initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<26_3. Psalmi 38-51*>

Psalmus 39

Numérotation du verset  39,1 
In finem 
interl.|  de mutatione veteris testamenti in novum
psalmus David.
interl.|  Christo qui salvat quod non lex nec dii gentium
marg.|  IN  FINEM  PSALMUS. CASSIODORUS. Primum inducit Ecclesiam expectasse Dominum et accepisse eum et ab eo novum testamentum quod et multi secuturi sunt. Unde percutit omnes superstitiones et invitat ad mirabilia Dei.
marg.|  CASSIODORUS. Hic Christus ex membris.

p. D.] inv. Ps-G , + patientia Pauli apostoli D30
Numérotation du verset  39,2 I
Expectans 
interl.|  in promissione prophetarum
interl.|  CASSIODORUS. mitis cum desiderio
expectavi
marg.|  EXPECTANS  EXPECTAVI. CASSIODORUS. Expectat et ingratus sed   expectans expectavi .
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Auctoritas ab antiquis in Abraham et ceteris assidue expectavi non legem non aliud sed Dominum qui salvare potest et Dominus fuit intentus et benevolus eis audiens eos educendo de profundo concupiscentiarum et de malis operibus qui pedes affectuum inquinant et retinent et sunt vilia ut fex comparatione vini. Canticum letitiam de nova gratia non vetus de lege quod placet Deo qui noster est per cultum non aliorum.
Dominum \
marg.|  DOMINUM. Augustinus HipponensisAUGUSTINUM. Non hominem qui potest fallere et falli et qui mecum indiget.
et intendit mihi.
interl.|  non avertit se
marg.|  INTENDIT. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Mihi ut prodesset non me ut et malos.
interl.|  Et quid ille ?
Numérotation du verset  39,3 II
Et 
interl.|  qui prophetis se abdidit
exaudivit preces meas \
interl.|  a quibus expectans non cessat
et 
interl.|  et quid fecit
eduxit me de lacu miserie 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. de profundo iniquitatis ex carnalibus concupiscentiis
interl.|  inferno
marg.|  LACUS. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Tenebre iniquitatum infidelitatis scilicet et ignorantie.
et de luto fecis. 
interl.|  limi
marg.|  LUTUM. Carnalis concupiscentia dupliciter dat Deus profutura primum educit de miseria seculi que est lacus et lutum fecis. Deinde supra petram statuit cum in preceptis Christi ambulamus peccata sicut lutum laci fetent et mergunt petra contra lutum.
marg.|  Hieronymus HIERONYMUS. In lacu vero et in luto gentes idola colentes vel omnes terrena amantes.
Numérotation du verset  39,III 
Et 
interl.|  ut iam ambulem proficiendo
statuit super petram 
interl.|  Christum
pedes meos \
interl.|  qui prius cum diabolo
interl.|  sensus
et direxit 
interl.|  ne retro aspicerem
gressus meos. 
interl.|  operum
Numérotation du verset  39,4 IV
Et 
interl.|  statuit direxit et sic
immisit in os meum canticum \
interl.|  quod novus homo attulit
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. predicationem novi testamenti
novum \
interl.|  novus nova contat
interl.|  nova facta sunt omnia
carmen 
interl.|  scilicet
interl.|  vel hymnum
marg.|  CARMEN. Hieronymus HIERONYMUS. Non turpe non theatrale sed per novum testamentum.
Deo nostro. 
interl.|  non diis alienis
Numérotation du verset  39,V 
Videbunt multi 
interl.|  precedentem sequaces imitando
interl.|  Hieronymus HIERONYMUS. venisse predictum Christum
interl.|  populi
marg.|  VIDEBUNT. CASSIODORUS. Mirabilia tempore incarnationis facta.
