initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<26_1. Psalmi 1-25*>

Psalmus 21

Numérotation du verset  21,1 
marg.| Hieronymus HIERONYMUS. Ut Samson a coniuge crine spoliatur, sic Christus a Synagoga crucifigitur.
marg.| Describit hic novum hominem sed abiectum et quasi maledictum ; non peccat sed pena peccati quod mortalis, quod passibilis.

a Cf. Idc. 16.
1 Codd : Tr511 , om. P106 Rusch 2 Codd : Tr511 , om. P106 Rusch
Psalmus David
interl.| id est Christi sub persona veteris hominis, nam vetus homo noster concificus est cruci cum illo
Id est Christi] Christo Tr511 | confixus] crucifixus Tr511 | c. – cum illo] inv. Tr511 | Codd : Tr511 Rusch , om. P106 |
in finem pro assumptione matutina
interl.| vel : pro cerva
marg.|  PSALMUS  DAVID. CASSIODORUS. Cum iste psalmus sufficeret in testimonium passionis, ne qua sit alicui excusatio, sequuntur et alii quattuor de eadem re aperte scripti10   : trigesimus quartus, quinquagesimus quartus, sexagesimus octavus et centesimus octavus.11 
marg.|  Vel12  susceptione a similitudine13  solis qui paulatim assumitur donec ubique clarescat. Sic Christus. Hic ergo oratur assumptio pro qua premittitur passio expresse, quasi sit historia non prophetia. Per id quod sequitur, id est per assumptionem, notatur quod14  precedit, id est passio et merito, quia ipsa passio salus est mundi.15 
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Pro cerva (ut alii habent) est humana Christi natura que lutum et peccatorum spinas transiliit et mane in gloriam resurrectionis quasi in altum est assumpta.16 
marg.|  Alia translatio : Victori pro cerva matutina . Cervus matutinus Christus intelligitur qui, veloci expeditione devicta morte, ab inferis remeans primo diluculo a mortuis resurrexit et per potentiam divinitatis sue carnem, quam mortalem in sepulcro deposuerat, incorruptam atque immortalem resumens secum in celum reportavit. 17 

Ps. 34, Ps. 54, Ps. 68, Ps. 108.

Psalmus David in finem pro assumptione matutina] om. P106, In finem pro assumptione matutina psalmus David Ps-G , pro susceptione matutina Ps-G (I) Ed1530 Clementina cum Ps-αγδε Ps-Moz., In finem psalmus David pro assumptione matutina Tr511 D30 (+verba Christi cum pateretur), Pro adsumptione vel susceptione matutina ΩS, Pro assumptione matutina vel secundum alios cerva matutina Ps-G (V) cum Ps-H : Victori pro cervo matutino canticum, Victori pro cerva matutina Ps-H (ΘG²K) >> GPL
Codd : Tr511 Rusch , om. P106 i. p. P106 Tr511 ] Rusch | in P106 Tr511 ] ad Rusch | 10  a. s. Tr511 Rusch ] inv. P106, + id est Tr511 | 11  Codd : P106 (sine auct. et lem.) Tr511 Rusch | 12  Vel P106 Tr511 ] + pro Rusch | 13  a similitudine P106 Tr511 ] ad similitudinem Rusch | 14  quod] quid Rusch | 15  Codd : P106 Tr511 Rusch | 16  Codd : Rusch , om. P10617  Codd : Tr511 , om. P106 Rusch
Numérotation du verset  21,2 I
Deus Deus meus 
interl.|  Heli Heli18 
marg.|  DEUS  DEUS  MEUS. Premittitur conquestio de derelictione necnon et oratio, sicut in omnibus psalmis de Passione.19 
marg.|  AUGUSTINUS. CASSIODORUS. Deus Deus20  geminat ex affectu, vel Deus omnium per creationis potentiam, meus proprie per cultum21  .22 
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Quando hoc in cruce dixerat psalmum istum de se scriptum indicavit.

Cf. Mt. 27, 46.
18  Codd : P106 Tr511 Rusch 19  Codd : P106 Tr511 Rusch 20  Deus Deus] om. P106, Deus Tr511 | 21  per creationis... cultum] vel proprie Tr511 , vel meus proprie P106 | 22  Codd : Rusch  ; sine auct. : P106 Tr511 |
respice in me23   : 
marg.|  RESPICE  IN  ME. CASSIODORUS. Non est in hebreo sed a septuaginta interpretatibus additum.

