initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<26_5. Psalmi 68-79*>

Psalmus 68

Numérotation du verset  68,1 
In finem 
interl.| interl.| Christum||
interl.| interl.| psalmus dirigens||
marg.| marg.| IN FINEM. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Commutatus est ex forma Dei in deterius Adam in quo omnes moriuntur. Commutantur de malo fideles in bonum et de bono in melius in melius per gratiam in passione Christi qui transivit de mundo ad Patrem in quo et nos transire fecit de morte ad vitam de terra ad celum unde descendit ad eos qui ceciderant ut eos sublevaretuod est Pascha hebraice id est transitus. Grece vero pascha passionem significat. Pascha enim dicitur a patin id est pati secundum grecos.||
marg.| marg.|  CASSIODORUS. Quartus psalmus qui latius de passione et resurrectione.||
marg.| marg.|  CASSIODORUS. Agitur de causa commutionis id est pass<i>one Christi.||
marg.| marg.| Hic loquitur Christus caput et corpus.||

1 Codd. : ( Ps.68 ) D30ΩM ΩX ΩP P10489 Δ Rusch Ps-G
pro his qui commutabuntur 
interl.| interl.| de mundo ad celum||
ipsi David
interl.| interl.| Christo||

ipsi David ΩX] DavidPs-G, psalmus David. Vox Christi cum pateretur D30
Numérotation du verset  68,2 I
Salvum me fac Deus \
marg.| marg.| SALVUM ME  FAC. CASSIODORUS. Primo precatur salvus fieri quia multa patitur quantum ad se gratis sed quod alius rapuit ipse solvit.||
marg.| marg.|  CASSIODORUS. Hec est vox grani sinapis contempti dum in hortu obruitur, quod crescit in magnum olus, hoc fuscum et aspernabile prorsus. Sic et Christus de quo divimus eum non habentem speciem neque decorem sed tamen occupavit faciem terre factus mons magnus.||
quoniam intraverunt aque 
interl.| interl.| seditio et motus populi Iudeorum||
marg.| marg.| AQUE. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Id est turbe que prevaluerunt occidere Christum hoc dicendo in se transformat membra quibus amarus est transitus mortis per quem Christo coheremus et habet fel et acetum quod in passione Domino datum est ut clament ne cedant iniquitati timore mortis ultra quam non habent mali quid eis faciant.||
usque ad animam meam. 
interl.| interl.| tollendam||
Numérotation du verset  68,3 II
Infixus sum 
interl.| interl.| quasi tenuerunt me||
interl.| interl.| corpore||
in limo profundi \
interl.| interl.| Iudaice iniquitatis||
interl.| interl.| CASSIODORUS. homo limus est sed cadendo a iustitia limus profundi est. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. cui persequenti qui non cedit commutatur de limo in aurum||
marg.| marg.| IN LIMO. Homo factus est de limo terre sed non de profundo sed per originalia et quotidiana peccata facti sunt homines limus profundi hi tales vero non substantia quia iam non a Deo facti sunt sed accessit. Vel non est mihi substantia id est virtus carnis evadendi passionem.||

limo D30 ΩP ΩX Δ P10489 Rusch] limum Ps-G
et non est 
interl.| interl.| mihi||
substantia. 
interl.| interl.| non inveni quod feci||
interl.| interl.| firmitas||
interl.| interl.| status vite scilicet stabilitas||
marg.| marg.| SUBSTANTIA. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Dicuntur divitie et est :  non est mihi  substantia , id est ad paupertatem veni, inde post  pauper et dolens ego sum . Vel substantia dicitur illud quod est queque res. Fecit ergo Deus hominem substantiam scilicet naturaliter bonum sed quia non in eo remansit sed est in iniquitatem lapsus que non est substantia sed perversitas hominis non est substantia in qua infixus est Filius Dei quia in iniquitatem eorum infixus est. Et sic non est in eis substantia id est non inveni in eis quod feci.||
interl.| interl.| quia||

Ps. 68, 3.
Ps. 68, 30
Numérotation du verset  68,III 
Veni 
interl.| interl.| ecce Ionas a ceto absorptus sed tertia die evomitus||
marg.| marg.| VENI. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Quia sponte. In altitudinem profundum insani populi.||
in altitudinem maris \
interl.| interl.| in qua nos naufragabamur||

altitudinem D30 Δ ΩP Rusch] altitudine ΩX (? macul.) P10489² (super ras.), altitudines Ps-G
et tempestas demersit* me.
interl.| interl.| seditio transitorius impetus||
interl.| interl.| voces inclamantium mortem||

demersit D30 ΩP Ps-G] dimersit Rusch
Numérotation du verset  68,4 IV
Laboravi 
interl.| interl.| tamen||
interl.| interl.| quia non recipiebar||
clamans+ 
interl.| interl.| ad monendo eos||
marg.| marg.| LABORAVI  CLAMANS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Diu clamavit. Ve vobis scribe et Pharisei ut rancus quantum ad illos quia non est ab eis intellectus.||
marg.| marg.| CLAMANS. CASSIODORUS. Laborat si auditur non laborat cuius votum impletur.||
rauce facte sunt fauces mee \ defecerunt oculi mei 
interl.| interl.| CASSIODORUS. discipuli desperaverunt vel quando mortuus||
marg.| marg.| OCULI. CASSIODORUS. Ut oculi duorum in via non agnoscentium quibus factum est extra quod erat intra id est cecitas que in corde facta est et in oculis dixerunt enim. Sperabamus quod redempturus esset Israel.||
marg.| marg.| Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Sed spem eis reddidit quando cicatrices palpandas obtulit quibus tactis. Thomas ad spem rediit clamans Deus meus et Dominus meus. Tetigit ergo formam servi et cognovit formam Dei. Ideo in lege dictum est. Non coques hedum in lacte matris id est apostolis adhuc teneris et infirmis non immittes passionem et mortem quia perditi fuissent.||

rauce Ps-G D30 ΩX ω 1 P10489 Rusch] sauceω²
dum spero 
interl.| interl.| vel ab sperando||
marg.| marg.| DUM  SPERO. CASSIODORUS. Causa subditur prestolor misericordiam non exoro potentiam.||
in Deo meo.
interl.| interl.| vel Deum meum ||

