initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<61. *Epistola prima Pauli ad Corinthios*>

Capitulum 12

Numérotation du verset 1Cor. 12,1 
De spiritalibus autem
interl.| de illis post sed||
marg.| DE  SPIRITUALIBUS. De bonis Sanctis spiritus pro quorum maioribus alii superbiebant, minores invidebant et desperabant, quasi numquam habituri.||
nolo vos ignorare, fratres.
interl.| quod veritas habet ut non sit schisma inter vos sed pax||
Numérotation du verset 1Cor. 12,2 
interl.| dicturus quod omnia bona a Spiritu sancto premittit similitudines in contrario||
interl.| ut experti||
cum gentes essetis,
interl.| cui impietati repugnat ratio||
marg.| SCITIS  QUONIAM  CUM  GENTES  ESSETIS. Spiritualia traditurus priora commemorat, ut sicut tunc imago idolorum, ita nunc Dei.   Scitis . Ut experti quod cum essetis gentes, id est gentiliter viventes eratis.   Euntes . Nomen quasi assidui.   Ideo notum . Quia per singula charismata hominibus, magis gloriam quam Deo dabant, nescientes hoc a Spiritu sancto ministrari. Nisi quis   in omnibus . Ostendit laudem Dei esse et gratiam, ut sicut {t. 4 : Erfurt, f. 1084rb ; facsim., p. 327b} [Rusch, f. 1084rb ] tunc cum imago idoli totum malum fuit ex homine, ita nunc ex Spiritu Dei omnia bona credantur. Ideo quia scitis quod spiritus malus retractans vos a bono duxit ad tam irrationabile malum, id est idolatriam per hoc facile vobis notum facio quod per Spiritum Dei abstinetur a malo et fit bonum et hoc est : nemo in spiritu Dei loquens cogitando, loquendo, operando. Dicit similiter tribus modis, scilicet corde, ore et opere aliquam separationem a Iesu id est quodlibet peccatum que vox humano errore est ut omne falsum quod est. Abstinetur per Spiritum a malo. Vel   non dicit anathema cui ? Iesu ut dicat eum vel non esse a Deo vel minorem Deo.   Et nemo , quantuscumque sit.   Dicit vere, id est cogitatione verbo opere.||
ad simulacra muta prout ducebamini
interl.| a maligno spiritu||
euntes.
interl.| eratis||
Numérotation du verset 1Cor. 12,3 
Ideo notum vobis facio, quod nemo in Spiritu Dei loquens, dicit anathema Iesu.
interl.| tunc qui se abrumpit a Christi corpore non habet hoc a Spiritu sancto||
Et nemo potest dicere Dominus Iesus,
interl.| vere verbo, scilicet cogitatione et opere Iesus est Dominus||
marg.| IESUS  EST  DOMINUS, et ego servus eius nisi per Spiritum sanctum a quo omne verum, quod est bene operari est per Spiritum. Non enim adulatione hominum Iesus dicitur Dominus, ut in idolis que ab hominibus dii dicuntur cum non sint. Non ergo favor est hominum et beneficium quod Iesus Dominus dicitur, sed donum Dei qui mysterium suum hominibus declaravit. Qui dicit hoc non prestat beneficium religioni sed accipit. Et gratia hominum est quod idola dii dicuntur cum non sunt, unde et antistites eorum illis subiecti sunt hic vero aliter, unde humiliari debent ut patiantur se argui, non querant adulationibus deliniri.||
marg.| DICIT. Proprie dicit qua voluntatem et mentem suam voce enuntiat. Generaliter autem ibi : « Non omnis qui dicit mihi Domine » etc.||

