initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<34. Ieremias>

Capitulum 6

Numérotation du verset Ier. 6,1 
confortamini filii Beniamin
interl.| interl.| Ierosolimite||
interl.| interl.| filii dextere||
marg.| marg.| CONFORTAMINI. Quia iamiamque ab aquilone Nabugodonosor venturus est o habitatores Ierusalem arma corripite ut hostibus possitis resistere.||
Hec omnia referamus ad Ecclesiam ut si dereliquerit et persecutionis impetus fuerit preparet se ad resistendum||
in medio Hierusalem et in Thecua
interl.| interl.| tuba||
marg.| marg.| IERUSALEM ET  THECUA. Hieronymus HIERONYMUS. Hierusalem in tribu Beniamin sita est. Thecuam viculum in monte situm duodecim milibus ab Ierusalem separatum quotidie oculis cernimus. Inter hos alius vicus est qui lingua sira et hebrea Bethacarem nominatur in monte positus.||
clangite bucina et super Bethacharem
interl.| interl.| villa vinee||
levate vexillum quia malum visum est ab aquilone
interl.| interl.| a quo exardescunt mala super terram||
et contritio magna 
Numérotation du verset Ier. 6,2 
speciose et delicate assimilavi filiam Sion
marg.| marg.| SPECIOSE. Describitur pulchritudo Ierusalem que est ipsa Syon ut aliud totam urbem aliud arcem urbis sonet. Syon enim arx id est specula interpretatur et speciose mulieri comparatur.
Numérotation du verset Ier. 6,3 
ad eam
interl.| interl.| sicut ad mulieres amatores||
venient pastores
interl.| interl.| principes||
marg.| marg.| PASTORES. Satis eleganter ponitur hic verbum hebreum quot quattuor litteris scribitur : res ayn loth men. Si enim legatur reim amatores si roim pastores significat. Vel iuxta methaphoram pulcre mulieris amatores vel iuxta eversionem urbis intelligantur pastores quorum alii festinant ad polluendum scortum alii ad urbis excidium||
et greges eorum
interl.| interl.| exercitus Chaldeorum||
fixerunt in ea tentoria in circuitu
interl.| interl.| ad obsidionem urbis||
pascet unusquisque
interl.| interl.| princeps||
eos
interl.| interl.| turmas suas||
qui sub manu sua sunt
interl.| interl.| potestate||
Numérotation du verset Ier. 6,4 
sanctificate
interl.| interl.| pastores scilicet dicent gregibus suis||
interl.| interl.| Domini enim imperium est||
super eam
interl.| interl.| Ierusalem||
bellum consurgite
interl.| interl.| cito||
et ascendamus in meridie
interl.| interl.| non nocte non per insidias plena luce pugnemus nemo enim nobis resistet||
ve nobis quia declinavit dies quia longiores facte sunt umbre vesperi
interl.| interl.| alii defecerunt||
interl.| interl.| cui simile maioresque cadunt altis de montibus umbre||
marg.| marg.| VE NOBIS  QUIA etc. # HERO[ NIMUS]. Illis dicentibus surgite et ascendamus isti respondent ve nobis etc. et est hic sensus si per diem hoc patimur quid per noctem patiemur.||
Numérotation du verset Ier. 6,5 
surgite et ascendamus in nocte {t. 3 : Erfurt, f. 127vb ; facsim., p. 110b} [Rusch, f. 127vb ] et dissipemus domos eius
interl.| interl.| vel fundamenta||
interl.| interl.| que firmitate murorum vallantur||
marg.| marg.| SURGITE. Qui dixerunt consurgite et ascendite etc. sese illis verbis provocant ad bellum. Surgite et ascendamus in nocte ut sciant aversarii non temporis esse victoriam sed virtutum.
