initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<26_5. Psalmi 68-79*>

Psalmus 73

Numérotation du verset  73,1 
Intellectus Asaph
interl.| interl.| scilicet quod venit veritas figuris ablatis et quod eterna non temporalia querenda sunt||
marg.| marg.| INTELLECTUS  ASAPH. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Synagoge que tantum de Iudeis vox secundum grana non paleas. Synagoge data est lex que quidem a Deo per Moysen. Per Christum gratia quia impletur per caritatem quod tunc videbatur. Veritas quia redditur quod promittebatur. In lege prophetis eadem precepta cum evangelio fere omnia. Moralia enim eadem sed non cerimonialia. Non tamen eadem sacramenta quia illa promittebant hec dant salutem. Nec eadem promissa quia ibi terrena primo animalibus hic eterna spiritalibus. Illa ergo ablata sunt non est enim unctio vel sacerdos vel propheta vel templum. Ubi veritas venit vastata sunt omnia pro quibus Christum occiderunt hoc plangit Asaph intelligens dicernensque terrena a celestibus vetus testimentum a novo ut scias quid ex his eligas.||
marg.| marg.| Primus psalmus lamentationis ; sequuntur alii duo Septuagesimus octavus et Centesimus tricesimus sextus. Hoc genus dictionis plenum caritate docet « flere cum flentibus » ampliore misericordia. Plorat iste in prosperis Hierusalem nondum eversa necdum visa captivitate sicut post {Erfurt, f. 274ra ; facsim., p. 457a} [Rusch, f.  274ra ] flevit Ieremias captivitate peracta. Ideo subversio captivitatis deplorat prescribitur ut duritia Iudeorum vel calamitatibus terreretur vel molliretur.||
marg.| marg.|  CASSIODORUS. Monet relictis figuris transire ad veritatem.||

a Rm. 12, 15.

1 Codd. : ΩP ω 1 ω² To77 Bari1 Bari3 Pisa Rusch| Intellectus Asaph] In finem pro Idithun psalmus Asaph Cava Amiatinus,+ Vox Ecclesie de Iudeis D30
Numérotation du verset  73,I 
interl.| interl.| quia venit veritas figuris ablatis||
interl.| interl.| non reprehendit sed querit quare||
interl.| interl.| quasi cur nisi quia pastorem non agnovimus||
marg.| marg.| UT QUID  DEUS. CASSIODORUS. Describens eversionem Hierusalem irreparabilem querit causam quare admirans et conquerens et precatur pro repulso populo et ultionem in destructores que quidem eis utilis est et iam facta est.||
repulisti in finem \
interl.| interl.| ex toto||
interl.| interl.| usque in finem seculi vel in Christum qui est finis||
marg.| marg.| REPULISTI  NOS. CASSIODORUS. Quasi alienos a tua defensione.||
marg.| marg.| IN FINEM. Nec templo parcitur. Interitum et captivitatem significat que a Tito et Vespasiano.||

