initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<30. *Cantica*>

Capitulum 2

Numérotation du verset Ct. 2,1 
Ego flos campi et lilium convallium.
marg.|  2. Sicut campus floribus ornatur, ita mundus mea notitia et fide decoratur.
interl.|  3. decor mundi, gloria humilium, virginis integritas, de inculta terra hortus
interl.|  4. potest in hoc humilitas parentum Christi accipi quia pauperes elegit parentes
marg.|  1. EGO. Quia presentis temporis statui, labor magis quam requies convenit, recte sponsam otio delectatam ad laborum exercitia convocat, quasi : tu quidem volens pulchritudinem tuam mihi commendabilem reddere delectaris in quiete secretis florere virtutibus, sed scias quod ego alterius modi pulchritudinem requiro in presenti, quia sum   flos virtutum a quo omnis fructus   campi egreditur, quia odorem meum toto mundo innotescere cupio, quod non potest impleri nisi intermissa quiete qua delectaris ad officium predicationis accingaris. Et   lilium convallium magis quam montium, quia claritatem mee humanitatis vel splendorem eterne lucis vel deitatis magis revelo humilibus et paratis ad patiendum, quasi : memento quod qui de virgine nasci potui qui Deus sum, humiliter in mundo apparui, humilibus me socium esse exhibui, humiliter usque ad mortem veni. Ideo desiste quietis securitatem10  querere. Unde subdit :   sicut lilium .
notitia - et - fide] inv. CM22 decor CM22N CM22T Rusch ] decus CM22 parentes CM22N CM22V Rusch ] om. CM22 convocat] provocat CM22 | sum] ego CM22 | egreditur] om. CM22 | lucis vel] om. CM22 | esse] om. CM22 | 10  q. s.] inv. CM22 |
Numérotation du verset Ct. 2,2 
Sicut lilium
interl.|  9. quod pungitur a spinis, candorem tamen retinens et tunc maiorem odorem effundens11 
marg.|  5. SICUT  LILIUM. Laudato se, laudat sponsam ita : sicut lilium non potest spinis comparari inter quas sepe12  exoritur, eodem modo proxima mea super omnes filias   lilium est.
marg.|  6. SICUT  LILIUM. Tu requiem queris et laudes13  lectuli, sed scito14  quia15  candidior tribulationum aculeis efficeris16  , et maior est fructus predicationis quam quietis.
11  et tunc... effundens CM22B CM22N CM22T CM22V Rusch ] om. CM22 12  sepe] semper CM22B CM22H CM22L CM22P CM22S 13  laudes CM22S   CM22T Rusch ] laudem CM22 | 14  scito] cito CM22P CM22S | 15  quia] quod CM22 | 16  efficeris CM22B CM22P CM22T Rusch ] efficieris CM22 |
interl.|  10. id est te pungentes dum a flatu17  diaboli moventur
17  a flatu] afflatu CM22
sic amica mea inter filias.
interl.|  11. non solum ab infidelibus sed etiam eorum improbitate pungeris quos in filiarum numero gaudebas te accepisse18 
marg.|  {Erfurt, t. 3, f. 30ra ; facsim., t. 2, p. 711a} [Rusch, f. 30ra ] 7. SIC  AMICA  MEA. Gregorius MagnusGREGORIUS. 19  In Ecclesia nec mali sine bonis, nec boni sine malis esse possunt; bonus non fuit qui malos tolerare non potuit.
marg.|  8. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. « Quia adversarum heresum dogmatibus eius integritas tamquam spinis pungitur20  , ut contra hostes suos vigilans exerceatur donec eminens tamquam lilium in capite sponsi sui candore ipso decoretur ».

Revera : Fulgentius Ruspensis, Pro fide catholica, PL 65, 708D : « ... spinis quotidie pungitur... ».
18  gaudebas - te accepisse] inv. CM22 19  Gregorius CM22N CM22P Rusch ] om. CM22 20  pungitur CM22 ] pugnitur Rusch
Numérotation du verset Ct. 2,3 
interl.| Vox Ecclesie21 
interl.| Ecclesia22 

Sicut malus23 
interl.| vel malum 24 
interl.|  17. visu, odore et gustu antecedit omnia ligna silvarum25 


