initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<23. *Iudith*>

Capitulum 5

Numérotation du verset Idt. 5,1 
Nuntiatumque est Holopherni principi
interl.|  spirituali||
militie Assyriorum quod filii Israel
interl.|  fideles||
prepararent se ad resistendum
interl.|  malis||
ac montium itinera conclusissent
interl.|  fidenti animo omnem superbiam detestatur per quam maxime adversarii irrumpere student||
Numérotation du verset Idt. 5,2 
et furore nimio exarsit in iracundia magna vocavitque omnes principes
interl.|  qui turbidi et inconsiderati||

in Rusch Ed1455 Clementina ] om. Weber
Moab et duces Ammon
interl.|  qui sine lege||
Numérotation du verset Idt. 5,3 
et dixit eis : Dicite mihi quid sit populus iste,
interl.|  querunt hec persecutores ad invicem qui sint quante constantie||
qui montana obsidet, aut que et quales et quante sint civitates eorum
interl.|  munitiones fidei||
que etiam sit virtus eorum, aut que sit multitudo eorum, vel quis {t. 2 : Erfurt, f. 173vb ; facsim., p. 346b} [Rusch, f. 173vb ] rex militie illorum,
interl.|  quam potens||
Numérotation du verset Idt. 5,4 
quare pre omnibus qui habitant in oriente isti contempserunt et non exierunt in obviam nobis
interl.|  luce fidei et scientie quibus principes tenebrarum facilius expugnantur||
ut susciperent nos cum pace ?
interl.|  quasi principes hereticorum||
Numérotation du verset Idt. 5,5 
Tunc Achior
interl.|  quilibet idolatrie deditus||
dux omnium filiorum Ammon
marg.| {t. 2 : Erfurt, f. 173vb ; facsim., p. 346b} [Rusch, f. 173vb ] TUNC  ACHIOR. Quasi princeps hereticorum quilibet idololatrie deditus qui de divinis operibus et miraculis cognovit que sepe aliis dicit quamvis fidem catholicam perfecte non didicerit et Christi baptismate renatus non sit. Vel per   Achior heretici designantur qui licet per omnia viam veritatis non teneant tamen in doctrina sua multa vera predicant que nostre fidei concordant. Hi contra Ecclesiam catholicam pugnant sed ratione superati veritatem omnino non celant heretici enim bona malis permiscent, quia si semper mala dicerent latere non possent, sicut qui veneni poculum porrigit, labrum calicis melle tangit, ut quod dulce est primo sentiatur ne quod mortiferum est timeatur. Aliquando tamen correcti salvantur sicut   Achior videns victoriam Iudith consociatus populo Dei circumcidit carnem preputii sui, leprosi quoque evangelici hereticos exprimunt qui dum rectis prava inserunt quasi colorem sanum maculis aspergunt.||

Cf. Lc. 10, 11-19.
respondens ait : Si digneris audire, domine, dicam veritatem in conspectu tuo de populo isto qui in montanis habitat
interl.|  populus Dei habitat in montanis, Egyptii in campis||

domine Ed1455 Rusch ] + meus Weber , + mi ΩSJ Clementina
et non egredietur verbum falsum ex ore meo.
Numérotation du verset Idt. 5,6 
Populus iste ex progenie Chaldeorum est.
Numérotation du verset Idt. 5,7 
Hic primum in Mesopotamiam habitavit, quoniam noluerunt sequi deos
interl.|  ignem et alios||
patrum suorum
interl.|  gentium||
qui erant in terra Chaldeorum.

