initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<26_6. Psalmi 80-96*>

Psalmus 80

Numérotation du verset  80,1 
In finem 
interl.|  dirigens
interl.|  Christum
pro torcularibus 
interl.|  id est Ecclesiis in quibus est pressura tribulationum
marg.|  PRO  TORCULARIBUS. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. In quibus tria pressura et de ea duo oleum et amurga quorum unun reconditur aliud proiicitur. Similiter vinum et acinum sic in Ecclesia. Si ergo sunt pressure quas queruntur blasphemi abundare temporibus christianis ne turberis esto oleum non amurga que proiicitur. Hi namque discernitur quod simul illic pendebat in arbore. Pressura ergo discernente renatis ex aqua cantatur   psalmus Asaph id est dominice congregationi.
interl.|  habitus
interl.|  loquens de baptizatis aqua baptismi quod figuratum est per opus quinte sabbati
marg.|  QUINTA  SABBATI. Quo die Deus animalia pisces et aves creavit ex aquis loquitur. Ergo psalmus baptizatis ex quibus alii oleum vinum aves, id est spiritales alii amurga acinum pisces.

Codd. : (Ps. 80) D30 ΩM, f. 172rb-173rb ; ΩX1, f. 233vb (Ps. 801-16) ; ΩX3, f. 239ra (Ps. 807-17) ; P10489 ; ω1 ω² ; Ps-G  | II psalmum… tympanum \ ΩM ω1 P10489] psalmum \… tympanum ΩX | VII me’… te’... tempestatis’ ΩM ΩX1, me… te \ … tempestatis ΩX3, me’… te’... tempestatis \ D30 ω1 | VIII meus… te \ Israel... recens ΩM ω1] meus’… te Israel’… recens’ ΩX | IX tuus qui eduxi te de terra Egypti \ dilata os tuum et implebo illud ΩM ω1] tuus’ qui eduxi te de terra Egypti ’ ΩX | XV adipe frumenti \ ΩMX1 ω1] adipe \ frumenti ΩX3 |
Asaph
marg.|  ASAPH. CASSIODORUS. Quod, secundum historiam, Iudeis spiritaliter Christianis loquitur.
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Primo dicit quid agendum electis qui sunt oleum vinum aves.

quinta sabbati psalmus Asaph Rusch ] Asaph Ps-G D14, psalmus ipsi Asaph quinta sabbati ΩS X Ed1530 , psalmus David quinta sabbati D30 , Asaph quinta sabbati Ps-G (I) cum Ps-R
Numérotation du verset  80,2 I
Exultate Deo 
interl.|  o aves vinum oleum id est o congregatio Dei cui fit hic psalmus
interl.|  alii exultant deceptori suo mundo
marg.|  EXULTATE. Asaph proposita sibi imagine cuiusdam sollemnitatis electos ad celebritatem incitat dicens.
adiutori nostro \ iubilate 
interl.|  gaudio
interl.|  quod non potestis explicare
Deo Iacob. 
interl.|  quia vos vere estis Iacob minor scilicet populus cui servit maior
marg.|  DEO  IACOB. Ficticius Deus delusor est.
Numérotation du verset  80,3 II
Sumite 
interl.|  spiritalia accipite carnalia date
psalmum 
interl.|  donum celeste quod a Deo
marg.|  SUMITE  PSALMUM. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Verba Dei et humani actus conveniant in unam societatem hec enim est pax Hierusalem hec est ratio dati et accepti unde apostolus. Si spiritalia seminamus vobis magnum est si carnalia vestra metamus.
et date tympanum \
interl.|  carnale quod a vobis id est in vestris sacculis habetis
psalterium iocundum 
interl.|  qui expectat celestia non sit piger ad operanda terrena predicationi verbi Dei corporalibus respondeamus operibus
interl.|  quod hic ponitur pro psalmo
cum cithara. 
interl.|  pro tympano
Numérotation du verset  80,4 III
Bucinate 
interl.|  ne terreamini sed clarius et fidentius predicate novam vitam
marg.|  BUCINATE. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Huc usque ad partitionem vel ad litteram simpliciter de Iudeis accipienda sunt vel allegorice de christianis.
marg.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Bucinate . Et annuntiate aliis innovationem vestri.
marg.|  IN  NEOMENIA vel in initio mensis a prima die septem mensis iussum erat ut septem diebus tuba caverent quia septiformis gratia Spiritus Sancti per quam innovamur erat predicanda tuba aperte per opera vel altis clamoribus unde Isaias : Clama ne cesses ut tuba exalta vocem tuam
in neomenia tuba \ in insigni 
interl.|  exponendo quasi subdit
marg.|  IN  NEOMENIA. CASSIODORUS. In initio mensis iussi sunt Iudei tuba canere id est in initio nove lune que significat novam vitam.
marg.|  NEOMENIA. Festum nove lune quod et festum tubarum dicitur quod celebranbant in memoriam istius rei quod Dominus ostendit Abrahe arietem inter vepres herentem quem pro Isaac immolavit
die sollemnitatis vestre 
interl.|  scilicet
interl.|  ubi est veritatis cognitio et a malis feriatio
interl.|  hoc ideo

