initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<22. *Tobias*>

Capitulum 1

Numérotation du verset Tb. 1,1 
marg.|  TOBIAS  EX. Beda VenerabilisBEDA. Liber Tobie est in superficie littere salubris. Maximis enim vite moralis et exemplis abundat et monitis. Sed quantum poma foliis, tantum historie allegoria precellit. Maxima enim Ecclesie continet sacramenta. Ipse enim Tobias populum Israel significat, qui ceteris gentibus idolatrie deditis, fide recta et operibus Deo serviebat. Unde   CUM IRENT OMNES AD VITULOS AUREOS etc. Ieroboam namque qui fabricavit ad deceptionem subditorum vitulos aureos, idolatrie cultores exprimit, quorum complices significantur in subditis.

a Cf. hic et infra : Beda, In Tobias, CCSL 119B, p. 3-19 ; PL 91, 923-938.
Tobias 
interl.|  bonus Domini
interl.|  personam describit aptam negotio
interl.|  inter illos abductus de quibus dicitur : « Primo tempore alleviata est terra Zabulon <et tribu Naphtali> ».

Is. 9, 1.
ex tribu et civitate Neptalim 
marg.|  NEPTALIM : latitudo de qua « Latum mandatum tuum nimis » cuius tribus, id est filii populus fidelis, eius civitas Ecclesia de qua : « Non potest civitas abscondi supra montem posita ».

Ps. 118, 96.
Mt. 15, 14.
que est in superioribus Galilee 
interl.|  rote
supra Naasson 
marg.|  SUPRA  NAASSON : Naasson ‘augurium’, huius civitas superiora auguratur, id est contemplatur celestia.
interl.|  huius mundi rotam superans, superiora querens, inferiora et volubiliora relinquens
post viam que ducit ad occidentem 
interl.|  retro enim relinquit viam spatiosam que ducit ad mortem
in sinistra habens civitatem 
interl.|  scientiam falsi nominis sinistram et falsam deputat et mundanam philosophiam damnat
Sephet 
interl.|   Sephet enim litterarum interpretatur
Numérotation du verset Tb. 1,2 
cum captus esset in diebus Salmanasar 
interl.|  diaboli
regis Assyriorum 
interl.|  superborum ; Assyrius enim dirigens interpretatur
in captivitate tamen positus, viam veritatis non deseruit, 
marg.|  CUM  CAPTUS  ESSET : Tobie captivitas humani generis captivitatem designat per regem omnium pravorum, id est diabolum qui nos de patria celesti in huius exilii vallem deiecit.
Numérotation du verset Tb. 1,3 
ita ut omnia que habere poterat quotidie concaptivis 
interl.|  Iudeis
fratribus ex eius genere impertiret. 
marg.|  ITA  UT  OMNIA. Sic populus Israel per doctores divini verbi eleemosynam non solum rudibus sue gentis auditoribus, sed gentibus ad iudaismum venientibus ministrabat. Quidquid enim naturalis boni habuit quod hostis captivans non abstulit, hoc suis in exemplum virtutis ostendebat, et portionem salutaris scientie tamquam decimam sue substantie advenis, id est gentilibus offerebat.
Numérotation du verset Tb. 1,4 
Cumque esset iunior 
interl.| vel minor
interl.|  in oculis suis, unde : « Quanto maior es, humilia te in omnibus ».

Sir. (Eccli.) 3, 20 : « Quanto magnus es, humilia te in omnibus ».
omnibus in tribu Neptalim, nihil tamen puerile gessit in opere. 
marg.|  NIHIL  TAMEN. Iam illud Apostolicum gerebat in pectore : « Nolite pueri {Erfurt, f. 166ra ; facsim., p. 331a} [Rusch, f.  166ra ] effici sensibus, malitia autem parvuli estote ». Hoc autem secundum illos dictum est qui incedebant in mandatis Domini sine querela, secundum illam regulam Tyconii qua, tamquam de eodem agentes, aliquando propter bonos omnes laudamus, aliquando propter malos omnes vituperamus, quod est secunda regula.

1Cor. 14, 20.
Numérotation du verset Tb. 1,5 
Denique, cum irent omnes 
interl.|  gentes
ad vitulos aureos 
interl.|  idola sub specie sapientie deaurata
quos Ieroboam 
interl.|  princeps idolatrie ; decem enim tribus que Israel dicuntur sub Ieroboam idola venerabantur
rex Israel fecerat, hic 
interl.|  populus Israel
solus fugiebat consortia omnium. 
interl.|  secundum illud : « Fugite fornicationem » ; idolatria enim fornicatio est, unde gentili converso uxorem gentilem licet dimittere, sed non aliam ducere.

