initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<22. *Tobias*>

Capitulum 1

Numérotation du verset Tb. 1,1 
marg.|  TOBIAS  EX. Beda VenerabilisBEDA. Liber Tobie est in superficie littere salubris. Maximis enim vite moralis et exemplis abundat et monitis. Sed quantum poma foliis, tantum historie allegoria precellit. Maxima enim Ecclesie continet sacramenta. Ipse enim Tobias populum Israel significat, qui ceteris gentibus idolatrie deditis, fide recta et operibus Deo serviebat. Unde   CUM IRENT OMNES AD VITULOS AUREOS etc. Ieroboam namque qui fabricavit ad deceptionem subditorum vitulos aureos, idolatrie cultores exprimit, quorum complices significantur in subditis.||

a Cf. hic et infra : Beda , In Tobias, CCSL 119B, p. 3-19 ; PL 91, 923-938.
Tobias 
interl.|  bonus Domini||
interl.|  personam describit aptam negotio||
interl.|  inter illos abductus de quibus dicitur : « Primo tempore alleviata est terra Zabulon <et tribu Naphtali> ».||

Is. 9, 1.
ex tribu et civitate Neptalim 
marg.|  NEPTALIM : latitudo de qua « Latum mandatum tuum nimis » cuius tribus, id est filii populus fidelis, eius civitas Ecclesia de qua : « Non potest civitas abscondi supra montem posita ».||

Ps. 118, 96.
Mt. 15, 14.
que est in superioribus Galilee 
interl.|  rote||
supra Naasson 
marg.|  SUPRA  NAASSON : Naasson ‘augurium’, huius civitas superiora auguratur, id est contemplatur celestia.||
interl.|  huius mundi rotam superans, superiora querens, inferiora et volubiliora relinquens||
post viam que ducit ad occidentem 
interl.|  retro enim relinquit viam spatiosam que ducit ad mortem||
in sinistra habens civitatem 
interl.|  scientiam falsi nominis sinistram et falsam deputat et mundanam philosophiam damnat||
Sephet 
interl.|   Sephet enim litterarum interpretatur||
Numérotation du verset Tb. 1,2 
cum captus esset in diebus Salmanasar 
interl.|  diaboli||
regis Assyriorum 
interl.|  superborum ; Assyrius enim dirigens interpretatur||
in captivitate tamen positus, viam veritatis non deseruit, 
marg.|  CUM  CAPTUS  ESSET : Tobie captivitas humani generis captivitatem designat per regem omnium pravorum, id est diabolum qui nos de patria celesti in huius exilii vallem deiecit.||
Numérotation du verset Tb. 1,3 
ita ut omnia que habere poterat quotidie concaptivis 
interl.|  Iudeis||
fratribus ex eius genere impertiret. 
marg.|  ITA  UT  OMNIA. Sic populus Israel per doctores divini verbi eleemosynam non solum rudibus sue gentis auditoribus, sed gentibus ad iudaismum venientibus ministrabat. Quidquid enim naturalis boni habuit quod hostis captivans non abstulit, hoc suis in exemplum virtutis ostendebat, et portionem salutaris scientie tamquam decimam sue substantie advenis, id est gentilibus offerebat.||
Numérotation du verset Tb. 1,4 
Cumque esset iunior 
interl.|  vel minor||
interl.|  in oculis suis, unde : « Quanto maior es, humilia te in omnibus ».||

Sir. (Eccli.) 3, 20 : « Quanto magnus es, humilia te in omnibus ».
omnibus in tribu Neptalim, nihil tamen puerile gessit in opere. 
marg.|  NIHIL  TAMEN. Iam illud Apostolicum gerebat in pectore : « Nolite pueri {Erfurt, f. 166ra ; facsim., p. 331a} [Rusch, f.  166ra ] effici sensibus, malitia autem parvuli estote ». Hoc autem secundum illos dictum est qui incedebant in mandatis Domini sine querela, secundum illam regulam Tyconii qua, tamquam de eodem agentes, aliquando propter bonos omnes laudamus, aliquando propter malos omnes vituperamus, quod est secunda regula.||

1Cor. 14, 20.
Numérotation du verset Tb. 1,5 
Denique, cum irent omnes 
interl.|  gentes||
ad vitulos aureos 
interl.|  idola sub specie sapientie deaurata||
quos Ieroboam 
interl.|  princeps idolatrie ; decem enim tribus que Israel dicuntur sub Ieroboam idola venerabantur||
rex Israel fecerat, hic 
interl.|  populus Israel||
solus fugiebat consortia omnium. 
interl.|  secundum illud : « Fugite fornicationem » ; idolatria enim fornicatio est, unde gentili converso uxorem gentilem licet dimittere, sed non aliam ducere.||