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Videbunt hoc quod primo de prioribus dixi videbunt multi populi posteri.
et timebunt \
interl.|  iam sequi malas vias
interl.|  quia peccatores
et sperabunt 
interl.|  CASSIODORUS. facti christiani
interl.|  remissionem
in Domino. 
interl.|  non in precedentibus patriarchis scilicet et prophetis
Numérotation du verset  39,5 VI
Beatus 
interl.|  etiam
vir cuius est nomen Domini 
interl.|  ipsum Deum non aliud sperat ab eo
marg.|  NOMEN. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Quod est salvator. #Quasi beatus etc. qui non temporalia sperat ab eo sed salutem quod eius nomen indicat. In hebreo sepe duplicantur hoc modo genitivi vel beatus est cui est nomen id est in quo est laus Dei ut ab eo solo credat salutem unde est et spes eius.
spes ipsius \ et 
interl.|  post
non respexit 
interl.|  quo plures eunt
in vanitates et insanias falsas. 
interl.|  in voluptatibus
marg.|  INSANIE. CASSIODORUS. Idola que fallunt a veritate vel insanie in spectaculis fallacibus. Ideo pluraliter ut de omnibus accipiatur hec falsa sed opera tua mirabilia celum terra elidit superstitiones.
Numérotation du verset  39,6 VII
Multa fecisti tu Domine Deus meus mirabilia tua \
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. qui tam illa non respicit habet qui ei spectet
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. in corporalibus et spiritalibus
et cogitationibus tuis 
interl.|  quis consiliarius eius fuit
interl.|  non alieno consilio sed tua sapientia
non est qui similis sit tibi. 
interl.|  in illis omnibus
marg.|  NON  EST  QUI  SIMILIS. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. nulli auctores artium
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Salus verax insania mendax non est quod putatur.
marg.|  Hieronymus HIERONYMUS. Vana sunt terrena insanie ire et rixe etc.
marg.|  MIRABILIA. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Petrum ambulare super aquas in signo non in seculo id est fluctibus seculi.
Numérotation du verset  39,VIII 
Annuntiavi 
interl.|  multa mirabilia et hec
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. certus est numerus Hierusalem sed super hunc sunt admixte palee multi vocati pauci electi
super numerum. 
marg.|  ANNUNTIAVI  ET. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Hic Christus in capite et membris. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Hec sunt {t. 2 : Erfurt, f. 252ra ; facsim., p. 503a} [Rusch, f.  252ra ] mira Dei he cogitationes quibus nemo est similis.
marg.|  CASSIODORUS. Ecce mirabilia incarnatio iustitia predicationis liberatio hominum ab iniquitatibus confusio inimicorum letitia sperantium. Primo rudes et incompositi preparati sunt ut verba Christi libenter susciperent. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Vide mirabilia Dei. Annuntiavi prius per prophetas et post locutus egomet.
marg.|  MULTIPLICATI. HIERONYMUS. AUGUSTINUS. Super numerum salvandorum vel super hoc quod aliquis enumerare possit vel me loquente plures quam olim crediderunt.
Numérotation du verset  39,7 IX
Sacrificium et oblationem noluisti \
interl.|  ulterius
marg.|  SACRIFICIUM. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Ut venit res noluit quasi verba promittentia tamdiu est promissor donec det ut dedit mutat verbum non dicit dabo sed dedi. Ipso ergo veniente noluit ea que erant eius figura quasi que necessitas annuntiandi cum sufficerent legalia quia sacrificium et holocaustum.
marg.|  Posuit Deus Cain signum ut nemo eum occideret. Manet iu Deus cum signo circumcisionis et aliis huiusmodi et nondum est occisus habens signum suum maledictus est a terra id est Ecclesia que sanguinem excepit quem ille fudit et de hac terra clamat ille sanguis ad Deum sed ille qui fudit surdus non audit.
aures autem 
interl.|  propter hoc illa noluit quia
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. id est corpus perfectum dedisti scilicet sine peccato
interl.|  vel corpus
perfecisti mihi. 
interl.|  perfectum enim
marg.|  AURES  PERFECISTI. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Id est perfecte me intelligere fecisti quid velles vel corpus aptasti mihi, ut ait Apostolus ad Hebreos, id est corpus aptum ad offerendum mihi dedisti.

Cf. Hbr. 10, 5.