repulisti] + nos Rusch tantum cum Ps-R ; cf. glosa marginalis.
iratus est 
interl.| interl.| ira furor. Ex hac geminatione gravissima ostenditur ira.||
furor tuus 
interl.| interl.| vel animus||
super oves pascue tue. 
interl.| interl.| vel gregis||
marg.| marg.| OVES. Nominat ut pii pastoris misericordiam commoveat.||
marg.| marg.| TUE in eos temperantius vindicamus quos aliquando fuisse nostros meminimus.||
Numérotation du verset  73,2 II
Memor esto 
interl.| interl.| CASSIODORUS. Prestita beneficia numerat ut post iudex invitetur ad consueta beneficia et plus sua beneficia in eis quam eorum errata attendat.||
congregationis tue \
interl.| interl.| grece : synagoga, latine : congregatio populi||
quam possedisti 
interl.| interl.| hic est populus Israel quem possedit, non gentes||
marg.| marg.| POSSEDISTI. CASSIODORUS. Vel creasti et si omnes creat et disponit Iudeos tamen specialiter quibus legem et prophetas dedit.||
ab initio.
interl.| interl.| illius populi id est a patriarchis||
Numérotation du verset  73,III 
Redemisti
marg.| marg.| REDEMISTI. Hieronymus HIERONYMUS. Te pretio id est per te pretium.||
interl.| interl.| a pharaone et Egypto||
interl.| interl.| quia||
interl.| interl.| memor esto et debes||
virgam 
interl.| interl.| vel sceptrum id est regnum hereditarium||
hereditatis tue \
marg.| marg.| VIRGAM  HEREDITATIS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Ipsa congregatio virga hereditatis dicitur quam volens possidere virgam Moysi in serpentem vertit sed apprehensa cauda rediit in virgam.||
marg.| marg.| Hieronymus HIERONYMUS. Mystice : Quia mors suasu serpentis intravit in mundum, virga in serpente, Christus in morte. Unde et qui intuebatur serpentem id est Christum mortuum credit sanatur a serpentibus id est a morte eterna. Expavit Moyses et fugit sic apostoli moriente Christo. Retenta cauda id est posterioribus fit virga quia primo occisus postea surrexit. Cauda etiam est finis seculi in quo redimus ad manum Dei et stabilimur qui per mortem quasi per serpentem fluximus.||
mons Sion in quo habitasti in eo. 
interl.| interl.| id est que hereditas vel virga vel congregatio est||
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Ubi populus templum sacrificia et omnia Christum promittentia et ideo non debebant tunc deseri||
marg.| marg.| MONS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Eminentia Sion speculatio est in quo in quare habitasti. Vel vacat in eo.||
marg.| marg.| Hieronymus HIERONYMUS. Montem vel montis Sion sive in eo. Hucusque veteris testamenti facta que sequitur veritas promissa per Sion Hierusalem signat in qua presentia Christi habitavit et ideo ne daret eam vastitati supplicat||
marg.| marg.| Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. sed quia hec et de gentibus exprimit de quibus dicat. Mons Sion id est non de gentibus. Vel montem Sion istum quem inhabitasti in ipso leva manum tuam in superbias eorum a quibus eversa est Hierusalem id est a regibus gentium in finem quia et ipsi Christum iam noverunt.||
Numérotation du verset  73,3 IV
Leva 
interl.| interl.| etiam||
marg.| marg.| LEVA. CASSIODORUS. Potentiam ut superbiam eorum vertas ad humilitatem ducens eos in finem id est Christum quod et impletum est quia Rome Christiana religio effloruit. Leva quia ex multum superstitiosa facta est sanctissima.||
manus tuas 
interl.| interl.| potentiam tuam||

tuas] meas P10525
in superbias eorum 
interl.| interl.| regum gentium||
interl.| interl.| a quibus eversa est Hierusalem||
in finem \
interl.| interl.| Christum quomodo et nos||
interl.| interl.| ducens eos||
quanta
interl.| interl.| eversionis historiam breviter commemorat quasi ideo leva quia inimicus idolatra malignatus etc.||
malignatus est 
interl.| interl.| maligne operatus est||
marg.| marg.| QUANTA  MALIGNATUS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Sacerdotes et ministeria templi preda fuerunt. Tota gens vel occisa vel captivata. Inimicus Romanus exercitus ad hoc per prolepsim premisit eorum.||
inimicus 
interl.| interl.| idolatra||