23  malus ΩS ΩJ Rusch CM22 ] malum Weber CM22N
25  omnia ligna silvarum CM22L ( post corr. ) Rusch ] omnia ligna silvestria CM22L CM22N CM22V, ligna silvestria CM22
inter ligna silvarum
interl.|  18. omnes institutiones ad comparationem institutionis divine inferaces sunt, id est infructuose26  silve
26  id est infructuose] om. CM22
sic dilectus meus inter filios.
interl.|  19. sic Christus precedit omnes sanctos27  , qui dicuntur filii Dei gratia, ipse natura
marg.|  12. SICUT  MALUS. Sponsa laudata et exemplo sponsi ad patiendum admonita, reciproca laude sponsum attollit quia28    inter bonorum opera similariter29  sanctus emineat et se passuram promittit et30  patitur, eo presidente qui est refrigerium et refectio.
marg.|  13. SICUT  MALUS.   Unguentorum odor quamvis suaviter spiret31  , non est tamen ad edendum suave. Malum autem optimi saporis et odoris tale est ut fauces dulcore delectet et spiritum mulceat odoratu.
27  precedit- o. s.] inv. CM22 28  quia] qua CM22B CM22L , quod CM22N CM22P CM22T | 29  similariter] singulariter CM22 | 30  et CM22N CM22V Rusch ] quia CM22 | 31  spiret] redolet CM22P CM22L ( pr. m. )
Sub umbra illius quam desideraveram32 
interl.|  15. Quasi : ab estu desideriorum carnalium sub adventus illius protectione requievi, vel   umbra id est33  divina Scriptura.
marg.|  14. SUB  UMBRA. Ideo dilectum omnibus prepono quia in sola pietatis eius protectione cuius desiderio ardebam, refrigerium tribulationum me invenisse conspicio et suavissimum donorum eius fructum sentio, quo me perpetuo reficiendam confido. Desideraverat autem   sub umbra auctoris34  respirare, cum se sole persecutionum fuscatam querebatur, cum Dei auxilium35  implorans clamabat :   indica mihi quem diligit anima mea, ubi pascas ubi cubes in meridie , cum non solum pressurarum tedio fatigata sed recordatione pulchritudinis et decoris eius illecta dicebat :   lectulus noster floridus . Cuius desiderii se compotem factam ostendit dicens :   sub umbra . Et notandum quod superius   tigna cedrina et laquearia cypressina predicabat, non tamen horum sibi protectionem sufficere memorabat sed solam vite arborem in cuius umbra quiesceret et fructu reficeretur querebat, quia sancti exemplis doctrina et36  intercessione suffragia ferunt, soli tamen salvatori dicere habemus :"filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt"  .

Cf. Ps. 35, 8 .

32  quam desideraveram CM22T Ω ΩJ Rusch Weber ] quem desiderabam CM22 ΩS ; quem desideraveram Weber ( C L ) CM22N CM22P (quem vel quam.. . ) Clementina  ; quam desiderabam A Φ ΩM etc.; quem desiderabam CM22
33  id est CM22N CM22T CM22V Rusch ] om. CM22 34  auctoris CM22 ] scrips. , autoris hic et frequenter Rusch | 35  D. a.] inv. CM22 | 36  et] om. CM22 |
sedi
marg.|  16. SEDI. Non dicit37  sedeo sed   sedi . Huiusmodi profectus sunt Ecclesiarum38  ut in exordio desideret quispiam in virtutum umbra considere ut ad eum veniat corpus eius ex quo umbra nascitur. Ideo et nativitas Iesu ab umbra cepit et in veritate finitur, sicut dicitur : « Spiritus sanctus superveniet in te et virtus altissimi obumbravit tibi ». Sic postea ad meliora fit transitus.

et fructus eius dulcis
interl.|  20. postquam umbra protextit me, fructu eius saturata sum, id est celesti eius39  dulcedine, vel corpore suo
marg.|  21. DULCIS. Quia in eo intelligit anima causam vite, dum etiam corporaliter percipit.
gutturi meo.
interl.|  22. mei cordis40  41 

Numérotation du verset Ct. 2,4 
Introduxit me rex42 
interl.|  26. in collectionem gentium que iam aliis exemplo et predicatione vinum propinat quo eos amore ebrios facit
marg.|  23. INTRODUXIT  ME. Hec refectio quante dulcedinis quante sit virtutis ostenditur cum subdit :   introduxit , id est spe future glorie, adeo letificavit ut iam seculi non sentiam labores43  .
marg.|  24. [a] INTRODUXIT. Ambrosius MediolanensisAMBROSIUS. 44  Quam cito guttur meum dulcedinem gratie eius attigit, ita me recreatam spiritu et ab amore terrenorum in superna translatam sentio, ac si in cellam vinariam introducta, novi sim meri odore et poculo refecta. [b] Typice per vinum gratia Spiritus sancti notatur. Cella vinaria est Ecclesia in cuius unitate tantum dari solet et accipi Spiritus sanctus45  , quam Ecclesiam de toto orbe collectam Deus in unam sibi domum fabricavit, quam Spiritus sanctus suis46  charismatibus consecravit. Que fabrica quia in caritatis maxime fundamento ipso operante consistit, recte subditur :   ordinavit in me caritatem . [c] Multorum caritas inordinata est ; quod in primo est ponunt tertium vel quartum. Primo Deus diligendus est, secundo parentes, inde filii, post domestici qui, etiam47  si boni sunt, malis filiis48  preponendi sunt. Secundum hoc in evangelio ad cuiuscumque49  dilectionem proprium ponit :"Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo et ex tota50  mente tua et proximum tuum sicut teipsum". Inimicos : non ex tota virtute51  , non sicut teipsum sed simpliciter. Sufficit enim quod diligimus et non odio habemus. Vel ipse prior dilexit me52  et diligendo ut eum amare nossem donavit.
marg.|  25. Vel ordinavit id est ordinata caritate mea singula membra, id est electos {Erfurt, t. 3, f. 30rb   ; facsim., t. 2, p. 711b} [Rusch, f. 30rb   ] omnes53  sibi copulavit, eminentiora ampliori affectu complectitur.

