initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<26_3. Psalmi 38-51*>

Psalmus 44

Numérotation du verset  44,1 
In finem 
interl.|  consummationem eterne beatitudinis vel Christum
marg.|  IN  FINEM etc. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Epithalamium id est laus thalami. Canticum pro commutandis et pro dilecto id est pro sponsa et sponso scribitur   filiis Chore ut venerentur. Hic enim describitur per quem   commutabuntur quia laus sponsi et sponse hic cantatur.
pro his qui commutabuntur 
interl.|  de veteri homine in novum
filiis Chore 
interl.|  psalmus hic scriptus est
ad intellectum 
interl.|  Christi
interl.|  tanti mysterii tanti decoris
interl.|  scilicet coniunctionis Christi et Ecclesie
canticum pro dilecto
interl.|  Christo
interl.|  de quo : « Hic est Filius meus dilectus ».
marg.|  CASSIODORUS. Propheta preconia Dei se eructaturum promittit.

dilecto] + propheta de Christo ad Ecclesiam dicit D30
Numérotation du verset  44,2 I
interl.|  secundum divinam naturam
interl.|  quasi de pleno
interl.|  mens intus plena
marg.|  ERUCTAVIT. AUGUSTINUS. HIERONYMUS. Intus enim satur propheta laudem eructat licet quidam magis superstitiose quam vere non considerantes textum ex persona Patris hec arbitrantur intelligi. Sic Eructavit ex plenitudine mea et secreta essentia genui Verbum per quem notus dico id est dispono omnia et per eum loquor et hoc est lingua mea et hic est calamus mei scribe ut scriba nihil sine calamo et calamus sine scriba sic cooperantur Pater et Filius.
marg.|  COR  MEUM  ERUCTAVIT. Quasi non extrinseco coniugio genui sed de corde sicut homo generat consilium de corde antequam sit quod facturus est. Consilium vero Patris est Verbum.
verbum bonum \
interl.|  Filium Dei qui solus bonus
marg.|  BONUM. Quo omnia bona facta sunt.
dico ego opera mea regi. 
interl.|  hunc psalmum hanc enim predicationem quam mente acceperat regi dicere gestiebat
marg.|  DICO id est Verbum profero idem hic quod prius sed in ipso Verbo omnia opera Dei esse dicit unde quod factum est in ipso vita erat ut nihil sit in opere quod non prius fuit in consilio. De hoc dicitur : « Semel locutus est Deus ».

Ps. 61, 12.
Numérotation du verset  44,II 
Lingua mea 
interl.|  ne cum aliquid putes a se dicere calamo se comparat a Spiritu enim Sancto regitur
calamus scribe \ velociter scribentis 
interl.|  dixit et facta sunt omnia
marg.|  VELOCITER. Virtus prophetie que non sub cruciatu humano cogitat quod de arcano divinitatis aliis divulgat.
marg.|  CALAMUS. Non sono qui transit comparat Verbum sed scripto quod manet. Vel velociter quia non aliud post aliud sed omnia simul in uno Verbo eterno.
Numérotation du verset  44,3 III
Speciosus forma 
interl.|  secundum humanam naturam
interl.|  immunis a peccato
pre filiis hominum \
interl.|  AUGUSTINUS. HIERONYMUS. cum ipse homo non est tamen ut quilibet homo et ideo ut eum in suo genere commendaret non ait hic pre angelis
interl.|  et
diffusa est gratia 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. lex per Moysen gratia per Christum que peccata solvit
in labiis tuis, propterea 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. propter gratiam qua regnum celorum datur cum olim terra
benedixit te 
interl.|  hominem
marg.|  BENEDIXIT. CASSIODORUS. Priora dixit propheta ex persona Dei hec ex sua vel omnia ex se. Vel eructat verbum qui dicit Deo hymnum.
marg.|  DICO  OPERA. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. ad laudem eius qui ex eo.
marg.|  LINGUA  CALAMUS quia quod dico est scribo. Vel velociter quia cito ventura que scribo. CASSIODORUS. In labiis quia eo loquente mundus gratiam reconciliationis accepit.
marg.|  SPECIOSUS  FORMA. CASSIODORUS. Incipit de laude sponsi prius a forma.
Deus in eternum. 
interl.|  dando tibi regnum cuius regni non erit finis
Numérotation du verset  44,4 IV
Accingere 
interl.|  a similitudine pugnaturi
marg.|  ACCINGERE. CASSIODORUS. Hic laudat eum a potestate et tu talis accingere.
gladio tuo 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. quo dividit filium a patre nurum a socru id est Verbo Dei quo et hostes stravit
super femur tuum 
interl.|  carnem
potentissime. 
interl.|  CASSIODORUS. ut secundum carnem venerandum habeas
Numérotation du verset  44,5 V
Specie tua 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. id est iustitia ut pro eodem accipiantur
interl.|  et accinctus intende
et pulchritudine tua \ intende 
interl.|  hominem pereuntem miseratus respice
marg.|  SPECIE  TUA  ET  PULCHRITUDINE.  CASSIODODRUS. Species ad humanitatem in qua mundo apparuit. Pulchritudo ad deitatem qua omnia decora.
marg.|  INTENDE. Hominem pereuntem miseratus respice.