inimicus Ps-G D30 ω² Rusch] inimicis ΩS
in sancto. 
interl.| interl.| templo sacerdotio et ceteris sacramentis quod permisit Deus quia iam nihil presignabant cum res esset||
Numérotation du verset  73,4 V
Et gloriati sunt qui oderunt te \
interl.| interl.| servi demonum||
marg.| marg.| GLORIATI. AUGUSTINUS. CASSIODORUS. De victoria sua. Ecce quod non bono zelo fecerunt. Gloriati cum scelus soleat sequi penitudo hi ad gloriam vertunt qui te oderunt servi demonum qui nullatenus sunt tolerandi.||
in medio 
interl.| interl.| tunc eversa est Hierusalem quando sollemnitas agebatur paschalis in qua crucifixerunt Dominum||
marg.| marg.| IN MEDIO. Non in extremo loco sed in medio atrio alia littera sacrilegia commiserunt.||
marg.| marg.| IN SANCTO. CASSIODORUS. In sanctuario per contemptum sancti templi ubi deitas videtur despici in presumptores concitat invidiam.||
sollemnitatis tue. 
interl.| interl.| vel atrio tuo||
Numérotation du verset  73,VI 
Posuerunt 
interl.| interl.| signa vexilla romana vel statuas quas prius in templo posuerunt||
signa sua signa \
interl.| interl.| vel trophea||
marg.| marg.| SIGNA. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Aquilas quibus in prelio vel statuas monumenta victorie super portas. Signa sua manifesta cum dolore iterat signa ut ad celerem vincitam provocet iudicem ostendens quod suis viribus darent unde et subdit.||

sua Bari3 etc. ] tua Bari1
Numérotation du verset  73,5 
et 
interl.| interl.| et non respexerunt||
non cognoverunt
interl.| interl.| quod a Deo esse hoc||
marg.| marg.| ET NON  COGNOVERUNT scilicet quod Dei dispositione hoc fieret.||
interl.| interl.| vel in egressu desuper||
interl.| interl.| terre vel in aliquo excelso loco||
marg.| marg.| SICUT IN  EXITU. Ita in templo posuerunt signa sicut solent statue principum in exitu id est in portis vel in via et in plateis poni et hoc super summum id est per edita loca.||
marg.| marg.| IN EXITU. CASSIODORUS. Vel sicut in egressu de super id est non cognoverunt quod hec licentia a Deo egrederetur.||

in exitu Ps-G ω² Rusch ] in exitum Cor2 (anti.), exitus Cor2 (vel)
super summum.

summum] sompnum ΩP Bari1 Bari3
Numérotation du verset  73,VII 
Quasi in silva lignorum 
interl.| interl.| sine aliquo respectu et reverentia||
marg.| marg.| QUASI IN  SILVA. CASSIODORUS. Antequam construeretur prophetat eversionem templi.||
securibus 
Numérotation du verset  73,6 
exciderunt 
interl.| interl.| comminuerunt||
ianuas 
interl.| interl.| in quibus ornandis olim cura fuit||
eius 
interl.| interl.| templi||
in idipsum \
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. conspirati constanter||
in securi et ascia 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. vel in #dolabro vel fractorio||
marg.| marg.| IN SECURI ET  ASCIA. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Securis cedit trabes ascia minutius persequitur per hoc ergo et magnas res et minimas dicit deiectas ut civitas funditus sit devastata prius incisa post ignis omnia voravit.||
deiecerunt eam. 
interl.| interl.| civitatem||
Numérotation du verset  73,7 VIII
Incenderunt 
interl.| interl.| quod non poterat excidi||
igni sanctuarium tuum 
interl.| interl.| non modo domos privatas||
in terra \
interl.| interl.| quia illud quod in celo non potuerunt unde magis esset cuique laborandum de illo||
marg.| marg.| IN TERRA. Usque ad terram deiecerunt culmina ad laudem Dei erecta. Auget scelus ut atrocius vindicetur.||
marg.| marg.|  CASSIODORUS. Vel potest totum legi ex persona desperantium Iudeorum ab illo loco dixerunt in corde suo predicta utique mala misericordiam iudicis poterant movere nisi esset obstinata in Iudeis superbia. Irascentes enim visa eversione furiose dixerunt abiiciamus legem Dei que nos non liberavit quia etiam signa que fiebant patribus non modo videmus quasi post reatum his debetur quod illis devotis factum. Adhuc verba desperantium Iudeorum iam non est propheta quem consulamus ut olim fiebat in adversitatibus cum enim post Christum eos non haberent dixerunt se derelictos hec dixit ne videretur inclementia quod Asaph pro eis non est auditus quia merito sustinent qui inter hec non penitent.||
marg.| marg.| Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. hec dixerunt sed usquequo pateris opprobria Iudeorum non hoc dicit ut eos velit perdi sed commutari. In finem mundi vesperam scilicet quando Iudei convertentur.||