Revera : [a] Beda Venerabilis , In Ct., lib. 1, cap. 2, lin. 112[*] : « Mox, inquit, dulcedine gratiae eius guttur mei cordis attigit ita me recreatam spiritu et ab infirmarum rerum oblectatione in superna desideria translatam esse sentio ac si in cellam uinariam introducta nouo sim meri odore simul et poculo refecta; unde merito qui talia dona dedit inextinguibili in se redamandum caritate conuertit. [b] Typice autem quia uini uocabulo spiritus sancti solet gratia designari domino attestante cum dicit quia uinum nouum in utres nouos mittendum est, id est mundis cordibus feruor est donorum spiritalium infundendus, cella uinaria ecclesia debet intellegi in cuius unitate solummodo spiritus sanctus dari solet et accipi. Introduxit ergo dilectus amicam suam in cellam uinariam quia dominus ecclesiam de toto orbe collectam in unam sibi domum fabricauit quam sui spiritus carismate consecrauit; quae uidelicet fabrica quia in caritatis maxime fundamento ipso operante consistit recte postquam se in cellam uinariam introductam dixit addidit : Ordinauit in me caritatem. [c] Cf. Origenes, Homiliae in Ct., lib. 2, 8, p. 52.2-5.24-27, p. 53.5-12.

42  rex Ω Rusch ] om. Weber
43  labores] laborem CM22T CM22V 44  Ambrosius CM22V Rusch ] om. CM22 | 45  dari solet et accipi - Spiritus sanctus] inv. CM22 | 46  sanctus suis Rusch ] suis CM22H, sanctus CM22N CM22V, sui CM22 | 47  etiam] om. CM22B CM22L CM22P | 48  malis filiis CM22B CM22N CM22T CM22V (f. etiam m.) Rusch ] et mali filii CM22 | 49  cuiuscumque] cuiusque CM22 | 50  tota CM22H CM22S   CM22T CM22V Rusch ] + anima tua et ex tota virtute tua et ex tota CM22 | 51  Inimicos - non ex tota virtute] inv. CM22 | 52  ipse prior dilexit me Rusch ] prior ipse me dilexit CM22 | 53  e. o.] inv. CM22
in cellam vinariam, ordinavit in me caritatem.
interl.|  27. ordinatam54  me fecit habere caritatem
interl.|  28. ostendit55  mihi qualiter Deus qualiter proximus esset diligendus
marg.|  29. Quantum caritas mentem quam perfecte obsorbuerit56  ab amore infirmorum sustollat ostendit cum subdit57   : fulcite etc.
54  ordinatam] id est praem. CM22 55  ostendit CM22B CM22S   CM22T Rusch ] id est praem. CM22 56  obsorbuerit] absorbuerit CM22 57  cum subdit CM22B Rusch ] dum subditur CM22
Numérotation du verset Ct. 2,5 
Fulcite me floribus
interl.|  32. Consolamini me exemplis, etiam illorum qui iam58  incipiunt bene operari, vel qui currunt, vel qui iam peracto cursu terminant viam salutis, ut eorum exemplis ad memoriam reductis non deficiam
marg.|  29. [b] FULCITE. Iam supradictis confortata ita in amorem Dei ardet ut pre nimio amore vel penis illatis languor carnis immineat.
marg.|  30. Vel fulcite , id est vos alii, vel perfectiores vel incipientes bene operando sitis mihi recreatio ut in bonis operibus vestris quiescam59  , que adhuc non possum quiescere contemplando vultum Dei.
marg.|  36. Ideo fulcite ut et presens et futurum subsidium habeatis, sicut ego in languore meo habeo.
58  Consolamini] Loquitur Ecclesia ad prelatos praem. CM22N | iam CM22B CM22N CM22T CM22V Rusch ]] om. CM22 59  quiescam CM22B CM22L CM22P CM22S   CM22T CM22V Rusch ] requiescam CM22H CM22N CM22
marg.|  31. Quanto se60  ad amorem sponsi accendit, tanto ab amore temporalium languescit ; unde subdit :   langueo etc.61  62 

60  se CM22 CM22T CM22V Rusch ] om. CM22 61  languescit... etc.] languescit CM22B CM22N CM22S   CM22V , lassescit CM22
quia amore langueo.
interl.|  33. in huius mundi63  peregrinatione amore superne visionis langueo 64 
63  huius mundi Rusch ] huiusmodi CM22B CM22H 64  langueo] languesco CM22B CM22L CM22P CM22S  (deinde corr. )
Numérotation du verset Ct. 2,6 
Leva eius sub capite meo
interl.|  37. mente
marg.|  35. LEVA  EIUS. Noli aliunde capiti requiem querere si enim levam eius habueris omnia tibi que mea sunt tribuentur.
et dextera illius amplexabitur me.
marg.|  34. LEVA  EIUS  SUB  CAPITE. Cum corda fidelium in hac vita per sacramentorum participationem per pignus Spiritus, per Scripturarum solatia confortantur, que et65  ad subsidium peregrinationis dat Deus. Dextera amplexabitur cum post hanc vitam celestia premia accipiemus.   Leva , id est presens vita et temporalia66  Dei dona, dum per spem mentem roborat, est   sub capite ad consolationem data ;   et dextera , id est eterna vita,   amplexabitur , sicut protegens quando per remunerationem nos glorificabit, quasi : temporalia Dei beneficia, quo a mundi cupiditatibus et perturbationibus aliquantulum quiescere queam, adiuvant in hoc loco peregrinationis, et eternorum promissio amplius delectat.
65  et] om. CM22 66  presens vita et temporalia CM22P CM22NS   CM22T Rusch ] presentia et temporalia CM22N CM22V, presens et temporalia CM22B CM22L, temporalia et presentia CM22
Numérotation du verset Ct. 2,7 
interl.| Vox Christi67 
interl.| Christus68 

