initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<33. Isaias>

Capitulum 16

Numérotation du verset Is. 16,1 
Emitte agnum
interl.| interl.| Christum||
Dominatorem
interl.| interl.| data est mihi omnis potestas in celo et terra||
{t. 3 : Erfurt, f. 87rb ; facsim., p. 29b} [Rusch, f. 87rb ] terre de Petra deserti ad montem filie Sion
interl.| interl.| Ruth gentili gentes enim lapides pro Deo colebant et ideo a Deo deserte erant||
marg.| marg.| EMITTE. Idcirco prophete vix intelliguntur quia et personas et numeros et tempora subito commutant et de qualibet retranseunt ad aliam. Dum enim modo loqueretur Isaias de captivitate Moab et miseriis ex insperato convertit oculum mentis ad nativitatem Christi et cepit Moab alloqui quasi non desperes age penitentiam quia licet captivandus de tua tamen progenie nascetur agnus « qui tollit peccata mundi » qui dominetur in toto orbe.||
marg.| marg.| {t. 3 : Erfurt, f. 87rb ; facsim., p. 29b} [Rusch, f. 87rb ] PETRA  DESERTI. Ruth scilicet quia iuxta preceptum Dei moabite usque ad decimam generationem non ingrediuntur Ecclesiam Dei.||
marg.| marg.| Ruth Moabitis : Booz nupsit ex quo Obeth genuit ex quo Iesse pater David de cuius semine virgo Maria processit que concepit et peperit Christum. Sicut enim Christus pro utroque populo venit sic de utroque nasci voluit.||
marg.| marg.| AD MONTEM. Hierusalem vel potius ad Ecclesiam que est in contemplatione tamquam speculationis filia. In Hierusalem quoque maxime predicavit miracula fecit passus est mortuus est resurrexit et genus humanum redemit.||

Io. 1, 29.
peccata] sic Rusch
Numérotation du verset Is. 16,2 
Et
interl.| interl.| hec scilicet||
interl.| interl.| redit ad captivitatem Moab||
erit sicut avis
interl.| interl.| qui fugerit de Moab||
Fugiens
interl.| interl.| accipitrem||
Et
interl.| interl.| sicut||
Pulli
interl.| interl.| ne a Moabitis serpentibus devorentur||
de nido avolantes
interl.| interl.| citissime||
sic erunt filie Moab
interl.| interl.| civitates vel viri mulieres||
in transcensu
interl.| interl.| anime moabite||
Arnon
marg.| marg.| SIC  ERUNT. Sic in captivitatem transibunt per Arnon qui est terminus Moabitarum et Amorreorum.||
marg.| marg.| ARNON. Que interpretatur illuminatio eorum qui derelictis erroribus transcendunt ad scientiam veritatis.||
Numérotation du verset Is. 16,3 
Ini consilium
interl.| interl.| o Moab||
marg.| marg.| INI  CONSILIUM. Nihil agas sine consilio nec circumferaris « omni vento doctrine » sequere “magni consilii angelum”.||

Eph. 4, 14.
Cf. Introitus in die Natalis Domini (Antiphonale missarum sextuplex, p. 1415, n° 11a ; 17bis) : « Puer natus est nobis, et filius datus est nobis cuius imperium super humerum eius et vocabitur nomen eius, magni consilii angelus ». Cf. Is. 9, 6 (Vetus latina, p. 293 iuxta LXX : « Μεγάλης βουλῆς ἄγγελος »). Weber : « Admirabilis consiliarius».