<divisio.> tuum in terra\ D30 P10525] tuum\ in terra Δ To77 Bari1 Bari3 Pisa
polluerunt tabernaculum 
interl.| interl.| quod Salomon fecit nomini Domini||
nominis tui. 
interl.| interl.| ideo hec omnia quia||
Numérotation du verset  73,8 IX
Dixerunt 
interl.| interl.| Romani||
in corde suo cognatio eorum simul \
interl.| interl.| non pauci||
interl.| interl.| omnes simul||
quiescere 
interl.| interl.| quid||
interl.| interl.| istud||
faciamus 
interl.| interl.| ne sit in terra gloria nominis Dei||
omnes dies festos Dei a terra.
interl.| interl.| hoc ex persona huius Asaph interpositum est. Non enim idolis servientes Deum appellaverunt cuius templum evertebant||
Numérotation du verset  73,9 X
Signa nostra 
interl.| interl.| merito hec quia vel et cum hec omnia preterea||
interl.| interl.| predicta mala sunt ei disciplina. In his hoc Asaph intelligit quod eversa sunt omnia signa quia res venit quasi his omnibus eversis cessant signa||
non vidimus +
interl.| interl.| quia||

<divisio.> vidimus + D30 Δ To77 Pisa] vidimus ΩP P10525 Bari1 Bari3
iam non est propheta \
interl.| interl.| ut olim in aliis captivitatibus qui prediceret liberationem||
marg.|
et nos non cognoscet 
interl.| interl.| Deus||
amplius. 
interl.| interl.| non reducet a malis||
marg.| marg.| AMPLIUS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Vel non cognoscet adhuc donec scilicet Iudeus agnoscat.||
Numérotation du verset  73,10 XI
Usquequo 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Clamat Asaph ut derelictus eger qui maluit medicum cedere quam curari||
interl.| interl.| hec mala nobis sed||
interl.| interl.| o||
Deus improperabit inimicus10   \
interl.| interl.| gentilis populus||
marg.| marg.| USQUEQUO  IMPROPERABIT  INIMICUS. Et quasi subito cognoverit usquequo supposuit irritat adversarius. Quasi diceret tamdiu improperabit quamdiu adversarius id est Iudeus irritat nomen tuum.||

10  improperabit P10525] improparabit Bari1 Bari3
irritat 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. quasi tu ut iratus corripis Iudeos per gentes quamdiu Iudeus te irritat ut sic ignoscas in finem usque ducendo id est Christum vel usque in finem seculi quousque apprehensa cauda redeatur ad regnum salvatis reliquiis||
adversarius nomen tuum in finem. 
interl.| interl.| usquequo||
Numérotation du verset  73,11 XII
Ut quid avertis 
interl.| interl.| alienas populum tuum a te ut foris immundus remaneat et non #revocat in finem ut salvatorem agnoscat||
marg.| marg.| UT QUID  AVERTIS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Post signum virge additum est signum manus Moysi hic est populus Dei qui foras ab eo missus immundus est sed revocatus redittur suum colorem dicit ergo quousque non revocas manum ut agnoscat salvatorem.||
marg.| marg.| {Erfurt, f. 274va ; facsim., p. 548a} [Rusch, f.  274va ] MANUM ET  DEXTERAM. Id est Iudeos.||
interl.| interl.| non sic quasi relicti a Deo clamamus||
de medio sinu 
interl.| interl.| atrio||
tuo in finem.11   

