initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<26_1. Psalmi 1-25*>

Psalmus 2

Numérotation du verset  2,1 
Psalmus 
interl.| interl.| Qui monet ad bene operandum||
interl.| interl.| attribuitur||
David. 
interl.| interl.| id est Christo quo agit de se rege ut ei subdamur||
marg.| marg.| Iste Psalmus est secundus in ordine, primus in titulo. Unde in Actibus Apostolorum dicitur primus.||
marg.| marg.| Primo increpat persequentes et minatur predicit quasi propheta.||
marg.| marg.| PSALMUS. Modulatio que fit per tactum decem cordarum est bona operatio que fit per observantiam decem mandatorum.||
marg.| marg.| DAVID. CASSIODORUS. ‘’Manu fortis vel pulcher aspectu’’ Christus est, qui erias debellavit potestates in quem et angeli prospicere desiderant.| ||
Glosa Lombardi|+ [69A] Quare fremuerunt gentes [CASSIODORUS] Psalmus iste secundus est in ordine, et primus in titulo. Unde et in Actibus apostolorum primus dicitur. Titulos autem Esdras propheta psalmis apposuit, [69B] qui sunt quasi claves et ianue psalmorum. Per eorum namque intelligentiam subiectorum psalmorum clarescit sententia. Licet enim in titulis frequenter tangatur historia, vel ponantur aliquorum nomina, unde ad litteram non agitur in psalmis; tamen et historia mystice intellecta, et nomina congrue interpretata psalmorum continentiam aperiunt, ut hic ubi ponitur David, qui interpretatur manu fortis, desiderabilis aspectu. Et significat Christum, qui vere est manu fortis debellando erias potestates, et desiderabilis aspectu, id est in quem sancti angeli desiderant prospicere (I Petr. I). Psalmus bonam operationem notat. Dicebatur enim ad litteram psalmus modulatio que fiebat per tactum decem [69C] chordarum, ita bona operatio que fit per observantiam decem mandatorum. Et est sensus tituli, psalmus; iste, id est tractatus iste, qui dicitur psalmus, quia monet ad bene operandum, attribuitur David, id est Christo, qui agit hic de se rege. Intentione monet ut ei subdamur. Modus talis, tripartitus est psalmus. Primo increpat persequentes et minatur, et loquitur Christus, vel Propheta; secundo, inducit verba Christi agentis de omnipotentis regno, et inerrabili genitura sua ubi de divinitate et humanitate eius multa discimus, ibi. Ego autem constitutus sum, etc.; tertio pro his arcanis patefactis admonet omnes humiliter obedire, et suadet ab utili scilicet ne pereant et ab honesto quia beati qui confidunt in eo: ibi, Et nunc reges. Increpans ergo persequentes [69D] Propheta, vel Christus, dicit,| ||
Act. 13, 33 (Sabatier, t. 3, 545, nota ; Wordsworth, t. 3, p. 125b, loc. cit. : « Sicut et in psalmo primo scriptum est : Filius meus es tu... ») ut ref. v. g. Hilarius Pictaviensis, Tractatus super Psalmos (Ps. 2), § 30, p. 58.6. Weber : « ... in psalmo secundo... ».
Fontes : cf. < Parall . > Glossa ordinaria (Mt. 1, 6).
Act. IV [revera Act. 13, 33 iuxta Veteres latine versiones apud patres permultos laudatos : « Sicut et in psalmo primo scriptum est : Filius meus es tu... », ut refert Iohannes Wordsworth ed., Novum Testamentum Domini nostri Ihesu Christi latine secundum editionem sancti Hieronymi, 3/1, Oxford, 1905, p. 125b (in loc. cit.)]