Deo meo] Deum meum Ps-G D30 ΩP | <divisio.> clamans+ Δ] clamans’ D30ΩX
meum] scrips., vel praem. Rusch
Numérotation du verset  68,5 V
Multiplicati sunt 
interl.| interl.| qui oderunt etc.||
interl.| interl.| ita ut et discipulus cum eis esset||
marg.| marg.| MULTIPLICATI. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Quod prius typice nunc in re aperte dicit.||
super capillos capitis mei \
interl.| interl.| CASSIODORUS. capillis capitis comparat inimicos quia merito rasi sunt de Christo dum in Calvaria crucifixus est||
marg.| marg.| SUPER  CAPILLOS pro infinito. Vel plures sunt his qui sunt ornatui.||
qui oderunt me gratis. 
interl.| interl.| sine causa||
interl.| interl.| et||
Numérotation du verset  68,VI 
interl.| interl.| numerosi sunt et noxii||
qui 
interl.| interl.| etiam||
persecuti sunt me inimici mei iniuste \10 
interl.| interl.| laus est in cause bonitate non in pene acerbitate. Causa enim facit martyrem non pena||

persecuti sunt Ps-G D30 155ΩX ω 1 P10489 ] persecuntur ΩM ω²#10  <divisio.> mei iniuste\ Δ ΩX] mei \ iniuste ΩM
que non rapui tunc exsolvebam. 
interl.| interl.| hoc est gratis non peccavit et penas dedi||
marg.| marg.| RAPUI. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Rapere voluerunt divinitatem et perdiderunt felicitatem rapuit Adam presumens ut diabolus de divinitate.||
Numérotation du verset  68,6 VII
Deus 
interl.| interl.| non rapui vel hoc ideo quia tibi placet||
tu scis insipientiam meam \
interl.| interl.| id est meorum||
interl.| interl.| quam mihi imputaverunt de morte et irrisione||
marg.| marg.| DEUS TU  SCIS. CASSIODORUS. Quia pro aliis sobvit precatur expectantes antiquos et querentes alios scilicet modernos in se non frustrari cum tanta tam equinimitas ferat.||
marg.| marg.| INSIPIENTIAM. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Ex membris. Vel quod stultum est Dei sapientius est hominibus quod in me irriserunt qui sibi sapientes videbantur tu scisti quare fieret irrisio scilicet talis et mors.||
marg.| marg.| Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Insipientiam quod mei ignari Dei hi sunt qui commutantur insapientes et iustos.||
et delicta mea 
interl.| interl.| que suscepi ad delendum non que admisi||
a te non sunt abscondita. 
interl.| interl.| ergo||
Numérotation du verset  68,7 VIII
Non erubescant 
interl.| interl.| frustrentur||
marg.| marg.| NON  ERUBESCANT. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Que solverit exponit hic ostendit quod superius de membris dixerat.||
marg.| marg.| Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Non erubescant id est non dicatur eis ubi est Christus vester vel non prematur Ecclesia ut filii erubescant.||
in me 
interl.| interl.| moriente||
qui expectant 
interl.| interl.| cum desiderio||
marg.| marg.| QUI  EXPECTANT CASSIODORUS. Quod oculis videre non potuerunt prophete et iusti ne ergo aliter eveniat quam Spiritus Sanctus per eos predixit. Sequitur Deus virtutum cui nihil impossibile.||
te Domine \ Domine virtutum. 
interl.| interl.| celestium vel terrestrium||
interl.| interl.| et||
Numérotation du verset  68,IX 
Non confundantur 
interl.| interl.| insultationibus||
super me \
interl.| interl.| morientem||
qui querunt te Deus Israel. 
interl.| interl.| videntium Deum||
marg.| marg.| DEUS  ISRAEL. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Ut qui deitatem eius intueri possunt non seducantur infirmitate eius carnali.||
Numérotation du verset  68,8 X
Quoniam 
interl.| interl.| merito non confundantur||
interl.| interl.| non per culpa vel alia re||
interl.| interl.| non est magnum sustinui sed propter te||
propter te sustinui opprobrium \
interl.| interl.| in convitiis| 11  ||
marg.| marg.| QUONIAM  PROPTER TE. CASSIODORUS. Congregat in unum invidiam in Iudeos excitandam opprobrium in beelzebub #eicit demonia potator vorax.||