23  in Ps-G (M² Q* ΨB² edd. ) D30 * Ω Ed1455 Rusch cum Ps-R ] om. Ps-G D30 (eras.)
quare me dereliquisti ?
interl.|  lama hazab
marg.|  QUARE  ME  DERELIQUISTI. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Mirum hoc cum et Deus esset cum eo. Sed pro nobis qui in eo corpus eius.

Cf. Mt. 27, 46 : « Eli Eli, lamma sabacthani ? Hoc est : Deus meus, Deus meus, ut quid dereliquisti me ? »
longe 
interl.|  ecce ideo
a salute mea 
interl.|  corporali
interl.|  quia sunt causa quare patior
verba 
interl.|  postulatio
delictorum meorum. 
interl.|  CASSIODORUS. Quasi membrorum meorum delicta postulantia mortem meam
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Nostra delicta sua fecit ut suam iustitiam faceret nostram
marg.|  LONGE  ES A  SALUTE  MEA. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Id est mei veteris hominis quia « longe a peccatoribus salus ». Et hec sunt   verba non iustitie sed   delictorum vel longe a salute sunt   verba delictorum meorum que sic sunt tollenda.
marg.|  Hieronymus HIERONYMUS. Hoc quod salutem deprecor, quod me conqueror derelictum, non ex persona propria loquor; unde dico : longe a salute mea ista que fundo, non enim mihi qui sum Deus salutem postulo sed pro populo qui indiget. 24 

Ps. 118, 155.
24  Codd : Tr511 , om. P106 Rusch
Numérotation du verset  21,3 II
clamabo per diem 
interl.|  in prosperis ut non abeant
marg.|  PER  DIEM. CASSIODORUS. quia nulle in eo tenebre et tamen non auditur ad salutem corporalem.
et non exaudies \
interl.|  quia verbis delictorum clamabo
marg.|  {t. 2 : Erfurt, f. 240ra ; facsim., p. 479a} [Rusch, f.  240ra ] CLAMABO. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. 25  De nobis corpore suo dicit ut cum forte26  dixit « Transeat a me calix iste », putatur timuisse mori sed pro suis infirmis qui timent mori hec27  dixit sic28  , et hic29  vox membrorum est :   clamabo et non exaudies 30  .31 

Mt. 26, 39.
25  Clamabo. Augustinus] Deus meus clamabo Tr511 , om. P106 | 26  corpore... forte Rusch ] clamantibus dicit scilicet corpore suo nisi forte cum Tr511 , corpore suo dicit nisi forte cum P106 | 27  hec P106 Rusch ] hoc Tr511 | 28  sic P106 Rusch ] sicut Tr511 | 29  hic P106 Tr511 ] hec Rusch | 30  exaudies] + sed ut sapiam quid clamandum sit non verbis delictorum sed vite (?) P106 | 31  Codd : P106 Tr511 Rusch |
et nocte’ 
interl.|  in tribulatione ut abeat
et non ad insipientiam mihi. 
interl.|  sed32  ut sapiam quid clamandum sit non verbis delictorum sed vite33 
interl.|  de utroque sed ad sapientiam34  ; non audit Deus ad voluntatem sed ad salutem35 
32  sed P106 Tr511 ] scilicet Rusch 33  Codd : P106 Tr511 Rusch 34  sapientiam] insipientiam Tr511 35  Codd : P106 Tr511 Rusch
Numérotation du verset  21,4 III
Tu autem
interl.|  etsi non audis36 
36  Codd : P106 Tr511  ; om. Rusch | audis] + tamen Tr511
in sancto habitas \
interl.|  et ideo non audis verba delictorum37 
marg.|  IN  SANCTO  HABITAS. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Et ita mirum quia patres liberasti  , ego autem sum vermis . 38   
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Sanctificatis a te quos facis intelligere quod ad salutem sanctos non audis ut Paulum et ad damnationem malos audis ut demonibus concedens porcos vel temptare Iob. 39   
marg.|  CASSIODORUS. Tu habitas in sancto quia Deus erat in Christo mundum sibi reconcilians.40   