vestre Ps-GB) Ω ΩX1 Rusch edd. cum Ps-R ] nostre Ps-G D30 ² (in ras.?) Correc2 (hebr. et antiq. et grecus et Ieron. habent nostre non habent   vestre ) ω1
Numérotation du verset  80,5 IV
Quia preceptum 
interl.|  a Deo
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. ubi preceptum ibi iudicium quia qui in lege peccaverunt per legem iudicabuntur
marg.|  QUIA  PRECEPTUM. CASSIODORUS. Ideo tuba canendum quia lex data est Iudeis perMoysen et quia iudex futurus est.
in Israel 
interl.|  Iudeis

in Ω Ed1455 Rusch Clementina Ps-G (rell. codd.) cum Ps-R ] om. Ps-G
est \ et iudicium Dei Iacob. 
interl.|  quia etiam iudex futurus est qui hoc precipit

Dei] Deo ω1
Numérotation du verset  80,6 V
Testimonium 
interl.|  future rei
in Ioseph 
interl.|  augmentatis gentibus
marg.|  IN  IOSEPH. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Gentes sunt Ioseph quia multi filii deserte magis quam eius que habet virum cum exiret ecce quinta sabbati de quo in titulo cum populus multiplicatus exit de terra Egypti de tenebris ignorantie per baptismum audit et percipit mysteria que non noverat ubi debebat habere cor.
posuit 
interl.|  gentibus etiam precepit
illud 
interl.|  preceptum vel sine illud
cum 
interl.|  quando
exiret de terra Egypti \
interl.|  de tenebris ignorantie
linguam 
interl.|  precepta evangelii que prius non noverunt vel hic significat quod apostoli variis linguis locuti sunt
quam non noverat audivit. 
Numérotation du verset  80,7 VI
Divertit10   
interl.|  et Dominus. Quid ex hoc auditu sibi vel fuit ne exeundum fuit utique quia divertit

10  Divertit Ps-G ( plerique codd. ) Ω ΩX P10489 Rusch ] Devertit Ps-G
ab oneribus 
interl.|  sarcina peccatorum que et in persequentes Egyptios notata sunt unde venite ad me omnes qui onerati estis etc.
marg.|  AB  ONERIBUS. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Quibus oneribus ? manus in cophino id est servili opere peccata servilia opera sunt iuxta illud qui facit peccatum servus est peccati.
dorsum11  eius \
interl.|  rationem

11  dorsum Ps-G ω1 ΩX P10489 Rusch ] gressum ΩM
manus eius12  in cophino 
interl.|  quo terram portabat lateres faciens
marg.|  IN  COPHINO. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. In immunditiis peccatorum in terrenis operibus et lutosis.

12  eius² Ps-G D30 ΩMX] om. P10489 tantum
Numérotation du verset  80,8 VII
In tribulatione 
interl.|  que erat presso peccatis
marg.|  IN  TRIBULATIONE. CASSIODORUS. Si propheta divertit Dominus dicens :  IN  TRIBULATIONE imputantur eis beneficia Dei ut gravior estimetur offensa.
invocasti me et liberavi te \ et13  exaudivi te in abscondito 
interl.|   abscondito id est ad litteram quando nec aperte audebant gemere metu Egyptiorum cum affligerentur operibus luti
interl.|  typice ubi bellum suggestionis pateris
marg.|  EXAUDIVI  TE  IN  ABSCONDITO. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Ut corde credas ad iustitiam   probavi ut ore fiat confessio ad salutem.