11  Codd. : P106 Rusch
operuit 
interl.| interl.| ut videbatur||
marg.| marg.| OPERUIT. Hoc solet evenire in bono laceratis qui solent tanto amplius ad tempus effici tristes quanto cognoscunt in se iniqua confingi.||
confusio faciem meam. 
interl.| interl.| consputam||
Numérotation du verset  68,9 XI
Extraneus factus sum 
interl.| interl.| ut Ioseph||
fratribus meis \
interl.| interl.| cognatione carnis||
et peregrinus 
interl.| interl.| unde hunc nescimus unde sit||
marg.| marg.| PEREGRINUS vel hospes qui in domo ad tempus recipitur non ut frater carissimus quod eram.||
filiis matris mee. 
interl.| interl.| Synagoge||
interl.| interl.| sed quare hoc||
Numérotation du verset  68,10 XII
Quoniam zelus domus tue 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. quia persecutus sum in illis iniquitates eorum dum flagellavi in templo male versantes||
comedit me \
interl.| interl.| fuit mihi causa mortis||
marg.| marg.| COMEDIT. me quando funiculo vendentes eieicit. Quid istum zelum sequitur subiungit.||
et opprobria exprobrantium tibi 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. quicumque exprobrat Christo et Patri||
ceciderunt 
interl.| interl.| tandem||
super me. 
interl.| interl.| quia me invenerunt||
marg.| marg.| ET OPPROBRIA  EXPROBRIATIUM  TIBI  CECIDERUNT  SUPER. Quia increpati Iudei convitia quasi tela super eum miserunt ut nonne hic est filius Ioseph.||
marg.| marg.| IMPROPERANTIUM  TIBI. Quando dixerunt numquid potest Deus parare mensam in deserto et isti sunt dii tui Israel unde nunc dicit eadem convicia cadere super se que olim exprobrabant ut ex consuetudine impia videas eos et non noviter hoc fecisse.||
marg.| marg.| CONFUSIO  FACIEM. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. vel irreverentia id est impudentia quam oportet nos habere inter eos quibus displicet Christus ne erubescamus de eo.||
marg.| marg.| ZELUS. CASSIODORUS. Cadunt super nos mala quando non possumus vitare illa ceciderunt igitur id est effectum habuerunt.||
Numérotation du verset  68,11 XIII
Et operui 
interl.| interl.| CASSIODORUS. passio tristitie||
in ieiunio 
interl.| interl.| salutis eorum||
marg.| marg.| ET OPERUI IN  IEIUNIO. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Preelegi ieiunare potius quam fel et acetum accipere id est veteres et amaros qui non intrant in corpus eius.||
marg.| marg.|  CASSIODORUS. Et operui. Non exercui potentiam vindicando. Et factum est quod patuit in sputis.||
animam meam \
interl.| interl.| voluntatem||
et factum est 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. quia ab eis ieiunavi id est eis non consensi ideo insultant mihi||
in opprobrium mihi. 
marg.| marg.| IN OPPROBRIUM. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. detrahentium et derisorum.||
marg.| marg.| IN IEIUNIO. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Quia sicut esuriebat et sitiebat Christus eorum salutem et fidem ita et ieiunium Christi fuit quando defecerunt qui in eum crediderant.||
interl.| interl.| quia||
interl.| interl.| cur in opprobrium||
Numérotation du verset  68,12 XIV
Et posui vestimentum meum 
interl.| interl.| vel tamen eos asperos volui esse vestimentum||
marg.| marg.| ET POSUI. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Illis carnem opposui in qua sevirent et occului deitatem.||
cilicium \
marg.| marg.| CILICIUM AUGUSTINUS. HIERONYMUS. Mortalis caro ut de peccato damnaret peccatum.||
marg.| marg.| CILICIUM lugubris caro ut quando flevit super Hierusalem et pro Lazaro.||
interl.| interl.| in similitudinem maledicti||
marg.| marg.| IN PARABOLAM. AUGUSTINUS. HIERONYMUS. Irrisoriam ut cuilibet maledicendo dicerent sic tibi contingat ut crucifixo. Vel quia parabolas eos docebam unde vobis datum est nosse mysterium regni ceteris autem in parabolis et tunc adversum me etc.||
Numérotation du verset  68,13 XV
Adversum me 
interl.| interl.| qui tibi hoc fecerunt||
loquebantur12  qui sedebant 
interl.| interl.| habentes claves sapientie||
marg.| marg.| QUI  SEDEBANT. CASSIODORUS. In porta sedent qui conventibus hominum sedula curiositate miscentur dicit ergo passionem suam Iudeorum esse fabulam ut nullus exiperetur qui huiusmodi locutionis esset alienus ; unde Cleophas ait : « Tu solus peregrinus es in Hierusalem » etc.||

Lc. 24, 18.