Numérotation du verset Ier. 6,6 
quia hec dicit Dominus exercituum
interl.| interl.| quasi de victoria certi sumus quia Dominus precepit||
cedite lignum eius et fodite
interl.| interl.| vel : fundite ||
interl.| interl.| hic significat urbem non statim sed longa obsidione capiendam||

fodite] fundite Weber
circa Hierusalem aggerem
interl.| interl.| munitonibus faciendis||
hec est
interl.| interl.| enim||
civitas
interl.| interl.| Dei||
visitationis omnis
interl.| interl.| visitabo in virga iniquitates eorum||
calumnia
interl.| interl.| sicophantia||
interl.| interl.| hoc maximum inter peccata||
in medio eius 
Numérotation du verset Ier. 6,7 
sicut
interl.| interl.| ergo||
frigidam facit cisterna aquam suam sic frigidam fecit malitiam suam iniquitas et vastitas audietur in ea coram me semper infirmitas et plaga
marg.| marg.| SICUT  FRIGIDAM. Sine calore fidei Ecclesia spiritu ferventes. Mala autem frigida unde : refrigescet caritas multorum. Et illud assimulabor descendentibus in lacum. Semel sufficiat dixisse lacum non stagnum sonare secundum grecos sed cisternam que syro et hebreo sermone gab dicitur.||
marg.| marg.| INIQUITAS.  SEPTUAGINTA. Impietas et miseria audientur in ea contra faciem eius per omnem dolorem et flagellum erudieris Ierusalem etc.||
Numérotation du verset Ier. 6,8 
erudire Hierusalem ne forte recedat anima mea a te ne forte ponam te desertam terram inhabitabilem
marg.| marg.| ERUDIRE. Hieronymus HIERONYMUS. Per hoc discimus quod flagellet Deus omnem filium quem recipit et ideo plagis et tormentis eruditur Ierusalem ut corrigatur et non recedat anima Dei ab ea. Si quando igitur crebris angustiis subiacemus istius versiculi recordemur. Per omnem dolorem et flagellum erudieris Ierusalem.||
Numérotation du verset Ier. 6,9 
hec dicit Dominus exercituum usque ad racemum colligent quasi in vinea reliquias Israel converte manum tuam quasi vindemiator ad cartallum
marg.| marg.| USQUE AD  RACEMUM. Quasi cum vastata fuerit Ierusalem reliquie salve fient. Vel sic : ne unus quidem racemus remaneat et #quoniam vindemiator sic quocumque inveneris pertrahe in Babylonem quasi in cartallum vel in torcular.||
Numérotation du verset Ier. 6,10 
cui loquar et quem contestabor ut
interl.| interl.| vel aut||
audiant
interl.| interl.| quia||
ecce incircumcise aures eorum et audire non possunt
interl.| interl.| quia nolunt non posse enim de contemptu et infidelitate descendit||
marg.| marg.| INCIRCUNCISE  AURES etc. Notandum quod circuncisio in scripturis tribus dicitur modis. In prepucio in corde in auribus unde : qui habet aures audiendi audiat.||
ecce
interl.| interl.| ideo||
verbum Domini
interl.| interl.| quod datum est eis in salutem||
factum est eis in opprobrium
interl.| interl.| vitio eorum versum est in penam||
et non suscipient illud 
Numérotation du verset Ier. 6,11 
idcirco furore Domini plenus sum laboravi sustinens effunde
interl.| interl.| furorem||
interl.| interl.| propheta ad Chaldeum||
super parvulum
interl.| interl.| nulli parcatur etati||
foris et super concilium iuvenum
interl.| interl.| quod ad repugnandum arma corripuerat||
simul vir enim cum muliere capietur
interl.| interl.| vir enim dulcissima eius nomina pariter sentiunt captivitatem||
senex
interl.| interl.| patet quod senectus non est etas ultima||
cum pleno dierum
interl.| interl.| quem decrepitum vel depositum dicimus||
marg.| marg.| IDCIRCO  FURORE. Quasi venientem iram Dei prospicio et furore eius et iracundia plenus sum et ultra sustinere non possum. Nec pro peccatoribus audeo deprecari Deum.||
Numérotation du verset Ier. 6,12 
et transibunt domus eorum ad alteros
interl.| interl.| hec omnia referimus spiritaliter ad Ecclesiam si Dominum offenderit||
agri et uxores pariter
interl.| interl.| coniunx scilicet et possessio||
quia extendam manum meam super habitantes terram
interl.| interl.| qui semper in vitio unde ve habitatoribus terre||