Sententialiter ; cf. Augustinus Hipponensis, Enarrationes in Psalmos (Ps. 21, 6), tract. 2, CCSL 38, p. 124-125.
Sententialiter ; cf. Augustinus Hipponensis, Enarrationes in Psalmos (Ps. 21, 5), tract. 2, CCSL 38, p. 124.1-2-3 : « In illis habitas, quos sanctificasti, et quos facis intellegere quia ad utilitatem quosdam non exaudis, et ad damnationem quosdam exaudis. ad utilitatem non est exauditus paulus, ad damnationem exauditus est diabolus. petiit iob ad tentandum, et concessum est. daemones petierunt se ire in porcos, et exauditi sunt. daemones exaudiuntur, apostolus non exauditur! sed illi exaudiuntur ad damnationem, apostolus non exauditur ad salutem, quia non ad insipientiam mihi ».
<Om.> Cassiodorus, in loc. cit.
37  Codd : P106 Tr511 Rusch 38  Codd : P106 (sine auctor.) ; Rusch 39  Codd : P106 interl. et marg. ! (sine auctor.) ; Rusch 40  Codd : Rusch , om. P106
laus Israel.
marg.|  LAUS  ISRAEL. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Id est videntis te non eius qui se voluit abscondere a conspectu tuo.
interl.|  quare non audis et me vel nos41 
41  Codd : P106 Tr511  ; Rusch | me vel] om. P106 Tr511
Numérotation du verset  21,5 IV
In te speraverunt 
marg.|  IN  TE  SPERAVERUNT. CASSIODORUS. Magnus decor dum iterat   speraverunt .42   

Sententialiter ; cf. Cassiodorus, Expositio Psalmorum, (Ps. 21, 6), CCSL 97, p. 193.161-166 : « Nec uacat quod sperauerunt frequenter iterauit; figura est enim quae graece dicitur epembasis, latine iteratio, quoties per singula commata ad decorem maximum uerba geminantur ».
42  Codd : P106, f. 25r (sine lem. et auct.) ; Rusch
patres nostri 
interl.|  qui minores quam ego43 
interl.|  iusti44 
interl.|  secundum carnem45 
43  Codd : P106 Tr511  ; Rusch 44  Codd : P106 Tr511  ; Rusch 45  Codd : P106 Tr511  ; Rusch
speraverunt 
interl.|  quasi ex spe est liberatio46 
46  Codd : P106 Tr511  ; Rusch
et liberasti eos. 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. ut de Egypto de camino pueros et huiusmodi47   
interl.|  et48 

Cf. Augustinus Hipponensis, Enarrationes in Psalmos (Ps. 21, 6), tract. 2, CCSL 38, p. 124. 4-5 : « eruit ipsum populum israel de terra aegypti; eruit tres pueros de camino ignis; eruit danielem de lacu leonum; eruit susannam de falso crimine » < potius quam > Cassiodorus, Expositio Psalmorum, (Ps. 21, 6), CCSL 97, p. 192.141-142 : « Eripuit enim populum israel de terra aegypti; eruit tres pueros de camino; liberauit danielem de lacu leonum; et alia seu quae fiunt seu quae leguntur innumera ».
47  Codd : P106 Tr511  ; Rusch | de Egypto P106 Rusch ] om. Tr511 48  Codd : P106 Tr511  ; Rusch
Numérotation du verset  21,6 V
Ad te clamaverunt 
interl.|  non verbis delictorum49 
49  Codd : P106 Tr511  ; Rusch | delictorum] om. P106
et salvi facti sunt \
interl.|  statim non in futuro50 
50  Codd : P106 Tr511  ; Rusch
in te
interl.|  repetit51 
51  Codd : Tr511  ; om. P106 Rusch
speraverunt et non sunt confusi. 
interl.|  de premio52 
interl.|  quia non in se sibi spes53 
52  Codd : P106 Tr511  ; Rusch 53  Codd : P106 Tr511  ; Rusch
Numérotation du verset  21,7 VI
Ego autem 
interl.|  quia maior54 
marg.|  EGO  AUTEM  SUM. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Hucusque Christus in persona veteris hominis, hic iam proprie in sua persona loquitur. 55   
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Ego autem . Iam proprie Christus sine semine natus sum ut essem ultra homines in homine in quo factus sum opprobrium ut vel sic superbia hominis humilem imitetur.56   

Sententialiter ; cf. Augustinus Hipponensis, Enarrationes in Psalmos (Ps. 21, 7), tract. 1, CCSL 38, p. 117.1-3 : « ego autem iam non ex persona adam loquens, sed ego proprie iesus christus sine semine in carne natus sum».
Sententialiter ; cf. Augustinus Hipponensis, Enarrationes in Psalmos (Ps. 21, 7), tract. 1, CCSL 38, p. 117.2-4 : « ego autem iam non ex persona adam loquens, sed ego proprie iesus christus sine semine in carne natus sum, ut essem in homine ultra homines; ut uel sic dignaretur imitari humana superbia humilitatem meam ».
54  Codd : P106 Tr511 Rusch | quia P106 Tr511 ] qui Rusch 55  Codd : Rusch  ; om. P106 Tr511 56  Codd : Rusch  ; sine auct. : P106 Tr511 | in quo] + et Tr511
sum vermis 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Vermis quia mortalis de carne, sine concupiscentia natus et tamen non homo quia Deus57   
marg.|  VERMIS. CASSIODORUS. Ita viliter conculcatus et quasi   non essem   homo . Vel cum sim   vermis, id est de virgine natus,   et non homo, id est peccator. Vel   non tantum   homo sed et Deus sum   opprobrium .58 
marg.|   Vermis sine coitu natus, mortalis, humilis et vilis, silentio repens.59 