12  loquebantur Ps-G (F² plerique codd. edd.) D30 ΩM ΩX ΩP P10489 Ps- δ] exercebantur Ps-R Ps-G (R F* C I)
in porta \
interl.| interl.| in publico||
marg.| marg.| IN PORTA. Civitatis ubi solent iudices sedere ad iudicandas causas id est in publico iudicio.||
marg.| marg.| Hieronymus HIERONYMUS. Sicut scribe et Pharisei habentes clavem scientie sed nec intrantes nec alios intrare sinentes.||
et in me psallebant 
interl.| interl.| ecce in eum convertitur cantus qui prohibet vanos cantus||
marg.| marg.| ET IN ME PSALLEBANT. CASSIODORUS. De me aiebant in publicis conventibus et in conviviis psallebant irrisio mea erat psalterium.||
qui bibebant 
interl.| interl.| cum ego ieiunus||
vinum. 
interl.| interl.| erroris impietatis et superbie||
interl.| interl.| dum ipsi ita insultarent||
marg.| marg.| QUI  BIBEBANT  VINUM. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Qui inebriantur temporali voluptate. Vel CASSIODORUS. In Deum probabili opere psallunt qui vinum spiritale bibunt.||
Numérotation du verset  68,14 XVI
Ego vero 
interl.| interl.| dirigebam||
marg.| marg.| EGO  VERO. CASSIODORUS. Predictis malis opposita est oratio pro parte sua ut dicamus non rixas sed orationes opponere iurgiis.||
orationem meam 
interl.| interl.| olim non corriguntur iniqui nihil restat nisi orare etiam pro ipsis||
ad te Domine \ tempus beneplaciti Deus. 
interl.| interl.| nunc est||
interl.| interl.| gratie||
interl.| interl.| exaudi quia||
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. cum granum moritur surgit fructus||
marg.| marg.| TEMPUS  BENEPLACITI. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Ideo nunc est tempus beneplaciti et reconciliationis per incarnationem per sanguinem per mortem deinde quomodo hoc tempus provenerit exponit : In multitudine.||
Numérotation du verset  68,XVII 
In multitudine misericordie tue 
interl.| interl.| hoc tempus beneplaciti provenit||
interl.| interl.| contra multitudinem iniquitatis nostre||
interl.| interl.| ideo||
exaudi me \
interl.| interl.| perfice in resurrectione||
in veritate salutis tue13 
interl.| interl.| CASSIODORUS. ut des salutem in resurrectione||
interl.| interl.| sicut per prophetas promisisti||
marg.| marg.| IN VERITATE. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Premisit de misericordia nunc subiungit de veritate quia universe vie misericordia et veritas misericordia dimittendo peccata veritas reddendo promissa.||

13  tue2 ΩM Ω] mee P10489
Numérotation du verset  68,15 XVIII
Eripe me 
interl.| interl.| Christus ex infirmitate membrorum loquitur||
interl.| interl.| in hoc audi||
de luto 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. cui supra dixit se infixum corpore||
ut non infigar \
interl.| interl.| non teneatur anima et si tenetur corpus||
interl.| interl.| vel inheream||
marg.| marg.| UT NON  INFIGAR. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Mente. Supra dixit infixum corpore dicitur hoc ex infirmitate membrorum de luto id est lutosis desideriis.||
libera me14   
interl.| interl.| exponit||
interl.| interl.| in resurrectione||

14  libera me Ps-R Ps-G (plerique codd. edd.) ΩM ΩP ΩX ω 1 P10489] liberer Ps-γ Ps-G (C I) LXX, liberar Ps-G (R*), libera Ps-G (R²)
ab his qui oderunt me
interl.| interl.| hi sunt lutum||
et de profundis15  * aquarum.16   
DE PROFUNDO AQUARUM. CASSIODORUS. Iudei malignitate consilii profundi sunt seditionibus turbulenti.||
15  profundis Ps-δ Ps-G ΩP D30] profundo Ps-R Rusch 16  <divisio.> infigar me\ ΩP
Numérotation du verset  68,16 XIX
Non me demergat 
interl.| interl.| secundum spiritum supra mersus secundum carnem||
interl.| interl.| irrecuperabiliter||
tempestas aque+
interl.| interl.| impetus Iudeorum||
interl.| interl.| ut eam in profundum limi||
neque 
interl.| interl.| infernus||
interl.| interl.| sic ut urgeat||
absorbeat me profundum \ neque urgeat super me puteus os suum. 17 
interl.| interl.| profunditas iniquitatis humane||
interl.| interl.| infernus id est non sic absorbeat ut urgeat||
marg.| marg.| PROFUNDUM. CASSIODORUS. Peccatorum quod deglutit animas unde peccator cum venerit in profundum peccatorum contem hec pericula membris ieus imminent.||
marg.| marg.| NE URGEAT. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Et si cecidisti non claudit super te puteus os suum si non claudis tu os tuum sed confitere et dic de profundis clamavi ad Dominum et evades. Claudit super illum qui in profundo contemnit a quo mortuo velut qui non sit perit confessio.||

17  <divisio.> aque+ profundum\ ω 1 ] aque \… profundum ΩM ; aque ’… profundum (finis linee) ΩX aque profundum\ ΩP
Numérotation du verset  68,17 XX
Exaudi me Domine 
marg.| marg.| EXAUDI ME. CASSIODORUS. Periculis hominum expositis voce eorum precatur exaudi me Domine quia benigna misericordia non quia merui.||
quoniam 
interl.| interl.| hec est causa audiendi||
benigna 
interl.| interl.| vel suavis||
interl.| interl.| non quia merui||
interl.| interl.| suavis est misericordia tribulato ut panis esurienti||
marg.| marg.| BENIGNA. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Suavis est tribulato misericordia ut panis esurienti.||
marg.| marg.| Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Venit tribulatio differt Deus subvenire ut moveat desiderium et fit dulce auxilium quod cum fit iam non est quo differat.||
est misericordia tua \ secundum multitudinem miserationum tuarum 
interl.| interl.| quibus peccata licet numerosa cedunt||
interl.| interl.| non peccatorum meorum||
respice in18  me.
interl.| interl.| CASSIODORUS. non in peccata||

18  in D30 ΩM ΩX ω 1 P10489 Rusch] om. Ps-G
Numérotation du verset  68,18 XXI
Et 
interl.| interl.| loquitur totus Christus||
interl.| interl.| CASSIODORUS. a puritate||