Adiuro
interl.|  46. contestor
interl.|  38. etsi nondum
interl.| adiurat ipse credentes ne pacem Ecclesie turbaretur 69 

vos filie Hierusalem
interl.|  47. iam in fide generati illis ministrantibus qui Deum propius induunt70 
marg.|  39. ADIURO. Primitiva Ecclesia ad gentes conversa et quasi in persona eorum71  hucusque locuta, cum ex amore interiori corporis defectum iam patiatur, monet sponsus novellam Ecclesiam ne peccando inquietet eam.
marg.|  40. Quam amabilis sit Deo72  huius Ecclesie, et73  cuiuslibet fidelis anime, pausatio ex responsione sponsi declaratur.
70  induunt] vident CM22 71  eorum] earum CM22 72  Deo] Domino CM22 73  et] vel CM22
per capreas
marg.|  41. PER  CAPREAS. Id est si velitis esse comparabiles capreis vel cervis in virtutum altitudine et pretiosioribus cibis et in agnitione que medela sit congrua vestris vulneribus si vulnera habetis.
cervosque camporum,
interl.|  48. bene capreas et   cervos dicit esse   camporum ut notet puram simplicitatem mentium pura fide florentium, in quibus virtutes oriantur74  et nutriantur
marg.|  42. Capree et cervi munda animalia, venenorum inimica, ruminantia, opera spiritalium virtutum figurant contra virulenti hostis insidias.
marg.|  43. Cervi tempore amoris discedentes a patria, alter clunibus alterius capite imposito se sustentant, ordinatim incedentes, primus fert ultimus tantum fertur, primo fatigato ultimus succedit, canibus insequentibus per dumeta75  cornibus dorso impositis illesi evadunt, caligantibus oculis serpentes76  comedunt et hausto fonte visum recuperant et deponunt superflua. Sic sancti amore Dei renuntiant terrenis. Alter alterius onera supportant77  , minus enim onerati peccatis alleviant oneratos condonando per eis orando. Robur datum per Spiritum sanctum menti sue superponunt dum urgentur ab impiis, et sic transeunt illesi, diabolum commedunt, id est anihilant in se et potato fonte, id est Christo, visum interiorem recuperant et pellem ponunt, id est immunes fiunt a peccatis.

Cf. Gal. 6, 2 .
74  v. o.] inv. CM22 75  per dumeta CM22 ] perdumenta cacogr. Rusch | 76  serpentes CM22N CM22V Rusch ] -tem CM22 | 77  supportant Rusch ] supportat CM22 |
ne suscitetis
interl.|  45. id est78  alius alium non impediat sed sic quisque de proximorum profectu quasi de suo gaudeat.
interl.|  49. ut vestra culpa necesse sit illis laborare
marg.|  44. NE  SUSCITETIS. Gregorius MagnusGREGORIUS. 79  Si subditi aliquid peccant propter quod doctores a quiete surgere cogantur non tantum penam illius peccati incurrunt sed etiam puniuntur pro inquietatione doctorum, quia qui doctores celestibus intentos inquietare presumit etiam virtutes quas habere se credebat perdit.
78  id est] om. CM22 79  Gregorius] om. CM22
neque vigilare80  faciatis
interl.|  50. id est ne commoveatis etiam ut in aliquo interrumpere faciatis quietem

80  vigilare CM22T Rusch ] evigilare Weber CM22
dilectam
interl.|  51. in meo amore quiescentem
donec81  ipsa velit.
interl.|  52. notat eam aliquando ex voluntate resurrecturam82 
interl.|  53. spontanea voluntate si congruum tempus viderit

81  donec] quoadusque Weber CM22
82  resurrecturam] surrecturam CM22
Numérotation du verset Ct. 2,8 
interl.| Vox Ecclesie83 
interl.| Ecclesia84 

Vox dilecti mei
interl.|  61. <dilect>orum <meorum>85 
interl.|  62. qui me diligit
marg.|  54. Adiuramentum sponsi sponsa libenter suscipit et audiens determinationem istam appositam, scilicet donec ipsa velit, animadvertit sibi latenter precipi ut ipsa sponte surgere velit. Promittit ergo se surrecturam et proponit talem sponsum pro quo velit et tempus congruum. Postquam enim apostoli in primitiva Ecclesia gentium86  positi in tantam perfectionem se et alios induxerant ut iam contemplationi vacarent, iterum intelligunt sibi impositam necessitatem discurrendi per totum mundum et construendi novas Ecclesias.
marg.|  55. VOX  DILECTI. Hec est quam audivi adiurantem filias Hierusalem ne me suscitarent. {Erfurt, t. 3, f. 30va   ; facsim., t. 2, p. 712a} [Rusch, f. 30va   ] Gaudeo consolatoriam eius vocem audiens, dum eius faciem nondum video, tamen sublevato ad celum animo aliquam suavitatem future beatitudinis pregusto87  , etiam in hoc presenti.88 