Codd. : PL191

Psalmus David] Ipsi David Ps-G (ΦP), + de conventu infidelium in Cristi marg.| passione D30, + hic psalmus secundus ad nativitatem Christi pertinet ΩR (alii tituli cod. huius sunt biblici)
Numérotation du verset  2,I 
Quare 
interl.| interl.| CASSIODORUS. Qua utilitate sua ?||
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. quasi frustra quia non impleverunt ut Christus extingueretur||
interl.| interl.| Remigius AutissiodorensisREMIGIUS. ut fere sine ratione||
fremuerunt gentes \
interl.| interl.| Remigius AutissiodorensisREMIGIUS. Romani milites||
et populi 
interl.| interl.| Remigius AutissiodorensisREMIGIUS. Iudei||
meditati sunt 
interl.| interl.| in Scripturis de venturo adhuc Messia||
inania ? 
interl.| interl.| falsa||
marg.| marg.| INANIA. CASSIODORUS. Detinere in morte, vel ne mundus post eum abiret.||
Glosa Lombardi|+  Remigius Autissiodorensis[REMIGIUS] Gentes, id est Romani milites, crucifixores, [CASSIODORUS] fremuerunt Remigius Autissiodorensis[REMIGIUS] ut fere sine ratione: fremere enim ferarum est, [CASSIODORUS] et populi scilicet Iudei, [GLOSSA INTERLINEARIS] meditati sunt inania, [ALCUINUS] id est falsa in Scripturis, ut de futuro adhuc Messia, quem exspectant. Ipsi enim sunt pueri Abrahe, exspectantes cum asina. Remigius Autissiodorensis[REMIGIUS] Vel medita sunt inania, id est Christum detinere in morte. Vel, meditati sunt inania, scilicet ne mundus post eum abiret; Augustinus Hipponensis[AUGUSTINUS] et hoc, quare? id est qua utilitate sua? quasi dicat, frustra, quia non impleverunt, ut Christus exstingueretur. | ||
Codd. : PL191
Numérotation du verset  2,2 II
Astiterunt 
interl.| interl.| cum mora||
reges terre+ 
interl.| interl.| Herodes et Pilatus||
interl.| interl.| contra regem celi||
marg.| marg.| REGES. CASSIODORUS. Prior qui infantes occidit Herodes; posterior qui Pilato consensit in morte Christi.||
et principes 
interl.| interl.| sacerdotum Annas et Caiphas||
marg.| marg.| REGES ET  PRINCIPES. CASSIODORUS. Potuit etiam secundum Ambrosium de uno pluraliter dicere. Solus enim rex Herodes et princeps Pilatus in Apostolorum Actibus adversus Christum conspirasse voce Petri produntur.||
marg.|
convenerunt in unum \
interl.| interl.| in unam voluntatem||
interl.| interl.| qui contradicit Filio et Patri||
adversus Dominum 
interl.| interl.| Patrem||
et adversus christum eius
interl.| interl.| me||
Glosa Lombardi|+ [70A] Remigius Autissiodorensis[REMIGIUS] Astiterunt reges, quasi dicat, non solum populi et gentes, id est minores, contra Christum [70B] surrexerunt, sed etiam maiores, quia astiterunt, quasi cum mora, mora enim notatur in hoc, reges terre [GLOSSA INTERLINEARIS] id est Herodes et principes, id est Pilatus. Augustinus Hipponensis[AUGUSTINUS] Ponitur plurale pro singulari, per synecdochen. Vel ita  reges terre, scilicet Herodes prior, qui infantes occidit; et posterior Herodes, eiusdem filius, qui Pilato consensit in morte Christi. [CASSIODORUS REMIGIUS]  Astiterunt et principes, scilicet sacerdotum, videlicet Anna et Caiphas convenerunt in unum, id est in unam pravam voluntatem. [CASSIODORUS] Stulta presumptio, reges terre, contra regem coeli convenerunt, quod aperit dicens, adversus Dominum, id est Patrem. Qui enim contradicit Filio, et Patri contradicit. [70C] Ideo  adversus Dominum, et id est quia  adversus Christum eius id est me, secundum hoc quod Christus loquitur.| ||
Codd. : PL191

eius°] + Diapsalma Ps-G
Numérotation du verset  2,3 III
interl.| interl.| Sed o mei non consentiatis in mortem meam||
Dirumpamus 
marg.| marg.| DIRUMPAMUS. Ambrosius Mediolanensis AMBROSIUS. Vel  convenerunt dicentes :  Dirumpamus rationes eorum, Domini et Christi, vel Christi et discipulorum, quibus nos sibi astringere volunt.||
vincula eorum 
interl.| interl.| blanditias et minas||
marg.| marg.| VINCULA. Promissiones vite eterne et comminationes gehenne per que volunt nos sibi subiugare.||
et proiciamus a nobis 
interl.| interl.| ne dominentur||
marg.| marg.| PROIICIAMUS etc. Destructis rationibus dominium ipsius  a nobis excutiamus.||
iugum ipsorum. 