dicit Dominus
marg.| marg.| EXTENDAM.  SEPTUAGINTA. Elevabo utrunque autem percutientis habitus est unde : et adhuc manus eius extenta sive excelsa.||
Numérotation du verset Ier. 6,13 
a minore quippe usque ad maiorem omnes avaritie
interl.| interl.| radix omnium malorum avaricia||
student et a propheta
interl.| interl.| qui mendacium prophetat||
usque ad sacerdotem cuncti faciunt dolum
interl.| interl.| qui perverse interpretantur legem dicit enim in alio loco propheta querite legem a sacerdotibus||
Numérotation du verset Ier. 6,14 
{t. 3 : Erfurt, f. 128ra ; facsim., p. 111a} [Rusch, f. 128ra ] et curabant contritionem filie populi mei cum ignominia dicentes pax pax et non erat pax
interl.| interl.| omnino||
marg.| marg.| ET CURABANT  CONTRITIONEM. Quasi cum tanta facerent mala tamen prospera queque populo meo nuntiabant. Et quasi curare cupiebant vulnus et cum ignominia filie populi mei dicentes pax pax. Hoc proprie de sacerdotibus et doctoribus intelligendum est qui divitibus et honoratis repromittunt prospera et clementem predicant Deum magis illos supplicio et Dei iracundie preparantes.||
Numérotation du verset Ier. 6,15 
confusi sunt quia abominationem fecerunt quin potius confusione non sunt confusi et erubescere nescierunt
interl.| interl.| nec scientiam quidem nec sensum penitentie habuerunt||
marg.| marg.| CONFUSI  SUNT etc. Depressius hic legendum est iuxta hebraicum. Et cum inquit tanta fecerint numquid confusi sunt ? numquid erubuerunt in sceleribus suis ? quin potius peccatum auxerunt contemptu.||
marg.| marg.| NESCIERUNT. Noluerunt sed nimio contemptu et vitio violenti mali nec intelligere quidem potuerunt. Grandis impietas non solum non cavere sed ne intelligere velle peccata et nullam habere distantiam bonorum malorumque operum.||
quam ob rem cadent
interl.| interl.| qui prius stabant||
inter ruentes
interl.| interl.| vitiis suis||
in tempore visitationis sue
interl.| interl.| pene||
interl.| interl.| a Nabugodonosor||
corruent
interl.| interl.| ruentibus sociati||
dicit Dominus 
Numérotation du verset Ier. 6,16 
hec dicit Dominus state super vias
interl.| interl.| prophetas||
et audite
interl.| interl.| vel : videte ||

audite] videte Weber
et
interl.| interl.| sic||
interrogate
interl.| interl.| diligenter inquirite||
de semitis antiquis
interl.| interl.| que multorum sanctorum trite vestigiis||
que sit via bona
interl.| interl.| in evangelio||
et ambulate in ea et invenietis refrigerium animabus vestris
interl.| interl.| quasi hec via inventa prebet refugium animabus credentium||
marg.| marg.| STATE  SUPER etc. Legamus evangelicam parabolam in qua negociator bonos omnes vendidit margaritas ut unam emat pretiosam ut scilicet per patriarchas et prophetas veniamus ad eum qui dicit : « Ego sum via » ; unde :  state super vias etc.||
et dixerunt
interl.| interl.| econtrario||
non ambulabimus
interl.| interl.| per viam scilicet evangelii||
Numérotation du verset Ier. 6,17 
et constitui super vos speculatores
interl.| interl.| hec propheta dicente proprie de perfidia Iudeorum statim infert constitui super vos speculatorem ||
interl.| interl.| scilicet apostolorum chorum ; unde : fili hominis speculatorem dedi te domui Israel.||
audite
interl.| interl.| dicens||
vocem tube et dixerunt non audiemus
interl.| interl.| invitati ad cenam noluerunt venire||
marg.| marg.| VOCEM  TUBE. Hieronymus HIERONYMUS. Vocem tube mandata evangelii vel doctrinam apostolorum unde :in montem excelsum ascende tu qui evangelisas Syon. Exalta sicut tuba vocem tuam qui annuntias Ierusalem.||
Numérotation du verset Ier. 6,18 
ideo audite gentes
interl.| interl.| unde cito convertimini ad gentes||
et cognosce
interl.| interl.| alii : Cognoscite qui pascitis gregem episcopi, scilicet et presbyteri.||
congregatio
interl.| interl.| non iudaica sed omnium nationum||
quanta ego faciam eis.