Cf. Ios. 24, 14.
Numérotation du verset Idt. 5,8 
Deserentes itaque cerimonias
interl.|  religionem||
patrum suorum que in multitudine deorum erant,
interl.|  mali sunt in multitudine, boni in unitate||
Numérotation du verset Idt. 5,9 
unum Deum celi coluerunt qui et precepit eis ut exirent
interl.|  mente et corpore||
inde et habitarent in Charram . Cumque operuisset omnem terram fames,
interl.|  verbi Dei||

Charram ΩJ Rusch ] Carram ΩSM, Charam Weber | Cf. Gn. 11, 31-32 ; Act. 7, 2-4. | operuisset ΩM Ed1455 Rusch Clementina ] cooperuisset Weber |
descenderunt in Egyptum
interl.|  in Hierusalem ascenditur, in Egypto descenditur||
illic per quadringentos annos sic multiplicati sunt,
interl.|  « multiplicati sunt super numerum » ||

Ps. 39, 6.

illic] illicque Weber
ut dinumerari eorum non posset exercitus.

posset Ω Ed1455 Rusch Clementina ] possit Weber
Numérotation du verset Idt. 5,10 
Cumque gravasset eos rex Egypti
interl.|  Pharao : diabolus||

gravasset ΩSJ Rusch ] gravaret Weber
atque in edificationibus
interl.|  vel : edificatione||
urbium suarum
interl.|  non Dei||
in luto
interl.|  terrenis operibus||
et latere subiugasset eos et10  clamaverunt
interl.|  corde et ore||

10  et] om. Weber
ad Deum suum
interl.|  non deos||
et percussit totam terram Egypti plagis variis.
interl.|  ultionem eorum||
Numérotation du verset Idt. 5,11 
Cumque eiecissent eos Egyptii a se11 
interl.|  plagis superati||

11  Egyptii - a se] inv. Weber
et cessasset plaga ab eis et iterum eos vellent capere et ad suum servitium revocare,
Numérotation du verset Idt. 5,12 
fugientibus his, Deus celi
interl.|  summus horum omnium||
mare aperuit
interl.|  Rubrum in quo baptisma significatur ||

Cf. 1Cor. 10, 2.
ita ut hinc inde aque quasi murus solidarentur et isti pede sicco fundum maris perambulando transirent12  .

12  Cf. Ex. 14, 21.
Numérotation du verset Idt. 5,13 
In quo loco dum innumerabilis exercitus Egyptiorum
interl.|  multitudo vitiorum demonum||
eos persequeretur, ita aquis coopertus est,
interl.|  baptismi||
interl.|  baptismi quorum remisse sunt iniquitates||
ut non remaneret vel unus qui factum posteris nuntiaret.
Numérotation du verset Idt. 5,14 
Egressis etiam mare Rubrum, deserta Sina montis occurrerunt13  in quibus numquam homo {t. 2 : Erfurt, f. 174ra ; facsim., p. 347a} [Rusch, f. 174ra ] habitare potuit14  ,
interl.|  ante||

13  Cf. Ex. 19, 2 ; Nm. 33, 15.14  Cf. Sap. 11, 2.
vel filius hominis requievit.
interl.|  in deserto huius mundi homines requiescunt non filii hominum||
Numérotation du verset Idt. 5,15 
Illic fontes amari
interl.|  legis qua ad litteram est amara||
obdulcati sunt eis ad bibendum15 
interl.|  indulcati ligno crucis sanguine Christi spiritualiter intellecti||

15  Cf. Ex. 15, 25.
et per annos quadraginta annonam de celo consecuti sunt16  .

16  Cf. Ex. 16, 35.
Numérotation du verset Idt. 5,16 
Ubicumque ingressi sunt sine arcu et sagitta
interl.|  unde : « Non enim in arcu meo sperabo ».||

Ps. 43, 7.
et absque scuta et gladio Deus eorum pugnavit pro eis17  et vicit18  .

17  pugnavit - pro eis ΩS Rusch Ed1455 Clementina ] inv. Weber 18  Cf. Ios. 10, 14.
Numérotation du verset Idt. 5,17 
Et non fuit qui insultaret
interl.|  impune||
populo isti nisi quando recessit a cultu19  Domini Dei sui.

