coniunctio herbarum et arborum cum   unguentis , quia dum carnem a lascivia refrenamus consequens est ut maiora dona Spiritus suscipiamus137 
137  Spiritus] + sancti CM22B CM22N CM22S
Numérotation du verset Ct. 4,15 
Fons
interl.|  139. tales sunt fructus138  horti, talis autem est fons 139 
interl.|  140. utriusque partis
138  fructus] om. CM22N CM22V 139  fructus] om. CM22N CM22V
hortorum, puteus
interl.|  141. inscrutabilis
aquarum viventium
interl.|  142. donorum Sancti Spiritus que hic sitim mitigant et in futuro extinguent, de quibus dicitur : «Aqua quam ego » doetc.140  .

Cf. Io. 4, 13 -14.
140  etc.] om. CM22
que fluunt
interl.|  143. ab alto ad inferiores
impetu de Libano.
interl.|  144. nullo detinente141  obstaculo
interl.|  145. quia per impositionem manuum fit illud donum
marg.|  138. In horto Domini concluso, inter alia nascitur fons hortorum , quia de primitiva Ecclesia processit in mundum doctrina celestis que plures Ecclesias, scilicet hortos procrearet. De quo fonte bene subinfertur   puteus aquarum viventium , quia eadem doctrina Ecclesie et fons hortorum est142  quia spiritales fructus gignit in his quos instruit, et   puteus est propter occulta mysteria que solis sanctis per revelationem Sancti Spiritus panduntur.   Aquarum viventium propter divina eloquentia143  que de invisibilibus divine gratie thesauris procedunt atque in vitam eternam ducunt   de Libano , id est de ipsa Ecclesia que et candida est per munditiam fidei et alta per virtutum gloriam.
141  detinente CM22B CM22P CM22T CM22V Rusch ] retinente CM22 , obtinente CM22S 142  h. est] inv. CM22 143  divina eloquentia] divine eloquentie CM22
Numérotation du verset Ct. 4,16 
interl.| de prelatis144 

Surge
interl.|  *150. recede vel insta145 
marg.|  149. surge aquilo et cum talis sit hortus   surge , id est discede vel impugna

145  Codd. : Rusch , om. CM22
aquilo
interl.|  151. hostis
marg.|  147. In aquilone mundi adversa146  , in austro blandimenta intellige quia147  gemina expugnatione probatur Ecclesia. Surge permittentis est, non imperantis.
marg.|  146. SURGE  AQUILO. Horto consito et irrigato, restabat ut omnibus firmiter et ordinate compositis nequaquam adversariis illius temptandi negaretur accessus, sed potius monstratetur {Erfurt, t. 3, f. 33rb   ; facsim., t. 2, p. 717b} [Rusch, f. 33rb   ] quia quo amplius flagellatur eo amplius interna fluctuum148  illius suavitas panditur149  .
146  m. a.] inv. CM22 147  quia] qua CM22 148  fluctuum] fructuum CM22 149  panditur] + et hoc est que dicitur surge etc. CM22V
et veni
interl.|  152. id est : post tribulationem tu Sancte Spiritus recrea
auster,
interl.|  *154. ventis tribulationum150 

150  Codd. : Rusch , om. CM22
perfla
marg.|  153. perfla alter vexando, alter recreando
hortum meum et
interl.|  vel ut151 

fluent152 
interl.|  155. abundent

152  fluent Ω etc . CM22N CM22P CM22T² Rusch  ; cf. Corpus antiphonalium officii officii (n°5070)] fluant Ω* CM22 Weber
aromata illius.
marg.|  148. perfla id est153  infer tribulationem, vel persequendo vel blandiendo, ut Ecclesia in utroque pulsata et probata mirum odorem constantie sue et abundantioris virtutis ubique diffundat et in fine mundi positos inenarrabili flagrantia sue suavitatis satiabit.




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria (Ct. 4), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 21/02/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber30.xml&chapitre=30_4)