1Cor. 6, 18.
Numérotation du verset Tb. 1,6 
Et pergebat in Hierusalem ad templum Domini, et ibi adorabat Dominum Deum 
interl.|  « Dominum Deum tuum adora » ||

Mt. 4, 10 ; Lc. 4, 8.
Israel, omnia primitiva sua 
interl.|  naturalia bona||
marg.|  OMNIA  PRIMITIVA  SUA. Videtur obloqui quod prima decimatio cedebat in usus levitarum, secunda in necessariis erogandis quando visitabatur templum. Sed tertii anni decimas quas tunc consueverant facere concedebant pauperibus. Et ideo dicimus omnem illam vel omnes secundas quia non poterat accedere ad templum timore custodum regis.||
et cerimonias 
interl.|  vel decimas||
suas fideliter offerens, 
Numérotation du verset Tb. 1,7 
ita ut in tertio anno proselytis 
interl.|  gentibus||
et advenis ministraret omnem decimationem 
interl.|  salutarem scientiam||
Numérotation du verset Tb. 1,8 
Hec et his similia secundum legem Dei 
interl.|  a principio legis||
puerulus observabat. 
Numérotation du verset Tb. 1,9 
Cum vero factus fuisset vir, accepit uxorem Annam 
interl.|  Synagogam a Moysi contribuli suo constitutam||
de tribu sua 
interl.|  confitendo, credendo||,||
et genuit ex ea 
interl.|  Christum||
interl.|  primogenitum||
filium, nomen suum imponens ei 
interl.|  imponendum credens||
marg.|  CUM  VERO  FACTUS. Sic populus Israel amplificatus in Egypto accepit Synagogam cerimoniis legalibus per Moysen institutam. Genuit ex ea filium quia cognovit Christum ex suo genere gignendum, unde : ‘Prophetam suscitabit vobis’ etc. Et : De fructu ventris tui ponam super sedem tuam, cui nomen suum imposuit credendo et confitendo quod pater de illo dicit : « Ego primogenitum ponam illum », hoc est nomen ipsius Israel, unde : ‘Primogenitus meus Israel’.||

Ps 88,
Numérotation du verset Tb. 1,10 
quem ab infantia timere 
interl.|  filialiter||
Deum docuit et abstinere ab omni peccato. 
marg.|  QUEM  AB  INFANTIA  TIMERE  DEUM  DOCUIT credendo et confitendo scilicet quod numquam peccatum faceret sed ipsum timoris Domini spiritum impleret.||
Numérotation du verset Tb. 1,11 
Igitur, cum per captivitatem 
interl.|  diaboli||
devenisset cum uxore sua 
interl.|  Synagoge religione||
interl.|  fide Christi||
et filio in civitatem Ninive
interl.|  mundum ; Ninive enim speciosa interpretatur, et mundus cosmos grece ab ornatu dicitur.||
cum omni tribu sua
interl.|  aliis idolatrie deditis||
Numérotation du verset Tb. 1,12 
et omnes ederent ex cibis gentilium, iste custodivit animam suam 
interl.|  non modo non corpore sed nec mente pollutus est||
et numquam contaminatus est in escis eorum. 
interl.|  expositio||
Numérotation du verset Tb. 1,13 
Et quoniam 
interl.|  causa meritum||
memor fuit Domini in toto corde suo 
interl.|  effectus merces||
interl.|  sicut Danieli in Nabuchodonosor et Ioseph in conspectu Pharaonis||
dedit illi Deus 
interl.|  qui memor est omnium sperantium in se||
gratiam in conspectu Salmanasar regis, 
marg.|   IN   CONSPECTU   SALMANASAR . Non obloquitur quod alibi dicitur   Salmanasar qui et Sennacherib. Erat enim binomius. Vel generaliter omnes reges Medorum sic vocabantur, sicut Egypti Pharaones.||
Numérotation du verset Tb. 1,14 
et dedit ei 
interl.|  sicut Nabuchodonosor Ieremie||
potestatem quocumque vellet ire, habens libertatem quecumque facere voluisset. 
Numérotation du verset Tb. 1,15 
Pergebat enim per omnes 
interl.|  per doctores qui sollicite circumiant gregem, civitatem ; unde « Novit iustus animas iumentorum suorum »||

