initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<10. *Ruth*>

Capitulum 1

Numérotation du verset Rt. 1,1 
LIBER RUTH INCIPIT.

1 Liber… incipit] om. Weber
{t. 1 : Erfurt, f. 251vb ; facsim., p. 502b} [Rusch, f.  251vb ] In diebus unius iudicis, quando iudices preerant, facta est fames in terra. 
marg.|  FACTA  EST. Propter paucitatem spiritalium doctorum quibus iudicandi datur auctoritas facta est fames verbi Dei quando lex etiam per Iudaicas traditiones corrupta est.

Codd. : Rusch PL113
Abiitque homo de Bethleem Iuda, 
marg.|  ABIITQUE  HOMO. Rabanus MaurusRABANUS. Christus scilicet in Bethleem Iuda natus peregrinationem huius mundi visitavit, cum uxore sua id est Ecclesia et cum duobus liberis, duobus scilicet ordinibus prophetarum et apostolorum qui sanguine Christi a peccati servitute sunt liberati.
marg.|  ABIIT  HOMO. Rabanus MaurusR<ABANUS>. Quem quidam decalogum intelligunt et uxorem eius Synagogam et duos filios regalem honorem et sacerdotalem qui non solum in gente Iudeorum sed et proselytorum copulam sibi acquirebant sicut in tempore David et Salomonis et aliorum factum est.

Codd. : Rusch PL113
Codd. : Rusch PL113
decalogum] + legis PL113
ut peregrinaretur in regione Moabitide 
interl.|  regione scilicet diaboli qui est princeps huius mundi.
cum uxore sua ac duobus liberis.
Numérotation du verset Rt. 1,2 
Ipse vocabatur Elimelech, 
interl.|  Deus meus rex hic est Christus cui dicitur Intende voci orationis mee rex meus et Deus meus.

Ps. 5, 3.
uxor eius Noemi 
interl.|  pulchra
interl.|  » Pulchra es amica mea » etc.

Ct. 1, 14 ; 4, 1 ; 4 ; 7.
et duo filii, alter Maalon, 
marg.|  MAALON. Qui de fenestra vel a principio. Hic est chorus prophetarum per quos de fenestra primum fidei lumen in orbem processit qui etiam veri luminis id est Christi primi predicatores fuerunt.

Codd. : Rusch PL113

et duo filii] e duobus filiis Weber
et alter Chelion, 
marg.|   Chelion  : consummatio. Hi sunt apostoli qui enigmata prophetarum ad consummationem pleni intellectus perduxerunt. Hi merito Euphratei et de Bethleem Iuda orti sunt qui celesti pane satiati per predicationem evangelii, fructum predicationis collegerunt. Euphrateus enim frugifer, Bethleem domus panis, Iudas10  confessio interpretatur ; unde : Vos date illis manducare. Item « Euntes predicate evangelium regni Dei ». Et alibi : « Elegi vos de mundo ut eatis et fructum afferatis ».11 

Mt. 14, 16 ; Mc. 6, 37 ; Lc. 9, 13.
Mt. 16, 15.
Io. 15, 16.19.

11  Codd. : Rusch PL113
Euphratei] scrips hic et ubique , Eufratei Rusch , Ephrathaei PL113 | Eufrateus Rusch , Ephrathaeus PL113 | 10  Iudas] Iuda PL113 |
Euphratei12  de Bethleem Iuda. Ingressique regionem Moabitidem 
interl.|  Iudeam que male utebatur lege.

12  Euphratei] Ephrathei Weber
morabantur ibi.
Numérotation du verset Rt. 1,3 
Et mortuus est Elimelech maritus Noemi remansitque 
interl.|  in exilio huius mundi
ipsa 
interl.|  Ecclesia
cum filiis. 
interl.|  cum doctoribus
Numérotation du verset Rt. 1,4 
Qui acceperunt uxores Moabitidas 
interl.|  quia apostoli duarum plebium sibi sociavere consortium Iudeorum scilicet et gentium
quarum una vocabatur Orpha 
interl.|  cervix eius
interl.|  hi sunt fideles de Iudeis qui robur fidei et fortitudinem operationis primi perceperunt
altera Ruth. 
marg.|  RUTH. Videns vel festinans, vel deficiens interpretatur in qua obedientia et credulitas gentium designatur, de quibus dicitur : « Populus quem non cognovi servivit mihi » etc. Et alibi : Ethiopia preveniet manus eius Deo. Vocabantur ergo duo populi per sanctos predicatores ad consortium fidei et electorum Dei, ut ex diversis gregibus fieret unum ovile.13 

Ps. 17, 45.
Ps. 67, 32.

