initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<07. Deuteronomium*>

Capitulum 7

Numérotation du verset Dt. 7,1 
Cum vero introduxerit te Dominus Deus tuus in terram quam possessurus ingredieris et deleverit
interl.| interl.| septem principalia vicia et eorum genimina||

1 vero] om. Weber
gentes multas coram te Etheum et Gergeseum et Amorreum Chananeum et Pherezeum et Eveum et Iebuseum
septem gentes
interl.| interl.| septem principalia vicia et eorum genimina||
multo maioris numeri quam tu es et robustiores te
marg.| marg.|  GENTES  MULTAS. Isidorus Hispalensis ISIDORUS. Septem gentem sunt septem principalia vicia que per Dei gratiam spiritalis miles exuperans exterminare iubetur. Maioris numeri dicuntur quia plura sunt vicia quam virtutes. In cathalogo dicuntur septem nationes in expugnatione sine numero ponuntur. Sed cum  deleverit gentes multas coram te. Numerosior enim est quam Israhel populus carnalium qui multiplicatur de septenario fomite viciorum. De castrimargia : comessatio ebrietas. De fornicatione : turpi loquia, scurilitas, ludicra et stultiloquia. De philargia : mendacium fraus, furta, periuria, turpis lucri appetitus, falsa testimonia, violentia inhumanitas et rapacitas. De ira : homicidium, clamor et indignatio. De tristicia : rancor, pusillanimitas, amaritudo et desperatio et pigricia. De acidia : ociositas, somnolentia, importunitas, inquietudo mentis et corporis, instabilitas, verbositas et curiositas. De cenodoxia : contentiones, hereses, iactantia et presumptio novitatum. De superbia : contemptus, invidia, inobedientia, blasphemia, murmuratio, detractio et alia plura. Hec cum maioris numeri sint quam virtutes. Devictis tamen principalibus {t. 1 : Erfurt, f. 191vb ; facsim., p. 382b} [Rusch, f.  191vb ] omnes quiescunt et perpetua nece delentur. Quod autem he pestes robustiores sint ; in temptatione sentimus fortius enim militat in membris nostris carnalium delectatio passionum quam studia virtutum, que summa cordis et corporis contritione acquiruntur. Harum gentium regiones possidemus cum Israhelis exercitu, id est virtutibus, vicia superamus, ut in corde nostro locum fornicationis castitas obtineat, locum furoris patientia, locum tristicie salutaris leticia, accidie locum incolat fortitudo, locum superbie humilitas, sic singulis viciis expulsis, loco eorum regnent filii Israhel, id est anime Deum videntes. Cum vero Abrahe de futuris loqueretur Deus : non septem, sed decem gentes numerasse legitur, quorum terra semini eius promittitur. Abiectis scilicet idolatris gentium, blasphemia iudeorum, errore hereticorum, quibus ante noticiam Dei et gratiam baptisimi, qui in spiritali Egipto commorantur, subiecti sunt. Sed qui inde egreditur et per gratiam Dei ad heremum spiritalem pervenit ab impugnatione trium gentium liberabitur contra septem congreditur.||
marg.| marg.|  ETHEUM ET  GERGESEUM etc. Hieronymus HIERONYMUS.  Etheum formidantem sive stupentem ;  Gergeseum id est colonum applicans vel colonum eiciens sive advena appropinquans ;  Amorreum, id est amarum vel loquentem ;  Chananeum possidentem vel possessionem vel negotiatores vel motabiles ;  Pherezeum sperantes sive disseminatos ;  Eveum id est lapides colligens ;  Iebuseum id est calcatum sive presepe eorum.| ||
marg.| marg.|  SEPTEM  GENTES. Abrahe promissum est quod decem delerentur. Tunc enim decem erant, sed cum filii Israhel transirent ad Iordanem iam tres delete erant, filii enim Loth deleverunt gigantes, filii Esau Horreos, Capadoces vero partem Eveorum.||
marg.| marg.| ET ROBUSTIORES. Spiritales nequitie subtiliores sunt et plus valent ad ( f. 192ra) decipiendum quam infirmitas ad sustinendum.||