19  auferas] avertas Ps-G D30
tuo \
interl.| interl.| Christo de quo : ecce puer meus quem elegi||
marg.| marg.| A PUERO. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Quolibet sancto parvo non superbo a quo superbiam tollit disciplina tribulationis.||
quoniam tribulor 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. precessit afflictio mea sequatur misericordia tua||
velociter 
interl.| interl.| non est quo differas quoniam||
exaudi me. 
Numérotation du verset  68,19 XXII
Intende anime mee 
interl.| interl.| hoc ad occultam pertinet liberationem||
et libera eam \
interl.| interl.| quod id est quam liberationem tu scis||
propter inimicos meos eripe me. 20 
marg.| marg.| PROPTER  INIMICOS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Ut confundantur liberatione mea. Vel ut convertantur quod si neutrum numquid non est liberandus sed est quedam liberatio occulta que propter sanctos fit ut septem fratres qui igne consumpti sunt cum matre hortante eos ne contra leges Dei hominibus consentirent. Est et alia liberatio manifesta propter inimicos vel puniendos vel etiam liberandos ut tres pueri de igne liberati sunt etiam corpore unde ipse Nabuchodonosor conversus Deum predicat.||
marg.| marg.| Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Propter inimicos. Hoc ad apertam ut caro resurgat et ascendens Spiritum mittat unde inimici conversi sunt quibus non proderit si solam animam liberaveris.||

20  <divisdio.> mee… eam \ D30 ω 1 ΩP] mee \… eam Ω; mee ’… eam \ ΩX
Numérotation du verset  68,20 XXIII
Tu scis improperium meum 
interl.| interl.| verbis ut cum dicerent blasphemavit||
marg.| marg.| TU SCIS  IMPROPERIUM. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Quia quare sint ista mihi tu nosti illi non norunt et quia ipsi in conspectu tuo sunt ista nescientes non poterunt confundi vel corrigi nisi manifeste eruas. Et ideo ait propter inimicos.||
marg.| marg.| Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Tu scis improperium vel opprobrium etc. Opprobrium quod obiicit inimicus. Confusio est que mordet conscientiam. Verecundia quando et frons pro falsis erubescit hec omnia in corpore Christi. Obiicitur christianis nomen Christi. Fortibus ut Paulo gloria est. Qui dixit mihi autem absit gloriari nisi in cruce etc. Et alibi non enim erubesco evangelium. His ergo opprobrium tantum poterat obiici sed nec confusio sane menti nec verecundia fronti. Sed cum obiicitur quibusdam quod Christum occiderunt compuncti sunt mala conscientia et salubriter confusi ut possint dicere tu cognovisti confusionem. Quidam vero credunt sed confiteri erubescunt et hi commendantur Deo non ut sic eos relinquat sed adiuvando perficiat.||
et21  confusionem meam \ 22 
interl.| interl.| que ex improperio||
interl.| interl.| in passione||

21  et Ps-G D30 ΩM ΩX Rusch ] om. P10489 22  meam] om. Ps-G | <divisio.> meum… meam\ ΩM ΩP ω 1 ] meum ’... meam ’ ΩX
et reverentiam meam. 
interl.| interl.| vel verecundiam||
marg.| marg.| REVERENTIAM. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Alii ignominiam ut alapas flagella et quod Pilato tamquam reus traditus est hec non pro suo reatu sed pro nobis sustinuit ut in talibus nos instrueret.||
interl.| interl.| et||
Numérotation du verset  68,21 XXIV
In conspectu tuo 
interl.| interl.| hec mihi inferunt et hoc in tui presentia et hoc est||
marg.| marg.| IN CONSPECTU  TUO. CASSIODORUS. Invidiam excitat contra eos ut tantum scelus presente Deo committerent.||
sunt omnes qui tribulant me23   \ improperium24   
interl.| interl.| quod presciens vitare nollem||

23  tribulant me] tribulantes M* Q* ΦRGV Cor2 (anti. tribulantes me. Hec littera plus appropinquat hebreo qui habet angustiantes me vel angustiatores mei, et Ieronimo qui habet hostes mei quam littera illa que habet qui tribulant me)24  improperium Rusch] et praem. Ed1455
expectavit cor meum 
interl.| interl.| quia hec futura previdit et predixit et ad hoc venit||
marg.| marg.| COR  MEUM. Quia voluntate sustinuit secundum illud desiderio desideravi hoc Pascha manducare vobiscum.||
et miseriam. 
interl.| interl.| que magis est crucifigentium quam ipse miserans dixit ignosce# illis quia nesciunt quid faciunt
Numérotation du verset  68,XXV 
Et 
interl.| interl.| tunc||
sustinui 
interl.| interl.| sicut expectavi et predixi ita impletum est||
qui 
interl.| interl.| Hieronymus HIERONYMUS. de tanta multitudine persecutorum||
interl.| interl.| de persecutoribus sed leti scelus peregerunt||
simul contristaretur 
marg.| marg.| QUI  SIMUL  CONTRISTARETUR. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Contristati sunt discipuli et mulieres que super eum flebant sed non simul carnaliter enim contristabantur de vita mortali que erat mutanda morte cum deberent cum eo tristari de ceteris qui medicum occidebant quod nemo tunc fecit.||
et non fuit \ et25  qui consolaretur26   et non inveni. 27 
interl.| interl.| qui proficit consolatur medicum||