13  Codd. : Rusch PL113
Manseruntque decem annis ibi14 

14  decem annis- ibi] inv. Weber
Numérotation du verset Rt. 1,5 
et ambo 
interl.|  apostoli et prophete
mortui sunt, Mahalon videlicet et Chelion 
interl.|  in hac peregrinatione post ascensionem Domini
marg.|  MORTUI  SUNT. Post perfectionem pii laboris, id est15  de exilio huius mundi {t. 1 : Erfurt, f. 252ra ; facsim., p. 503a} [Rusch, f.  252ra ] ad celestia regna migraverant16  ut expleto mandato decalogi acciperent denarium beatitudinis.17 

17  Codd. : Rusch PL113
15  idest] scilicet PL113 16  migraverant] –runt PL113
remansitque mulier 
interl.|  Ecclesia
orbata duobus liberis ac marito. 
interl.|  prophetis et apostolis quorum caruit presentia temporali vel corporali
Numérotation du verset Rt. 1,6 
Et surrexit ut {t. 1 : Erfurt, f. 252ra ; facsim., p. 503a} [Rusch, f.  252ra ] in patriam pergeret cum utraque nuru sua de regione Moabitide. Audierat enim quod respexisset Dominus populum suum et dedisset eis escas. 
interl.|  vite
Numérotation du verset Rt. 1,7 
Egressa est 
marg.|  EGRESSA  EST  CUM  UTRAQUE  NURU. Studiose satagit Ecclesia ut plebes, quas apostoli et prophete tempore suo instruxerunt, perducat ad unitatem fidei et societatem Christiane religionis que Scriptura referente didicit quia iustus « non derelinquetur » « nec semen eius querens panem » « qui de celo descendit ».18 

Cf. Sir. (Eccli.) 44, 13 : « Et filii eorum propter illos usque in aeternum manent : semen eorum et gloria eorum non derelinquetur ».
Ps. 36, 25 : « Non vidi iustum derelictum, nec semen eius quaerens panem ».
Io. 6, 33.59.

18  Codd. : Rusch PL113
itaque de loco peregrinationis sue 
interl.|  mundo
cum utraque nuru sua 
interl.|  plebe
et iam in via 
interl.|  Christo vel mandatis eius
revertendi 
interl.|  firmiter
posita19  in terram Iuda, 

19  revertendi posita] inv. Weber
Numérotation du verset Rt. 1,8 
dixit ad eas : ite in domum matris vestre; 
marg.|  ITE  IN  DOMUM. Ecclesia non indiscrete agit nec indiscrete quemquam recipit unde : Nolite omni spiritui credere sed probate spiritus si ex Deo sunt. Possunt hec Synagoge convenire qui retrahit ad fidem Christi venientes et maxime illud ut superata a veritate infirmam se cognoscit et effetam dicens Revertimini filie mee.20 

1 Io. 4, 1.

20  Codd. : Rusch PL113
faciat vobiscum Dominus21  misericordiam, sicut fecistis cum mortuis, et mecum, det vobis invenire requiem in domibus virorum quos sortiture estis. Et osculata est eas. Que elevata voce flere ceperunt

21  vobiscum Dominus] inv. Weber
Numérotation du verset Rt. 1,10 
et dicere : Tecum pergemus ad populum tuum.
Numérotation du verset Rt. 1,11 
Quibus illa respondit : Revertimini, filie mee22  , cur venitis mecum ? Non 
interl.|  alias : Num

22  mee] mi Weber
ultra habeo filios 
marg.|  NON  ULTRA  HABEO  FILIOS. Rabanus MaurusRABANUS. Vox Synagoge veritatem confitentis et supervenientem culpam non tacentis que a viro id est David relicta et a filiis id est regibus et principibus privata sterilem se esse et infirmam ad concipiendum filios Deo confitetur post adventum Christi.23 

23  Codd. : Rusch PL113
in utero meo, ut viros ex me sperare possitis ? 
Numérotation du verset Rt. 1,12 
Revertimini filie Moabitide24 
interl.|  alias mee et abite

24  Moabitide] + mi et abite. Iam enim senectute confecta sum, nec apta vinculo coniugali Weber
Etiam si possem hac nocte concipere et parere filios,
Numérotation du verset Rt. 1,13 
si eos expectare velitis donec crescant et annos pubertatis impleant25  , ante eritis vetule quam nubatis. Nolite, queso, filie mee26  , facere hoc27  quia vestra angustia magis premit me et egressa est manus Domini contra me.