<Parall.> Glossa ordinaria (Ios. 3, 10 ; Mt. 8, 28 ; Mc. 5, 1 ; Lc. 8, 26).
Numérotation du verset Dt. 7,2 
tradideritque eas Dominus Deus tuus tibi percuties eas usque ad internitionem non inibis cum eis fedus nec misereberis earum
Numérotation du verset Dt. 7,3 
neque sociabis cum eis coniugia filiam tuam
interl.| interl.| cogitationem tuam, scilicet viciis non sociabis||
non dabis filio eius
interl.| interl.| vel suo||
nec filiam illius accipies filio tuo
Numérotation du verset Dt. 7,4 
quia seducet filium tuum ne sequatur me et ut magis serviat diis alienis irasceturque furor Domini et delebit te cito
Numérotation du verset Dt. 7,5 
quin potius hec facietis eis
interl.| interl.| astutias contenite||
aras eorum subvertite et confringite statuas {t. 1 : Erfurt, f. 192ra ; facsim., p. 383a} [Rusch, f.  192ra ] lucosque succidite et sculptilia comburite

et] om. Weber
Numérotation du verset Dt. 7,6 
quia populus sanctus es Domino Deo tuo te elegit Dominus Deus tuus ut sis ei populus peculiaris de cunctis populis qui sunt super terram
Numérotation du verset Dt. 7,7 
non quia cunctas gentes numero vincebatis vobis iunctus est Dominus et elegit vos cum omnibus sitis populis pauciores
Numérotation du verset Dt. 7,8 
sed quia dilexit vos Dominus
et custodivit testamentum
interl.| interl.| alias iuramentum||

testamentum] iuramentum Weber
quod iuravit patribus vestris eduxitque vos in manu forti et redemit de domo servitutis de manu pharaonis regis Egypti
Numérotation du verset Dt. 7,9 
et scies quia Dominus Deus tuus ipse est Deus fortis et fidelis
interl.| interl.| nullum in se sperantem decipit||
custodiens pactum et misericordiam diligentibus se et his qui custodiunt precepta eius in mille generationes
Numérotation du verset Dt. 7,10 
et reddens odientibus se statim ita
interl.| interl.| omne tempus eternitati comparatum est quasi punctum||
ut disperdat eos et ultra non differat protinus eis restituens quod merentur
Numérotation du verset Dt. 7,11 
custodi ergo precepta et cerimonias atque iudicia que ego mando tibi hodie ut facias
Numérotation du verset Dt. 7,12 
si postquam audieris hec iudicia custodieris ea et feceris custodiet et Dominus Deus tuus tibi pactum et misericordiam quam iuravit patribus tuis
Numérotation du verset Dt. 7,13 
et diliget te ac multiplicabit benedicetque fructui ventris tui et fructui terre tue frumento tuo atque vindemie oleo et armentis gregibus ovium tuarum super terram pro qua iuravit patribus tuis ut daret eam tibi
Numérotation du verset Dt. 7,14 
benedictus eris inter omnes populos non erit apud te sterilis utriusque sexus {t. 1 : Erfurt, f. 192rb ; facsim., p. 383b} [Rusch, f.  192rb ] tam in hominibus quam in gregibus tuis
marg.| marg.|  STERILIS. Quedam steriles apud iudeos fuerunt, sed adeo pauce ut ad comparationem secundarum viderentur nulle.||
Numérotation du verset Dt. 7,15 
auferet Dominus a te omnem languorem et infirmitates Egypti pessimas quas novisti non inferet tibi sed cunctis hostibus tuis
Numérotation du verset Dt. 7,16 
devorabis omnes populos quos Dominus Deus tuus daturus est tibi non parcet eis oculus tuus nec servies diis eorum ne sint in ruinam tui
Numérotation du verset Dt. 7,17 
si dixeris in corde tuo plures sunt gentes iste quam ego quomodo potero delere eas
Numérotation du verset Dt. 7,18 
noli metuere sed recordare que fecerit Dominus Deus tuus pharaoni et cunctis Egyptiis
Numérotation du verset Dt. 7,19 
plagas maximas quas viderunt oculi tui et signa atque portenta manumque robustam et brachium extentum ut educeret te Dominus Deus tuus sic faciet cunctis populis quos metuis