Mt. 7, 21.
nisi in
interl.| id est per||
Spiritu sancto.
interl.| quasi : nemo potest vitare malum et facere bonum nisi per ipsum sed tamen||
marg.| NISI  SPIRITU  SANCTO. Quasi : bene operandi et omne bonum est per Spiritum sanctum et ideo tunc maior non despiciat minorem, quia nihil habet nisi a Spiritu sancto.||
Numérotation du verset 1Cor. 12,4 
Divisiones vero gratiarum
interl.| donorum Spiritus||
marg.| DIVISIONES  VERO. Hoc est commune omnibus, sed congrue sunt divise ne minor desperet, ne maior dum audit gratias superbiat.||
marg.| DIVISIONES. Sicut qui dicit Dominus Iesus ex gratia habet, ita in officiis Ecclesie, gratia est non divisa per personas, sed indiscrete trium personarum unum opus est.||
marg.| DIVISIONES  GRATIARUM. Gratias dicit ipsas virtutes gratis a Deo datas, sicut fidem et spem et huiusmodi, quarum effectus sunt quantum ad proximos ministratio, quantum ad se operatio quod dicit :  SPIRITUS  DOMINUS  DEUS. Eadem prorsus substantia intelligitur sed Trinitas in personis.  IDEM  VERO  DEUS  QUI. Hoc ait ne Pater et Filius et Spiritus sanctus alia separatio operari videantur ex eo quod Spiritui gratias et Domino ministrationes et Deo operationes supposuerat omnia referens ad unum Deum subdit :  QUIA  DEUS scilicet  OPERATUR  OMNIA.||
sunt idem autem Spiritus,
interl.| dator eque quantum ad se benignus omnibus||
Numérotation du verset 1Cor. 12,5 
et divisiones ministrationum sunt
interl.| quibus aliis aliis subserviant||
idem autem Dominus,
interl.| pro arbitrio suo dans singulis||
interl.| Filius||
Numérotation du verset 1Cor. 12,6 
et divisiones operationum sunt
interl.| opera maiora scilicet et minora||
idem vero
interl.| dator||
Deus
interl.| Pater||
qui operatur omnia
interl.| necessaria||
in omnibus.
marg.| OMNIA  IN  OMNIBUS. Non uni omnia tribuit, sed in omnibus omnia operatur, ut quod non habent quis in se, habeat in alio, et sic maneat caritas et humilitas.||
marg.| Si amas unitatem tibi habet quisquis in illa habet aliquid. Solus oculus videt sed non sibi soli, hec caritas est donum Spiritus quod superat omnia ut post dicet.||
Numérotation du verset 1Cor. 12,7 
Unicuique autem datur manifestatio Spiritus
interl.| id est gratia per quam patet quod in eo Spiritus||
marg.| UNICUIQUE. Divisa sunt bona et non ad meritum alicuius singulariter dantur, sed ad utilitatem edificande Ecclesie.||
ad utilitatem.
interl.| Ecclesie||
interl.| quia et minor prodest||
Numérotation du verset 1Cor. 12,8 
Alii quidem
interl.| per partes quod dixerat determinat||
datur per Spiritum
interl.| non per meritum||

datur-per Spiritum] inv . Weber
sermo sapientie, alii autem sermo scientie secundum eundem Spiritum,
interl.| non solum sapientia, id est de divinis intelligentia, et scientia de humanis, sed etiam earum sermo ut aliis possint eloqui||
marg.| SAPIENTIE  SCIENTIE. Sapientia est in contemplatione eternorum, scientia in actione temporalium. Unde in Iob : 'Ecce pietas', id est cultus Dei, 'est sapientia' qui grece 'theosebia'. Et quis hec cultus eius nisi amor et cognitio eius ? Abstinere autem a malis scientia est, mala autem in temporalibus sunt in quibus caute et prudenter versandum est. Cui datur sapientia quasi sol est, cui scientia luna in nocte seculi, quibus cetera dantur stelle sunt quia et hec in nocte sunt necessaria. Unde : “Solem in potestatem diei lunam et stellas in potestatem noctis”.||

Iob. 28, 28 : « Ecce pietas ipsa est sapientia ».
Ps. 135, 8-9 : « Solem in potestatem diei, quoniam in aeternum misericordia eius, lunam et stellas in potestatem noctis, quoniam in aeternum misericordia eius».
Numérotation du verset 1Cor. 12,9 
interl.| constantia fidei vel sermo||
marg.| {t. 4 : Erfurt, f. 1084va ; facsim., p. 328a} [Rusch, f. 1084va ] ALTERI  FIDES. Et fides inter dona Dei et munera est. Non ergo sola caritas sed caritas cum fide a Deo nobis est.||
alii gratia sanitatum
interl.| curand<i> infirmos||
in uno Spiritu,
interl.| eodem omnibus||
Numérotation du verset 1Cor. 12,10 
alii operatio virtutum,
interl.| miraculorum contra naturam||
alii prophetia,
interl.| predicere futura||

prophetia] prophetatio Weber
alii discretio spirituum,
interl.| ut discernat quod audit quo spiritu bono an malo dicatur, quia et diabolus bona seductorie dicit||
alii genera linguarum,
interl.| id est loqui diversis linguis||
alii interpretatio sermonum.
interl.| linguarum vel visionum ut Ioseph||
marg.| SERMONUM. Vel sermones sunt allegorice pronuntiationes que in prophetis et in evangeliis.||
Numérotation du verset 1Cor. 12,11 
Hec autem omnia
interl.| id est etsi non diversa||
marg.| HEC  AUTEM  OMNIA. Vide quod Apostolus dicit hec Spiritum sanctum dare dona. Alibi vero dicit quia datus est. Christus etiam ait : « Accipite Spiritum sanctum ». Unde cum donum Dei audiunt dici Spiritum sanctum, illud genus locutionis agnoscant quod dicit Apostolus. In expoliatione corporis carnis nihil aliud est quam ipsa caro, ita donum Spiritus sancti nihil aliud est quam Spiritus sanctus.||
marg.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. In tantum ergo donum Dei est, in quantum datur eis quibus datur. Apud se autem Deus est, etsi nemini detur. Cum enim datur sua voluntate, datur et ipse idem omnia operatur dividens singulis prout vult.||