interl.| interl.| carnales observantias et cerimonias||
marg.| marg.| Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Et si aliter posset dici, apertius illis convenit qui nolunt iugum Christi sibi imponi.||
marg.| marg.| Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Iugum, id est legem, sed : qui habitat in celis irridebit.||
interl.| interl.| sed||
interl.| interl.| quia||
Numérotation du verset  2,4 IV
Qui habitat 
interl.| interl.| Dominus||
in celis 
interl.| interl.| id est spiritalibus||
interl.| interl.| in animabus sanctis||
irridebit eos \
interl.| interl.| quasi buccis||
interl.| interl.| irrisione dignos reddet in futuro||
marg.| marg.| {t. 2 : Erfurt, f. 230rb ; facsim., p. 459b} [Rusch, f.  230rb ] Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. IRRIDEBIT . Irrisio Dei vis est prescientie quam dat Deus sanctis, ut videntes nomen Christi futurum in omnibus gentibus, illos inania meditatos intelligant.||
et Dominus 
interl.| interl.| repetitio||
subsannabit eos. 
interl.| interl.| naso||
marg.| marg.| Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. irridebit ut quando positis custodibus surrexit,  subsannabit quando per mundum dispersi sunt.||
Glosa Lombardi|+  Dirumpamus vincula quasi dicat ipsi ita [GLOSSA INTERLINEARIS] sed o mei, dicit Christus, ne consentiatis in morte mea, et hoc est, dirumpamus vincula eorum, id est blanditias et minas. et proiiciamus a nobis iugum ipsorum, Remigius Autissiodorensis[REMIGIUS GLOSSA INTERLINEARIS] ne dominentur nobis. Qui habitat in celis. Sic continua, secundum hanc sententiam, dirumpamus, dicit Christus, quia qui habitat in celis. [AUGUSTINUS REMIGIUS CASSIODORUS] Aliter [70D] ab illo loco,  dirumpamus vincula Licet enim hoc possit dici in persona Christi, ut legimus, aptius tamen illis conveniunt hec verba qui nolunt iugum Christi sibi imponi, id est persecutoribus Christi, quasi dicat Christus, vel propheta, convenerunt in unum reges et principes dicentes; Dirumpamus vincula eorum, [ALCUINUS] id est rationes eorum, id est Dei et Christi, vel Christi et eius discipulorum, quibus nos sibi astringere volunt, et proiiciamus a nobis iugum ipsorum, Remigius Autissiodorensis[REMIGIUS] id est legem. Ipsa ita, sed certe qui habitat Augustinus Hipponensis[AUGUSTINUS ALCUINUS] id est Dominus [in celis] scilicet spiritalibus, id est in sanctis animabus, et angelis irridebit eos quasi buccis, ut factum est, quando positis custodibus surrexit et Dominus subsannabit eos, quasi dicat naso, ut factum est, [71A] quando per mundum dispersi sunt. Hieronymus [HIERONYMUS] Irrisio enim sit bucca, subsannatio vero, rugato naso atque contracto exprimitur que tamen de Deo carnaliter nullatenus sunt existimanda, sed est ανθρωπο παθως. Aliter Augustinus Hipponensis[AUGUSTINUS] Irrisio Dei est vis prescientie, quam dat sanctis, ut videntes nomen Christi futurum in omnibus gentibus, et dominationem pervagaturam in posteros, illos inania meditatos intelligant. Et accepit pro eodem, irridebit et subsannabit, etc. Qui habitat in celis, hoc non mutatur. Irridebit eos, id est dabit sanctis suis intelligere eos esse irridendos, et inania meditatos. Et Dominus subsannabit eos. Repetitio est.| ||
Codd. : PL191

subsannabit Ps-G] subsamnabit cacogr. Rusch
Numérotation du verset  2,5 V
Tunc 
interl.| interl.| id est preterea||
interl.| interl.| vel quando irridebit ||
loquetur ad eos 
interl.| interl.| per prophetas et prophetias||
in ira sua : \
interl.| interl.| in comminatione pene||
interl.| interl.| ira et furor non perturbatio sed vis qua iuste iudicat||
marg.| marg.| LOQUETUR IN  IRA . Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Planius aperit :  CONTURBABIT.||
marg.| marg.| Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Ira Dei est motus qui fit in anima que legem Dei novit, cum videt eam a malo preteriri, per quem motum multa vindicantur.||
marg.| marg.| Vel ira Dei est obscuratio mentis transgressorum legis.||
et in furore suo 
interl.| interl.| in eterna pena||
interl.| interl.| planius aperit : conturbabit ||
conturbabit eos. 