coge concilium
interl.| interl.| previde quomodo possis evadere||
marg.| marg.| COGE  CONCILIUM. De vagis scilicet et errantibus Ecclesiam faciendo.||
pone quasi noctem umbram tuam
interl.| interl.| securam absconsionem||
in meridie
interl.| interl.| in aperta persecutione||
marg.| marg.| PONE  QUASI  NOCTEM. Tabernaculum scilicet in quo quiescere te putabas quod erat noctis et tenebrarum pone in meridie id est in clarissimo lumine in quo abscondere debes de errore fugientes et prius vagos ultra non prodere.||
marg.| marg.| Pone in meridie dum erit persecutio Iudeorum. Pone, o tu Moab, umbram id est defensionem quasi noctem id est securam absconsionem Iudeis.||
marg.| marg.| Notandum quia ante vastata Hierusalem ab Assyriis et post a Chaldeis quam Moab ideoque precipitur ei ut fugientem populum Dei apud se recipiat et abscondat.||
absconde fugientes
interl.| interl.| Iudeos||
et vagos ne prodas
interl.| interl.| de loco ad locum||
interl.| interl.| hostibus||
Numérotation du verset Is. 16,4 
interl.| interl.| quia||
habitabunt
interl.| interl.| vastata Hierusalem||
apud te
interl.| interl.| quia confinis es eis||
profugi mei Moab esto latibulum eorum a facie vastatoris
interl.| interl.| cum diabolus ceperit persequi||
interl.| interl.| Assyrii et Chaldei ||
marg.| marg.| PROFUGI. Qui me fugerunt qui de Ecclesia egressi sunt qui sensum suum sunt secuti non doctrinam Spiritus Sancti.||
marg.| marg.| MYSTICE. Consideremus a principio huius oneris quomodo Moabite per gradus et ordinem penitentie fiant Israelite et fugiant quasi avis et volent quasi pulli de nido ut transcendant per Arnon et habitent in monte filie Sion et diaboli vel antichristi potestate contrita Christus in his regnet et solium suum ponat qui salvati sunt misericordia atque iustitia. Non enim Pater iudicat quemquam sed omne iudicium dedit Filio.||
interl.| interl.| quia||
Chaldei] Chadei cacogr. Rusch
Finitus est
interl.| interl.| diaboli||
interl.| interl.| consumptus occisus||
interl.| interl.| Sennacherib||
interl.| interl.| qui ad adventum agni qui ortus de petra deserti venit ad montem Sion||
enim pulvis
interl.| interl.| potentia diaboli comparatur pulveri||
consummatus est miser
interl.| interl.| quia miseros fecit||
defecit qui conculcabat
interl.| interl.| vastando||
Terram
interl.| interl.| terrenos||
marg.| marg.| FINITUS  EST. Subito transit ad interfectionem Sennacherib qui pulvis et miser quia gloria eius tamquam pulvis quem proiicit ventus a facie etc. Miserabiliter ab hac luce migravit occisus a filiis suis in templo dei sui.||
Numérotation du verset Is. 16,5 
et preparabitur
interl.| interl.| de primo adventu||
interl.| interl.| illo consumpto||
in misericordia
interl.| interl.| Patris||
interl.| interl.| omnes enim peccaverunt et egent gloria Dei||
Solium
interl.| interl.| Filii||
interl.| interl.| regnum sempiternum||
marg.| marg.| ET PREPARABITUR. Iudei exponunt hoc de Ezechia qui post mortem Sennacherib in pace regnavit. Sed melius ad Christum referuntur et quedam ad primum adventum quedam ad secundum referuntur adventum.||
et sedebit super eum in veritate
interl.| interl.| ut post misericordiam iudicet et querat iustitiam et reddat unicuique secundum opera sua||