11  Ut quid.. finem] om. Pisa
Numérotation du verset  73,12 XIII
Deus autem rex noster ante secula12   \ 
interl.| interl.| qui non est temporalis||
interl.| interl.| in principio erat Verbum||
marg.| marg.| DEUS  AUTEM  REX  NOSTER. CASSIODORUS. Destructis signis ostendit rem ipsam scilicet in adventu Christi salutem ubique factam.||
marg.| marg.| Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Deus autem. Dicit Asaph intelligens nos ita clamamus sine intellectu iam non est propheta etc. hic autemDeus noster operatus est in medio terre et ego remansi desertus salutem hanc scilicet ut discerent homines non terrena sed eterna querere. Ecce cecitas contigit in Israel ut plenitudo gentium #m et sic Israel salvus fieret si ergo non precessit saltem sequatur.||

12  secula Ps-G (plerique codd. edd.) D30 Rusch cum Ps-R ] seculum Ps-G (R F C I M W)
operatus est 
interl.| interl.| et nos Iudei dormimus vel tandem ad intellectum redeamus||
salutem13   
interl.| interl.| incarnationem||

13  salutem Ps-G (plerique codd. edd.) D30 Δ Cor2 (grecus, sed aliis standum) Rusch cum Ps-R] salutes Ps-G (R F C I ΦRGV G K) Cor2 ( Ieronymus et hebr. et anti. habent salutes id est Iessuhoth )
in medio terre. 
interl.| interl.| Hierusalem||
marg.| marg.| IN MEDIO  TERRE. CASSIODORUS. Homo factus Hierusalem dicitur esse in medio.||
interl.| interl.| quam salutem exponit eversa est illa terrena nostra salus. Sed||
Numérotation du verset  73,13 XIV
Tu confirmasti 
interl.| interl.| tibi||
marg.| marg.| TU CONFIRMASTI. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Lapsus maris Rubri firmavit ut esset iter siccum. Cuius mysterium subdit quod in aquis baptismi capita immundorum spirituum annihilavit.||
in virtute tua 
interl.| interl.| potentia||
mare \
interl.| interl.| gentes que Iudeam in medio cingebant||
contribulasti capita draconum 
interl.| interl.| superbias demoniorum||
in aquis. 
interl.| interl.| baptismi||
Numérotation du verset  73,14 XV
Tu 
interl.| interl.| etiam||
confregisti14  capita 
interl.| interl.| vel caput id est initium peccati quod est superbia quod observat mulier Ecclesia vel sensualitas||
interl.| interl.| potens Leviathan||

14  confregisti] fregisti ΩM
draconis \
interl.| interl.| principis demoniorum||
dedisti eum 
interl.| interl.| diabolum||
escam
interl.| interl.| ut manerent fidem et sapientiam||
populis Ethiopum. 
interl.| interl.| omnium gentium que prius nigre erant peccatis sed post candore virtutum sunt dealbate quibus diabolus est esca consumptionis||
marg.| marg.| ESCAM. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Christus est esca qua nos consummamur diabolus quam consumimus. Istud est caput vituli conflatilis quod Moyses misit in ignem ut prius confunderetur forma ipsa deinde minutatim comminuit ut paulatim consumeretur postremum misit in aquam dedit populo bibere. Quod adoratores diaboli corpus eius erant ut christiani corpus Christi. Sed Israelite id est apostoli qui de illo populo corpus diaboli mactant evertendo mala et manducant in bonis edificando quod est comminuere et bibere sic diabolus amissis membris consummitur. Idem significatur cum draco Moysi dracones magorum absorbuit. Sic et modo gentes corpus diaboli devorant qui credunt. Vel ipsum mordent reprehendendo accusando.||
marg.| marg.|  CASSIODORUS. Vel dum temptat esca est quia inde proficitur.||
marg.| marg.| Vel POPULIS  ETHIOPUM. Hieronymus HIERONYMUS. Nolentibus converti dedisti eum escam in quo delectentur.||
Numérotation du verset  73,15 XVI
Tu
interl.| interl.| etiam||
dirupisti 
interl.| interl.| aperuisti||
fontes 
interl.| interl.| predicatores bonos||
et torrentes15   \ tu siccasti16  fluvios 
interl.| interl.| omnes doctrinas gentium magnorum Iudeorum presumentium||
marg.| marg.| FONTES ET  TORRENTES. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. In aliis fit verbum fons aque scilicet in vitam eternam. In aliis torrens qui est aqua currens sed estate siccatur hi sunt qui accepto verbo predicant currunt sed temptationibus cedunt tamen utrique rigatur terra a Deo. Vel torrens improprie pro fluvio et notat abundantiam predicationis.||
marg.| marg.|  CASSIODORUS. Vel totum de malis fontes quorum mala iugiter influebant. Torrentes qui subito et rapide peccant hos Deus dirupit et siccat. Filii Ethan inundationes et consilia diaboli.||