Sententialiter ; cf. Augustinus Hipponensis, Enarrationes in Psalmos (Ps. 21, 7), tract. 2, CCSL 38, p. 123.
Sententialiter ; cf. Cassiodorus, Expositio Psalmorum (Ps. 21, 7), CCSL 97, p. 193.172-175 : « Hoc per figuram dicitur tapinosin, quae latine humiliatio nuncupatur, quoties magnitudo mirabilis rebus humillimis comparatur; sicut apostolus ait : infirma huius mundi elegit, ut confundat fortia. Vermis, nimia quidem uidetur abiectione temnibilis sed magni continet sacramenta mysterii : nascitur absque concubitu, repit humilis, mouetur sine sonitu. Quae si consideres, non immerito dominum christum uermem appellatum esse cognosces. Vermis ergo quia mortalis, quia de carne sine permixtione humani seminis natus est, quia uiae ipsius silentiosae et humiles exstiterunt. Comparat se enim creator humillimis creaturis suis, ne quid aestimares abiectum, quod ipse noscitur auctore formatum, sicut scriptum est : fecit deus omnia ualde bona ».
57  Codd : Rusch  ; sine auct. : P106 Tr511 | concupiscentia Tr511 Rusch ] + carnis P106 | tamen non P106 Tr511 ] non tantum Rusch 58  Codd : Rusch ; sine auct. : P106 Tr511 | Ita] quia praem. Tr511 | id est1] + sine semine Tr511 | id est²] + non Tr511 | opprobrium] + homo Tr511 59  Codd : P106 Tr511 Rusch | Vermis] vel praem. Tr511 | repens] + vix reputatus homo Tr511
et non homo \
interl.|  quia est et homo vermis sed ille   vermis et non homo 60   

Sententialiter ; cf. Augustinus Hipponensis, Enarrationes in Psalmos (Ps. 21, 7), tract. 2, CCSL 38, p. 125 : « quare uermis? quia mortalis, quia de carne natus, quia sine concubitu natus. quare non homo? quia in principio erat uerbum, et uerbum erat apud deum, et deus erat uerbum ».
60  Codd : P106 Tr511 Rusch | vermis P106 Tr511 ] ut Adam Rusch | homo P106 Tr511 ] + quia Verbum in principio apud Deum  Rusch cum Augustino GPL
opprobrium hominum 
interl.|  in sputis et colaphis61   
interl.|  ecce quanta patitur cum patres liberati62 

Cf. Cassiodorus, Expositio Psalmorum (Ps. 21, 7), CCSL 97, p. 193.190-192 : « Opprobrium autem hominum fuit quando eum sputis innumeris compluebant et alapis sacrilegis uerberabant ».
61  Codd : P106 Tr511 Rusch | in] opprobrium praem. Tr511 62  Codd : P106 Tr511 Rusch | patres l. P106 Tr511 ] inv. Rusch
et abiectio plebis. 
interl.|  dum pro eo Barabbam elegerunt 63 

Cf. Mt. 27, 20-21.
63  Codd : P106 Tr511 Rusch | Barabbam] scrips. , Barrabam P106 Tr511 , Barnabam perper. Rusch
Numérotation du verset  21,8 VII
Omnes videntes me deriserunt 
interl.|  huiusmodi64 
64  Codd : P106 Tr511 Rusch
me \
interl.|  sicut abiectum
locuti sunt labiis 
interl.|  non in corde65 
65  Codd : P106 Tr511 Rusch | non] + tantum Rusch
et66  moverunt caput. 
interl.|  irridentes velut minantes non iudicio agentes67 
marg.|  Ecce quasi historialis narratio non prophetia ne qua sit excusatio ne qua ambiguitas.68 