in tabernáculo
interl.| interl.| in Ecclesia||
interl.| interl.| quod corruerat et suscitatum est||
David iudicans et querens iudicium
interl.| interl.| in secundo adventu||
et velociter reddens
interl.| interl.| dicens malis ite in ignem et bonis venite benedicti Patris mei percipite regnum||
quod iustum est
interl.| interl.| unicuique secundum opera sua||
marg.| marg.| SEDEBIT. Quiescens et iudicans super corda bonorum||
Numérotation du verset Is. 16,6 
audivimus superbiam
interl.| interl.| hoc iterum de Moab||
interl.| interl.| vox sanctorum qui de Moab salvati sunt et superbiam eius experti||
Moab
interl.| interl.| hereticorum simplicitatem Ecclesie irridentium||
{t. 3 : Erfurt, f. 87va ; facsim., p. 30a} [Rusch, f. 87va ] superbus est valde superbia eius et arrogantia eius et indignatio eius
interl.| interl.| precipitata audacia plus audet quam possit||
plus quam fortitudo eius
interl.| interl.| ultra fortitudinem superbit||
interl.| interl.| quia contra Deum superbit||
marg.| marg.| AUDIVIMUS. More scripture quia leta dixerat ne negligentes faceret {t. 3 : Erfurt, f. 87va ; facsim., p. 30a} [Rusch, f. 87va ] comminatione terret.||
marg.| marg.| ET INDIGNATIO. Contra Deum in celum posuit os suum prophetis detrahens. Illud evangelicum apponens. Omnes qui venerunt ad te ante me fures fuerunt et latrones. Moysen et David homicidas vocat Iosue sanguinarium.||
Numérotation du verset Is. 16,7 
idcirco ululabit Moab ad Moab
interl.| interl.| ad se invicem||
marg.| marg.| ULULABIT. Alter ad alterum omnes scilicet hereticorum et philosophorum diversitates contra se in tormentis mugient.||
Universus
interl.| interl.| Moab||
ululabit his qui letantur
interl.| interl.| qui confidunt et gloriantur in munitione murorum||
super muro cocti lateris loquimini
interl.| interl.| o prelati Ecclesie vel de Moab salvati||
plagas suas
interl.| interl.| mortem captivitatem||
interl.| interl.| hereticorum iaculis factas||
marg.| marg.| SUPER  MUROS. Non edificatos quadro lapide sicut templum Dei in quo sic lapides politi ut nec malleus auditus sit nec securis.||
Numérotation du verset Is. 16,8 
quoniam suburbana Esebon
interl.| interl.| viti et ville||
interl.| interl.| civitas nobilis sicut et Sabama ||
deserta sunt
interl.| interl.| Dei auxilio vel combusta igne divino||
marg.| marg.| SUBURBANA  ESEBON. Omnes cogitationes eorum (quod significat Esebon) non pertinent ad civitatem Dei de qua fluminis impetus letificat civitatem Dei. Sed suburbana sunt ut ad urbem Domini pertinere credebantur.||
et vineam Sabama
interl.| interl.| precipue||
interl.| interl.| multitudinem populi||
marg.| marg.| SABAMA. Attollens altitudinem. Qui in altum se erigit et superbie turrim usque ad celum extruere cupit precipue comburitur.||
marg.| marg.| Sabama non solum extollens altitudinem sed etiam conversio aliqua quia videtur in regione moabitica ad Domini servitutem aliqua ex parte velle converti Domini ergo gentium vinee  Sabama exciderunt flagella.||

vineam] vineam Weber Cf. Ios. 13, 19.
domini gentium
interl.| interl.| principes Assyriorum vel Chaldeorum||
interl.| interl.| apostoli vel apostolici viri||
interl.| interl.| vel sic distingue : et vinea Sabama domini gentium ||
exciderunt.