25  et Ps-G D30 ΩM ΩP] om. Ps-G (R M² G² Ψ B V) Δ ΩS ΩX P10489 | 26  consolaretur] + me Ps-G (V) | 27  contristaretur et non fuit \ qui consolaretur D30 ΩM ΩP ω 1 ] contristaretur ’ et non fuit qui consolaretur ’ ΩX |
Numérotation du verset  68,22 XXVI
Et
interl.| interl.| sed potius||
dederunt in escam meam28  fel \
interl.| interl.| in eucharistiam se dant fellicos Iudei||
marg.| marg.| ET DEDERUNT IN  ESCAM  MEAM  FEL. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Quod non inveni simul tristes et consolantes hoc fuit mihi  fel amarum propter merorem. Acetum id est acidum propter vetustatem eorum. Legitur in evangelio fel ei oblatum sed in potu non in esca. Mystice ergo dicitur id est super escam suavem quam cum discipulis acceperat que est esca unitatis Christi iniecerunt  fel quod adhuc hodie facit et gravius peccat contemptor sedentis in celo quam qui crucifixit ambulantem in terra. Dant bibendum amarum potum qui male vivendo scandalum faciunt Ecclesie ut heretici. Gustavit Dominus docens et nos gustare id est pati tales sed non bibit quia non possunt tales in corpus eius recipi. Mystice ergo hoc predicitur sicut et mystice factum est in passione.||
marg.| marg.|  CASSIODORUS. Et dederunt. Hec est consummatio passionis cum dixisset sitio fel cum aceto obtulerunt hoc facto mores suos amarissimos indicantes.||

28  escam meam ω 1 ΩP Rusch] esca mea Ps-G (Q W Φ RGV K) Cor2 (sic habet etiam Ieronimus) ΩM Ps-αδε Ps-Moz.
et in siti mea29   
interl.| interl.| qua desideravi fidem||

29  mea Ps-G D30 Rusch] meo ΩP
potaverunt me aceto. 
interl.| interl.| veteri acredine||
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. quia nisi vetustatem inveni||
Numérotation du verset  68,23 XXVII
Fiat mensa 
interl.| interl.| fel et acetum||
interl.| interl.| Scriptura||
marg.| marg.| FIAT  MENSA. C CASSIODORUS. Prophetia contra adversarios.||
marg.| marg.| Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Fiat mensa.  Mensa : Scriptura hanc Iudei habuerunt dum mandatum Dei coluerunt postquam a lege ieiuni sunt hec mensa coram ipsis gentibus data est ut gravius dolerent.||
eorum 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. que eis prolata||
coram ipsis
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. qualem laqueum mihi exhibuerunt dando mihi talem potum talis potus et laqueus sit illis||
interl.| interl.| reprehensionis||
marg.| marg.| IN LAQUEUM ut qui littera legis alios stringebant in ea obligati caderent. In retributionem quia illis ablata et gentibus data. Malorum fuit retributio dum nolentes in ea epulari ab ea sunt exclusi. In scandalum quia deserentes pacis auctorem rixas sibi et prava opera concitant.||
marg.| marg.| CORAM  IPSIS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Quia vident malum esse et tamen faciunt vivi descendentes in infernum unde etiam. Nisi Dominus esset in nobis for vivos deglu nos id est scientes se non debere consentite illis.||
et in retributiones 
interl.| interl.| quia sic tribuerunt||
interl.| interl.| angustiarum||
et in scandalum. 
interl.| interl.| CASSIODORUS. ipsi sibi sunt scandalum||
interl.| interl.| offendiculum||
Numérotation du verset  68,24 XXVIII
Obscurentur 
interl.| interl.| quia noluerunt intendere||
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. quasi quia sine causa non viderunt fiat eis non videre||
oculi eorum ne videant \
interl.| interl.| agnoscant verum solem||
marg.| marg.| OCULI. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Doctores qui pereunt.||
marg.| marg.| OBSCURENTUR. Id est lumen scientie perdant.||
et dorsum eorum 
interl.| interl.| hoc consequens de obscuratis oculis quia superna non vident de inferioribus #cogitarent||
interl.| interl.| rationem vel mentem||
marg.| marg.| ET DORSUM. Eorum id est minores. Cum enim lumen scientie perdunt qui pereunt ad portanda peccatorum onera et ad appetenda terrena inclinantur sequentes vel dorsum mens eorundem. Semper hoc de illis qui non penittent.||
semper incurva. 
Numérotation du verset  68,25 XXIX
Effunde 
interl.| interl.| preterea exterius puniendi hic et in futuro||
marg.| marg.| EFFUNDE. CASSIODORUS. Ut in morem fluminis sit copiosa.||
super eos 
interl.| interl.| ut obruat||
iram tuam \
interl.| interl.| vindictam tuam||
et furor ire tue 
interl.| interl.| quando illud evenit quod timetur||
comprehendat 
interl.| interl.| hic persequitur ibi comprehenditur||
eos. 
interl.| interl.| quasi fugientes||
marg.| marg.| COMPREHENDAT ut non liceat effugere.||
Numérotation du verset  68,26 XXX
Fiat habitatio 
interl.| interl.| CASSIODORUS. domus private||
marg.| marg.| FIAT  HABITATIO. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Hoc iam in manifestato sicut supra liberetio non solum occulta cum dixit intende anime sed et aperta secundum corpus cum dixit propter inimicos meos eripe. Ita hic calamitates predicit occultas de quibus ante obscurentur oculi in cecitate mentis eorum et apertas unde modo fiat habitatio eorum deserta ut factum est modo cum perdiderunt locum et #gentes in quo superbierunt contra Deum.||
eorum deserta \ et in tabernaculis eorum non sit qui 
interl.| interl.| de numero eorum||
inhabitet. 
marg.| marg.| IN TABERNACULIS CASSIODORUS. Templo et regio palatio ad hoc ponit inhabitare quod fit devote mentis affectu ad domos habitare quod fit corporea mansione.||
interl.| interl.| quare hoc eis||
Numérotation du verset  68,27 XXXI
Quoniam quem tu percussisti 
interl.| interl.| pro redemptione quasi quod Deus ad bonum illi exercent ad malum||
interl.| interl.| mortalitate que est pena humani generis||
marg.| marg.| TU PERCUSSISTI CASSIODORUS. Non sua culpa  percussisti passione ad salutem gentium hoc illi crudeli voto impleverunt.||
persecuti sunt \ et super dolorem 
interl.| interl.| penam||
interl.| interl.| id est super mortem quam intulerunt meis||
marg.| marg.| et super dolorem qui erat pro perditione eorum.||
vulnerum 
interl.| interl.| peccatorum pro membris||
eorum30 
interl.| interl.| vel meorum ||