85  Codd. : Rusch CM22 ; om. CM22B 30 CM22H 30 CM22N 30 CM22P CM22S  | dilectorum meorum] coniec. , -orum Rusch , -or. cett., or[atio?] coniec. CM22
86  E. g.] inv. CM22 87  b. p.] inv. CM22
interl.|  63. hic de contemplativa89 
interl.|  56. Qui invisibilis est carne indutus visitavit nos, vel venit in montibus , id est90  se in Scripturis visibilem fecit et crebra visitatione illustrat91  corda fidelium.
interl.|  64. et ut eum mecum invenire92  sciatis93  hoc signo querite
marg.|  59. SALIENS  IN  MONTIBUS. Salit in montibus94  et quasi pedes ponit quo signo ibi fuisse dignoscitur95  quia eum per passionem et vite conversationem imitantur.
marg.|  57. Saltum96  fecit de celo in uterum, de utero in presepe, de presepi in crucem, de cruce in sepulchrum, de sepulchro rediit97  in celum. Ipse est qui elevatus est super omnes montes et colles, id est sanctorum tam maiorum quam minorum altitudines.
89  contemplativa] + vita CM22S , contemplatione CM22H 90  id est CM22B CM22N Rusch ] om. CM22 91  visitatione illustrat CM22N Rusch ] illustratione visitavit CM22, illustratione visitat CM22B CM22P 92  eum - mecum invenire] inv. CM22 93  sciatis CM22V Rusch ] + vos alii CM22 94  Salit - in montibus CM22L CM22P Rusch ] inv. CM22 95  dignoscitur] cognoscitur CM22 96  Saltum CM22N ] Saltû Rusch, Saltus CM22 97  rediit] redit CM22
transiliens colles.
marg.|  60. TRANSILIENS  COLLES. In collibus non apparent signa pedum sed umbram supervolantis susceperunt, quia etsi non ut illi maiores, tamen aliquatenus imitantur et ab eo visitantur.
marg.|  58. Montes et colles sunt qui generalem Ecclesie conversationem quasi floridam camporum planitiem singulari mentis puritate transcendunt et ab infimis recedentes vicinius superna contemplantur. In quibus salit Deus quia corda sublimium crebra visitatione illustrat, et non manet sed salit et98  transilit, quia hec dulcedo contemplationis brevis est et rara propter gravedinem carnis, quia terrena inhabitatio aggravat sensum multa cogitantem.
Numérotation du verset Ct. 2,9 
Similis est
interl.|  75. secundum visum
marg.|  66. Similis quia acute videt et99  in altis montium100  habitat, velociter saltat, unde et rarius a nobis videtur, semper ascendit a nativitate usque ad sinum patris.
marg.|  65. similis et quamvis divinitate sua ita omnes transcendat, tamen factus est homo pro me natus est de gentili et patriarcharum sanguine101  .
99  et CM22L CM22N CM22T CM22V Rusch ] om. CM22 100  montium] montibus CM22H CM22N 101  sanguine] + vel capree quia in similitudine carnis peccati CM22 ( = Rusch interl. )
dilectus meus capree
interl.|  74. caprea, id est dorcas102 
interl.|  73. veram carnem de patriarchis assumpsit, et velocior illis, quia pondere peccatorum pressi103  , iste immunis
marg.|  65. [b] Vel capree similis quia   est 104  "in similitudine carnis peccati".105 


105  Codd. : Rusch CM22 § 65 marg.
103  pressi Rusch ] pressis CM22 104  similis quia est] quia CM22
hinnuloque cervorum.
interl.|  76. secundum opera, quia contrarias fortitudines contrivit
marg.|  67. In assumptione carnis et humanitate106  comparatur capree , in varietate virtutum et miraculorum   hinnulo .
marg.|  68. Cervus flatu narium serpentem de cavernis extrahit et superata pernicie veneni pabulo delectatur.
marg.|  69. Quoniam his versiculis speculative vite sublimitas est expressa, restat active vite que omni Ecclesie communis est perfectionem ostendere, unde sequitur : en ipse stat etc.
106  humanitate] humilitate CM22, humilitate vel humanitate CM22T
En ipse
interl.|  77. Ecce venit 107 
107  Ecce venit] Venit et ecce CM22
stat
interl.|  78. corporali presentia paratus ad adiuvandum
post parietem nostrum
interl.|  79. indutus parietem nostre carnis ita manet in nobis ut a nobis videri108  non possit
interl.|  80. nobis resistentem sed ei non, vel nobis communem quam pro omnibus assumpsit, non pro nobis solis misericordiam faciens aperte per predicationem109 
108  a nobis - videri] inv. CM22 109  misericordiam... predicationem] om. CM22 , cf. infra glosa CM22 § 81
respiciens110 
interl.|  82. sicut111  ex alto

110  respiciens Ω Edmaior (cett. codd.) CM22B CM22N CM22S   CM22T (pr. m.) CM22V Rusch ] despiciens Edmaior. (ALMΦWS) CM22
111  sicut] ut CM22
per fenestras,
interl.|  83. id est apostolos
interl.|  81. misericordiam faciens aperte per miracula per predicationem
prospiciens
interl.|  85. a longe
interl.|  84. dudum
per cancellos.
interl.|  87. per112  inspirationem
interl.|  86. per113  prophetas
marg.|  70. POST  PARIETEM. Paries qui ab eius aspectu nos seducit, mortalitatis condicio est quam peccando meruimus, qui ita conditi sumus ut, si non peccaremus, omnes electi divinum lumen indefessi cerneremus. Ad quod intuendum perpauci perfectiores cum labore fide purificati nunc pertingunt, sed in hoc pariete misericordia Dei   fenestras et   cancellos unde nos prospiceret fecit, quia mentibus quamquam oppressis gratiam sue cognitionis aperuit, et crebra nos sue114  inspirationis luce respicit115  . Per cuius inspirationis prospectum116  quia hoc maxime Deus agit ut nos a temporalibus ad promerenda celestia provocet, recte subiungitur :   en dilectus 117    meus loquitur mihi qui supra monuit filias Hierusalem ad118  custodiam mee quietis me ad colendas119  vineas mittit, ostendens opportunitatem.
marg.|  71. POST  PARIETEM. Hieronymus HIERONYMUS. 120  Moraliter121  . Si feceris edificationem tuam Deus122  veniet   post parietem tuum   prospiciens per fenestras , id est per quinque sensus sollicite contuetur. Ubi enim non prospicit sponsus, mors ascendit ; unde Ieremias : « Ecce mors ascendit per fenestras nostras »."  Eminens per retia , omnia retibus diaboli plena sunt", quibus caperis123  nisi quia sponsus subiecit se retibus mundi, que emineret124  et conscindens viam125  faceret ut dicas « anima mea sicut passer erepta est de laqueo126  venantium ».127 
marg.|  72. PER  FENESTRAS. Sicut sol intrat128    per fenestras et129  illuminat domum, ita Christus, exemplo et admonitione apostolorum, nos illuminavit sicut   per cancellos , id est per parva foramina, parva lux intrat, sic obscura cognitio per prophetas.