19  cultu Ed1455 Rusch Clementina ] cultura Weber
Numérotation du verset Idt. 5,18 
Quotienscumque autem preter ipsum Deum suum alterum coluerunt, dati sunt
interl.|  a Deo suo||
in predam
interl.|  captivitatem||
et in gladium
interl.|  occisionem||
et in opprobrium.
interl.|  nationibus||
Numérotation du verset Idt. 5,19 
Quotienscumque autem penituerunt se recessisse a cultura Dei sui,
interl.|  quasi non ex toto abiecit sed correxit||
dedit eis Deus celi virtutem resistendi.
interl.|  inimicis||
Numérotation du verset Idt. 5,20 
Denique Chananeum regem et Iebuseum et Pherezeum20  et Etheum et Eveum et Amorreum et omnes potentes in Esebon prostraverunt et terras eorum et civitates eorum ipsi possederunt.

20  Pherezeum] Ferezeum Weber
Numérotation du verset Idt. 5,21 
Et usque dum non peccarent in conspectu Dei sui erant cum illis bona Deus enim illorum odit iniquitatem.
Numérotation du verset Idt. 5,22 
Nam et ante hos annos cum recessissent a via
interl.|  preceptis||
quam dederat illis Deus ut ambularent
interl.|  proficerent||
in eam exterminati sunt
interl.|  a terra sua||
preliis multis nationibus et plurimi eorum captivi abducti sunt in terram non suam.
Numérotation du verset Idt. 5,23 
Nuper autem reversi sunt21 
interl.|  per penitentiam||

21  sunt] om. Weber
ad Dominum22  Deum suum, ex dispersione qua dispersi fuerant adunati sunt et ascenderunt montana hec omnia et iterum possident Hierusalem
interl.|  visionem pacis||

22  Dominum] om. Weber
ubi sunt sancta sanctorum23  .
interl.|  vel : eorum||

23  sanctorum ΩS Rusch Ed1455 ] eorum Weber
Numérotation du verset Idt. 5,24 
Nunc ergo mi24  domine, perquire si est aliqua iniquitas eorum in conspectu Dei eorum, ascendamus ad illos quoniam tradens tradet illos Deus eorum tibi et subiugati erunt sub iugo potentie tue.

24  mi ΩJ M Ed1455 Rusch Clementina ] meus Weber
Numérotation du verset Idt. 5,25 
Si vero25  non est offensio populi huius coram Deo suo, non poterimus resistere illis, quoniam Deus eorum defendet illos et erimus in opprobrium universe terre.

25  vero Ω Ed1455 Rusch Clementina ] autem Weber
Numérotation du verset Idt. 5,26 
Et factum est {t. 2 : Erfurt, f. 174rb ; facsim., p. 347b} [Rusch, f. 174rb ] cum cessasset loqui Achior verba hec26  , irati sunt omnes magnates Holophernis et cogitabant interficere eum dicentes ad alterutrum :
interl.|  qui fastu mundi superbiunt preconia veritatis audire non possunt et predicatoribus cum ceteris fidelibus mortem minantur||

26  hec Ω Ed1455 Rusch Clementina ] om. Weber
Numérotation du verset Idt. 5,27 
Quis iste est
interl.|  cuius temeritatis||
qui filios Israel
interl.|  fideles||
posse dicat resistere regi Nabuchodonosor
interl.|  diabolo||
et exercitibus eius
interl.|  demoniis vitiis quibuslibet malis||
homines inermes et sine virtute
interl.|  non enim vident “fidei scutum galeam spei et gladium verbi Dei” ||

Cf. Eph. 6, 16-17.
et sine peritia artis pugne ?
interl.|  pugnandi||
Numérotation du verset Idt. 5,28 
Ut ergo agnoscat Achior quoniam fallit nos,
interl.|  putat fallere||
ascendemus in montana et cum capti fuerint potentes eorum, tunc cum eisdem gladio transverberabitur,
Numérotation du verset Idt. 5,29 
ut sciat omnis gens quoniam Nabuchodonosor deus terre est
interl.|  non celi||
et preter ipsum alius non est.




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria (Idt. 5), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 13/11/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber23.xml&chapitre=23_5)