interl.| interl.| corpore et anima||
Glosa Lombardi|+ Tunc, id est preterea: et tunc scilicet quando irridebit, loquetur ad eos in ira sua, ανθρωπο παθος est hic, id est humana propassio, quando quod creture est attribuitur Creatori. Augustinus Hipponensis[AUGUSTINUS] Nam ira Dei, motus est, qui fit in sancta anima, que novit legem Dei, cum eam videt a malo homine preteriri. Per quem motum multa vindicantur, ut fecit Moyses, quando descendens de monte, et videns populum ante vitulum ludentem, transivit gladio, accinctus a porta usque ad portam; et Phinees, quando transfixit Iudeum et Madianitidem turpiter coeuntes. Et est, loquetur ad eos in ira sua, id est increpabit et vindicabit in eos, per sanctos qui movebuntur pro peccatis eorum. Postea planius aperit dicens: [71C] Et in furore suo conturbabit eos. Augustinus Hipponensis[AUGUSTINUS] Et ira Dei et furor est obscuratio mentis transgressorum legis. Et est, tunc loquetur ad eos, id est excecabit eos Vel ita, ut partim de presenti, partim de futuro legatur versus iste, sic, [GLOSSA INTERLINEARIS] tunc id est quando irridebit, loquetur ad eos, per prophetas et per Scripturam sanctam et hoc, in ira sua, id est in comminatione pene; et in futuro, conturbabit eos, corpore et anima. In furore suo, id est, in eterna pena. Vel totum de futuro legitur ab illo loco. Qui habitat, hoc modo, Remigius Autissiodorensis[REMIGIUS] qui habitat in coelis, hoc non mutatur. Irridebit eos, id est irrisione dignos reddet eos in futuro. Post ea idem repetit, et Dominus subsannabit eos. Tunc scilicet in futuro, loquetur ad [71D] eos, qui modo tacere videtur dum tolerat, in ira sua et in furore suo conturbabit eos. Augustinus Hipponensis[AUGUSTINUS] Ira Dei et furor, non est perturbatio, que, ab eo penitus relegata est, sed vis, id est virtus eius, qua iuste vindicat, et est, in virtute sua puniet eos.| ||
Codd. : PL191
Numérotation du verset  2,6 VI
Ego autem 
interl.| interl.| hic Christus||
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. cuius vincula et iugum volebant abiicere||
interl.| interl.| Patre||
marg.| marg.| EGO  AUTEM. CASSIODORUS. Secundo inducit verba eius omnipotenti regno et inenarrabili generatione sua, ubi de divinitate et humanitate eius discimus.||
super Sion montem sanctum eius \
interl.| interl.| id est Ecclesiam que speculatur gratiam Dei et est mons eminentia et firmitate||
interl.| interl.| de Iudeis scilicet, quia prius receperunt radios fidei : « Non sum missus nisi ad oves que perierunt domus Israel ».||

Mt. 15, 24.
predicans preceptum eius. 