66  et Ps-G (plerique codd. edd.) D30 Rusch cum Ps-R] om. Ps-G (F I)
67  Codd : P106 Tr511 Rusch 68  Codd : Tr511 Rusch  ; om. P106 | Ecce Tr511 ] Speravit in Domino Cassiodorus Dicentes speravit in domino etc. Ironia iudeorum praem. Rusch Magna Glossatura L (col. 231) | sit] om. Tr511
Numérotation du verset  21,9 VIII
Speravit 
interl.|  ut ait
in Domino eripiat eum \
interl.|  de manibus nostris vel si non eripit resuscitet
salvum faciat eum quoniam vult eum. 
interl.|  ut ait
Numérotation du verset  21,10 IX
Quoniam tu es qui extraxisti me de ventre+ 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. ideo hoc dicunt quia homo factus in Verbum quod est Deus in principio apud Deum talia non dicerent
spes mea ab uberibus matris mee \
interl.|  ab uberibus spes et Deus meus qui ante secula Pater meus
marg.|  DE  VENTRE  MATRIS. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Non solum matris que lex nascendi et omnibus sed de tenebris Synagoge in quibus infidelis est nondum in luce Christi natus qui in observationibus illis carnalibus sabbati et circumcisionis confidit.
marg.|  AB  UBERIBUS non ex quo lactari cepi quia et ante sed ab uberibus Synagoge extraxisti ne carnalem consuetudinem suggerem cuius uterus me non pertulit sed iactavit nec fecit eius venter ut sicut parvulus essem tui oblitus sed fuisti Deus meus.
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. De ventre matris . Ipsi ita sed tu   ne discesseris a me qui iam cepisti.   Tu extraxisti non vir ne dubitetur virginis partus virtute Dei factum est.
marg.|  SPES  AB  UBERIBUS vera humanitas et magna perfectio ab uberibus enim facit quod vix maturus.
Numérotation du verset  21,11 
in te 
interl.|  ut tu mihi solus esses spes
proiectus sum ex utero. 
interl.|  iam homo infirmus
marg.|  IN  TE  PROIECTUS non in peccata hominis. Alii in Adam proiiciuntur ex quo rei.
Numérotation du verset  21,11 X
De ventre matris mee 
interl.|  non de te, nam de te Pater meus de matre Deus meus
marg.|  DE  VENTRE  DEUS. CASSIODORUS. Nec conceptio sine Deo nec in peccato ut homo. Unde angelus : Spiritus Sanctus superveniet in te.
Deus meus es tu \
Numérotation du verset  21,12 
ne discesseris a me. 
Numérotation du verset  21,XI 
Quoniam tribulatio proxima est \
interl.|  in corpore vel secundum tempus
quoniam69   
interl.|  et70 

69  quoniam Ps-G D30 P106 Tr511 ] et Rusch cum Ps-R
70  Codd : P106 Tr511 Rusch | et Tr511 ] quoniam Rusch , om. P106
non est 
interl.|  alius
qui adiuvet. 
Numérotation du verset  21,13 XII
Circumdederunt me 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. consiliis et gladiis et fustibus
marg.|  CIRCUMDEDERUNT. CASSIODORUS. Describitur passio quam terminat oratio ad convincendos Iudeos refert futura quasi preterita.
vituli multi \
interl.|  populus luxurians sine iugo Dei
tauri 
interl.|  principes superbi
pingues 
interl.|  de pinguedine ferociores
interl.|  ad similitudinem
obsederunt me. 
Numérotation du verset  21,14 XIII
Aperuerunt super me os suum \
marg.|  APERUERUNT. CASSIODORUS. Ut fere volentes deglutire os suum non ad sapientiam reseratum.
sicut leo rapiens 
interl.|  in comprehensione
marg.|  SICUT  LEO. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Ut leo rapiens circumdederunt ut rugiens os aperuerunt.
et rugiens. 
interl.|  ‘crucifige crucifige’ clamantes
Numérotation du verset  21,15 XIV
Sicut aqua 
interl.|  circumderunt obsederunt et occiderunt tam viliter
interl.|  quod
effusus sum \
interl.|  vel effusa sunt
marg.|  SICUT  AQUA  EFFUSUS. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Quando funditur aqua abluit rigat et lapsum pedibus facit. Ita effuso Christo ablute sunt sordes rigate mentes ubi etiam lapsi sunt persecutores et pre timore dispersi sunt discipuli unde relicto eo fugierunt.
marg.|  CASSIODORUS. Sicut aqua sacramentum ablutio peccatorum et hoc quia apostoli per mundum dispersi sunt qui ipsi effusi dicuntur ut aqua abluens et rigans et per quos secretum Scripture elicuit virtus igne passionis induruit et solidata est.
et dispersa sunt 
interl.|  missi ad predicandum
interl.|  ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum
omnia71  ossa mea. 
interl.|  CASSIODORUS. firmi mei