Ier. 9, 21.
Ct. 2, 9 (iuxta Origenem)
Origenes, Homiliae in Ct., lib. 2, 12, p. 58.2-4 : « Eminens per retia : intellige quia in medio laqueorum Dei ambules et subtus machinas transeas imminentes. Omnia retibus plena sunt, diabolus laqueis cuncta complevit ».
Ps. 123, 7.

112  per Rusch ] id est CM22 , id est per CM22N CM22P CM22S   CM22V 113  per Rusch CM22 ] id est per CM22H CM22L 114  nos sue] sue occulte CM22 | 115  respicit] reficit CM22, reficit vel respicit CM22V | 116  prospectum] profectum CM22H CM22N | 117  en dilectus CM22P Rusch ] et dilectus CM22, et dilectus vel en CM22T | 118  ad] id est praem. CM22 | 119  colendas] excolendas CM22 | 120  Hieronymus] + vel Origenis CM22T | 121  Moraliter Rusch ] Moralis CM22N, om. CM22 | 122  tuam Deus] Dei CM22 | 123  caperis] capereris CM22 | 124  que CM22V Rusch ] qui CM22 | 125  viam] + tibi CM22 | 126  laqueo] laquea perp. CM22 | 128  intrat] intrans CM22 129  et] om. CM22
Numérotation du verset Ct. 2,10 
En130  dilectus meus
interl.|  91. venit et stat et sic de aliis convertendis mihi precipit

130  En] Et Weber CM22
loquitur mihi.
interl.|  92. inspirando
interl.| 93. dicendo : 131 

Surge
interl.|  95. et debes surgere quia amo te et tu me
marg.|  94. Surge, id est interrumpe contemplationem et labora in acquisitione aliorum, vel   surge ab amore terrenorum
marg.|  88. SURGE. Omnia tempus habent. Qui modo adiurabat filias Hierusalem {Erfurt, t. 3, f. 30vb   ; facsim., t. 2, p. 712b} [Rusch, f. 30vb   ] ne inquietarent dilectam, ecce eam ad laborem invitat.
propera
interl.|  96. quia tempus breve est132 
132  est] om. CM22
amica mea columba mea133 
interl.|  97. simplex, non invida, Spiritu sancto illustrata

133  columba mea] om. Weber
formosa mea
interl.|  98. per morum pulchritudinem
marg.|  89. [a] SURGE  PROPERA. Gregorius MagnusGREGORIUS. 134  Cum iam de corruptionis corpore135  educitur ei imber transiit, quia presentis vite torpor abscessit et ad contemplandum Deum in sua substantia educitur, nec iam verborum gutte sunt necessarie ut pluvia predicationis debeat infundi136  , nam quod minus audire potuit amplius videbit. Tunc enim137  apparent flores in terra quando de eterna beatitudinis vita quedam suavitatis primordia pregustare anima ceperit, quasi iam in floribus odoratur exiens quod postquam egressa fuerit in fructu uberius habebit.
marg.|  89. [b] Tempus putationis advenit, nostra putatio tunc evenit138  quando infructuosam ac noxiam corruptionem carnis deserimus ut ad fructum anime pervenire valeamus, qui fructus nobis est139  uberrimus. In amputatione quippe sarmenta sterilia reciduntur ut ea que valent uberius fructum ferant.
marg.|  99. Ideo surge quia ego patiens pro te fluctus eos sedavi.
134  Gregorius CM22P Rusch ] + Moralis CM22N , om. CM22 | 135  c. c.] inv. CM22 | 136  d. i.] inv. CM22 | 137  enim] om. CM22 | 138  evenit] venit CM22 139  est CM22N CM22T CM22V Rusch ] om. CM22
et veni.
marg.|  90. Veni ad impendendam etiam curam salutis proximis140  per studium sedule predicationis ut cum magno comitatu ad nuptias merearis recipi, quasi : credis te venturam si vacaveris contemplationi, sed venies melius per laborem huiusmodi.
140  curam salutis - proximis] inv. CM22
Numérotation du verset Ct. 2,11 
Iam enim transiit hiems141 
interl.|  103. congelatio infidelitatis
interl.|  104. iam non142  habet locum que prius mundum tegebat usque ad tempus incarnationis
marg.|  100. Oportet ut predices quia cum etiam scientia est in te. Est etiam143  in illis ad quos te mitto opportunitas recipiendi.