25  pubertatis impleant] inv. Weber | 26  mee] mi Weber | 27  facere hoc] om. Weber |
Numérotation du verset Rt. 1,14 
Elevata igitur voce, flere rursum ceperunt. 
marg.|  ELEVATA  IGITUR  VOCE. Per has mulieres quarum una dolens et lugens a socru recedit, altera obstinato animo adheret, credentes significantur quorum alii percepta gratia baptismi et societate fidei28  ad errores pristinos relabuntur, quos significat Orpha que ad deos suos reversa est. Alii vero definito consilio, perceptam gratiam consequuntur quos significat Ruth.29 

29  Codd. : Rusch PL113
28  fidei] fieri PL113
Orpha osculata est socrum ac reversa est. Ruth adhesit socrui sue.
Numérotation du verset Rt. 1,15 
Cui dixit Noemi : En reversa est cognata tua ad populum suum et ad deos suos, vade cum ea.
Numérotation du verset Rt. 1,16 
que respondit : ne adverseris mihi ut relinquam te et abeam. Quocumque enim30  perrexeris pergam, 
marg.|  QUOCUMQUE  ENIM  PERREXERIS  PERGAM. Sic Ecclesia de gentibus vocata relicta patria id est idololatria omissa, carnali conversatione et desideriis profitetur Deum suum esse in quem crediderunt sancti et ituram quo caro Christi ascendit et pro eius nomine in hoc seculo pati usque ad mortem et cum populo sanctorum et prophetarum et patriarcharum; unde : « Letamini gentes cum plebe eius ».31 

Rm. 15, 10

31  Codd. : Rusch PL113

30  enim] om. Weber .
et32  ubi morata fueris et ego pariter morabor. Populus tuus populus meus et Deus tuus Deus meus.

32  et] om. Weber
Numérotation du verset Rt. 1,17 
Que te terra morientem33  susceperit, in ea moriar ibique locum accipiam sepulture. Hec mihi faciat Deus et hec addat si non sola mors me et te separaverit.

33  terra morientem] inv. Weber
Numérotation du verset Rt. 1,18 
Videns ergo Noemi 
marg.|  VIDENS  NOEMI etc. Gentilis populus obstinato animo predicatores sequitur in terram sanctam et in civitatem Dei Bethleem ubi preparatur ad suscipiendum sponsum de stirpe Abrahe natum in quo benedicentur omnes gentes vel tribus terre.34 

34  Codd. : Rusch PL113
quod obstinato animo {t. 1 : Erfurt, f. 252rb ; facsim., p. 503b} [Rusch, f. 252rb ] Ruth35  decrevisset secum pergere, adversari noluit nec ultra ad suos reditum persuadere.

35  animo Ruth] inv. Weber
Numérotation du verset Rt. 1,19 
Profecteque sunt simul et venerunt in Bethleem. Quibus urbem ingressis, velox apud cunctos fama percrebruit dicebantque mulieres : Hec est illa Noemi.
Numérotation du verset Rt. 1,20 
Quibus ait : Ne vocetis me Noemi,
marg.|  NE  VOCETIS etc. Agnoscit Synagoga calamitatem suam quam post adventum Christi merito patitur et refugit pulchra vocari quia tempora prosperitatis sue finiri conspicit.36 

36  Codd. : Rusch PL113
id est pulchram, sed vocate me Marai37  , hoc est amaram, quia valde amaritudine replevit me38  Omnipotens.

37  Marai] Mara Weber 38  amaritudine replevit -me] inv. Weber
Numérotation du verset Rt. 1,21 
Egressa sum plena et vacuam me reduxit39  Dominus. Cur igitur vocatis me Noemi quam Dominus humiliavit et afflixit Omnipotens ?

39  me reduxit] inv. Weber
Numérotation du verset Rt. 1,22 
Venit ergo Noemi cum Ruth Moabitide nuru sua de terra peregrinationis sue ac reversa est in Bethleem quando primum hordea metebantur. 
marg.|  QUANDO  PRIMUM  HORDEA  METEBANTUR etc. Id est quando40  incarnationis sue ordinem ad mysterium passionis Christi convertit. Messis enim hordeacea tempus dominice passionis exprimit que mense novorum id est primo mense contigit. Bene ergo tempore illo ad Bethleem veniunt, quando lex Christum quem docet in Bethleem natum, in pascha id est in mense novorum, predicat occisum. Sancta quoque Ecclesia toto nisu41  laborat ut quos42  ad fidem convocat incarnationis, passionis, resurrectionis merito imbuat. Messis hordeacea Iudeorum exprimit credulitatem qui peracto sacramento passionis, predicantibus apostolis, primum ad fidem veniunt qui alibi quinque panibus hordeaceis pasti a Domino leguntur.43 

Cf. Io. 6, 13.

43  Codd. : Rusch PL113
40  quando Rusch ] + lex PL113 | 41  nisu Rusch ] conatu PL113 | 42  quos Rusch ] quas PL113 |




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria (Rt. 1), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 21/02/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber10.xml&chapitre=10_1)