interl.| interl.| «Mandatum novum do vobis ut diligatis ».||
interl.| interl.| evangelium||
marg.| marg.| REX : CASSIODORUS. sic et reges terre  ab eo constituti,  predicans super Sion : sic et prophete,  Filius : sic et Israel,  genui te : hoc soli Christo.||
Glosa Lombardi|+  Ego autem. [CASSIODORUS ALCUINUS] Hic est secunda partitio, ubi inducit verba Christi agentis de omnipotenti regno et ineffabili genitura sua, ubi multa discimus de divinitate, et humanitate Christi quasi dicat illi ita turbabuntur; sed [ego] dicit Christus. [Augustinus HipponensisAUGUSTINUS GLOSSA INTERLINEARIS] Ego cum pondere, quasi dicat, cuius iugum et vincula volebant abiicere, constitutus sum [72A] rex ab eo Patre super Sion montem sanctum eius. id est super Ecclesiam de Iudeis, que dicitur mons sanctus, quia prius recipit radios fidei, ut montes prius suscipiunt radios solis, secundum illud; Non sum missus nisi ad oves que perierunt domus Israel (Mt. XV). [HIERONYMUS CASSIODORUS REMIGIUS] Predicans preceptum eius, id est Evangelium, vel illud spirituale preceptum, de quo mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem (Io. XIII.) [GLOSSA INTERLINEARIS]. Et non tantum rex est super Iudeos, sed et super gentes: de quibus probat auctoritate Patris, quia dubium erat, et hoc est, vere etiam super gentes sum rex quia,| ||
Io. 13, 34.

Codd. : PL191
Numérotation du verset  2,7 VII
Dominus 
marg.| marg.| DOMINUS  DIXIT : persona regnantis||
dixit 
interl.| interl.| non tantum rex super Iudeos, sed et super gentes ; de gentibus probat quia dubium erat||
ad me filius meus 
interl.| interl.| coeternus||
es tu \ ego hodie 
interl.| interl.| eternaliter||
genui te. 
marg.| marg.| HODIE. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Et si possit accipi de die qua secundum hominem natus est, tamen hodie quia presentiam significat, de sempiterna generatione sapientie Dei accipiatur.||
marg.| marg.| FILIUS  MEUS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Ideo do tibi  gentes hereditatem, potius quam alicui obedienti, quia  filius per naturam, et consubstantialis ineffabili genitura.||
Numérotation du verset  2,8 VIII
Postula a me 
interl.| interl.| obedi patiendo, moriendo ut possis postulare||
marg.| marg.| POSTULA. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Ad susceptionem hominis pertinet que pro salute hominum facta, secundum quam interpellat pro nobis.||
et dabo tibi 
interl.| interl.| secundum quod homo||
gentes 
interl.| interl.| nationes mundi quas excolas||
hereditatem tuam \
marg.| marg.| HEREDITATEM. CASSIODORUS. Hereditas ab hero, quod in ea potestate libera dominetur.||
et possessionem tuam 
interl.| interl.| quas possideas ad earum salutem et tibi bona fructificent||
terminos terre. 
interl.| interl.| pro gentes; sed planius ut omnes intelligas non portiunculam terre sed omnem||
Glosa Lombardi|+ [72B] Dominus scilicet Pater  dixit ad me (ALCUINUS], id est promisit mihi. Et nota quia persona regnantis hic loquitur, id est, Christus ut regnans, vel persona regnantis, id est Patris, promisit hoc quod dixi, id est, promisit mihi Pater, ecce ego dabo tibi gentes, [GLOSSA INTERLINEARIS] id est nationes mundi hereditatem tuam, quas scilicet excolas; tuam, quasi dicat que hereditas est tua, secundum quod tu es Deus. [CASSIODORUS] Hereditas dicitur ab hero, eo quod in ea libera potestate dominetur, et dabo terminos terre. Augustinus Hipponensis[AUGUSTINUS]  Terminos hic ponit pro eo quod supra dixit gentes; sed hoc planius, ut omnes gentes intelligas, non [72C] particulam  terre sed omnem possessionem, quas scilicet possideas ad earum utilitatem ac salutem, et tibi bona fructificent.  