1Cor. 6, 18.
Numérotation du verset Tb. 1,6 
Et pergebat in Hierusalem ad templum Domini, et ibi adorabat Dominum Deum 
interl.|  » Dominum Deum tuum adora »

Mt. 4, 10 ; Lc. 4, 8.
Israel, omnia primitiva sua 
interl.|  naturalia bona
marg.|  OMNIA  PRIMITIVA  SUA. Videtur obloqui quod prima decimatio cedebat in usus levitarum, secunda in necessariis erogandis quando visitabatur templum. Sed tertii anni decimas quas tunc consueverant facere concedebant pauperibus. Et ideo dicimus omnem illam vel omnes secundas quia non poterat accedere ad templum timore custodum regis.
et cerimonias 
interl.| vel decimas
suas fideliter offerens, 
Numérotation du verset Tb. 1,7 
ita ut in tertio anno proselytis 
interl.|  gentibus
et advenis ministraret omnem decimationem 
interl.|  salutarem scientiam
Numérotation du verset Tb. 1,8 
Hec et his similia secundum legem Dei 
interl.|  a principio legis
puerulus observabat. 
Numérotation du verset Tb. 1,9 
Cum vero factus fuisset vir, accepit uxorem Annam 
interl.|  Synagogam a Moysi contribuli suo constitutam
de tribu sua 
interl.|  confitendo, credendo,
et genuit ex ea 
interl.|  Christum
interl.|  primogenitum
filium, nomen suum imponens ei 
interl.|  imponendum credens
marg.|  CUM  VERO  FACTUS. Sic populus Israel amplificatus in Egypto accepit Synagogam cerimoniis legalibus per Moysen institutam. Genuit ex ea filium quia cognovit Christum ex suo genere gignendum, unde : ‘Prophetam suscitabit vobis’ etc. Et : De fructu ventris tui ponam super sedem tuam, cui nomen suum imposuit credendo et confitendo quod pater de illo dicit : « Ego primogenitum ponam illum », hoc est nomen ipsius Israel, unde : ‘Primogenitus meus Israel’.