15  torrentes] terrentes P10525 16  fontes... siccasti] om. Bari1 | fontes Ps-G (plerique codd. edd.) Rusch cum Ps-R] fontem Ps-G
Ethan17 
interl.| interl.| fortis qui de se presumit||

17  Ethan Ps-G (plerique codd., edd.) Δ Rusch] Etham Ps-G D30 ΩP Pisa
Numérotation du verset  73,16 XVII
Tuus est dies 
interl.| interl.| spiritalis||
marg.| marg.| TUUS  EST  DIES. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Diem illustrat sol incommutabilis sapientie. Nocte consolatur luna id est carnis manifestatio Verbum caro factum est et habitabit in nobis. Et item nox nocti indicat scientiam.||
et tua est nox \
interl.| interl.| non potui vobis loqui quasi spiritalibus sed quasi carnalibus||
tu fabricatus es auroram et solem. 
interl.| interl.| sapientes qui permanent||
marg.| marg.| AURORAM. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Vel lunam id est carnalem qui ut luna mutatur qui tamen non deserendus. Vel auroram et solem id est initium et profectum sapientei incipientes et perfectos.||
Numérotation du verset  73,17 XVIII
Tu fecisti 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. gratia tua salvi facti sumus in operibus bonis||
interl.| interl.| unusquisque proprium donum habet||
marg.| marg.| TU FECISTI. CASSIODORUS. Vel omnia historialiter ab hoc loco. Tuus est dies.||
omnes terminos terre \ estatem 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. serventes spiritu||
marg.| marg.| TERMINOS. CASSIODORUS. Apostoli et prophete ut termini fines distinguunt ita hi fidei iura custodiunt vel omnia historice.||
et ver 
interl.| interl.| novellos in fide temperatos mansuetudine||
tu plasmasti ea.18   
interl.| interl.| et quia hoc fecisti||

18  ea] eam Ps-G (F I M* Q² ΦRG cum Ps-δ) Cor2 F , eos Cor2 (hebr. habet eos scilicet terminos sed quia proprie ratione terre que est materia plasmatcionis hoc dicitur. Positum est ibi eam id est terram sed quia Ieronimus expresse habet estatem et hyemem tu plasmasti, secundum grecum habent moderni tu plasmasti ea et quod dicitur plasmasti accipitur translative)
Numérotation du verset  73,18 XIX
Memor esto huius 
interl.| interl.| cuius||
interl.| interl.| operis tui||
marg.| marg.| HUIUS. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Alii  huius creature tue cuius ?||
marg.| marg.| MEMOR  ESTO. CASSIODORUS. Iam quod ubique fit precatur Iudeis per numerata beneficia pium iudicem provocat. Quasi  memor esto huius creature tue.||
inimicus19   
interl.| interl.| ecce||
interl.| interl.| Iudeus||
marg.| marg.| INIMICUS. CASSIODORUS. Asaph intellectu dolet pristinam cecitatem et sic pro Iudeis orat ut eorum confiteantur errata. Hoc orat quod scit futurum erant enim inter Iudeos vasa misericordie.||

