initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<26_1. Psalmi 1-25*>

Psalmus 5

Numérotation du verset  5,1 
interl.|  libera, id est Sara
que hereditatem consequitur 
interl.|  non sic Agar id est Synagoga
marg.|  PRO  EA. Quia hic honoratur cui habenda hereditas affirmatur, a qua emula excluditur.
marg.|  Ecclesia est que hereditatem, id est vitam eternam, ipsum Deum accipit, que hic loquitur.
marg.|  De hereditate quam sibi petit et asserit emulam dicens excludi.

consequitur Ps-G (U V) ΩS] + psalmus David Ps-G D30
Numérotation du verset  5,2 I
Verba mea 
interl.|  egri
auribus 
interl.|  aures Dei sunt potentia misericordia ; per potentiam potest, per misericordiam vult
marg.|  AURIBUS. Aures Dei sunt potentia, clementia ; potentia qua potest, clementia qua vult exaudire. Nisi enim esset clementia nullius preces exaudiret.
percipe Domine \ intellige clamorem meum. 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Spiritualis est clamor qui intelligitur ; unde et auris Dei presentia maiestatis accipitur
marg.|  CASSIODORUS. Trina oratio : verba oris psalmodiam ;   clamorem cordis affectum ; ideo   exaudi. Ecce ter de eodem.
marg.|  VERBA  MEA. CASSIODORUS. Hic innuit propheta trinam orationem esse faciendam. Sunt enim tria principalia vitia in prosperis, tria in adversis. Contra que trinam debemus facere orationem : in prosperis contra carnis concupiscentiam, contra concupiscentiam oculorum, contra superbiam vite ; in adversis contra timorem mortis, periculi, utilitatis.
Numérotation du verset  5,3 II
Intende voci orationis mee \
interl.|  alia littera : Exaudi orationem meam
rex meus 
interl.|  Christus
et Deus meus 
interl.|  Pater
marg.|  VOCI. Illa oratio vocem habet que est digna audiri.
marg.|  REX. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Proprie Filius, bene primo rex, quia per eum itur ad Patrem. Unde subdit :   et Deus meus, et tamen non dicit ‘intendite’ sed   intende, quia unus Deus.
Numérotation du verset  5,4 III
interl.|  Vere exaudies vocem meam ,   quoniam ad te orabo , id est te in simplici corde petam
interl.|  oravi et non desistam sed semper orabo
marg.|  {t. 2 : Erfurt, f. 231rb ; facsim., p. 461b} [Rusch, f.  231rb ] QUONIAM. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Hucusque oratio ut audiatur ; hic iam est intellectus eorum que impediunt ad videndum Deum, id est ut se exauditam cognoscat prius quasi in presenti volens audiri dixit :   exaudi, in quo ipsam invocationem ostendit sed caligans intus procellas seculi sentit se non videre quod cupit et tamen sperat. Scit autem quare non videat quia adhuc est nox peccatorum. Dicit ergo quia  ad te orabo, id est quia tantus es ad quem orabo.   Mane exaudies vocem meam, non in nocte quam peccata fecerunt, sed ea finita videbis.   Mane finis tenebrarum, initium lucis que semper crescat ut nec incipientes excludantur. Cur ergo prius dixit exaudi forsam calmavit et quia non est audita sentit quid oporteat transire ut audiatur. Vel superius audita est sed non intelligit se auditam quia nondum videt auditorem et est   exaudies, id est intelligam me auditam. Et in hoc mane non ero horarius sed   astabo et sciam quod esse Deum et placere iniquitatem numquam conveniunt. Es proprie. Astat Deo ut presens qui purus est et hoc mane mox ut tenebras deserit.
mane exaudies vocem meam. 
Numérotation du verset  5,5 IV
Mane astabo tibi 
interl.|  certus de hereditate
interl.|  non iacebo in terrenis
et videbo \
interl.|  non videt Deum qui terrenis inheret
quoniam non Deus volens iniquitatem tu es. 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Iniquitas, mendacium, homicidium, dolus et huiusmodi sunt nox qua transeunte fit mane ut videatur Deus. Et reddit causam cur mane astabit et videbit : quia Deus non vult iniquitatem ; quam, si vellet, posset ab iniquis videri sine mane
marg.|  MANE. CASSIODORUS. Vel   mane quando incipiet eternitas, et tunc plene   videbo quod non placet iniquitas quia tunc non habitabit « sed tolletur impius ne videat gloriamDei ». Et tunc   non permanebunt, etsi misericordiam eius habuerint.

