initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<26_4. Psalmi 52-67*>

Psalmus 58

Numérotation du verset  58,1 
interl.| interl.| psalmus tendens||
ne disperdas 
interl.| interl.| tu Pilate vel Iudee||
interl.| interl.| vel corrumpas||
marg.| marg.| IN FINEM NE etc. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Cum Pilatus dixit quod scripsi scripsi impletum est ne corrumpas. Hoc agit psalmus ne disperdas ideo quia Iudei miserunt custodire sepulcrum ut famam eius extinguerent a quibus frustratis hic liberatus ostenditur et famam habere in omnibus gentibus.||
marg.| marg.|  CASSIODORUS. Orat primo liberari ascendendo ab imis ad alta orat eiam pro salute gentium.||
marg.| marg.| Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Loquitur hic integer Christus scilicet caput et corpus.||
David in tituli inscriptione 
interl.| interl.| ne neges Christum regem quem titulus dicit||
quando misit Saul 
interl.| interl.| regnum Iudeorum||
et custodivit domum eius 
interl.| interl.| sepulcrum Christi||
ut eum interficeret
interl.| interl.| id est nomen et famam eius extingueret ne credeent in eum||

domum eius] eras. D30 | e. i.] inv. Ps-G D30
Numérotation du verset  58,2 I
Eripe me 
interl.| interl.| factum est hoc in carne Christi fiat et in membris||
marg.| marg.| ERIPE. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Dum qui sine macula est hoc petit quid necessario petamus ostendit.||
de inimicis meis 
interl.| interl.| qui me odio habent||
marg.| marg.| DE INIMICIS. CASSIODORUS. Quattuor genera sunt adversariorum inimici qui nocendi votum habent non tamen hoc ardenter appetunt. Insurgentes qui iam commoti et animo parati. Operantes qui iam durata mente scelus opere complent. Viri sanguinum qui non contumelias ingerunt sed sanguinem fundunt quod fecerunt Iudei qui Christum prius post etiam apostolos occiderunt de his ergo ait : eripe etc.||
Deus meus : et ab insurgentibus 
interl.| interl.| qui verbis nocent||