Possessionem dico,  tuam quasi dicat, dabo tibi gentes, quas tamen ut Deus mecum possides. [GLOSSA INTERLINEARIS] Et ut ego dem tibi,  postula a me, id est obedi patiendo, moriendo, ut sic possis postulare Augustinus Hipponensis[AUGUSTINUS]. Hoc enim quod dicit, postula, ad susceptionem hominis, id est humane nature pertinet, que pro salute hominum facta est, secundum quam interpellat pro nobis, quod est postulare. Ideo autem dabo tibi gentes hereditatem, potius quam alicui obedienti [ALCUINUS], quia tu es Filius meus, per naturam consubstantialis, ineffabili genitura et vere, quia ego coeternus tibi hodie, id [72D] est eternaliter, genui te [GLOSSA INTERLINEARIS], id est non est nova, sed ab eterno facta generatio Augustinus Hipponensis[AUGUSTINUS]. Quod dicit, hodie genui, et si posset ad litteram accipi de die illo quo Christus secundum hominem natus est, tamen quia hodie presentiam significat, et quod eternum est, semper est, de eterna generatione sapientie Dei divinitus accipitur. Et nota quia in quibusdam predictorum convenit Christo cum aliis [ALCUINUS] Constitutus est enim rex a Deo: sic et reges terre constituti sunt ab eo, et predicans super Sion [CASSIODORUS] sicut prophete predicaverunt. Ipse est Filius, sic et Israel dicitur filius. Unde Dominus ad Pharaonem dicit per Moysen: Dimitte primogenitum meum Israel. Hodie genui te, hoc soli Christo. Remigius Autissiodorensis[REMIGIUS] [73A] Aliter, per Sion, que interpretatur specula vel speculatio, intelligitur Ecclesia generalis, que speculatur gloriam Dei, et est mons eminentia virtutum et firmitate. Et est, Ego autem constitutus sum rex ab eo, hoc non mutatur. Super Sion montem sanctum eius Augustinus Hipponensis[AUGUSTINUS], id est: super sanctam Ecclesiam generalem, que Deum speculatur, firma et alta in virtutibus. Predicans preceptum eius, nec hoc mutatur. Bene dico quod sum rex constitutus ab eo, quia Dominus dixit ad me: Dabo tibi gentes hereditatem tuam, etc. Hec et sequentia non mutantur. Nota vero quia dicere Patris, pluribus modis accipitur, pro disponere, pro facere, pro gignere, et pro promittere: hic autem pro disponere, vel promittere potest accipi.| 10  ||
10  Codd. : PL191
Numérotation du verset  2,9 IX
Reges eos 
interl.| interl.| non tyrannus||
marg.| marg.| REGES  EOS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Partim  reges, partim franges, secundum illud : « Ecce hic positus est in ruinam et in resurrectionem multorum », ut « qui iustus est iustificetur adhuc, et qui in sordibus est, sordescat adhuc ».||

Lc. 2, 14.
Cf. Apc. 22, 11 : « Qui nocet noceat adhuc et qui in sordibus est sordescat adhuc et iustus iustitiam faciat adhuc et sanctus sanctificetur adhuc ».
in virga ferrea \
interl.| interl.| vel regali potestate||
interl.| interl.| in iustitia inflexibili||
et tamquam va s figuli11   
interl.| interl.| quidquid de peccati limo contraxerunt conteres in eis||

11  et Ps-G (M* ΨB² V D*) ΩS Ed1455 Ed1530 Clementina cum Ps-R] om. Ps-G Rusch
confringes eos. 
interl.| interl.| ad vitam||
marg.| marg.| VIRGA  FERREA. CASSIODORUS. Post ea Christus :  virga ferrea ; peccator :  vas figuli, quod et luteum et facile frangitur.||
Glosa Lombardi|+ [73B] Reges eos. [CASSIODORUS] Quasi dicat: Tibi dabo gentes, et merito, quia reges eos, [CASSIODORUS] id est, non eris tyrannus in virga ferrea, [AUGUSTINUS CASSIODORUS] id est in iustitia inflexibili, vel in regali potestate, et confringes eos, ad vitam tanquam vas figuli, Augustinus Hipponensis[AUGUSTINUS] id est secundum hoc quod sunt vas figuli, id est lutum, id est quidquid de 4 peccatore limo contraxerunt, conteres in eis. [ALCUINUS] Vel ita, ut partim in bono, partim in malo accipiatur, secundum illud Simeonis: Ecce hic positus est in ruinam, et resurrectionem multorum (Luc. II), ut qui iustus est, iustificetur adhuc; et qui in sordibus est, sordescat [73C] adhuc (Apoc. XXII). [CASSIODORUS] Et est, reges eos, id est bonos, in virga ferrea, hec est regalis potestas Christi: et confringes eos, scilicet peccatores, permittendo eos amplius sordescere, qui sunt tanquam vas figuli, quod et luteum est, et facile frangitur.| 12  ||
12  Codd. : PL191
Numérotation du verset  2,10 X
Et nunc 
marg.| marg.| ET NUNC  REGES.  Nunc, id est per ea que dicta sunt.||
reges intelligite \
interl.| interl.| quanta facit Filius||
interl.| interl.| ita Pater mihi promisit et, o vos facti reges,||
interl.| interl.| iam contrito luto, iam innovati, iam valentes regere vos, id est qui iudicatis terram.||
erudimini 
interl.| interl.| si per vos non sufficitis, erudimini ab aliis||
qui iudicatis terram. 