Cf. Is. 26, 10, ut ref. Cassiodorus, Expositio Psalmorum (Ps. 109), CCSL 98, lin. 159 ; Gregorius Magnus, Bernardus Claravallensis, etc.
videri] scrips. , vider²( ?) cacogr. Rusch
Numérotation du verset  5,6 V
Neque 
interl.|  intellectus exclusionis emule per exauditionem libere
interl.|  id est non sic videbit ut hereat
habitabit iuxta te malignus \
interl.|  qui male vult proximo
neque permanebunt iniusti ante oculos tuos. 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Quia oculi mentis eorum pro tenebris peccatorum non sustinent lucem, etsi aliquando vident veram non permanent quia amant ea que a vero avertunt, sed si hec transit nox fit mane ut videant et hereant veritati
marg.|  INIUSTI. Qui mala faciunt. Nam   odisti qui operantur , non qui operati sunt.
Numérotation du verset  5,7 VI
Odisti 
interl.|  quia non sinit manere in se
omnes qui operantur iniquitatem \
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Operatur cui placet, si displicet et si cadit languor nature facit, non ipse.
perdes 
interl.|  generaliter
omnes qui loquuntur 
interl.|  non solum operantes
mendacium. 
marg.|  MENDACIUM. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Quia hoc est veritati contrarium. Veritas est de eo quod est.   Mendacium non est substantia vel natura, sed de eo quod non est. Et merito perditur quod declinat ab eo quod est ad id quod non est.
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Mentiri est loqui contra hoc quod animo sentit.
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Sunt mendacia quedam pro salute vel commodo alicuius non malitia sed benignitate ut obstetrices que dixerunt pharaoni falsum pro filiis Hebreorum. Hec autem mendacia non re sed in dolo laudantur quia qui sic mentiuntur merebuntur aliquando ab omni mendacio liberari. Est etiam mendacium ioco quod non fallit. Scit enim cui dicitur causa ioci dici et hec duo genera non sunt sine culpa sed non cum magna. Perfectis autem non convenit mentiri nec pro temporali vita cuius morte sua vel alterius non occiditur anima, licet autem eis si non falsum dicere verum tacere ut, si quis non vult prodere hominem ad mortem, verum taceat, sed non falsum dicat, ne pro corpore alterius animam suam occidat. Non est culpa verum tacere, ut et Dominus : « Multa habeo vobis » etc. Illud autem ubi non est duplex cor non debet dici mendacium ut si quis commodet mihi gladium et promittant reddere poscenti ; si furens poscit non debeo reddere ne se vel alium occidat. Ideo hic non est duplex cor quia cum promisi reddere non cogitavi furentem posse repetere.

Io. 16, 12 : « Adhuc multa habeo vobis dicere sed non potestis portare modo ».
quod Rusch ] sic pro qui ; cf. Petrus Lombardus, In Ps., loc. cit., PL 191, 98A.
Numérotation du verset  5,VII 
Virum 
interl.|  hoc est quod supra : qui operantur iniquitatem
sanguinum 
interl.|  homicidam
et dolosum 
interl.|  quod supra : loquitur mendacium
interl.|  qui decipit vicinum
abominabitur 
interl.|  id est exheredabit
Dominus \
Numérotation du verset  5,8 
ego autem 
interl.|  qui autem consequuntur hereditatem exultant in spe
in multitudine misericordie tue. 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Multitudo misericordie est multi et perfecti sancti quos nunc parit Ecclesia
marg.|  EGO  AUTEM. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Tertio dicit se futuram domum Dei et nunc proximare in timore ante consummationem que expellit timorem.
Numérotation du verset  5,VIII 
Introibo 
interl.|  ut lapis in edificium; in hoc introitu perfectio notatur
marg.|  INTROIBO. CASSIODORUS. Per hoc introibo quia adorabo.
marg.|  CASSIODORUS. Petit contra ea que emula ingerit, unde ipsa peribit.
in domum tuam \
interl.|  celestem
adorabo ad templum sanctum tuum 
interl.|  id est prope, non in templo, hoc de processu prius
in timore tuo. 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Qui est magnum presidium proficientibus sed pervenientibus foras mittitur quia non timent amicum
Numérotation du verset  5,9 IX
Domine 
interl.|  sed nunc contra adversa
interl.|  deductio convenit proficiscenti
in iustitia tua \
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Non hominis ubi malum pro malo datur quod non Deus quia, etsi punit, non suum malum infert sed malis suis eos relinqui. Homo vero cum punit malo voto hoc agit ; et ideo prior ipse malus
marg.|  {t. 2 : Erfurt, f. 231va ; facsim., p. 462a} [Rusch, f.  231va ] IUSTITIA  TUA. CASSIODORUS. Qua penitentes et supplices recipis.
propter inimicos meos dirige in conspectu tuo 
interl.|  vel : meo
interl.|  Remigius AutissiodorensisREMIGIUS. meo, ut pre oculis habeam precepta