30  eorum] meorum Ps-G D30
addiderunt. 
interl.| interl.| custodes||
interl.| interl.| persecutiones||
marg.| marg.| ADDIDERUNT. Inferre mortem. Vel  SUPER  DOLOREM vulnerum meorum id est que mihi infixerant lancea et clavis.||
marg.| marg.| ADDIDERUNT custodes sepulcri.||
Numérotation du verset  68,28 XXXII
Appone 
interl.| interl.| Hieronymus HIERONYMUS. predicit fieri sicut iustum est premittti a Deo||
interl.| interl.| et ideo||
iniquitatem 
interl.| interl.| vitium vitio vel iniquos filios iniquis patribus||
marg.| marg.| APPONE  INIQUITATEM. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Iniquitas eorum fuit ut hominem occiderunt et super hoc apposuit Deus ut Filium suum occiderent ut sicut servos premissos ita ipsum heredem.||
super iniquitatem eorum \ et non intrent 
interl.| interl.| viam vite||
in iustitiam tuam31 
interl.| interl.| in tuam relicta sua qua est ex lege||

31  iustitiam tuam D30 ΩM ΩX ω 1 P10489 Rusch] iustitia tua Ps-G ΩP
Numérotation du verset  68,29 XXXIII
Deleantur 
interl.| interl.| secundum spem eorum||
marg.| marg.| DELEANTUR. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Quia scriptos se putant id est constet etiam ipsis non ibi esse illos unde cadent a latere tuo mille et decem millia a dextris tuis id est multi scandalizabuntur ex eo numero qui se sperabant sessuros tecum et staturos ad dexteram.||
de libro 
interl.| interl.| liber est notitia Dei||
viventium \
interl.| interl.| veterum scilicet Abraham Isaac et Iacob||
marg.| marg.| LIBRO  VIVENTIUM. CASSIODORUS. Notitia Dei qua predestinavit ad vitam quos prescivit conformes fieri imagini Filii sui. Non sic tamen accipiendum est tamquam in hoc libro aliquem scribat Deus quem postea deleat sed secundum spem illorum qui scriptos se putant.||
et cum iustis 
interl.| interl.| secundum equitatem||
interl.| interl.| novis apostolis scilicet et aliis||
interl.| interl.| hoc negatur illis qui non sunt ut ait titulus commutati||

32  scribantur D30 Rusch Ps-G] scribentur ΩP
Numérotation du verset  68,30 XXXIV
Ego 
interl.| interl.| autem totus Christus loquitur||
sum pauper 
interl.| interl.| beati pauperes||
interl.| interl.| humilis||
marg.| marg.| EGO  SUM  PAUPER. CASSIODORUS. Hic dispensationem incarnationis et sanctitatem propositi exponit dicens quis finis passionis.||
et dolens \
interl.| interl.| beati qui lugent||
interl.| interl.| in passione||
marg.| marg.| ET DOLENS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Hoc secundum caput pro omnibus dolet unde dolores nostros ipse portavit quod nullus alius ideo dicit ego.||
salus tua Deus 
interl.| interl.| ex voce capitis||
suscepit me. 
interl.| interl.| in resurrectione||
interl.| interl.| ut iam non sim pauper vel dolens unde laudabo||
Numérotation du verset  68,31 XXXV
Laudabo nomen Dei 
interl.| interl.| in me et in membris||
interl.| interl.| quia et si omnis desunt Deus mecum||
cum cantico \
interl.| interl.| delectatione||
et33  magnificabo eum 
interl.| interl.| ad proximum||
interl.| interl.| hic et in futuro||

33  et Ps-R Ps-G (F² I U* G* V D) D30 ΩM Ω X P10489 ω 1 Ed1455 Rusch Ed1530 Clementina ] om. Ps-G Cor2 (grecus et anti. non interponunt et sed Ieronimus cum hebr.)
in laude. 
Numérotation du verset  68,32 XXXVI
Et 
interl.| interl.| hoc quod laudabo||
interl.| interl.| plus legalibus||
placebit Deo super vitulum 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. sacrificium laudis gratius erit quam sacrificium vituli||
marg.| marg.| ET PLACEBIT. CASSIODORUS. Laus puri cordis plus placet quam mactatio pecudum.||
novellum \
interl.| interl.| qui significat novam vitam||
marg.| marg.| VITULUM  NOVELLUM. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Pro peccatis offerabatur novellus vitulus qui significabat novitatem secuturam que defensionem habet in cornibus munimen pedum in ungulis per quas aspera seculi calcet producentem quia fidelis quotidie virtute Dei augetur.||
marg.| marg.| Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Vitulus ungulis terram excitat sic qui non contradicit sed tamen terrenum abiecte sapit ungulis excitandus est et super hunc vitulum placebit laudatio mea cum angelis ubi nec adversarius erit ventilandus nec piger de terra excitandus.||
cornua producentem 
interl.| interl.| quibus ventiletur qui contradicit hereticus||
et ungulas. 34 