interl.| interl.| in vobis terrena||
marg.| marg.| Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Vel, me rege constituto, ne tristemini reges terre, expedit enim vobis ut sub illo sitis, a quo est intellectus et eruditio, et, ut non temere dominemini, sed Domino omnium serviatis, et in beatitudine exultetis.||
marg.| marg.|  CASSIODORUS. Tertio, pro his patefactis, admonet omnes humiliter obedire, et suadet ab utili ne pereant, et ab honesto quia beati qui confidunt in eo . In hoc, post Christum, quasi apostolus loquitur.||
Glosa Lombardi|+  Et nunc reges. [CASSIODORUS] Hic est tertia partitio, ubi pro his patefactis, admonet omnes humiliter ei obedire, et suadet ab utili, scilicet ne pereant, et ab honesto, quia, Beati omnes qui confidunt in eo. Et nota quia in prima parte Propheta loquitur secundum quamdam sententiam; in secunda parte, Christus tantum; hic in tertia, iterum Propheta loquitur post Christum secundum quamdam sententiam. [CASSIODORUS] [73D] In prima ergo parte precedit quasi Propheta, id est ante Christum loquitur, sicut prophete ante Christum prophetaverunt. In hac post Christum loquitur quasi apostolus, id est gerens figuram apostolorum, qui post Christum predicaverunt. Quasi dicat, contritum est lutum. Et nunc iam contrito in vobis luto, iam innovati et facti reges, Augustinus Hipponensis[AUGUSTINUS] id est iam valentes regere vos, scilicet qui iudicatis, id est damnatis, terram, Remigius Autissiodorensis[REMIGIUS] id est terrena in vobis, intelligite que dicta sunt. Et si per vos non sufficitis, erudimini ab aliis, et dicit reges, sanctos, et loquitur Christus vel propheta. [GLOSSA INTERLINEARIS] Aliter, et loquitur Christus, quasi dicat: Ita promisit mihi Pater, sed, o vos facti reges, scilicet qui iudicatis terram. Hec non mutantur a prima sententia. Nunc, [74A] id est per ea que dicta sunt, intelligite quanta facit Filius, Augustinus Hipponensis[AUGUSTINUS] et si per vos non sufficitis, erudimini ab aliis. Ne autem inde superbiant, subditur.| 13  ||
Ps. 2, 13.

13  Codd. : PL191
Numérotation du verset  2,11 XI
interl.| interl.| Et||
Servite 
interl.| interl.| AUGUSTINUS. CASSIODORUS. Ne mihi superbiant subditi, servite in timore sed, ne misera servitus videatur, adddit : et exultate, sed ne iterum in temeritatem eatur subdit :  in tremore ||
Domino 
interl.| interl.| qui non sinit peccare||
in timore \
interl.| interl.| ut qui stat videat ne cadat||
et exultate ei 
interl.| interl.| quia timor Dei non est miserie sed gaudii||
cum14  tremore.