interl.| interl.| habitatores scilicet Sabama ceciderunt||
Flagella eius
interl.| interl.| ne ex aliis heresibus alie nascerentur in infinitum exciderunt flagella eius etc.||
usque
interl.| interl.| etiam||
ad Iazer
interl.| interl.| civitas||
interl.| interl.| quod est fortitudo eorum id est ad fortissima queque hereticorum dogmata in quibus confidunt||
pervenerunt erraverunt
interl.| interl.| domini gentium||
marg.| marg.| ERRAVERUNT. Lustrantes universam terram Moab.||
in deserto
interl.| interl.| ut tandem quos interficerent non haberent||
marg.| marg.| IN DESERTO. Ut tandem quos interficerent non haberent.||
propagines eius
interl.| interl.| pessime redices||
interl.| interl.| excisis scilicet flagellis||
marg.| marg.| PROPAGINES. Methaphoram vinee prosequitur.||
relicte sunt
interl.| interl.| a Deo||
interl.| interl.| fugitivos intelligite||
interl.| interl.| sed||
Transierunt
interl.| interl.| domini gentium||
interl.| interl.| ducti in Babyloniam||
mare
interl.| interl.| temptationis seculi veni in profundum maris et tempestas demersit me||
marg.| marg.| TRANSIERUNT  MARE. Ut mirabilia Domini viderent in profundo temptationum liberati ex eis.||
Numérotation du verset Is. 16,9 
super hoc
interl.| interl.| malo||
Plorabo
interl.| interl.| Isaias||
interl.| interl.| ut mecum plorent||
in fletu Iazer
interl.| interl.| deflens scilicet Iazer||
interl.| interl.| fortitudinem scilicet hereticorum que se extollit contra scientiam Dei||
vineam Sabama inebriabo te lacrima mea
interl.| interl.| abundanter super captivitatem tuam flebo||
marg.| marg.| VINEAM. Vinea Moab ex vicinia loci talis est qualis Sodoma unde : de vinea Sodomorum vinea eorum etc.||
marg.| marg.| Sabama : qui se extollit contra sententiam Dei.||
Esebon
interl.| interl.| cogitationes eorum quibus ad excelsa conscenderunt||
et Eleale
interl.| interl.| ascensio||
quoniam super vindemiam tuam et super messem tuam
interl.| interl.| que nascitur in vallibus Raphaim||
vox calcantium
interl.| interl.| dominorum gentium||
interl.| interl.| Assyriorum Chaldeorum diripientium bona Moabitarum||
Numérotation du verset Is. 16,10 
et auferetur letitia et exultatio
interl.| interl.| hereticorum ut audiant beati qui lugent||
de Carmelo
interl.| interl.| de scientia falsi nominis||
marg.| marg.| DE CARMELO. Carmelus mons est inter Fenicem et Palestinam imminens Ptolomaidi in quo Helias oravit. Et ponitur sepe pro qualibet fertilitate unde et hic auferetur letitia et exultatio de carmelo id est fertilitas in qua letabantur Moabite.||
et in vineis non exultabit
interl.| interl.| Moab||
marg.| marg.| EXULTABIT. Quia spiritalis circumcisionis noticiam se habere iactant heretici.||
neque iubilabit
interl.| interl.| eterno silentio tacebunt||
interl.| interl.| quoniam||
vinum in torculari non calcabit
interl.| interl.| Moab||
qui calcare consueverat vocem calcantium abstuli
interl.| interl.| celeuma quod consueverant vindemiantes cantare||
marg.| marg.| VOCEM. Ne draconis venena inde exprimantur et bibentes interficiantur.||
Numérotation du verset Is. 16,11 
super hoc
interl.| interl.| infortunio||
interl.| interl.| destructo Moab et falsa letitia in luctum mutata||
venter meus
interl.| interl.| sensus||
interl.| interl.| conversus||
ad Moab
interl.| interl.| penitentem||
quasi cithara sonabit
interl.| interl.| plangendo||
interl.| interl.| luctum||
marg.| marg.| VENTER. Prophete qui tamquam cithara musica arte compositus et de Dei timore concipiens multos liberos generat ut omnis corda sonum suum reddat.||
et viscera mea
interl.| interl.| cordis interiora||
interl.| interl.| unde : « Benedic anima mea Domino et omnia que intra ».||
ad murum
interl.| interl.| fragilem||
cocti lateris
interl.| interl.| civitatis que de lateribus||