Io. 20, 22.
operatur unus
interl.| in substantia||
atque idem
interl.| invariabilis||
Spiritus,
marg.| UNUS  ATQUE  IDEM  SPIRITUS. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Quod supra dixit tres operari hec Spiritum, quia enim unius nature quod unus operatur et tres operantur. Unus et idem ne tot putentur quot opera non quod sine Patre et Filio Spiritus operetur. Inseparabilis est enim operatioTrinitatis.||
dividens
interl.| non ipse divisus||
interl.| sicut qui Deus est||
singulis prout vult.
interl.| ideo diversis diversa dat quia||
marg.| DIVIDENS  SINGULIS. Unde nec huic dolendum nec illi superbiendum.   Ut   vult : qui solus novit quid conveniat et gratis non ad meritum hominum.||
Numérotation du verset 1Cor. 12,12 
Sicut enim corpus unum est,
interl.| coniunctione membrorum||
et membra habet multa,
interl.| diversa||
omnia autem membra corporis cum
interl.| quamvis||
sint multa, unum
interl.| tamen||
corpus sunt
interl.| subministrando||
ita
interl.| et omnes fideles sunt||
et Christus.
interl.| ut non dicam corpus Christi, quia ipse Christus sunt tam minores quam maiores||
marg.| ITA  ET  CHRISTUS. Caput et corpus dicitur Christus, propter ineffabilem unitatem capitis et membrorum.||
marg.| Unus Spiritus faciet omnia in membris Christi corporis, sicut una anima videt in oculo audit in aure et in ceteris omnibus omnia facit.||
Numérotation du verset 1Cor. 12,13 
Etenim
interl.| quia||
marg.| ETENIM. Ostendit quomodo corpus Christi unum, quia omnes in uno Spiritu abluti, ducti sumus in hoc, ut post simus   unum corpus, unanimes per illum unum Spiritum, ut totum corpus una anima vegetatur. Et quia omnes potati sumus in acceptione diversorum donorum Spiritus sancti, in uno Spiritu quia omnia dona ad unum efficiendum dirigit, non nullius persona contemnenda vel preferenda, nec hominibus gloria Dei danda, quia unus et idem in omnibus.||
in uno Spiritu
interl.| sancto||
omnes nos in unum corpus
interl.| ducti||
baptizati sumus,
interl.| abluti||
sive Iudei,
interl.| vel : Iudeus ||
sive gentiles,
interl.| vel : gentilis ||
interl.| natione diversi||
sive servi,
interl.| vel : servus ||
sive liberi,
interl.| vel : liber ||
et omnes in uno spiritu potati sumus.
interl.| in acceptione diversorum donorum||

uno spiritu] unum Spiritum Weber
Numérotation du verset 1Cor. 12,14 
Nam
interl.| bene omnes unum||
et corpus
interl.| cui Ecclesia similis||
marg.| NAM  ET  CORPUS. Ambrosius MediolanensisAMBROSIUS. Ostendit per similitudinem humani corporis unitatem corpiris Christi, id est Ecclesie habere varietatem officiorum et diversitatem hanc non tollere unitatem, sicut humani corporis unitas non in singularitate consistit, sed in multis membris ut invicem sibi prestent quod debent.||
non est unum membrum
interl.| ita et in Ecclesia||
interl.| non omnes unius officii et doni||
sed multa.
interl.| quia idem Spiritus dat omnia||
Numérotation du verset 1Cor. 12,15 
Si dixerit pes :
interl.| aliquis cui donum inferius datur||
quoniam non sum manus
interl.| tam dignus ut ille cui operatio virtutum datur||
non sum de corpore, num ideo non est de corpore ?
interl.| quasi quia de primis non est non ideo non est necessarius||

num] non Weber
Numérotation du verset 1Cor. 12,16 
Et
interl.| similiter||
si dixerit auris :
interl.| qui habet scientiam||
quoniam non sum oculus
interl.| ut qui habet sermonem scientie vel sapientie||