meus] om. Ps-G
in me libera me. 
Numérotation du verset  58,3 II
Eripe me de operantibus 
interl.| interl.| qui colaphizant et cetera huiusmodi faciunt||
iniquitatem \ et de viris sanguinum 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. qui iustum id est Christum occiderunt postea et suos||
salva me. 
Numérotation du verset  58,4 III
Quia ecce 
interl.| interl.| CASSIODORUS. quid enim illi tibi faciunt utique mala||
ceperunt animam meam \
interl.| interl.| CASSIODORUS. corporalem vitam||
interl.| interl.| quia||
irruerunt 
interl.| interl.| cum impetu||
in me 
interl.| interl.| humilem||
interl.| interl.| quasi reum||
fortes. 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. in temporalibus de iustitia superbi sed peccatum in me non invenerunt||
marg.| marg.| FORTES. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Etiam sunt qui presumunt de iustitia sua qui insultant Christo convivanti cum peccatoribus quibus non est opus medicus sed eum occiderunt ut iusti reum sed tamen non est in eo iniquitas. Vel fortes in temporalibus abundantes qui non ponunt Deum adiutorem suum sed sperantes in divitiis prevaluerunt in vanitate sua.||
Numérotation du verset  58,5 IV
Neque iniquitas mea 
interl.| interl.| mea qua in eos fecerim causa fuit quare irruerunt||
neque peccatum meum 
interl.| interl.| in me||
marg.| marg.| INIQUITAS. CASSIODORUS. Malivolentia.  PECCATUM operis.||
Domine \
interl.| interl.| sed||
sine iniquitate cucurri 
interl.| interl.| viam mundi huius unde : Exultavit ut gigas ad currendam viam
et direxi. 
interl.| interl.| distortos quantum in me est||
interl.| interl.| vel dirigebat scilicet ad te||
Numérotation du verset  58,6 V
Exsurge 
interl.| interl.| innotesce quod tibi equalis sim et fac videre||
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. adiuva me||
marg.| marg.| IDEO  EXSURGE. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Quia dormire videns.||
in occursum meum 
marg.| marg.| IN OCCURSUM. Quasi curro ad temerendo et tu occurre mihi id est redde pro merito.||
et vide \
interl.| interl.| quomodo curro et dirigo||
marg.| marg.| VIDE. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Id est fac videri quomodo ad te curro et alios dirigo ne pravum putent quod rectum est et ita sequantur. Vel fac videri quod exsurgis in occursum meum id est quod tibi equalis sum. Occurrere non nisi de equalibus dicitur. Christus enim non desiit esse equalis Patri licet pro nobis factus sit infirmus qui seipsum exinanivit formam servi accipiendo unde in evangelio se galline comparat dicens : Hierusalem Hierusalem quotiens volui congregare filios tuos quemadmodum gallina pullos suos sub alis et noluisti. Nulla avis adeo videtur infirmata propter pullos nisi gallina cuius vox raucescit fit hispidum totum corpus deponuntur ale laxantur plume et ea est materna caritas que invenitur infirmitas sic et Christus propter nos infirmatus est sed in ea tamen infirmitate occurrit equalis Pari. Ita enim assumpsit quod non erat ut non amitteret quod erat. Ita ergo se exinanivit quod dignitatem quam habebat cum Patre nobis non demonstravit. In ipsa ergo infirmitate agoscendus est Patri equalis non visione corporali sed fide ut quod spem videre nondum possumus saltem credamus. Et dum hoc credimus in nobis ad Patrem ascendit. Unde Marie Magdalene cui primo post resurrectionem apparuit ait : Noli me tangere nondum enim ascendi ad Patrem. Quid est hoc. Noli me tangere. Nonne postea mulieres redeuntes a monumento adoraverunt eum et pedes eius tenuerunt. Sed hic agit de tactu mentis non corporis. Id est non id solum credas quod vides ne hereat nimis humanitati mee aspectus tuus quasi tactus tuus hoc ideo quia nondum ascendi ad Patrem meum utique in corde tuo quia nondum postquam vidisti me mori credis me Patri equalem.||
et tu Domine Deus virtutum 
interl.| interl.| celestium||
Deus Israel. 
interl.| interl.| qui videris Deus unius gentis que te colit||
Numérotation du verset  58,VI 
Intende ad visitandas 
interl.| interl.| quia infirme||
omnes gentes \
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. ut omnes congregentur ad nuptias||
interl.| interl.| et tamen||
interl.| interl.| quia nulla peccata relinquit impunita quia vel homo penitens punit vel Deus iudex vel est quedam iniquitas quam qui facit eius non miseretur Deus hec est defensio peccatorum quando defendit quod Deus odit unde est peccatum ad mortem non pro eo dico ut quis oret. Et sic iniquitatem id est illud peccatum quod est ad mortem||
interl.| interl.| sed persequere puni converte||
omnibus 
interl.| interl.| omnibus Iudeis et si quibusdam||
qui operantur iniquitatem.

iniquitatem] + diapsalma Ps-G
Numérotation du verset  58,7 VII
Convertentur 
interl.| interl.| et vere intendes quia ab idolis||
marg.| marg.| CONVERTENTUR. CASSIODORUS. Diapsalmus. Orata salus gentium affirmatur et oraturo Iudeorum salus.||
ad vesperam 
interl.| interl.| in ultima etate||
marg.| marg.| AD VESPERUM. Id est serius post ascensionem et missum Spiritum qui antequam crucifigerent debuerunt facere. Gentes dicebantur canes pro immunditia sed et Iudei canes se agnoscunt id est peccatores ut Chananea et ideo esuriunt bene agunt. Male vero qui saturati putativa iustitia dicunt « ieiuno bis in sabbato ».||