Numérotation du verset  39,X 
Holocaustum 
interl.|  et quod maius est
interl.|  exponit priorem versum
interl.|  quia prius sacrificium
marg.|  HOLOCAUSTUM. Holocausta etiam non petisti pro peccato.
et pro peccato 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. quod pro peccato fiebat maius et dignius in lege ut de vitula rufa
marg.|  PRO  PECCATO. Quod supra oblationem ut de hirco apompeio id est emissa non qui cum peccatis populi in desertum mittebatur vel possunt esse due dictiones pro peccato.
non postulasti \
Numérotation du verset  39,8 
tunc 
interl.|  quia hoc noluisti et corpus aptasti
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. tempus est ut veniant promissa quia auferuntur promittentia
dixi ecce venio. 
marg.|  ECCE  VENIO. CASSIODORUS. Cum sacrificia cessent constat venisse Christum.
interl.|  quia
Numérotation du verset  39,XI 
In capite libri 
interl.|  huius psalmorum
marg.|  IN  CAPITE. Ecce statim venio ut facerem voluntatem tuam quia in capite huius libri vel sic est prefinitum apud DeumPatrem qui est caput mei qui sum liber id est forma iustitie hominibus.
scriptum est de me \
Numérotation du verset  39,9 
ut facerem 
interl.|  omnino obediens me offerendo
voluntatem tuam. 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. hoc est sed in lege Domini voluntas eius
Numérotation du verset  39,XII 
Deus meus volui \ et legem tuam 
interl.|  et in lege eius meditabar die ac nocte
in medio cordis mei. 
interl.|  volui
interl.|  in plenitudine
Numérotation du verset  39,10 XIII
Annuntiavi 
interl.|  post etiam mei
interl.|  in membris
iustitiam 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. quod a te est iustitia
in Ecclesia magna \ ecce 
interl.|  non habeo in solo corde ut timore taceam
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. hic contra timorem mundanum
marg.|  ECCLESIA  MAGNA. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Toto orbe terrarum non parva ut prius et si quidem {t. 2 : Erfurt, f. 252rb ; facsim., p. 503b} [Rusch, f.  252rb ] insurget timor non prohibebit loqui.
labia mea non prohibebo’ Domine tu scisti. 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. hoc contra simulationem
marg.|  DOMINE  TU  SCISTI. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Labia solvant hominibus sed tu   Domine novisti cor meum ne in solis labiis esset annuntiatio quia ‘’Corde creditur ad iustitiam ore confessio fit ad salutem’’. Vel o Domine tu es testis quod timor non prohibet loqui vel per te hoc qui sic predestinasti futurum ut ad hoc non sim piger.

Cf. Rm. 10, 10. | ad salutem] in salutem Ps-G
Numérotation du verset  39,11 XIV
Iustitiam tuam 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. hoc dicitur contra segniciem carnis
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Vel meam id est fidem confessus sum non celo timore quasi satis sit in corde tenere
non abscondi in corde meo \
marg.|  NON  ABSCONDI. CASSIODORUS. Quando potui prodesse veritatem promissionem et salvationem.
interl.|  sed
veritatem tuam et salutare tuum 
interl.|  id est Christum tuum
dixi. 
interl.|  predicavi
Numérotation du verset  39,XV 
Non abscondi 
interl.|  non propter multos consiliantes dimisi et hoc est
misericordiam tuam 
interl.|  qua dimittit peccata
et veritatem tuam 
interl.|  qua retribuit
a concilio multo. 
marg.|  MISERICORDIA  TUA  ET  VERITAS  TUA. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Amor et timor perducunt me ad te.
Numérotation du verset  39,12 XVI
Tu autem Domine 
interl.|  quia non celavi misericordiam et veritatem noli removere misericordias a sanctis membris
ne longe 
interl.|  ne sint sine effectu
facias miserationes tuas a me \
interl.|  quia
misericordia tua 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. non auderem converti nisi securus de remissione quasi bonus es et ideo amo
et veritas tua 
interl.|  non perseverarem nisi de promissione securus quasi iustus es et ideo timeo
interl.|  ne sit inane quod cepi a primo iusto
semper susceperunt me. 
interl.|  hec semper suscipiunt et semper aspicio et opus est
Numérotation du verset  39,13 XVII
Quoniam circumdederunt me 
interl.|  CASSIODORUS. quia sunt peccata a nobis et ab alienis quid ergo si cesset misericordia
mala 
interl.|  peccata
interl.|  id est pene
quorum non est numerus \
interl.|  apud homines
comprehenderunt me 
interl.|  ipso actu
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. quibus oppressus Deus non potest videri sed mundato corde videbit Deum
et non potui ut viderem.
interl.|  nec per conatum te videre potui
Numérotation du verset  39,XVIII 
Multiplicate sunt 
interl.|  iniquitates
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. si vitasti gravia cave ne obruaris arena minuta quidem videntur sed multa sunt
super capillos capitis mei \
interl.|  innumerabiliter
marg.|  CAPILLOS. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Bene in comparatione delictorum capilli ducti sunt. Nam ideo in veteri testamento sacerdotes radebantur ut sic carnis vitia deposuisse viderentur.