19  inimicus ω 1 cett.] inimicos ω²
improperabit20   
interl.| interl.| verbis||

20  improperabit Ps-α Ps-ζ Ps-G (ΦRGV G* ΨB ) Bari3 To77 Rusch] improperavit Ps-R Ps-G D30 ΩP Δ Pisa Bari1
Domino21   \ 
interl.| interl.| gens sua Christo dicens. Non novimus unde sit Samaritanus est etc. manet tamen radix gentis||

21  Domino Ps-G (plerique codd. edd.) D30 Rusch cum Ps-R] Dominum Ps-G
et populus insipiens 
interl.| interl.| factis||
interl.| interl.| et tunc Asaph sine intellectu erat||
incitavit 
interl.| interl.| scilicet exacerbavit||
nomen tuum. 
Numérotation du verset  73,19 XX
Ne tradas 
interl.| interl.| sed ego qui intelligo precor : Ne tradas ||
bestiis 
interl.| interl.| diabolo et angelis eius||
interl.| interl.| qui penitentes confitentur peccata||

22  animas confitentes Ps-G (Q* ΨB V D) D30 ΩSM* Rusch Clementina cum Ps-R] animam confitentem Ps-γ Ps-moz c Ps-R (A S D) Ps-G Cor2 (hebr. et anti. et Ieronymus habent animam in singulari ; grecus similiter habet animam) Δ To77, animas confitentium Ps-α Ps-moz x Ps-med. 
et* animas pauperum tuorum 23 
interl.| interl.| ideo pauperes quia prius divites statuentes iustitiam suam modo non audent oculos ad celum levare||

23  et Ps-G (V D²) D30 P10525 Ω ω 1 To77 Pisa Ed1455 Ed1530 Clementina] om. Rusch Ps-G Cor2 ( nec grecus nec anti. vel Ieronymus et coniunctionem ponunt inter tibi et animas. P er cantum autem facta est mutatio ) ω²
ne obliviscaris24   
interl.| interl.| ducere||
interl.| interl.| potius : beneficia Christi da||

24  obliviscaris] oblivisceris Bari1*
in finem. 
interl.| interl.| Christum||
Numérotation du verset  73,20 XXI
Respice in testamentum tuum \
interl.| interl.| non vetus de terrenis sed tuum quod promisisti regnum celorum||
marg.| marg.| RESPICE. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Reliquie salve fient quia multi qui tendunt ad terram obscurati sunt et repleti terra.||
marg.| marg.|  CASSIODORUS. RESPICE. Imple que promisisti ut testamentum novum quod est de eternis constituas. Meminit promissionis quia merita deficiunt. Item ideo quia repleti sunt iniquitatibus, unde sequitur obscuritas quia lumen sapientie perdunt repleti iniquitatibus quia obscurati sunt domus terre terrena habitatione, id est ceci amore terrenitatis.||
quia25  repleti sunt 
interl.| interl.| terra||

25  quia] qui To77
qui obscurati sunt 
interl.| interl.| pulvis intravit oculos eorum||
interl.| interl.| quia corda habent iniqua||
terre domibus 
interl.| interl.| domus corda ubi libenter habitant de quibus dicitur beati mundo corde||
iniquitatum.26   
interl.| interl.| ideo||