34  <divisio.> Deo… novellum \ D30 ΩX ω 1 ] Deo \... novellum ΩM \
Numérotation du verset  68,33 XXXVII
Videant 
interl.| interl.| credant||
marg.| marg.| VIDEANT. CASSIODORUS. Quod oblatio iam est in mente non in rebus ubi pauper equatur diviti et o pauperes hoc tamen contuitu Dei facite querite Dominum. Vel ut videatis querite Deum escam mentis.||
pauperes 
interl.| interl.| ut saturari queant||
et letentur \
interl.| interl.| spe gaudeant||
querite 
interl.| interl.| vos inopes||
Deum 
interl.| interl.| esurite sitite quia ipse est panis vivus qui de celo descendit||
et vivet anima vestra. 35 
interl.| interl.| et si non corpus||
interl.| interl.| querite omnibus temporibus ita et vos audiet||

35  <divisio.> letentur\ Deum D30 ΩP] letentur\… Deum ’ ω 1, letentur ’… Deum ’ ΩM ; letentur ’… Deum ΩX
Numérotation du verset  68,34 XXXVIII
Quoniam exaudivit pauperes 
interl.| interl.| aliter non audiret||
Dominus \ et vinctos 
interl.| interl.| mortalitate vel peccatis vel suis legibus||
suos 
interl.| interl.| a se solvendos||
marg.| marg.| VINCTOS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Qui ultra necessaria querit compedes onerat sed sufficiat diei malitia sua.||
marg.| marg.| Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Vinctos. Mortalitate qua Dominus offendus servos compedivit sed inde clamantes audit.||
non despexit. 
Numérotation du verset  68,35 XXXIX
Laudent illum celi 
interl.| interl.| apostoli||
et terra \
interl.| interl.| Ecclesia Iudeorum||
mare 
interl.| interl.| gentes||
marg.| marg.| CELUM  TERRA  MARE. CASSIODORUS. Ad litteram id est celestia terrestria et natantia hec laudant dum ex eis laudatur creator.||
marg.| marg.|  CASSIODORUS. Divitie sunt pauperis videre creata et inde laudare creatorem.||
marg.| marg.| LAUDENT. CASSIODORUS. Quod prius simul nunc singillatim monet vel laudent celestia terrestria natantia et ut perfecte omnia concludat addit omnia que in eis sunt sic omnis creatura ad laudes invitatur.||
marg.| marg.|  HIERONYMUS. CASSIODORUS. Ac si diceret omne genu flectatur celestium terrestrium et infernorum.||
et omnia reptilia in eis. 
interl.| interl.| cum hec considerantur laudatur Deus sed est et aliud cur laudare debeant||
marg.| marg.| ET OMNIA  REPTILIA. CASSIODORUS. Omnes modi monstruosi in peccatis herentes terrenis.||
Numérotation du verset  68,36 XL
Quoniam Deus salvam faciet 
interl.| interl.| in eternum et si hic affligitur||
marg.| marg.| QUONIAM  DEUS  SALVAM. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. In spe fidelis populi finitur constructio Ecclesie unde omnis creatura laudare monetur.||
Sion \
interl.| interl.| Ecclesiam||
interl.| interl.| nunc||
et edificabuntur 
interl.| interl.| per orbem||
civitates 
interl.| interl.| Ecclesie||
Iude36 
interl.| interl.| per confessionem humilitatis||
interl.| interl.| Christi qui de Iuda||

36  Iude] Iudaeae Ps-G
Numérotation du verset  68,XLI 
Et 
interl.| interl.| pauperes||
inhabitabunt 
interl.| interl.| constanti mente||
ibi \
interl.| interl.| in ea Sion||
et hereditate 
interl.| interl.| CASSIODORUS. quando ad celestem Hierusalem pervenient||
acquirent eam. 
Numérotation du verset  68,37 XLII
Et 
interl.| interl.| qui||
semen servorum eius 
interl.| interl.| imitatores fidei vel boni actus||
possidebit37  * eam \
interl.| interl.| Hierusalem||

37  possidebit Ps-R (T² P Q R U X edd.) Ps-G (plerique codd. edd.) D30 Cor2 (Ieronimus) ΩM ΩP ΩX ω 1 P10489 Rusch] possidebunt Ps-R Ps-G (R I Q Φ RGV ) LXX ,possidebant marg.| Cor2 (secundum hebr. et anti. et grecum)
et qui diligunt nomen eius habitabunt in ea. 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Hi sunt semen non qui carne filii sunt quia et servi dilexerunt nomen eius||
marg.| marg.| ET QUI  DILIGUNT. CASSIODORUS. Quid per singula omnes qui diligunt nomen tuum habitabunt.||
marg.| marg.| Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Hi sunt semen servorum. Iste enim versus exponit precedentem.||




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria ( 68), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 16/09/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber26_5.xml&chapitre=26_5_68)