Lc. 18, 12.
et famem 
interl.| interl.| convertendi alios||
interl.| interl.| quia dolebunt si non poterunt convertere||
patientur ut canes 
interl.| interl.| latrando contra hostes||
et circuibunt 
interl.| interl.| evangelizando||
marg.| marg.| CIRCUIBUNT. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Munient Ecclesias contra hereticas impugnationes. Et ecce in manifesto loquentur.||
civitatem. 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. circumstantie, id est mundum qui circumstat Iudeam ubi hec dicebantur||
Numérotation du verset  58,8 VIII
Ecce 
interl.| interl.| stomach abuntur adversus pigros dicentes quoniam quis audivit||
loquentur in ore suo \ et gladius 
interl.| interl.| Spiritus quod est Verbum Dei||
interl.| interl.| vel mors||
marg.| marg.| ET GLADIUS ut mactent et manducent.||
in labiis eorum \ quoniam quis audivit ?
interl.| interl.| quis credit auditui nostro||
marg.| marg.| QUONIAM  QUIS  AUDIVIT  TALIA quasi nullus ita omnes mirabuntur. Vel ideo frequens predicatio in labiis quia pauci audiunt et eos qui non audient deridebit in futuro et omnes gentes que te non venerantur ad nihilum deduces vel convertes.||
marg.| marg.| GLADIUS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Hic est gladius bis acutus utroque incidens testamento quo mactat Petrus reptilia sibi in disco ostensa quando dictum est ei. : Surge Petre macta et manduca.||
Numérotation du verset  58,9 IX
Et 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Iudei non credunt et tamen per credentes Iudeos annuntiatur gentibus.
interl.| interl.| ipsi loquentur et tu||
tu Domine deridebis eos \ ad nihilum 
interl.| interl.| pro nihilo habebis convertere omnes gentes id est facile convertes||
marg.| marg.| DERIDEBIS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Eos dicentes quis audivit quare quia pro nihilo habebit convertere omnes gentes quia omnes gentes christiane future sunt et dicitis quis audivit.||
deduces 
interl.| interl.| quia facile erit ut credant inte||
omnes gentes. 
interl.| interl.| fortes illi ideo ceciderunt quia ad te non custodierunt||
interl.| interl.| ego autem||
Numérotation du verset  58,10 X
Fortitudinem meam ad te custodiam \
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. non a te recedam de me presumens||
marg.| marg.| FORTITUDINEM. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Et si possem perdere Iudeos qui irruerunt in me fortes permitto tamen eos vivere servans fortitudinem ad te id est ad tuam dispositionem.||

fortitudinem] fotitudinem cacogr. Rusch
quia Deus susceptor meus \
interl.| interl.| quia de imo meo in altum suum me suscepit||
Numérotation du verset  58,11 
Deus meus 
interl.| interl.| personam mutat||
interl.| interl.| est specialiter||
interl.| interl.| quia||
misericordia eius preveniet me. 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Nihil attuli cur misereatur. Nullus enim meretur dona Dei||
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. quia Christum prevenit pre consortibus suis cui sine mensura dedit Spiritum||

misericordia] voluntas Ps-G
Numérotation du verset  58,12 XI
Deus ostendit mihi 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. quod misericordia est que preveniet quia ex eadem massa aliud vas in honorem aliud in contumeliam||
marg.| marg.| OSTENDIT etc. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Id est quantam circa me habeat misericordiam demonstravit mihi in illis circa quos non habet unde apostolus sustinuit vas ire apta ad interitum in multa patientia ut notas faceret divitias suas in vasa misericordie.||