quoniam] quia Weber
non sum de corpore, num ideo non est de corpore ?
interl.| est utique adhuc quia si non est illud potest esse aliud||

num] non Weber
Numérotation du verset 1Cor. 12,17 
Si totum corpus oculus ubi auditus ?
interl.| auris||
marg.| {t. 4 : Erfurt, f. 1084vb ; facsim., p. 328b} [Rusch, f. 1084vb ] SI  TOTUM. Quasi : si in Ecclesia omnes essent unius officii, quomodo impleretur necessitas corporis cuius gubernationi diversis opus est ?||
Si totum auditus
interl.| auris||
ubi odoratus ?
interl.| discretio spirituum||
interl.| nares||
Numérotation du verset 1Cor. 12,18 
Nunc autem
interl.| sed propter hec inconvenientia vitanda||
interl.| provida et rationabili voluntate aptavit||
membra
interl.| diversa||
unumquodque eorum
interl.| maius vel minus||
in corpore
interl.| in constitutione corporis||
marg.| MEMBRA  UNUMQUODQUE  EORUM  IN  CORPORE. Ut nihil desit illi, ita et in Ecclesia diversas personas quibus tribuit munera diversa.||
sicut voluit.
interl.| sicut sibi visum est||
Numérotation du verset 1Cor. 12,19 
Quod si essent omnia
interl.| modo multa||
marg.| QUOD  SI  ESSENT. Non modo multitudo sensuum periret sed etiam corpus. Ita si in Ecclesia omnes essent unius officii et dignitatis, non discernerentur membra neque corpus.||
unum membrum
interl.| unius officii||
ubi corpus ?
interl.| quod non nisi diversis subsistere potest||
Numérotation du verset 1Cor. 12,20 
Nunc autem
interl.| ne corpus pereat||
multa quidem membra,
interl.| sunt||
unum autem corpus.
interl.| de omnibus||
Numérotation du verset 1Cor. 12,21 
Non potest dicere oculus manui :
interl.| diversa sunt sed miora non possunt dicere minoribus quod eis non egeant||
opera tua non indigeo.
interl.| quia si oculus previdet manus operatur||
Aut iterum caput pedibus :
interl.| potest enim aliquis humilis quod non sublimis||
marg.| AUT  ITERUM  CAPUT  PEDIBUS. Ipsa dignitas contemptibilis est sine subiectis. Officium enim est per quod dignitas constat. Magnus imperator necessarium habet exercitum.||
non estis mihi necessarii.
Numérotation du verset 1Cor. 12,22 
Sed multo magis que videntur membra corporis infirmiora
interl.| viliora||
esse, necessariora sunt,
interl.| aliquando||
Numérotation du verset 1Cor. 12,23 
et que putamus ignobiliora membra esse corporis,
interl.| et que putamus inferiora a superioribus non debent sperni sed amplius honorari||
his honorem
interl.| vestimentorum||
abundantiorem circumdamus,
interl.| ita minus dignis exhortatio necessaria qua aliquis honor illis detur ut fiant utiles||
et que inhonesta
interl.| ut pudenda||
marg.| INHONESTA. Absit ut in ut in membris sanctorum aliqua sit turpitudo, sed dicuntur inhonesta, quia non habent specie decoris quam habent ea que in promptu sunt. Vel propter legem membrorum que de peccato venit, usus membrorum illicitus turpis est non membra ipsa.||
marg.| INHONESTA. Egestate et habitu aliquando vite mundioris sunt. Vel illi qui in Ecclesia per aliquod peccatum inhonesti sunt abundantius adiuvantur consolationibus et orationibus, ut honesti fiant.||
sunt nostra,
interl.| per aliquod peccatum||
abundantiorem honestatem
interl.| consolationem in orationibus||
habent.
interl.| a nobis ea celantibus||
Numérotation du verset 1Cor. 12,24 
Honesta autem nostra
interl.| que per se satis honorem habent||
marg.| HONESTA  AUTEM. Quasi : ita et fratribus in quibus studium pie conversationis ornavit honestas, nihil est quod addatur a nobis.||
nullius egent,
interl.| eorum que illis fiunt sed per ea sunt alia honoranda||
sed Deus temperavit corpus,
marg.| SED  DEUS  TEMPERAVIT. Remoto illo quod obest ponit illud quod prodest, scilicet contemperationem.||
ei cui
interl.| membro||
deerat
interl.| in se||
abundantiorem
interl.| ampliorem||
tribuendo honorem,
interl.| per digna membra||
Numérotation du verset 1Cor. 12,25 
ut non sit schisma
interl.| discordia||
in corpore,
interl.| humano vel Ecclesia||
interl.| ubi debet esse unitas||
sed
interl.| potius||
in idipsum
marg.| SED  IN  IDIPSUM. Quasi : sollicita sint membra ut tendant in idipsum, id est in id sollicitudinis quod sit ipsum, id est indifferens ut non minus pro alio quam pro se.||