141  transiit hiems] inv. Weber
142  iam non] nec iam CM22 143  etiam scientia est in te est etiam] in te scientia est etiam CM22
abiit et recessit.
interl.|  106. non solum persequi desinunt sed etiam obedientes sequuntur144 
marg.|  102. IMBER  ABIIT. Ego a mortuis resurgens145  tempestate compressa tranquillitatem reddidi.
marg.|  101. Modo facilius est predicare cum quidam iam conversi sint146  quam prius cum nullus adhuc crediderat.
144  sequuntur] sequitur CM22H CM22L 145  resurgens CM22N CM22T CM22V Rusch ] surgens CM22 146  c. sint] inv. CM22
Numérotation du verset Ct. 2,12 
Flores
interl.|  113. initia bonorum operum, vel fides
apparuerunt
interl.|  114. olim
interl.|  115. aliis relucent crescente Ecclesia147 

in terra nostra148 
interl.|  *116. cordis149 
interl.|  117. cui do incrementum, tu colis et regis


148  nostra] om. Weber
tempus
interl.|  118. modo150 

putationis advenit.
marg.|  107. Flores quasi : istos qui iam credunt151  et iam bona operantur potes dare in exemplum aliis.
marg.|  108. Istos potes proponere aliis in exemplum qui152  iam patiuntur falcem, vitia resecantem.
marg.|  111. Pro quiete tua non debes dimittere predicationem, quia Christus qui in magna quiete erat cum patre quietem quodammodo pro predicatione intermisit.
marg.|  109. TEMPUS  PUTATIONIS. Iam inutilibus vane religionis amputatis sarmentis, futuro fidei fructu preparantur corda hominum, iam et vitia amputantur quia venit tempus remissionis peccatorum.
151  credunt] sic Rusch 152  qui] quia CM22
Vox turturis
interl.|  119. Christi153 

audita est
interl.|  120. ideo non debes desperare quin et tu ita audieris154 
154  audieris] audiaris CM22
in terra
interl.|  121. in illis qui prius erant155  mare et instabiles
155  erant CM22N Rusch ] fuerant CM22
nostra.
interl.|  122. que cepit esse nostra 156  dum fidei verbum recepit
marg.|  110. Spiritus sanctus quando de occultioribus loquitur sacramentis et que multi non capiunt, turturis appellatione signatur, unde et Moysi apparet et uni. Quando de humilibus que ad omnes usque perveniunt per columbam assumitur ; unde et circa Iordanem astantibus multis non in turture apparuit sed in columba.
marg.|  112. VOX  TURTURIS. Vox apostolorum vel157  quorumlibet predicatorum qui suo cantu abscessum hiemis et veris adventum nuntiant, qui pro cantu humilem gemitum reddunt, qui pudicitie amatores sunt, qui semper in iugis montium vel in verticibus arborum morantur et conversationem fugiunt hominum. Dum in mundo corpore positi conversationem habent in celis, incolatus sui et patrie sibi promisse158  memores.
156  cepit esse - nostra CM22N Rusch ] inv. CM22 157  Vox apostolorum vel Rusch ] Vel vox CM22 , vox CM22N CM22P CM22T CM22V 158  sibi p.] inv. CM22
Numérotation du verset Ct. 2,13 
Ficus
interl.|  124. Quasi : da in exemplum Iudeos et gentiles iam conversos.
protulit
interl.|  125. proiecit vel produxit
grossos suos,
marg.|  123. FICUS.   Grossos vocat primitivas et immaturas   ficus que non sunt habiles esui, que etiam si concusse fuerint levi tactu cadunt. Ergo sonante turture, id est predicantibus159  apostolis, Synagoga protulit grossos, id est immaturam legalis observantie160  intelligentiam abiicit. Vel ita : Synagoga procreavit apostolos qui dulcem cibum credentibus ministrarent, et quia proferente Synagoga apostolos totius orbis fides salusque secuta est recte subditur :   vinee florentes . Per floritionem initia multiplicium161  Ecclesiarum de ea que Hierosolymis primo plantata est, de cuius flore succus expressus poculi genus conficit, saluti et voluptati accommodum quod"letificat cor hominis".

159  predicantibus] predicationibus CM22 | 160  observantie] observatione CM22 | 161  multiplicium CM22N Rusch ] multiplicantium CM22 |
vinee
interl.|  126. gentium collectiones
florentes162 
interl.|  127. et sic facile possunt corrumpi

162  florentes] florent Weber
dederunt odorem suum163  .
interl.|  128. famam sancte conversationis
interl.|  129. Et ideo :
interl.| Vox Christi164 


163  suum CM22L CM22N CM22T CM22V Rusch ] om. Weber CM22
Surge propera165 
interl.|  130. ad iustitiam vel ad laborem

165  propera] om. Weber CM22
amica mea speciosa mea
interl.| sponsa166 
interl.|  131. cui tanta obtuli dona

et veni.
Numérotation du verset Ct. 2,14 
interl.| Christus167 

Columba mea
interl.|  140. fovens mihi pullos infusione Sancti Spiritus168 
168  S. S.] inv. CM22
in foraminibus
marg.|  141. fide169 