13  et ΩS ΩX3 P10489 Ps-γ Ps-δ Rusch ] om. Ps-G D30 ΩM ΩX1 ω1
tempestatis \ probavi te 
interl.|  ita probat nos Deus contradictionibus hereticorum
marg.|  IN  ABSCONDITO  TEMPESTATIS. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Non in tempestate maris sed cordis ubi exauditus debet probari in aqua contradictionis iam enim gradiens viam Dei habet multis modis obsistentes. Hec est aqua contradictionis quam senserunt antiqui sed iam pene siccata est tunc enim aque populorum turbabantur et acriter resistebant. Tunc Samsoni forti viro id est Christo ducere eunti uxorem de alienigenis id est Ecclesiam de gentibus occurrit leo fremens id est populus gentium sed dissipavit eum ut hedum caprum quia populus iste fremens nihil erat nisi languidus peccator occisa autem in eo illa feritate iam non sic fremit, immo iam in ipso invenimus leges pro Ecclesia quasi favum in ore leonis.
apud aquam contradictionis. 
interl.|  populum contradicentem
marg.|  AQUA  CONTRADICTIONIS. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Christus fuit etiam in seipso ut de eo nato dictum est : Erit hic in ruinam et resurrectionem multorum in signum cui contradicetur ut Iudei contradixerunt titulo crucis.
Numérotation du verset  80,9 VIII
Audi14   
interl.|  quia tot feci
interl.|  intelligite

14  Audi ΩMX ω1 P10489 Rusch ] audivi ΩX3*, Diapsalma praem. Ps-G
populus meus 
interl.|  et hic enim suus est pertinens ad #torcularem
marg.|  AUDI  POPULUS  MEUS. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Diapsalma. Hactenus de oleo torcularium iam de amurga quod dicitur ad cavendum hic arguuntur reprobi.
et contestabor 
interl.|  vel testificabor
interl.|  et testimonio Scripturarum probabo
marg.|  CONTESTABOR. CASSIODORUS. Ipse Dominus iudicii testem se facit veritatis tam hic quam in futuro ut nullus dubitet deinde quid velit eum intelligere subdit :  ISRAEL  SI  ME  AUDIERIS vocando eum Israel familiarem sibi significat et ad iussa invitat.  IN  TE in corde tuo ubi veritas non falsitas debet esse.  RECENS ne Verbum Patris putetur sub tempore.  DEUM  ALIENUM qui nomine non essentia.  ALIENUM pene par est scelus recentem Deum putare et idolis servire.
te \ Israel si audieris me15   

15  audieris me Ps-G ( plerique codd. ) P10489 Ω ΩX ω1 cum Ps-R Rusch ( inv. )] audias me Ps-G
Numérotation du verset  80,10 
non erit in te 
interl.|  in te non a te quasi foris sed in corde ubi imago phantasmatis tui
deus recens \
interl.|  et si homo recens tamen Deus eternus est Christus
marg.|  NON  ERIT  IN  TE  DEUS  RECENS. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Alii faciunt sibi recentes deos vel idola vel christum imparem Patri et alia huiusmodi fingunt in corde et ita sunt templa simulacrorum in omnibus terrena cogitatio opinio diversa vanitas una. Ideo Samson caudas vulpium colligavit ut incenderet messes Philisteorum. Samson interpretatur sol eorum scilicet quibus ipse lucet non omnibus de quo mali dicturi sunt. Erravimus a via veritatis et sol iustitie non illuxit nobis. Et alibi. Sol iustitie est et sanitas in pennis eius vulpes sunt insidiosi maxime heretici latentes in tortuosis cavernis decipientes odore putentes qui et si dissentire ab invicem videntur in malum tamen id est in posterioribus consentiunt simili vanitate tenentur et incendunt messes non nostrorum quia novit Deus qui sunt eius sed alienigenarum qui sunt vasa contumelie. Qui eduxi pactis propriis iudicatur Deus.
neque adorabis16   
interl.|  Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Si non cogitas falsum Deum nec adorabis fabricatum nec debes quia « ego sum qui sum ».

Ex. 3, 14.