brachium extentum] inv. Weber
Numérotation du verset Dt. 7,20 
insuper et crabrones
interl.| interl.| tumoris punctiones||

crabrones Weber] scabrones Rusch
mittet Dominus Deus tuus in eos donec deleat omnes atque disperdat qui te fugerint et latere potuerint
marg.| marg.|  {t. 1 : Erfurt, f. 192rb ; facsim., p. 383b} [Rusch, f.  192rb ] INSUPER ET  SCABRONES etc. Non legitur alicubi in historia quod scabrones vel vespas in hostes eorum Deus premiserit, sed per animalia aculeata timoris punctiones designat, quibus hostes territos fugabat.||
Numérotation du verset Dt. 7,21 
non timebis eos quia Dominus Deus tuus in medio tui est Deus magnus
interl.| interl.| omnipotens liberando suos||
et terribilis
interl.| interl.| in adversarios
Numérotation du verset Dt. 7,22 
ipse
interl.| interl.| non alius ipsi soli victoria ascribitur per quem hostes superantur||
consumet nationes has in conspectu tuo paulatim atque per partes non poteris eas delere pariter ne forte multiplicentur contra te bestie terre
marg.| marg.|  NON  POTERIS etc. Cavendum esse ostendit ne forte expulsis peccatis a carne nostra insurgat spiritalis bestia, id est iactantia, superbia, vana gloria que difficilius extirpantur quam carnalia vitia. Loth enim qui in Sodomis ostinuit#, in monte fornicatione pollutus est. Expulso vicio statim virtus plantetur, ne immundus spiritus redeat et domum vacantem inveniat.||
marg.| marg.|  GREGORIUS. Quibusdam maiora bona dat Deus, nec minora ut speravimus eorum habeat {t. 1 : Erfurt, f. 192va ; facsim., p. 384a} [Rusch, f.  192va ] unde se reprehendat et dum perfecti esse appetunt, nec possunt, minime se extollant in his que habent, qui per se parva non habere valent. Hinc est quod fortes et potentes adversarios extinxit Philisteos et Chananeos diu reservavit ut in eis erudiretur Israhel, habens contra quos pugnaret ne de maioribus devictis sese extolleret. Eadem ergo mens pollet ex virtute, lacessit ex infirmitate ut dum querit quod habere non valet, quod habet humiliter servet. Superna quoque regio in civibus suis ex parte damna pertulit, ex parte fortiter stetit ut electi angeli, dum alios per superbiam cecidisse conspicerent, tanto robustius quanto humilius starent. Sic in unaquaque anima agitur ut maxima lucra conferant, aliquando minima damnant.||

eas delere] inv. Weber
Numérotation du verset Dt. 7,23 
dabitque eos Dominus Deus tuus in conspectu tuo et interficiet illos donec penitus deleantur
Numérotation du verset Dt. 7,24 
tradetque reges eorum in manus tuas et disperdes nomina eorum sub celo nullus poterit resistere tibi donec conteras eos

tradetque] tradet Weber
Numérotation du verset Dt. 7,25 
sculptilia eorum igne combures non {t. 1 : Erfurt, f. 192va ; facsim., p. 384a} [Rusch, f.  192va ] concupisces argentum et aurum de quibus facta sunt neque assumes ex eis tibi quicquam ne offendas propter ea quia abominatio est Domini Dei tui
Numérotation du verset Dt. 7,26 
nec inferes quippiam ex idolo in domum tuam
interl.| interl.| ymaginem vel statuam fabrefactam et bene politam||
ne fias anathema
interl.| interl.| adorando et colendo||
interl.| interl.| alienatio||
sicut et illud est quasi spurcitiam detestaberis et velut inquinamentum ac sordes abominationi habebis quia anathema est.
marg.| marg.|  ANATHEMA. Apotoianatione id est a sursum ponendo vel suspendendo sicut donaria in templis suspendebantur et ab eis qui dabant alienabantur.||




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria (Dt. 7), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 16/09/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber07.xml&chapitre=07_7)