71  omnia Ps-G (plerique codd. edd.) D30 Rusch cum Ps-R] universa Ps-G
Numérotation du verset  21,XV 
Factum est cor meum tamquam cera liquescens \ in medio ventris mei. 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Scriptura id est sapientia eius et voluntas.
interl.|  Hieronymus HIERONYMUS. Que erat in Scripturis clausa crucifixo Domino liquefacta est ut cera ut omnes infirmi intelligerent.
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. unde et pro eo velum scissum est
marg.|  TAMQUAM  CERA. CASSIODORUS. Bene legis mysteria comparat cere que tunc lucem reddit cum calore dissolvitur vel ideo discipuli fugierunt quia doctrina qua eos firmaveram admota passione quasi igne evanuit et infirmis excidit et quia virtus mea aruit id est viluit prius probata miraculis. Aruit quia lingua non respondit eis crucifigentibus verbum et quia in pulverem pro opinione Iudeorum. In pulverem mortis in quem rediguntur mortui et hoc quoniam circumdederunt.
marg.|  IN  MEDIO. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Venter infirmos in Ecclesia vel memoriam Ecclesie significat.
Numérotation du verset  21,16 XVI
Aruit 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. nomen meum quod ante passionem contemnebatur post firmus honoratur
marg.|  ARUIT. CASSIODORUS. Non ut fenum sed ut testa que igne fit firmior.
tamquam testa virtus mea+ et lingua mea 
interl.|  predicatores mei
adhesit 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. ut de interioribus meis caperent sapientiam
marg.|  LINGUA  MEA  ADHESIT. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Servaverunt precepta mea apud se hi per quos locuturus eram et per eos in cognitionem eorum qui erant pulvis mortis deductus sum.
faucibus meis \ et in pulverem72   
interl.|  vel : pulvere

72  pulverem Ps-G ( plerique codd. edd. ) D30 Rusch cum Ps-R ] pulvere Ps-G (F* L ΦGV Q²) limum Ps-G (R I F²)
mortis 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. in impios quos proicit ventus a facie terre morti destinatos
deduxisti me. 
interl.|  in cognitionem per apostolorum predicationem
interl.|  effusus sum
Numérotation du verset  21,17 XVII
Quoniam circumdederunt me canes multi \
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. non pro veritate sed pro consuetudine latrantes et mordentes
consilium73   
interl.|  vel : concilium

73  consilium Ω ΩP Rusch Ed1530 ] concilium Ps-G D30
malignantium 
interl.|  id est gentilium
interl.|  mala cogitantium Iudeorum obsedit me in passione in quo civitas spiritalis Hierusalem obsidetur
obsedit me. 
Numérotation du verset  21,XVIII 
Foderunt 
interl.|  gentiles
interl.|  clavis
marg.|  FODERUNT. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. evangelica narratio. Et si hec ad litteram innuit fossio manuum quod operibus eius non crediderunt pedum quod apostolos laceraverunt.
marg.|  CASSIODORUS. Foderunt. Terra fossa fructum facit sic fructum vite dedit Christus vulneratus.
manus meas et pedes meos \
Numérotation du verset  21,18 
dinumeraverunt 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. non poterat melius describi extensio corporis in ligno
marg.|  DINUMERAVERUNT. CASSIODORUS. Proprie describitur pena crucis. Sic ossa dinumeraverunt id est apostolos ne in maiorem numerum crescerent querebant extinguere.
omnia ossa mea. 
Numérotation du verset  21,XIX 
Ipsi vero 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. non mutati
interl.|  Iudei
consideraverunt 
interl.|  sed non intellexerunt
et inspexerunt me \
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Tantum viderunt usque ad carnem oculi corporis et non usque ad verbum cordis oculi
marg.|  INSPEXERUNT. CASSIODORUS. cum diligentia et delectatione cum a re crudeli soleant oculi averti ecce quam obstinati non casu aliquid factum nec tot miraculis cor mollitum.
Numérotation du verset  21,19 
diviserunt sibi 
interl.|  CASSIODORUS. Mystice : sic qui non tendunt ad unitatem, Scripturas corrumpentes
vestimenta mea {t. 2 : Erfurt, f. 240va ; facsim., p. 480a} [Rusch, f.  240va ] et super vestem meam miserunt sortem. 
interl.|  CASSIODORUS. Catholica Ecclesia non discerpitur sed dono Dei cuique provenit non humano arbitrio
marg.|  DIVISERUNT  SIBI  VESTIMENTA. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Sacramenta ipsius potuerunt {t. 2 : Erfurt, f. 240va ; facsim., p. 480a} [Rusch, f.  240va ] dividi per hereses sed non tunica desuper id est a Deo data hec est caritas vel unitas quam nemo potest dividere.
marg.|  CASSIODORUS. Sed forte et dono Dei quibusdam venit qui vero hanc habet securus est et nemo eum a catholica Ecclesia movet et si extra incipit illam habere intromittitur ut ramus olive a columba delatus ad arcam.
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Vel per animam unicam caput et corpus quod unum diversitates respuit.
interl.|  ipsi ita
Numérotation du verset  21,20 XX
Tu autem Domine ne elongaveris 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. usque in communem omnium resurrectionem
interl.|  quia post triduum statim resurrexit
auxilium tuum \
interl.|  et
ad defensionem meam conspice. 
interl.|  ne quid mihi noceant
interl.|  ne elongaveris sed
Numérotation du verset  21,21 XXI
Erue a framea Deus74   
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. a morte et a lingua dissensionis