tua] + et Ps-G
prospere 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. ut regnes per fidem in gentibus quod iam factum est
marg.|  PROSPERE id est liberans homines.
procede 
PROCEDE de utero virginis ut sponsus vel ab his victis ad alios vincendos.
et regna.
Numérotation du verset  44,VI 
Propter veritatem 
interl.|  quia implete sunt promissiones
marg.|  REGNA. In fide hominum tuam potentiam ostende qui semper regnavisti. Et per hoc quia et per te et per tuos veritatem doces qua falsitatem nostram destruis. Et quia mansuetus ferendo malos ut quando pro inimicis oravit sic et sui. Et quia iustitiam vite ostendit. Et quia deducet te inoffense per cursum totius vite vel de populo ad populum.
et mansuetudinem 
interl.|  qua passi sunt martyres unde regnum crevit ut et ipse prior passus est
et iustitiam \ et deducet te 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. quia veniet ut iudicet secundum opera uniuscuiusque
mirabiliter dextera tua. 
interl.|  potentia Verbi
marg.|  MIRABILITER quia omnes mirabuntur vel quia miracula faciet.
interl.|  et
Numérotation du verset  44,6 VII
interl.|  CASSIODORUS. verba que corda penetrant et velociter quo vult perveniunt et longe diriguntur supra gladius positus est qui prope ferit et sic incomprehensibilis potentia Christi ostenditur
populi 
interl.|  per eas vulnerati
sub te cadent in corde inimicorum regis. 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. ubi se erigebant contra Christum ibi cadunt ante eum
marg.|  POPULI etc.  INIMICORUM  REGIS. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Id est multi de suis inimicis supponent se tibi et hoc ratione vel voluntate hoc est quod titulus dixit pro his qui commutabuntur ex filiis Chore.
marg.|  IN  CORDA  INIMICORUM  REGIS. CASSIODORUS. Id est inimicorum tuorum ut sint amici sicut Saulus.
Numérotation du verset  44,7 VIII
Sedes tua 
interl.|  Remigius AutissiodorensisREMIGIUS. id est iudiciaria et regalis potestas
marg.|  SEDES  TUA. CASSIODORUS. Hic a iudicio sedes ad iudicium pertinet.