26  <divisio.> tuum\... repleti sunt] tuum... sunt\ Bari1
Numérotation du verset  73,21 XXII
Ne avertatur 
interl.| interl.| quia promisisti||
humilis 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. illos confundit superbia qui terrena amant||
interl.| interl.| eradicata superbia||
marg.| marg.| NE AVERTATUR  HUMILIS. CASSIODORUS. Gratus pro odioso ponitur ut dilectio devoti temperet odium contumacis.||
factus confusus \ pauper 
interl.| interl.| et si non avertitur||
interl.| interl.| spiritu humilis||
marg.| marg.| CONFUSUS. CASSIODORUS. Confundi non est humilis sed superbi qui non Deo sed sibi attribuit.||
et inops 
interl.| interl.| non turgidi de suis temporalibus vel sua iustitia||
interl.| interl.| non alii||
laudabunt nomen tuum. 
interl.| interl.| confitendo peccata querendo eterna||
Numérotation du verset  73,22 XXIII
Exsurge Deus 
interl.| interl.| ne avertatur||
interl.| interl.| ad confortandum||
interl.| interl.| quia desertus videor quia nondum accepi quod promisisti que invisibilia nihil putantur||
marg.| marg.| EXSURGE CASSIODORUS. Iam excutit Asaph intelligens terrena promissa veteris testamenti.||
iudica causam tuam27   \
interl.| interl.| quam illi defendunt||
marg.| marg.| CAUSAM  TUAM. CASSIODORUS. Dicunt enim ubi est Deus tuus contemptus est a Iudeis ambulans in terra et a falsis christianis sedens in celo. Iudica ergo non fallatur spes mea qui credidi quod non vidi.||
marg.| marg.|  CASSIODORUS. Causam tuam. Post omnia facit causam iudicis cui negotii sui qualitas intimatur. Causam tuam contra illos qui obmurmurant ut manista veritate predicent quod stulte abnuebant. Memor esto tuis dans coronam hostibus penam.||

27  tuam Bari3 Pisa etc.] meam P10525 (in ras.?) Bari1
memor esto improperiorum tuorum
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. et adhuc insultatur Christo||
interl.| interl.| scilicet||
eorum28  * que ab29  insipiente30  sunt tota die. 
interl.| interl.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Non deerunt insultantes usque ad finem seculi||
marg.| marg.| TOTA  DIE. Augustinus Hipponensis AUGUSTINUS. Ideo dicit ut ipsa continuatio mansuetudinem patientis iudicis incitaret.||
interl.| interl.| et||

28  eorum Ps-R Ps-G D30 Δ P10525 Bari3] om. Ps-α Ps-γ Ps-moz c Ps-med Ps-R (V) Φ (÷) ΩM Bari1 To77 Rusch | 29  que ab Ps-G (plerique codd. edd.) D30 Δ To77 Rusch] qui ab Ps-R Ps-G (R F C M* ΦRG G*) Ed1455 | 30  insipiente Ps-α Ps-γ Ps-R Ps-G D30 Δ To77 ] insipientibus Rusch cum Ps-α, insipientes Pisa Ps-med Ps-moz cx (que ab insipiente sunt D30, qui ab insipiente sunt Ps-G, qui ab insipiente sunt Ps-R, que ab insipientibus sunt Rusch, que sunt ab insipientibus sunt Ps-α, quia insipientes sunt Ps-med, qui sunt ab insipiente Ps-γ, qui ab insipientes sunt Ps-moz x, qui insipientes sunt Ps-moz c) |
Numérotation du verset  73,23 XXIV
Ne obliviscaris 
interl.| interl.| quin blasphemias deprimas||
voces31   
interl.| interl.| deprecantium te humiliter et devote||

31  voces] vocis Ps-G (R M* W U cum hebr.)
inimicorum tuorum \ superbia32   
interl.| interl.| noli etiam superbiam eorum oblivisci sed semper ascendat ad te quod et facit quia vel corrigit vel punit||

32  superbia] in praem. ω²
eorum 
interl.| interl.| Romanorum contra hostes commovet eum||
marg.| marg.| SUPERBIA  EORUM. CASSIODORUS. In fine ponit execrabile malum quod est superbia.||
qui te oderunt ascendit semper. 33 

33  <divisio.> tuorum... eorum\ D30 Bari3 Δ] tuorum\... eorum\ Bari1




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria ( 73), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 19/09/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber26_5.xml&chapitre=26_5_73)