74  Deus Ps-G (M² V D*) D30 (post corr. ) Ω Ed1455 Rusch Ed1530 Clementina Corpus antiphonalium officii officii (n° 6395 versic. responsorii “De ore leonis ”), ut ref . Cor2 ] om. Ps-G D30 *
animam meam et de manu canis 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. de postestate Iudeorum ceco more latrantium sine discretione
unicam meam. 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Ecclesiam vel unica est anima Christi sola a peccatis immunis
Numérotation du verset  21,22 XXII
Salva me ex ore leonis \
interl.|  qui « circuit querens quem devoret » vel regni secularis
et a cornibus 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. sublimitatibus vel superbia
unicornium 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. superborum singulariter se erigentium et consortes non ferentium
marg.|  UNICORNES. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Iudei terrena tantum petentes vel de cultu Dei singulariter se iactantes vel singulariter superbientes occiso etiam Filio post servos.
humilitatem meam. 
Numérotation du verset  21,23 XXIII
Narrabo 
interl.|  quo fructu
interl.|  salvatus
marg.|  NARRABO. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Hactenus ostendit que passus et quid oravit ecce iam quare passus qui nisi vellet non pateretur. CASSIODORUS. Ecce passionis fructus ne audita passione turbentur corda fidelium.
nomen tuum fratribus meis \
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. qui invicem diligunt ut a me dilecti sint
interl.|  apostolis
interl.|  non in Patre sed
in medio Ecclesie75   
interl.|  pro qua passus

75  medio Ecclesie] media Ecclesia Ps-G
laudabo 
interl.|  et per eos
te. 
interl.|  o Pater
interl.|  CASSIODORUS. sed que est ea ubicumque timetur Deus et laudatur ibi Ecclesia est. Semen Iacob semen Israel est Ecclesia
Numérotation du verset  21,24 XXIV
interl.|  Et o vos
Qui timetis Dominum laudate eum \
interl.|  non vos ipsos
marg.|  QUI  TIMETIS  DOMINUM  LAUDATE. CASSIODORUS. Timor humanus non laudem sed vituperium parit.
universum semen 
interl.|  de omni gente
Iacob 
interl.|  cui maior serviet
glorificate76  eum. 

76  glorificate Ps-G ( plerique codd. edd. ) D30 Rusch cum Ps-ζ Ps-Med Ps-H] magnificate Ps-G (R F I L*) cum Ps-R
Numérotation du verset  21,25 XXV
Timeat eum omne semen Israel \
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. omnes ad visionem Dei reparati. CASSIODORUS. alienus nescit timere
interl.|  glorificate
marg.|  TIMEAT. Quos dixerit semen Iacob aperit subdens.
quoniam non sprevit 
interl.|  ex toto
neque despexit 
interl.|  etiam
interl.|  licet altus humilem
deprecationem pauperis. 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. cuiuscumque non de se presumentis
marg.|  PAUPERIS. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Non eius qui verbis delictorum clamat de vana vita sed non tumentis de pompis seculi.
Numérotation du verset  21,XXVI 
Nec avertit faciem suam a me \
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. ut ab illo qui dicebat supra : clamabo ne exaudies
et cum clamarem ad eum exaudivit me. 
Numérotation du verset  21,26 XXVII
Apud te laus 
interl.|  ut quid exaudivit
marg.|  APUD  TE  LAUS. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Apud Deum laudem ponit qui docet in homine non presumi.
mea 
interl.|  est
interl.|  id est laudabo te
in ecclesia magna \
interl.|  id est in toto orbe, non modo in Africa ut Donatiste aiunt.
vota mea 
interl.|  quomodo erit laus
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. sacrificium quod Christus obtulit Deo quod norunt fideles et edent
reddam 
interl.|  corporis et sanguinis
in conspectu timentium eum. 
interl.|  ut intelligant verum esse corpus et per illud se salvari
Numérotation du verset  21,27 XXV$III
Edent 
interl.|  hec vota
pauperes 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. contemptores seculi et humiles
et saturabuntur+ 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. divites non saturabuntur quia non esuriunt saturantur vero qui imitantur patiendo et laudando eructant
et laudabunt Dominum qui requirunt eum \ vivent 
interl.|  et si moriuntur corpora
marg.|  LAUDABUNT. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Pauperes Deum divites se ideo pauperes quia Deum laudant ut eum querant et ipse est divitie pauperum.
corda 
interl.|  in hoc divites
marg.|  CORDA. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Quod ille cibus est cordis.
eorum 
interl.|  alii extra
in seculum seculi. 
Numérotation du verset  21,28 XXIX
Reminiscentur 
interl.|  et post Dominum per istos laudatores
interl.|  qui pauperes et quomodo laudabunt
et convertentur ad Dominum \ 77   
interl.|  quia Deus eis exciderat