ostendit] ostendet Ps-G
super inimicos meos \
interl.| interl.| vel inimicis id est per inimicos||
ne occidas eos 
interl.| interl.| rogat autem pro ipsis inimicis||
interl.| interl.| etsi eorum peccata||
marg.| marg.| NON  OCCIDAS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Potest de Iudeis accipi eos qui me occidunt ne occidas sed maneat genus eorum cum signo circumcisionis sabbati Pasche ut et Chaim signum habuit ut nemo eum occideret ita et gens ille habens signum suum non est occisa quia necessaria est credentibus gentibus. In precisis enim ostenditur que misericordia sit insertis.||
marg.| marg.|  CASSIODORUS. Consideranti quid de eis sit agendum ne occidas hoc st quod ostendit ubi et precatur ne Iudei funditus pereant dispersi enim sunt ut ad conversionem provocentur vel ut Ecclesia ab inimicis testimonium veteris legis habeat. Et hoc est. Ideo ne occidas ne populi et si non modo obliviscatur mei si non sint testes legis et mortis Christi.||
nequando obliviscantur 
interl.| interl.| hoc esset eos occidi||
marg.| marg.| NEQUANDO  OBLIVISCANTUR. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Et si non modo obliti sunt cum non sint testes legis et mortis Christi.||
populi mei. 
interl.| interl.| vel legis tue||
Numérotation du verset  58,XII 
Disperge illos 
interl.| interl.| per omnes gentes||
interl.| interl.| ne occidas. Sed inimicos Iudeos scilicet qui portant nobis codices||
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. vel deduc id est non eos deseras in quo me protegis ut de eis habeam testimonium||
marg.| marg.| IN VIRTUTE  TUA. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Quia tu fortis non ipsi.  DEPONE ibi fuit opprobrium omnibus. Vel depone eos in eo quod mali sunt ut boni surgant ut in Paulo quia non surgeret Paulus nisi prius caderet Saulus.||
protector meus Domine. 
Numérotation du verset  58,13 XIII
Delictum 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. dimitte delictum et etiam ipsum sermonem inexpletum effice||
interl.| interl.| cogitationis depone||
oris eorum sermonem 
interl.| interl.| delictum verbi||
marg.| marg.| DELICTUM  ORIS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Non eos sed delictum occide ut resuscitatum quem perdere voluerunt paveant.||
labiorum ipsorum \ et comprehendantur 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. sciant se superbe egisse et inaniter||
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. quia frustra irruerunt fortes in humilem||
marg.| marg.| ET COMPREHENDANTUR. Conversi quia factum eorum in irritum venit peccatum remansit super eos et comprehensi sunt et de magnitudine peccati post humiliati sunt et ea humilitate post consummantur nihil enim sic impedit perfectionem ut superbia facinus pro magnitudine sua considerantium abstulit superbiam ut et Paulo angelus Satane. Facinus vero delevit venia.||
in superbia sua. 
interl.| interl.| in qua visi sunt prevalere||
marg.| marg.| IN SUPERBIA. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Superbia comes est invidie nec fieri potest ut superbus non invideat unde et diabolus invidet homini.||
Numérotation du verset  58,XIV 
Et de execratione 
interl.| interl.| in qua sunt inter gentes vel quod Christu execrabantur||
marg.| marg.| ET DE EXECRATIONE. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Vel maledicto quod putastis maledictum pendentem in ligno cui maledicto mendacium addidistis data pecunia custodibus ut mentirentur inde annuntiate sunt consummationes id est ideo magis perficiuntur quia in his deprehensi sunt.||
et mendacio 
interl.| interl.| CASSIODORUS. quo pervertunt Scripturas||
annuntiabuntur 
interl.| interl.| CASSIODORUS. aliis in exemplum esse||
Numérotation du verset  58,14 
in consummatione \
interl.| interl.| vel consummationes||
marg.| marg.| ANNUNTIABUNTUR IN  CONSUMMATIONE. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Vel annuntiabuntur consummationes id est predicabitur ab apostolis ubi abundavit delictum execrationis et mendacii superabundavit et gratia perfectionis et pertinuit ad medicinam humilitatis et infirmitatis hominis.||
in ira consummationis 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. id est vindicta Dei qua consummat||
marg.| marg.| IN IRA  CONSUMMATIONIS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Est enim ira id est vindicta Dei consummationis quia aliquando vindicat Deus ut perficiat. Est et consumptionis ut cum dicet ite maledicti in ignem eternum||
et non erunt. 
interl.| interl.| comprehenduntur in superbia sua||
interl.| interl.| homines in superbia sua in qua comprehensi sunt||
Numérotation du verset  58,XV 
Et 
interl.| interl.| tunc||
scient quia Deus dominatur Iacob \
interl.| interl.| Iudeorum||
marg.| marg.| ET SCIENT  GENTES. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Antea enim iusti sibi videbantur Iudei sed ostenditur eis quod non sine Christo qui dominatur Iacob et deposita superbia sciunt se pares gentibus quia omnes peccaverunt.||
et finium terre. 
interl.| interl.| gentium quas ut canes contempserunt||
interl.| interl.| et sic||