Sedes] Sedis Ps-G
Deus in seculum seculi \
interl.|  CASSIODORUS. quidquid constituit non mutatur
interl.|  quod te decet
virga directionis 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. que distortos dirigit
virga regni tui. 
interl.|  gubernatio
interl.|  sceptrum
interl.|  vere directionis quia
marg.|  VIRGA. CASSIODORUS. Regula divine equitatis que vere recta et numquam curvatur hec iustos regit iniquos percutit.
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Nemo sibi multum de misericordia presumat blandiatur quia virga directionis si alios regit alios conterit regit spiritales conterit carnales.
Numérotation du verset  44,8 IX
Dilexisti iustitiam 
interl.|  non solum iustus in te sed etiam in aliis diligis iustitiam
marg.|  DILEXISTI. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Vel quia dilexi<isti> iustitiam et odi<isti niquitatem> reddita sunt hec premia. Fecit te regem dando « nomen quod est super omne nomen » .

et odisti 
interl.|  aliter non perfecte diligitur iustitia
iniquitatem \
interl.|  non homines
marg.|  ET  ODISTI  INIQUITATEM. Si homo iniquitatem in se odit cum Deo facit odit Deus iniquitatem oderis et tu.
propterea unxit 
interl.|  ut diligeres iustitiam et odires iniquitatem
te 
interl.|  quia homo Deus
interl.|  secundum hominem regem et sacerdotem significat
Deus 
interl.|  o
Deus tuus 
interl.|  Pater
marg.|  O DEUS  DEUS. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Bis ponitur in greco aperte alter vocativus alter nominativus. Iste unctus est ille lapis quem Iacob unxit.
oleo 
interl.|  spiritali
letitie 
interl.|  pro puritate conscientie et plenitudine gratie
pre consortibus tuis. 
interl.|  apostolis et aliis in quos ab eo unctio gratie efflueret
Numérotation du verset  44,9 X
Myrrha 
interl.|  mortificatio carnis
et gutta 
interl.|  boni odores virtutum his aromatibus signantur unde Christi bonus odor sumus
et cassia 
interl.|  humilitas
interl.|  fides
marg.|  MYRRHA  ET  GUTTA. CASSIODORUS. Hic laudat propheta sponsum ab uxore et ornatu primo ab ornatu.
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Myrrha et gutta . Odores bene adhibentur nuptialis thalamo. Gutta que et ammoniaca. Cassia que et fistula id est diversa virtutum odoramenta.   Myrrha est carnis amaritudo que pellit vermes malorum desideriorum et male conscientie et servat a putredine vitiorum.   Gutta pellit omnes inflaturas et tumores id est humilitas que curat duritias cordium ita diriciam cordium predicatio Christi.   Cassia in aquosis nascitur et crescit in immensum et reddit odorem fides que per baptismum crescit vestis a qua hec fluunt Ecclesia quam sanguine abluit a macula extendit in cruce a ruga duplicitatis. Vel vestis qua celatur deitas corpus Christi ab hoc venit myrrha quia mortuus pro omnibus. Gutta quia duritiam cordium predicatione resolvit. Cassia id est redemptio per aquam baptismi.
a vestimentis tuis 
interl.|  spirabunt aliis per exemplum
a domibus 
interl.|  ab Ecclesia
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. cordibus sanctorum quibus inhabitat Deus
eburneis \
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. propter castitatem vel virtutum decorem
marg.|  EBURNEIS. Hieronymus HIERONYMUS. In ebore castitas quod prius obscurum serris et limis lucidum fit ita sancti perfectiones et attritiones diversorum suppliciorum elimati virtutum varietate fiunt lucidi.
ex quibus 
interl.|  odoramentis
delectaverunt te 
Numérotation du verset  44,10 
filie regum 
interl.|  qui primus frater
marg.|  VEL  REGUM. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Terrenorum non curantes honorem patrum sed Christi. Vel regum id est apostolorum in lege scriptum est. Si mortuus fuerit frater accipiat uxorem frater eius et suscitet semen non sibi sed fratri suo et habeat natus nomen defuncti id est Christi crucifixi. Nam a Christo christiani fideles dicuntur non a Petro petrini vel a Paulo paulini qui tamen defuncto Christo tamquam fratres sponsam eius id est Ecclesiam regendam et ad semen excitandum susceperunt.
in honore tuo. 
interl.|  id est Christi
Numérotation du verset  44,XI 
Astitit regina 
interl.|  que sub lege regit
interl.|  sponsa Ecclesia
marg.|  ASTITIT  REGINA. CASSIODORUS. Hic ab uxore commendat sponsum.