interl.| interl.| et||
interl.| interl.| ne negligens exultatio||
Glosa Lombardi|+  Augustinus Hipponensis[AUGUSTINUS] Servite Domino, qui non sinit peccare, in timore, ut qui stat, videat ne cadat [CASSIODORUS]. Ne vero misera servitus videatur, addit, et exsultate ei, Augustinus Hipponensis[AUGUSTINUS] quia timor Domini non est miserie, sed gaudii. Sed ne iterum in temeritatem catur, subditur cum tremore, ne sit negligens exsultatio. [CASSIODORUS, AUGUSTINUS] Aliter totum, et loquitur Christus ad reges terre, quasi dicat: Constitutus sum rex, et nunc me constituto rege, vos reges, qui iudicatis terram, [74B] ad litteram, ne contristemini, sed intelligite et erudimini; expedit enim vobis ut sub illo sitis, a quo est intellectus et eruditio; et expedit ut temere non dominemini, sed Domino omnium serviatis et in beatitudine exsultetis. Et hoc est quod sequitur: Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore. Et.| 15  ||
15  Codd. : PL191

14  cum Ps-G (R* F* ΨB V D edd.) Ω Rusch cum Ps-R] in Ps-G
Numérotation du verset  2,12 XII
Apprehendite 
interl.| interl.| etsi fugerent, scilicet adversa,||
disciplinam+ 
interl.| interl.| Dei||
interl.| interl.| quia quem diligit arguit et castigat ||
interl.| interl.| quasi presidium et munimentum adversus omnia que obesse possunt||

Cf. Apc. 3, 19 : « Ego quos amo arguo et castigo emulare ergo et penitentiam age ».
nequando 
interl.| interl.| quia diu sustinet in seculo||
marg.| marg.| NEQUANDO. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Dubitatio non secundum prophetam, sed secundum ipsos qui cum dubitatione cogitant iram Dei.||
irascatur Dominus \ et pereatis de via iusta. 
interl.| interl.| magna pena his qui dulcedinem iustitie gustaverunt||
marg.| marg.| DE VIA  IUSTA. Id est Christo sublati, vel de bona operatione.||
Glosa Lombardi|+ Apprehendite, etiamsi fugiat disciplinam Dei, scilicet adversa. [GLOSSA INTERLINEARIS, Augustinus HipponensisAUGUSTINUS] Apprehendite, dico, quasi presidium et munimentum. Nequando irascatur Dominus, dubitative dicit, Nequando. Augustinus Hipponensis[AUGUSTINUS] [74C] Hec autem dubitatio non est secundum Prophetam, sed secundum illos qui cum dubitatione cogitant iram Dei. [CASSIODORUS] Vel, nequando, dicit, propter patientiam Dei, quia in hoc seculo diu sustinet; Ne pereatis de via iusta, id est Christo sublati, vel de operatione bona. Augustinus Hipponensis[AUGUSTINUS] A qua deficere magna pena est, his scilicet qui dulcedinem iustitie gustaverunt.| 16  ||
16  Codd. : PL191
Numérotation du verset  2,13 XIII
Cum exarserit 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. id est cum venerit, vindicta iniquis non modo non attinget confidentes, sed et beati erunt quia ad regnum pervenient||
marg.| marg.| CUM  EXARSERIT. CASSIODORUS. Modo non ardet, cum castigat ut pater, sed in futuro ardebit quia nihil patientie in futuro erit.||
interl.| interl.| quicumque putant longe futurum||
qui confidunt in eo. 
marg.| marg.| IN BREVI . Quia non singula horum separatim sed simul omnia discutit.||
Glosa Lombardi|+  Cum exarserit quasi dicat: Apprehendite ne pereatis, et ut beati sitis, quod plus est; [ALCUINUS, CASSIODORUS] quia cum exarserit modo non ardet, cum castigat ut pater, sed in futuro ardebit, quia nihil patientie erit in brevi; [CASSIODORUS, AUGUSTINUS] quia [74D] non singula horum separatim, sed simul omnia discutiet. Vel in brevi, qui cum putent longe futurum ira eius, id est vindicta iniquorum, beati erunt omnes qui confidunt in eo, et est sensus, Augustinus Hipponensis[AUGUSTINUS] cum exarserit, id est cum venerit vindicta iniquorum, non modo non attinget confidentes in Deo, sed et beati erunt, quia ad regnum pervenient.| 17  ||
17  Codd. : PL191




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria ( 2), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 19/09/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber26_1.xml&chapitre=26_1_2)