et] om. Ps-G | terre] + diapsalma Ps-G
Numérotation du verset  58,15 XVI
Convertentur 
interl.| interl.| laudis plenarie||
ad vesperam \
interl.| interl.| et si sero post interfectionem Christi quod antea debuissent||
interl.| interl.| mundi||
marg.| marg.| CONVERTENTUR AD  VESPERUM. CASSIODORUS. Diapsalmus. Affirmatur salus Iudeorum et utroque pariete collecto grates aguntur.||
et famem patientur ut canes \
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. ut peccatores non  ut oves. Unde : « Multiplicate sunt infirmitates eorum ; postea acceleraverunt ».||
et circuibunt civitatem. 
Numérotation du verset  58,16 XVII
Ipsi 
interl.| interl.| iam digni||
dispergentur 
interl.| interl.| ubique||
ad manducandum \
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. ut alios lucrentur||
si vero non fuerint saturati 
interl.| interl.| fide populorum||
et murmurabunt. 
interl.| interl.| ut olim in deserto||
interl.| interl.| quia et supra murmur eorum dicentium quoniam quis audivit||
marg.| marg.| MURMURABUNT. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Vel murmurabunt id est dolebunt quod etiam nunc tantum dispergentur. Vel murmurabunt contra pigros id est increpabunt alios nolentes credere.||
Numérotation du verset  58,17 XVIII
Ego autem 
interl.| interl.| longe erat uterque paries sed ego iam tota Ecclesia||
interl.| interl.| communiter pro hoc quia suscepit||
marg.| marg.| EGO  AUTEM. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Concluditur hic psalmus ubi utroque pariete in angulari lapide coniuncto iam tota Ecclesia gaudet.||
cantabo fortitudinem tuam \
interl.| interl.| qua gentes erigis et Iudeos humilias||
interl.| interl.| esse||
et exaltabo mane 
interl.| interl.| dominice diei||
interl.| interl.| in resurrectione Christi||
interl.| interl.| in remuneratione||
marg.| marg.| ET EXALTABO  MANE. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Transactis temporibus cum nox seculi transierit ut et Christus mane surrexit unde ad vesperum demorabitur fletus et ad matitunum letitia apostoli vespere fleverunt mortuum mane ad resurgentem exultaverunt.||

exaltabo] exultabo Ps-G
misericordiam tuam. 
interl.| interl.| exaltabo||
marg.| marg.| MISERICORDIAM  MEAM. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Quia totum gratis das cum multa dixerit non tamen omnia in hoc uno omnia comprehendit.||
Numérotation du verset  58,XIX 
Quia factus es susceptor meus \
interl.| interl.| CASSIODORUS. dum Ecclesia sublevatur de imo in altum||
et refugium meum in die tribulationis mee. 
interl.| interl.| Cassiiodorus : quando gratum est||
Numérotation du verset  58,18 XX
Adiutor meus 
interl.| interl.| o cooperator||
tibi psallam 
interl.| interl.| operabor non tantum cantabo||
interl.| interl.| magnum est quod Deus susceptor est||
es \ Deus meus misericordia mea. 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. quia totum ex dono Dei ideo iste impletus bonis eius non invenit quid vocaret eum nisi misericordiam suam||
interl.| interl.| per omnia||




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria ( 58), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 16/09/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber26_4.xml&chapitre=26_4_58)