Adstetit] Adstetit Ps-G
a dextris tuis 
interl.|  que a sinistris non est regina sed ancilla
interl.|  in eternis spe
in vestitu 
interl.|  CASSIODORUS. bonorum operum
deaurato \
interl.|  CASSIODORUS. non aureo ne sola sit caritas sed et cetera que caritas ornat
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. doctrina sapientie omnibus linguis variata et tamen vestis catholice doctrine una est
circumdata varietate. 
interl.|  meritorum
marg.|  VARIETATE. CASSIODORUS. Et si sit unitas in caritate tamen auro id est doctrina apostolorum cocco martyrum gemmis virginum purpura penitentium ornatur.
Numérotation du verset  44,11 XII
Audi 
interl.|  et o regina
filia 
interl.|  mea predicatione genita
marg.|  AUDI  FILIA. CASSIODORUS. Laus sponse submissior sed quadruplex a forma a gloria ab adolescentulis a prole.
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Audi filia . Alloquitus propheta reginam tamquam unus de patribus. Iudei viderunt et occiderunt, tu audi evangelium et credendo videbis Deum hic per imaginem in futuro per speciem. Vel   audi prophetias que incarnationem predixerunt   et vide impletas.
et vide 
interl.|  Deum ipsum
et inclina aurem tuam \
interl.|  parum est audire nisi humiliter audieris
et obliviscere 
interl.|  ritus legis vel idolatrie per quos servis regi Babylonie
populum tuum 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Babylonie unde crevit Ecclesia
et domum 
interl.|  Babyloniam que est contra Hierusalem
interl.|  conversationem et consortium
Numérotation du verset  44,12 XIII
Et concupiscet rex decorem tuum \
interl.|  quem ipse fecit in te
interl.|  quod est magnum
marg.|  ET  CONCUPISCET. CASSIODORUS. Hic laudat eam a forma.
quoniam 
interl.|  non qualiscumque rex
ipse est 
interl.|  non prior pater scilicet diabolus
dominus tuus 
interl.|  non modo sponsus
et adorabunt 
interl.|  omnes populi de quibus facta es
eum. 
interl.|  regem tuum
Numérotation du verset  44,13 XIV
Et 
interl.|  etiam
filie Tyri in muneribus 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. quia vult ut in celo thesaurizemus et largiendo temporalia
marg.|  TYRI. CASSIODORUS. Per Tyrum vicinam Iudee gentes designat unde mulier Chananea Ecclesie figura.
marg.|  CASSIODORUS. Tyrii gentium a parte totum.
marg.|  IN  MUNERIBUS. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. ut se offerant vel eleemosynas faciant.
marg.|  FILIE  TYRI scilicet omnes divites plebis nobiles sapientes et huiusmodi. Vel filie Tyri id est angustie scilicet peccatorum gentes #scilicet que sunt in angustia peccatorum.
vultum tuum 
interl.|  vultus Ecclesie prodest eleemosynas facientibus ne extra positi faciant ut sit gloria Dei non sua
interl.|  conformitatem
deprecabuntur divites plebis. 
interl.|  he sunt filie Tyri
Numérotation du verset  44,14 XV
Omnis gloria 
interl.|  concupiscet rex decorem tuum qui non est nisi intus
marg.|  OMNIS  GLORIA. CASSIODORUS. A gloria sponse ut supra a potestate sponsi.
eius filie regis ab intus \
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. in conscientia
marg.|  AB  INTUS. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. vel intrinsecus. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. sit ergo eleemosyna in occulta ubi Deus videt. Vel non in circumcisione manu facta sicut in veteri lege sed in spiritalibus.
in fimbriis aureis 
interl.|  in doctinasapientie
interl.|  in fine seculi vel cuiusque hominis quando perfecta erit caritas
marg.|  FIMBRIE. CASSIODORUS. Finis vestis significat finem mundi vel hominis.  AUREIS non deauratis ut supra sed aureis quia in fine tota perfecti est ubi caritas invenitur plena.