Ps. 88,
Numérotation du verset Tb. 1,10 
quem ab infantia timere 
interl.|  filialiter
Deum docuit et abstinere ab omni peccato. 
marg.|  QUEM  AB  INFANTIA  TIMERE  DEUM  DOCUIT credendo et confitendo scilicet quod numquam peccatum faceret sed ipsum timoris Domini spiritum impleret.
Numérotation du verset Tb. 1,11 
Igitur, cum per captivitatem 
interl.|  diaboli
devenisset cum uxore sua 
interl.|  Synagoge religione
interl.|  fide Christi
et filio in civitatem Ninive
interl.|  mundum ; Ninive enim speciosa interpretatur, et mundus cosmos grece ab ornatu dicitur.
cum omni tribu sua
interl.|  aliis idolatrie deditis
Numérotation du verset Tb. 1,12 
et omnes ederent ex cibis gentilium, iste custodivit animam suam 
interl.|  non modo non corpore sed nec mente pollutus est
et numquam contaminatus est in escis eorum. 
interl.|  expositio
Numérotation du verset Tb. 1,13 
Et quoniam 
interl.|  causa meritum
memor fuit Domini in toto corde suo 
interl.|  effectus merces
interl.|  sicut Danieli in Nabuchodonosor et Ioseph in conspectu pharaonis
dedit illi Deus 
interl.|  qui memor est omnium sperantium in se
gratiam in conspectu Salmanasar regis, 
marg.|  INCONSPECTUSALMANASAR. Non obloquitur quod alibi dicitur   Salmanasar qui et Sennacherib. Erat enim binomius. Vel generaliter omnes reges Medorum sic vocabantur, sicut Egypti pharaones.
Numérotation du verset Tb. 1,14 
et dedit ei 
interl.|  sicut Nabuchodonosor Ieremie
potestatem quocumque vellet ire, habens libertatem quecumque facere voluisset. 
Numérotation du verset Tb. 1,15 
Pergebat enim per omnes 
interl.|   per doctores qui sollicite circuibant gregem,
civitatem ; unde « Novit iustus animas iumentorum suorum »
Prv. 12, 10.
qui erant in captivitate, et monita salutis dabat eis. 
Numérotation du verset Tb. 1,16 
Cum autem venisset in Rages civitatem Medorum, et ex his quibus honoratus fuerat a rege 
interl.|  regum
habuisset decem talenta argenti 
interl.|  decalogum divini verbi
Numérotation du verset Tb. 1,17 
et cum multa turba generis {Erfurt, f. 166rb ; facsim., p. 331b} [Rusch, f.  166rb ] sui in Gabelum egentem 
interl.|  Gabelus secundum actionem non secundum nominis interpretationem significat gentes
videret*, qui erat ex tribu eius 
interl.|  omnes enim ex uno patre sumus creatore Deo a Deo factore,
sub chirographo 
interl.|  condicione restituendi
dedit illi memoratum pondus argenti 
interl.|  divinam legem
marg.|  CUMAUTEM. Beda Venerabilis<BEDA.> Sic populus Dei per Septuaginta interpretes scientiam divine legis, que in decalogo continetur, gentibus commisit ut liberaret a fame verbi Dei.   Sub chirographo dedit, id est sub condicione reddendi, cum ille dives esset, vel qui dederat repeteret. Acceperunt gentes verbum Dei et quasi negotiando exercent, etiam post Christi adventum, cum spiritalem intellectum requirunt. Reddeunt feneratori cum credentes Iudeos in fine seculi suscipiunt et salvandis Christi sacramenta committunt et Scripture arcana pandunt.
Numérotation du verset Tb. 1,18 
Post multum vero temporis, mortuo Salmanasar rege, cum regnaret Sennacherib filius eius pro eo, et filios Israel exosos haberet in conspectu suo, 
Numérotation du verset Tb. 1,19 
Tobias pergebat per cognationem suam, et consolabatur eos 
interl.|  ne in captivitate deficerent
dividebatque unicuique prout poterat de facultatibus suis. 
Numérotation du verset Tb. 1,20 
Esurientes 
interl.|  tam corpore quam mente
alebat nudisque vestimenta 
interl.|  tam corporis quam mentis
prebebat et mortuis 
interl.|  in peccato
atque occisis 
interl.|  a diabolo
SEPULTURAM SOLLICITUS exhibebat. 
marg.|  SEPULTURAM SOLLICITUS. Peccatorum ut nec memoria in illis remaneret, tali sepultura voluerunt patres nostri honorari iuxta sepulturam Christi. Unde Iacob in Iudea se voluit sepeliri, et Ioseph de ossibus suis mandavit.
Numérotation du verset Tb. 1,21 
denique cum reversus esset rex Sennacherib
interl.|  inimicus populi Dei,
marg.|  DENIQUECUMREVERSUS. Bene Sennacherib de Iudea fugit. Diabolus enim veram confessionem pertimescit et ante faciem eius non subsistit.
fugiens a Iudea 
interl.|  membris quibusdam amissis et in Iudea dimissis
plagam quam circa eum Deus fecerat propter blasphemiam suam, et iratus multos occideret ex filiis Israel, Tobias sepeliebat corpora eorum. 
Numérotation du verset Tb. 1,22 
At ubi 
interl.|  ab iniquis
nuntiatum est regi 
interl.|  diabolo
iussit eum 
interl.|  per satellites sue iniquitatis
occidi et tulit omnem substantiam eius 
interl.|  virtutes.
marg.|  ATUBI. Diabolus populum Dei per idolatriam spiritali morte perimere voluit et certas opes virtutum auferre nec valuit quia in eo erant multi sancti qui eius vite providerent ac saluti. Fugit autem  CUM  FILIO  ET  UXORE quia nec fidem dominice incarnationis, nec statum Synagoge deseruit, quod in Machabeorum agonibus luce clarius claruit. Occiso rege a suis filiis, omnia sunt restituta Tobie, quia superato sepius a sceleribus suis diabolo qui velut pessimam prolem genuit redibant prospera populo Dei, quibus adhuc alternationibus Ecclesie statum fluctuare videmus.
Numérotation du verset Tb. 1,23 
Tobias vero cum filio suo 
interl.|  fide Christi de eodem populo nascituri
et cum uxore suo 
interl.|  institutione Synagoge
fugiens, nudus latuit quia multi 
interl.|  doctores sancti
diligebant eum. 
Numérotation du verset Tb. 1,24 
Post dies vero quadraginta quinque occiderunt regem 
interl.|  diabolum
filii ipsius 
interl.|  scelerata proles pessima.
Numérotation du verset Tb. 1,25 
Et reversus Tobias 
interl.|  populus Dei
ad domum suam 
interl.|  pacem
omnisque facultas eius 
interl.|  virtutum vel temporalium bonorum||restituta est ei.




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria (Tb. 1), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 25/04/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber22.xml&chapitre=22_1)