tuo viam meam Ps-G (K V D) D30 Ω Rusch Ed1530 Clementina cum Ps-R ] meo viam tuam Ps-G
viam meam. 
interl.|  vel tuam
marg.|  DOMINE  DEDUC. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Quarto proficiens intus impedimenta orat iuvari intus ne linguis dolosis avertatur.
marg.|  IN  CONSPECTU. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Ubi homo non videt cui laudanti vel vituperanti non est credendum quia non videt in conscientia in qua iter ad Deum dirigitur. Ideo subdit :   Quoniam non est in ore eorum veritas.
Numérotation du verset  5,10 X
Quoniam non est in ore eorum 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Quorum iudicio non est credendum, et ideo ad conscientiam ubi Deus videt fugiendum est
veritas \
marg.|  QUONIAM  NON. Non modo non est   veritas in ore sed sepulcrum quia fetida promunt ad corrumpendum quibus, si non proficiunt, dolose agunt, id est non modo moliuntur sed efficiunt.
cor eorum vanum est. 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Quia cor eorum fallitur de peccato et pena peccati
Numérotation du verset  5,11 XI
Sepulcrum 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. pro voracitate pro qua adulando mentiuntur
patens est guttur eorum+ 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. quia semper hiat voracitas, vel adulatione trahunt homines et devorant sibi assimilando quibus mortuis ipsi sunt sepulcra
linguis suis 
interl.|  malis
dolose agebant \ iudica illos Deus. 
Numérotation du verset  5,XII 
Decidant 
interl.|  sic
a cogitationibus suis+ : 
interl.|  teste conscientia et accusante
secundum multitudinem 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. id est longe ut merentur pelli ab hereditate que videndo Deum possidetur
impietatum eorum expelle eos \
interl.|  qui sibi videntur intromissi
quoniam irritaverunt 
interl.|  vel amaricaverunt
te Domine. 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Panis de celo qui dulcis egris per peccata ita amarus est ut sustinere non possint
marg.|  IUDICA  ILLOS.  DECIDANT. Non optat sed quod futurum est predicit ; decidit qui spe bona frustratur.
interl.|  Quinto, prophetia, que pena malis, quod premium iustis, non enim est optatio sed previdet quod futurum est
Numérotation du verset  5,12 XIII
Et 
interl.|  e contra
letentur 
interl.|  de adepta hereditate
omnes qui sperant in te \
interl.|  quibus gratulantibus vel gustantibus suavis est
marg.|  ET  LETENTUR  OMNES. CASSIODORUS. Post retributiones malorum subdit premia bonorum ut, sicut pena terret, premia incitent.
in eternum 
interl.|  non dubie dico
interl.|  non temporaliter
exultabunt et 
interl.|  id est quia
habitabis in eis. 
interl.|  hec est eterna eorum exultatio

habitabis Ps-G D30 Rusch ] inhabitabis Ps-R
Numérotation du verset  5,XIV 
Et gloriabuntur in te omnes qui diligunt nomen tuum \
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Tamquam habentes ad fruendum quod diligunt, que est hereditas eterna
Numérotation du verset  5,13 
quoniam tu benedices iusto. 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Benedictio est gloriari in Deo et habitari ab eo sed quia hanc precedit vocatio que est gratie subdit : Domine ut scuto etc.
Numérotation du verset  5,XV 
Domine \ ut scuto bone voluntatis tue coronasti nos. 
interl.|  Bona voluntas Dei precedit nostram ut vocet ad penitentiam ; et hec sunt arma quibus vincitur inimicus. Hoc scutum contra eum qui tribulationibus et temptationibus suggerit desperationem
marg.|  UT  SCUTO. CASSIODORUS. Uno verbo indicat beneficia Dei gratuita. Voluntas que vocat est defensio contra omnia et corona et clipeus. Capiti aptatus corona est cordi defensio.

tue Ps-G (K² ΨB² V D edd. ) D30 ΩS Rusch cum Ps-R ] om. Ps-G




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria ( 5), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 18/04/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber26_1.xml&chapitre=26_1_5)