77  *] om. punctuationem Rusch
universi fines terre. 
interl.|  Ecclesia de toto orbe
interl.|  sunt pauperes
Numérotation du verset  21,XXX 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. In conscientiis suis non in conspectu hominum. CASSIODORUS. vel quia eum Dominum conspiciunt vel in fide orabunt quia conspectus Dei non est nisi per fidem
universe familie gentium. 
interl.|  de omnibus finibus de omnibus familiis
Numérotation du verset  21,29 XXXI
Quoniam Domini78  est 
interl.|  debet coli
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. non hominum superborum

78  Domini Ps-G ( plerique codd. edd. ) D30 Rusch cum Ps-R ] Dei Ps-G (R F I)
regnum \
interl.|  olim abiuratum a Iudeis Dei : Non habemus regem nisi Cesarem
et ipse dominabitur gentium. 
interl.|  non modo Iudeorum
Numérotation du verset  21,30 XXXII
Manducaverunt 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. etiam divites terre nec sicut pauperes saturati sunt usque ad imitationem sed tantum adoraverunt
interl.|  corpus humilitatis Christi
marg.|  MANDUCAVERUNT. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Non prohibeat dispensator manducare sed exactorem moneat timere.
et adoraverunt omnes pingues terre \
interl.|  specietenus adorant Deum sed humanitatem fraternam non exhibent
interl.|  sed
in conspectu eius cadent omnes qui descendunt in terra79 
interl.|  solus videt quomodo cadant qui deserentes celestia in terra eligunt beati fieri
marg.|  IN  CONSPECTU. CASSIODORUS. Ecclesia utrosque recipit sed ipse videt et discernit.

79  terra Ω ΩP Rusch ] terram Ps-G D30
Numérotation du verset  21,31 XXX$III
Et anima mea 
interl.|  CASSIODORUS. que in contemptu seculi hominibus mori videtur
interl.|  pingues cadent
illi vivet \
interl.|  non sibi
et semen meum serviet ipsi. 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. opera vel per me credentes ne quis dubitet de successionibus
interl.|  quia
Numérotation du verset  21,32 XXXIV
Annuntiabitur 
interl.|  per annuntiationem convertetur
marg.|  ANNUNTIABITUR. CASSIODORUS. Ab angelis qui preces hominum Deo offerunt non pro instructione sed pro ministerio.
marg.|  {t. 2 : Erfurt, f. 240vb ; facsim., p. 480b} [Rusch, f.  240vb ] CASSIODORUS. Nota psalmos de passione in magna spe christianorum terminari ut sciatur ex passione salus esse.
Domino 
interl.|  in honorem Domini
generatio ventura+ 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Novi Testamenti que « ex aqua et Spiritu » generabitur

Cf. Io. 3, 5.
et annuntiabunt celi80   
interl.|  evangeliste

80  celi Ps-G (I² M² W² ΦG* U² V D) D30 Ω ΩP Ed1455 Rusch Ed1530 Clementina cum Ps-R ] om. Ps-G
iustitiam eius 
interl.|  Filium Dei vel mandata eius
populo
interl.|  quis ille populus ?
qui nascetur \
interl.|  ex fide Domino
interl.|  secundo per regenerationem
interl.|  quomodo nascetur  ?
quem fecit Dominus. 




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria ( 21), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 22/04/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber26_1.xml&chapitre=26_1_21)