Numérotation du verset  44,15 
circumamicta 
interl.|  que est regina
varietatibus. 
interl.|  CASSIODORUS. varieta linguarum decus doctrine sed non prodest nisi sit intus gloria
interl.|  virtutum vel gentium
Numérotation du verset  44,XVI 
Adducentur regi 
interl.|  CASSIODORUS. gratia Dei non enim a se
marg.|  ADDUCENTUR. CASSIODORUS. Hic laudatur sponsa ab amicabus ut supra a iudicio. CASSIODORUS. Adducentur opportuna predicatione.
virgines 
interl.|  CASSIODORUS. pudice mentes
post eam \
interl.|  primam
marg.|  POST  EAM. CASSIODORUS. Prius unitas dicitur post enumeratio partium est distincta cum dicitur virgines et proxime.
proxime 
interl.|  CASSIODORUS. non aliene ab ea sed ad eam pertinentes
interl.|  vidue caste que gradu secundo
eius 
interl.|  regine
afferentur 
interl.|  ministeriis angelorum
marg.|  AFFERENTUR. CASSIODORUS. Importuna predicatione conversi vel adducentur virgines ut robusti afferentur proxime imbecilitate fatigati.
tibi. 
interl.|  o rex
Numérotation du verset  44,16 XVII
Afferentur in letitia 
interl.|  CASSIODORUS. quia sexus ille fragilia vicit graves passiones corporis
et exultatione \ adducentur 
interl.|  CASSIODORUS. non solum ad conspectum sed in penetrabilibus regum id est Hierusalem futuram
interl.|  tamquam vivi lapides
in templum regis. 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. in Ecclesiam presentem
interl.|  adducentur nam
marg.|  IN  TEMPLUM. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Quia sunt et heretice virgines eextra templul cuius iunctura est caritas.
Numérotation du verset  44,17 XVIII
Pro patribus tuis 
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. pro apostolis episcopi quos Ecclesia genuit et in sede patrum constituit
marg.|  PRO  PATRIBUS. CASSIODORUS. Quanto incremento perfecerit in prole.
marg.|  CASSIODORUS. Vel pro antiquis patribus idolorum cultoribus nati sunt apostoli principes predicationis.
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. vel post prophetas apostoli post apostolos alii.
marg.|  Cantatur hic psalmus de festo beate Marie Virginis quia que de Ecclesia generali hic dicuntur ad Mariam specialiter referri possunt. Cantatur etiam pro virginibus quia ibi dicitur adducentur regi virgines . Et pro apostolis quia ibi dicitur   nati sunt tibi filii . Item de nativitate Domini quia ibi agitur de laude sponsi et sponse et de nuptiis Christi et Ecclesie quarum desponsatio facta est in Verbi incarnatione.
nati sunt tibi filii \ constitues eos principes super omnem terram. 
interl.|  non in uno loco Ecclesia
Numérotation du verset  44,18 XIX
Memor ero 
interl.|  CASSIODORUS. id est populus christianus qui in eorum predicationibus per omnes successiones perseverat
interl.|  vel “memores erunt principes super omnem terram”

“Constitues eos principes super omnem terram. Memores erunt nominis tui Domine” : Ps-Ω etc., Corpus antiphonalium officii (n° 1902, 6330, 6331 : commune apostolorum).
in] iu cacogr. Rusch
nominis tui Domine : in omni generatione et generatione.

Domine Rusch ΩS ΩX (al. m. marg. p. corr. )] om. Ps-G , om. ΩM ΩX
Numérotation du verset  44,XX 
Propterea populi confitebuntur tibi \
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. una confessione
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Hec confessio unitatis valet.
et in seculum seculi. 
interl.|  in futuro
interl.|  ubi eterna laus




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria ( 44), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 25/04/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber26_3.xml&chapitre=26_3_44)