interl.| interl.| incredulis||
Numérotation du verset Ier. 6,19 
Audi terra
interl.| interl.| Totus orbis sicut illud Isaie : audi celum et auribus percipe terra que scilicet Dominus populo Iudeorum facturus sit.||
ecce ego adducam mala
interl.| interl.| supplicia||
super populum istum
interl.| interl.| qui respondit : « Non audiemus ».||
interl.| interl.| non super gentes que vocantur ad veritatem||
fructum cogitationum eius
interl.| interl.| vel aversionum eius ; unde : « Labores manuum tuarum quia manducabis ».||
quia verba mea non audierunt
interl.| interl.| aure cordis||
et legem meam proiecerunt
interl.| interl.| indomabili cervice||
Numérotation du verset Ier. 6,20 
ut quid mihi thus de Saba affertis
interl.| interl.| unde thura veniunt, secundum illud Virgilii : « Centumque Sabeo thure calent are ».||

Vergilius, Aeneis, 1.415 :« Ipsa Paphum sublimis abit sedes que revisit laeta suas, ubi templum illi, centumque Sabaeo ture calent arae sertis que recentibus halant ».
et calamum
interl.| interl.| hebraice canen, pro quo Septuaginta et Theodotio cinnamomum transtulerunt||
suave olentem de terra longinqua
interl.| interl.| India scilicet de qua, per mare Rubrum, veniunt aromata multa||
holocaustomata vestra
interl.| interl.| non mea||
non sunt accepta
interl.| interl.| quantum in vobis est||
et victime vestre non placuerunt mihi
interl.| interl.| quantum in vobis est||
marg.| marg.| UT QUID  MIHI etc. Quasi frustra mihi ad unguenta conficienda que in lege precepta sunt suavissimi odoris pigmenta confertis et holocausta succenditis qui meam in lege voluntatem non facitis unde supra vocem meam non audierunt etc. Allegorice : hoc proprie convenit his qui de rapinis et nudatione miserorum offerunt sacrificia et elemosinas. Ex iniquitate putant se redimere peccata cum scriptura dicat : Redemptio anime viri proprie divitie eius.||
Numérotation du verset Ier. 6,21 
propterea hec dicit Dominus ecce ego dabo in populum istum ruinas
interl.| interl.| hec omnia quotidie impleri videmus||
et ruent in eis
interl.| interl.| nihil in eis forte scilicet omnis infirmitas apud eos est||
interl.| interl.| sanguis eius super nos||
simul
interl.| interl.| quia pariter peccaverunt||
vicinus et proximus
interl.| interl.| non solum scilicet illi sed omnes qui legem sequuntur ad litteram occidentem||
et peribunt
marg.| marg.| PATRES ET  FILII. Filii patrum sequuntur blasphemias quotidie illam imprecationem suscipientes sanguis eius super nos et super filios nostros.||
Numérotation du verset Ier. 6,22 
hec dicit Dominus ecce populus venit de terra aquilonis et gens magna consurget a finibus terre
marg.| marg.| ECCE  POPULUS. Proprie hoc dicitur de Babyloniis qui venturi contra Ierusalem et omnis armature ordo describitur et preliantium impetus ut terrore commoti agant penitentiam et Deum clementissimum placent.||
Numérotation du verset Ier. 6,23 
sagittam et scutum arripiet crudelis est et non miserebitur vox eius
interl.| interl.| ut etiam voce terreat||
quasi mare sonabit et super equos ascendent preparati quasi vir ad prelium adversum te filia Sion
interl.| interl.| dat occasionem rogandi Dominum ac placandi||
marg.| marg.| VOX  EIUS.  ALLEGORICE. Hieronymus HIERONYMUS. Possumus hoc testimonio abuti tempore persecutionis quando omnis adversum nos diaboli rabies concitatur cuius nulla misericordia est et quasi vehementissimi maris fluctus ita opprimunt resistentes.||
Numérotation du verset Ier. 6,24 
audivimus
interl.| interl.| responsio populi cui per prophetam Dominus comminatus est||
famam eius
interl.| interl.| Babylonii||
dissolute sunt manus nostre
interl.| interl.| timore scilicet non possumus levare manus||
tribulatio apprehendit nos dolores
interl.| interl.| dolore parturientis affirmant nihil esse gravius que senserunt||
ut parturientem 
Numérotation du verset Ier. 6,25 
nolite exire ad agros et in via ne ambuletis quoniam gladius inimici pavor in circuitu
marg.| marg.| NOLITE  EXIRE. Evangelium quoque docet non esse exeundum in agrum nec de tectorum altitudine descendendum sed illud audiendum. In monte salvum me fac. Ad quem in Isaia et Michea iubemur currere. Precepit iuxta litteram ne foras exeant ne muros deserant sed firmisime tueantur munitionibus.||