marg.| marg.| ET VISCERA  MEA. Sicut cithara sonum compositum non emittit si vel {t. 3 : Erfurt, f. 87vb ; facsim., p. 30b} [Rusch, f. 87vb ] una corda rupta fuerit sic spiritaliter venter prophete si una corda virtutum defuerit dulce melos non resonabit nec ad latericium murum cunctis clamabit visceribus. Philosophorum quoque sententia est herere sibi invicem virtutes. Et Iacobus cui una defuerit de esse omnes.||
Numérotation du verset Is. 16,12 
et erit cum apparuerit
interl.| interl.| vanum esse||
interl.| interl.| ipsi||
quod laboravit
interl.| interl.| frustra||
Moab super excelsis suis
interl.| interl.| in montibus et tectis||
interl.| interl.| dogmatibus que putabat excelsa||
interl.| interl.| tunc||
ingredietur ad sancta sua
interl.| interl.| idola que sancta putabat||
marg.| marg.| SANCTA  SUA. Ad sancta scilicet Ecclesie que conabitur sua facere non prevalebit non enim statim perfecte virtutem capimus.||
ut obsecret
interl.| interl.| pro liberatione||
et non valebit
marg.| marg.| NON  VALEBIT. In eis scilicet non inveniet auxilium in quibus sperabat et sic apparuit quod in cassum colebat.||
Numérotation du verset Is. 16,13 
hoc verbum quod locutus est Dominus ad Moab ex tunc
interl.| interl.| exquo creatus est ait en in Dominus Moabite et Ammonite non intrabunt in Ecclesiam meam vel exquo prescivit ea||
marg.| marg.| HOC  VERBUM etc. In prohemio. Ubi dicitur onus Moab. Ex tunc exquo scilicet loqui cepit ut omne quod dixit unum verbum id est una sententia sit.||
marg.| marg.| Hoc verbum. Prohemium reddit epilogum. Quod enim ibi ceperat hic est completum.||
Numérotation du verset Is. 16,14 
et nunc
interl.| interl.| contra||
locutus est Dominus dicens
interl.| interl.| hoc de Babylone||
in tribus annis
interl.| interl.| non pluribus||
marg.| marg.| IN TRIBUS  ANNIS. Quasi sicut pauci racemi remanent post vindemiatores ita ex multitudine Moab pauci effugient hostes.||
marg.| marg.| In tribus annis. Prophetia contra Philisteos et Moabitas mortuo Achaz cepit dirigi et potest intelligi quia extunc tertio anno Moabite fuerint vastati acsi diceret sicut mercennarius expectat finem anni ut recipiat mercedem operis sic Moab post tres annos delebitur ab Assyriis. Potest et de Babylone intelligi quia post captam Hierusalem tertio anno a Chaldeis vastanda sit vel quod in tribus annis nulla requies sit danda eis.||
marg.| marg.| Sicut misericordia Dei in pondere est et mensura sic in Iudeis cruciatus et supplicium ut cum tres anni transierint quibus reliquetur parvus et modicus inglorius esse desistat. Moab igitur qui externus erat nec de populo Dei sed relicto errore conversus tribus annis tantum parvus et modicus et inglorius relinquitur de quibus : cogitavi dies antiquos et annos eternos in mente habui.||
quasi anni mercennarii auferetur gloria Moab
interl.| interl.| profectus est Moab ut qui habuit multos comites erroris relinquatur cum paucis||
super omni populo multo et relinquetur parvus et modicus
interl.| interl.| humilitate||
nequaquam multus
marg.| marg.| MERCENNARII. Falsa doctrina omnia lucri causa facit mercennarius enim videt lupum venientem et fugit. Ideo dictum est advenam et mercennarium sacerdotum de sanctis non comedere sed servos sanctorum esse participes quia non pro dilectione Domini sed pro mercede cuncta faciunt ut lanis vestiantur et lac mulgeant. Similiter qui facit elemosinam ut laudetur ab hominibus recepit mercedem suam quia mercennarius est. Qui castum se simulat habens aliud in corde supplicia peccatoris recipit. Ideo in comparatione duorum malorum levius peccatum est aperte peccare quam sanctitatem simulare.||




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria (Is. 16), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 22/10/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber33.xml&chapitre=33_16)