marg.|  Remigius AutissiodorensisREMIGIUS. Ut superent eos qui sunt capilli id est fideles qui in Christo sunt radicati vel ad litteram comparative.
et cor meum dereliquit me. 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. ratio reliquit quia profutura non appetit vel a primo ceci parente
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. id est cor non cognoscit se ut cum Petrus dixit non te negabo
interl.|  ergo
Numérotation du verset  39,14 XIX
Complaceat 
interl.|  Trinitati
tibi Domine 
interl.|  uni Deo
marg.|  COMPLACEAT. CASSIODORUS. Trinitatem personarum.  TIBI. Singulariter unitatem essentie signat. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Complaceat ait non diffidens de potentia Dei si assit voluntas. Quasi si tu vis potes Domine.
ut eruas me \
interl.|  a malis
Domine ad adiuvandum me respice. 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. respice penitentes in dolore suo
interl.|  in boni cooperatione
marg.|  RESPICE. CASSIODORUS. Respectus eius nostrum est auxilium.
Numérotation du verset  39,15 XX
Confundantur 
interl.|  ecce autem
interl.|  CASSIODORUS. gavisi sunt cum ipse animam posuit sed confusi cum recepit
interl.|  mirabilium operatione
et revereantur 
interl.|  resurrectionis gloria
simul \ qui querunt 
interl.|  ut non ea fruantur
animam meam ut auferant eam. 
interl.|  interficiendo
Numérotation du verset  39,XXI 
Convertantur 
interl.|  etiam
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. humiles sequantur qui superbe preibant
retrorsum et revereantur \ qui volunt mihi mala. 
interl.|  non solum qui faciunt vel dicunt
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. cum benedicunt mala tamen volunt
Numérotation du verset  39,16 XXII
Ferant 
interl.|  ut pondus
interl.|  CASSIODORUS. ne diutius ingravetur malum eorum
confestim confusionem suam \ qui dicunt 
interl.|  adulatione
mihi euge euge. 
interl.|  qui applaudunt quasi bono animo
marg.|  QUI  DICUNT  MIHI. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Et qui bona dicit malo animo et qui mala dolose laudando uterque malus est et cavendus de primis dixit. Qui volunt mihi mala de secundis. Qui dicunt mihi euge euge.
Numérotation du verset  39,17 XXIII
Exultent 
interl.|  e contra
et letentur super te 
interl.|  fundati
omnes querentes te \
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. non me sed in me te glorificantes
et dicant semper 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. quia si peccator est homo ad penitentiam vocatur si iustus ad coronam
marg.|  ET  DICANT. CASSIODORUS. Hec est eorum exultatio hec enim professio in eternum gaudentes efficit christianos.
magnificetur Dominus 
interl.|  in membris quia in se non potest
interl.|  nec quilibet hec dicant sed
qui diligunt salutare tuum. 
interl.|  CASSIODORUS. me scilicet
Numérotation du verset  39,18 XXIV
Ego autem 
interl.|  de se autem hic
interl.|  cui dicebant euge
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. non est quod in me laudetur ex me egenus et pauper non dives quia non superbus
marg.|  EGO  AUTEM. CASSIODORUS. Hoc Christus ex forma servi ne quis gloriam predicte letitie sibi arrogaret. Mendicus qui petit pauper qui sibi nonsufficit.
mendicus sum et pauper \
interl.|  sed
Dominus sollicitus est mei. 
interl.|  curam habet mei
Numérotation du verset  39,XXV 
Adiutor meus 
interl.|  de hoc constat
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. quod orat hic corpus Christi unus mendicus unus pauper cum eo
et protector meus tu es \
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. ne diu simus in malis sed cito fini maxime tempore Antichristi
Deus meus ne tardaveris. 
interl.|  hoc peto
marg.|  NE  TARDAVERIS. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Nisi breviati essent dies non salvaretur omnis caro et tunc erit ve pregnantibus et nutrientibus vel de presenti id est quia et modo est ve pregnantibus id est concipientibus desideria alienarum rerum et lactantibus qui iam quesita nutriunt.




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria ( 39), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 21/04/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber26_3.xml&chapitre=26_3_39)