Numérotation du verset Ier. 6,26 
interl.| interl.| sed||
filia populi mei accingere cilicio
interl.| interl.| docet quid facere debeant convertantur scilicet ad penitentiam et hanc firmissimam habeant armaturam||
et conspergere cinere luctum unigeniti
interl.| interl.| in hebreo solitarii||
interl.| interl.| nihil dolentius quam unigenitum vel solum perdere filium||
fac tibi planctum amarum quia repente veniet vastator
interl.| interl.| Nabugodonosor vel diabolus||
interl.| interl.| sive miseria alia #litera||
super nos
interl.| interl.| affectuose quid super populum venturum est super se Deus venire testatur||
Numérotation du verset Ier. 6,27 
probatorem dedi te
interl.| interl.| Dominus ad prophetam||
in populo
interl.| interl.| incredulo||
meo
interl.| interl.| quondam||
robustum
interl.| interl.| ut nihil timeas nullas populi insidias||
et scies et probabis viam eorum
marg.| marg.| ET PROBABIS. Quasi ut cum probaveris et scieris viam populi delinquentis tunc intelligas argentum ere mixtum nulla ratione purgari. Quoniam enim plumbum immiscetur metallis que sunt adulterata ut aliena separetur materia et si forte purgata fuerint plumbum omnino consumitur et in nihilum redigitur sic doctrine verbum et sermo propheticus perit in his qui audire contemnunt. Dicamus et super his qui sicut aspides surde obturant aures suas ne audiant vocem incantantium.||
Numérotation du verset Ier. 6,28 
omnes isti principes declinantum
interl.| interl.| a Domino||
ambulantes fraudulenter aes et ferrum universi corrupti sunt
marg.| marg.| OMNES  ISTI  PRINCIPES. Gregorius Magnus GREGORIUS. Principes sunt a Domino recedentes et inobedientes qui perverse ambulant et fradulenter. De hac enim conflatione in Iob legitur : habet argentum venarum suarum principia et auro locus est in quo conflatur. In argento eloquium. In auro vita vel sapientie claritas signatur. Et quia heretici sic de eloquii nitore superbiunt ut nulla sacrorum librorum autoritate solidentur qui nobis ad loquendum quasi argenti vene sunt quia de ipsis loquendi originem trahimus eos ad sacre autoritatis paginas revocat ut si vere loqui desiderant inde quid loquantur sumant. Et auro locus est in quo conflatur quasi vera fidelium sapientia cui universalis Ecclesia est locus tribulationem nobis persequentibus patitur sed a cunctis peccatorum sordibus persecutionis nostre igne purgatu. Unde igne probatur aurum et argentum. Homines vero receptibiles in camino humiliationis.Vel auro locus est in quo conflatur quia quisquis extra unitatem Ecclesie patitur potest quidem pati sed non potest martir fieri. Hunc ergo locum o heretici conflationis querite hanc fornacem qua aurum recte purgatur invenite. Si quid pro Deo amaritudinis siquid tribulationis extra hunc sustinetis incendi potestis non purgari. Unde : frustra conflavit conflator malicie enim eorum non sunt consumpte etc. et alibi : si tradidero corpus meum ita ut ardeam caritatem autem non habuero nihil mihi prodest. Alii enim de Deo prava sentiunt alii a proximorum societate dissentiunt. Illi errore fidei isti scismatis divisi sunt. Unde in principio decalogi utrorumque culpa reprimitur cum divina voce dicitur. Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde etc. et statim subditur. Diliges proximum tuum sicut te ipsum. Qui enim de Deo prava sentit non eum diligit. Qui ab Ecclesie unitate discordat proximum non amat.||
Numérotation du verset Ier. 6,29 
defecit sufflatorium
interl.| interl.| nihil proficiens||
in igne consumptum est plumbum
interl.| interl.| verbum Dei||
frustra conflavit conflator
interl.| interl.| vel argentarius||
malitie enim eorum non sunt consumpte 
Numérotation du verset Ier. 6,30 
argentum
interl.| interl.| ergo||
interl.| interl.| non aurum||
reprobum vocate eos quia Dominus proiecit illos
interl.| interl.| longe a se||




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria (Ier. 6), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 19/09/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber34.xml&chapitre=34_6)