Prv. 12, 10.
qui erant in captivitate, et monita salutis dabat eis. 
Numérotation du verset Tb. 1,16 
Cum autem venisset in Rages civitatem Medorum, et ex his quibus honoratus fuerat a rege 
interl.|  regum||
habuisset decem talenta argenti 
interl.|  decalogum divini verbi||,||
Numérotation du verset Tb. 1,17 
et cum multa turba generis {Erfurt, f. 166rb ; facsim., p. 331b} [Rusch, f.  166rb ] sui in Gabelum egentem 
interl.|  Gabelus secundum actionem non secundum nominis interpretationem significat gentes||
videret*, qui erat ex tribu eius 
interl.|  omnes enim ex uno patre sumus creatore Deo a Deo factore||,||
sub chirographo 
interl.|  conditione restituendi||
dedit illi memoratum pondus argenti 
interl.|  divinam legem|| . ||
marg.|   CUM   AUTEM . Beda Venerabilis<BEDA.> Sic populus Dei per Septuaginta interpretes scientiam divine legis, que in decalogo continetur, gentibus commisit ut liberaret a fame verbi Dei.   Sub chirographo dedit, id est sub conditione reddendi, cum ille dives esset, vel qui dederat repeteret. Acceperunt gentes verbum Dei et quasi negotiando exercent, etiam post Christi adventum, cum spiritualem intellectum requirunt. Reddeunt feneratori cum credentes Iudeos in fine seculi suscipiunt et salvandis Christi sacramenta committunt et Scripture arcana pandunt.||
Numérotation du verset Tb. 1,18 
Post multum vero temporis, mortuo Salmanasar rege, cum regnaret Sennacherib filius eius pro eo, et filios Israel exosos haberet in conspectu suo, 
Numérotation du verset Tb. 1,19 
Tobias pergebat per cognationem suam, et consolabatur eos 
interl.|  ne in captivitate deficerent||
dividebatque unicuique prout poterat de facultatibus suis. 
Numérotation du verset Tb. 1,20 
Esurientes 
interl.|  tam corpore quam mente||
alebat nudisque vestimenta 
interl.|  tam corporis quam mentis||
prebebat et mortuis 
interl.|  in peccato||
atque occisis 
interl.|  a diabolo||
SEPULTURAM SOLLICITUS exhibebat. 
marg.|  SEPULTURAM SOLLICITUS. Peccatorum ut nec memoria in illis remaneret, tali sepultura voluerunt patres nostri honorari iuxta sepulturam Christi. Unde Iacob in Iudea se voluit sepeliri, et Ioseph de ossibus suis mandavit.||
Numérotation du verset Tb. 1,21 
denique cum reversus esset rex Sennacherib
interl.|  inimicus populi Dei|| , ||
marg.|   DENIQUE   CUM   REVERSUS . Bene Sennacherib de Iudea fugit. Diabolus enim veram confessionem pertimescit et ante faciem eius non subsistit.||
fugiens a Iudea 
interl.|  membris quibusdam amissis et in Iudea dimissis||
plagam quam circa eum Deus fecerat propter blasphemiam suam, et iratus multos occideret ex filiis Israel, Tobias sepeliebat corpora eorum. 
Numérotation du verset Tb. 1,22 
At ubi 
interl.|  ab iniquis||
nuntiatum est regi 
interl.|  diabolo||
iussit eum 
interl.|  per satellites sue iniquitatis||
occidi et tulit omnem substantiam eius 
interl.|  virtutes|| . ||
marg.|   AT   UBI . Diabolus populum Dei per idolatriam spirituali morte perimere voluit et certas opes virtutum auferre nec valuit quia in eo erant multi sancti qui eius vite providerent ac saluti. Fugit autem  CUM  FILIO  ET  UXORE quia nec fidem dominice incarnationis, nec statum Synagoge deseruit, quod in Machabeorum agonibus luce clarius claruit. Occiso rege a suis filiis, omnia sunt restituta Tobie, quia superato sepius a sceleribus suis diabolo qui velut pessimam prolem genuit redibant prospera populo Dei, quibus adhuc alternationibus Ecclesie statum fluctuare videmus.||
Numérotation du verset Tb. 1,23 
Tobias vero cum filio suo 
interl.|  fide Christi de eodem populo nascituri||
et cum uxore suo 
interl.|  institutione Synagoge||
fugiens, nudus latuit quia multi 
interl.|  doctores sancti||
diligebant eum. 
Numérotation du verset Tb. 1,24 
Post dies vero quadraginta quinque occiderunt regem 
interl.|  diabolum||
filii ipsius 
interl.|  scelerata proles pessima||.||
Numérotation du verset Tb. 1,25 
Et reversus Tobias 
interl.|  populus Dei||
ad domum suam 
interl.|  pacem||
omnisque facultas eius 
interl.|  virtutum vel temporalium bonorum|| ||




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria (Tb. 1), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 19/11/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber22.xml&chapitre=22_1)