in] om. Weber
pro invicem
interl.| se||
sollicita sint membra.
interl.| in rebus agendis||
Numérotation du verset 1Cor. 12,26 
Et si quid patitur
interl.| in adversis||
marg.| ET  SI  QUID  PATITUR. Ambrosius MediolanensisAMBROSIUS. Hoc de membris corporis ambiguum non est, quia si oculus vel pes capiatur aliqua egritudine totum corpus condolet. Ita et nos decet condolere fratribus, si quid adversitatis emerserit et letari si bene cesserit.||
unum membrum compatiuntur
interl.| compati debent||
omnia membra,
interl.| quasi suum sit malum||
sive gloriatur unum membrum
interl.| de bonis||
congaudent omnia membra.
interl.| quid ad nos ista ? Respondet||
Numérotation du verset 1Cor. 12,27 
Vos autem estis corpus Christi
interl.| unitate fidei||
interl.| capitis||
et membra
interl.| pendentia||
de membro.
interl.| Christo capite et conmembro||
marg.| DE  MEMBRO. Vel a me membro cuius predicatione instituti estis.||
Numérotation du verset 1Cor. 12,28 
Et quosdam quidem
marg.| ET  QUOSDAM  QUIDEM. Determinat hic de donis Dei, que altiora et que sint inferiora. De his enim putabant Corinthii quod minus esset maius et quod maius esset minus. Primum, dignitate et tempore, apostolos vite Christi predicantes. Secundo prophetas, mysteria Scripturarum vel futura revelantes. Doctores, precepta vivendi dantes vel qui pueros litteris imbuunt.||
interl.| exponit diversitatem in fidelibus quam dixit in membris||
primum
interl.| dignitate et tempore||
apostolos,
interl.| omnium ordinatores et iudices||
secundo prophetas,
interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. qui post adventum non qui eum prenuntiaverunt de quibus in Actibus Apostolorum||
tertio doctores, deinde virtutes,
interl.| qui miracula faciunt||
exinde gratias curationum,
interl.| qui infirmos sanant||

exinde] exin Weber
opitulationes,
interl.| qui maioribus ferunt opem ut Titus apostolo vel archidiaconis, episcopis||
gubernationes,
interl.| minorum personarum prelationes ut presbyteri||
genera linguarum,
interl.| qui plebi documento sunt||
marg.| {t. 4 : Erfurt, f. 1085ra ; facsim., p. 329a} [Rusch, f. 1085ra ] GENERA  LINGUARUM. Ecce donum Dei est multas scire linguas. Et nota quod ultimum ponit illud quod illi primum ponebant.||
interpretationes sermonum10  .
interl.| in plerisque <codicibus> vacat||

10  interpretationes sermonum Clementina ] om. Weber
Numérotation du verset 1Cor. 12,29 
Numquid omnes apostoli ?
interl.| diversis hec, quia non omnibus omnia, quia sic non esset quibus hec officia servirent||
Numquid omnes prophete ? Numquid omnes doctores ?
marg.| NUMQUID  OMNES  PROPHETE etc. Qui hec non habet in se, amet in aliis ea, et in eis iam hec habet que in se non habet.||
Numérotation du verset 1Cor. 12,30 
Numquid omnes virtutes ? Numquid omnes gratiam habent curationum habent11  ? Numquid omnes linguis loquuntur ? Numquid omnes interpretantur ?
interl.| Scripturas vel linguas||

11  habent] om. Weber
Numérotation du verset 1Cor. 12,31 
Emulamini autem
interl.| sed de his desiderate utiliora non linguas ut soletis||
charismata maiora.
interl.| vel meliora||
Et adhuc
interl.| et preter predictam||
excellentiorem
interl.| maius omnibus donum||
viam
interl.| eundi ad Deum, id est caritatem quia predicta non semper ad meritum, sed ad honorem Dei ostendendum gentibus||
marg.| EXCELLENTIOREM  VIAM. Caritatem quia maius omnibus predictis donum. Unde in fine his qui dicunt : « Domine, in nomine tuo prophetavimus, demonia eiecimus, virtutes fecimus. Dicet Dominus : recedite a me ! Non novi vos, operarii iniquitatis ».||

Mt. 7, 22.
vobis demonstro.




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria (1Cor. 12), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 12/11/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber61.xml&chapitre=61_12)