16  neque Rusch Ω ΩX Ps-G (V D plerique codd. ) P10489 ω1 cum Ps-R ] nec Ps-G
deum alienum. 
Numérotation du verset  80,11 IX
Ego enim 
interl.|  non alienus
sum Dominus 
interl.|  et si homo
Deus tuus 
interl.|  qui tibi hoc temporaliter prestiti
qui 
interl.|  scilicet
eduxi te 
interl.|  per hoc non recens
interl.|  per baptismum
de terra Egypti \
interl.|  historialiter vel allegorice de tenebris ignorantie
dilata os tuum 
interl.|  desiderio
interl.|  confitendo amando frange idolum cordis quod te angustat
et implebo illud. 
interl.|  quia"apud me fons vite" et intellectus
interl.|  sic moni et non audivit

Cf. Ps. 35, 10.
Numérotation du verset  80,12 X
Et non audivit populus meus 
interl.|  cui legem dedi et magna feci ut culpa cresceret
vocem meam \ et Israel 
interl.|  ecce. Quis cuius vocem
non intendit mihi. 
interl.|  ingratus de tot beneficiis nec intendere voluit
Numérotation du verset  80,13 XI
Et dimisi eos17   
interl.|  ecce currit amurga apertis foraminibus torcularis
interl.|  unde tradidit eos Deus in concupiscentias cordis eorum
marg.|  ET  DIMISI  EOS. Et si implevi ora prophetarum non tamen ab amurga auditi sunt unde digna ultio quia et dimisi etc.

17  eos Ps-G (V D plerique codd. ) Ω ΩX ω1 P10489 Rusch cum Ps-R ] illos Ps-G
secundum desideria 
interl.|  dedi eos sibi
cordis eorum \
interl.|  et ipsi
ibunt in adinventionibus suis. 
interl.|  vel affectionibus
interl.|  quia propter traditiones suas irrita fecerunt mandata Dei
interl.|  quibuslibet
interl.|  sed
Numérotation du verset  80,14 XII
Si populus meus audisset me \
interl.|  credendo
Israel 
interl.|  scilicet
interl.|  hic est populus
si in viis meis 
interl.|  hoc est enim audire me
ambulasset. 
Numérotation du verset  80,15 XIII
Pro nihilo 
interl.|  computandos vel gratis
interl.|  vel in nihilum
interl.|  redigendo
marg.|  PRO  NIHILO. CASSIODORUS. Si Deo resistimus ipse non contradicit inimicis nostris nec manum defensionis super eos ponit.
interl.|  omnis generis
interl.|  de quibus conqueritur quod per eos peccet

18  inimicos eorum] inimicus meus ΩX3*
humiliassem \ et super tribulantes eos misissem 
interl.|  pressissem potentia
manum meam. 
interl.|  vindictam
Numérotation du verset  80,16 XIV
Inimici19  Domini 
interl.|  queruntur de inimicis. Sed ipsi facti sunt inimici

19  Inimici ω1# Ps-G Rusch ] + vero ΩX (al. m.) P10489
mentiti sunt ei \
interl.|  resumendo quibus renuntiaverunt et sunt novissima peiora prioribus
marg.|  INIMICI  DOMINI. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Hec item propheta.  MENTITI non peragentes promissa hoc non pagani quia nihil promiserunt.
et 
interl.|  ideo
erit tempus 
interl.|  pene
interl.|  et quid inde eis et si hic tolerati non erunt impuniti non salvantur solis sacramentis
marg.|  TEMPUS. CASSIODORUS. Pene et si hic floreant vel variatio eorum per penas.
eorum in secula20 

20  secula Rusch Ω ΩX Ps-G (V D plerique codd. ) P10489 ω1 cum Ps-R ] seculo Ps-G
Numérotation du verset  80,17 XV
Et cibavit eos21 
interl.|  ecce
interl.|  et qui sunt isti
interl.|  vel tales sunt et tamen
interl.|  sacramentis suis miscuit eos et Iude buccellam dedit

21  eos Rusch Ps-G (D) Ω ω1 cum Ps-R ] illos Ps-G (codd. edd. ) D30
ex adipe frumenti \
interl.|  unde ingrati
marg.|  EX  ADIPE. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Ad litteram vel manna vel corpore Christi vel spiritali intellectum.
et de petra melle 
interl.|  non solum adipe frumenti sed melle de petra id est sapientia Christi ut delectentur verbo Dei cognitione sacramentorum solutione parabolarum
saturavit eos22 
interl.|  et tamen ingrati

22  eos Rusch Ps-G ( plerique codd. ) P10489 ω1 cum Ps-R ] illos Ps-G




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria ( 80), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 19/11/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber26_6.xml&chapitre=26_6_80)