169  Codd. : Rusch CM22 ; cf. CM22 § 143 (marg.) | fide] in praem. CM22
petre
interl.|  142. manuum170 
marg.|  143. [a] Christi vulneribus 171 
marg.|  132. IN  FORAMINIBUS. In vulneribus Christi Ecclesia sedet et nidificat cum in passione Domini spem sue salutis ponit et per hoc ab insidiis accipitris, id est diaboli, se tutandam confidit et in eodem alios gignit.
marg.|  143. IN  FORAMINIBUS. [b] in fide172  vel in capacitate in qua fideles locati ab hostibus sunt tuti
interl.|  144. id est Christi qui est stabile fundamentum
interl.|  145. lateris Christi vel apostolorum
interl.|  144. id est Christi qui est stabile fundamentum

171  Codd. : Rusch , CM22 marg.
170  manuum] + et pedum CM22P, + vel in capacitate in qua fideles locati ab hostibus sunt tuti CM22T 172  . in fide] om. CM22 ; cf. CM22 § 141 interl.
in caverna173 
interl.|  vel cavernis174 

173  caverna Weber CM22H Rusch ] -nis Weber (Θ) CM22
174  caverna vel cavernis] Rusch, om. CM22 | cavernis vel caverna CM22T
interl.|  146. quia quidem175  plus capiunt, quidam minus176 
marg.|  134. Maceries177  est congeries lapidum sine178  cemento in unum compactorum, sic apostoli eadem fide et eisdem sacramentis sunt uniti.

175  quidem] quidam CM22 177  Maceries CM22N CM22P Rusch ] Maceria CM22 178  sine CM22N CM22V Rusch ] eodem CM22
Ostende mihi faciem tuam
interl.|  147. non alienam sed quam in te feci
sonet vox tua
interl.|  148. laudis vel predicationis
in auribus meis.
interl.| aures Dei dicuntur clementia et potentia179 
marg.|  139. meis non alienis, id est mee dilectioni non alicui terreno et opus et vocem expende.
interl.|  149. in potentia dante quod petis
marg.|  135. OSTENDE  MIHI. Necdum habebat fiduciam ut revelata facie gloriam Dei contemplaretur, sed quia iam ornata est, dicitur :   ostende mihi faciem tuam sonet vox tua in auribus meis 180    .
marg.|  137. Ostenditur Domino facies181  recte operando, ostenditur sonus vocis salubriter predicando.
marg.|  133. Ne erubescas predicare crucem Christi quamvis stultitia videatur incredulis, quam182  predicaverunt apostoli ipsi183  qui sunt maceries et munimentum Ecclesie. Vel maceries sunt184  prophete et patriarche in quibus apostoli habent refugium.
marg.|  136. Quod intus pulchritudinis habes et in secreto quietis didicisti in publica actione ad utilitatem aliorum demonstra. Nam mihi qui intima prospicio tunc faciem tuam185  ostendi estimo cum utilitati proximorum bonam actionem ostendi considero.

180  mihi... meis] faciem iam etiam vox suavis CM22 181  d. facientes] inv. CM22 182  quam CM22N CM22T CM22V Rusch ] quod CM22 | 183  a. i.] inv. CM22 | 184  sunt] om. CM22 | 185  tuam CM22N CM22T CM22V Rusch ] + mihi CM22
Vox enim tua
marg.|  138. Vox tua non aliena sed ea quam in die desponsationis te mihi servire186  promisisti.
interl.|  150. predicationem volo quia talis vox est   dulcis 187 
186  servire sic Rusch ( Graz )] servare CM22 187  est dulcis] om. CM22
dulcis
interl.|  151. quia laudem Dei cogitat
et facies tua
interl.|  152. faciem188  requiro quia talis facies, id est vita decora 189 

Cf. Ps. 26, 8  : « Tibi dixit cor meum : Exquisivit te facies mea, faciem tuam, Domine, requiram ».
188  faciem] et praem. CM22T CM22V 189  decora] tua decora CM22H om. CM22
decora.
interl.|  153. quia ad videndam eius faciem190  satagit
190  e. f.] inv. CM22
Numérotation du verset Ct. 2,15 
interl.|  158. vox Christi191  adversus hereses192  193 

191  Christi CM22N Rusch ] om. CM22 192  hereses] + ad prelatos CM22
Capite nobis
interl.|  159. debellate et deprehendite194 
marg.|  154. Quoniam195  non sufficit nobis vitam nostram aliis in exemplum proponere et bonam predicationem facere nisi etiam errantes corrigamus, et infirmos ab insidiis aliorum defendamus, recte dicitur capite non vobis sed   nobis . In hoc mihi servitis, in hoc vos remunerabo.
194  d. - et - d.] inv. CM22 | bebellate] debullate cacogr. Rusch 195  Quoniam] Qm. Rusch, Quantum CM22
vulpes196 
interl.| vel vulpiculas197 
marg.|  155. Vulpes in foveis abduntur et cum apparuerint numquam directis itineribus currunt, sic heretici. 198 


196  vulpes] iter . Weber
parvulas
interl.|  156. id est199  in ipso initio fraudis ne maiores effecte amplius noceant
interl.|  160. schismaticos et hereticos qui callidi sunt et se humiles fingunt
199  id est] Vel parvulas praem. CM22
que demoliuntur vineas.
interl.|  161. id est precipitia faciunt
interl.|  162. per200  singulas Ecclesias
200  per] om. CM22
Nam vinea nostra floruit.
interl.|  163. vulpes sunt capiende quia florenti vinee sunt nocive
marg.|  157. NAM  VINEA  NOSTRA. Pulchre cum supra vineas plurali numero, hic singulariter   vinea quia multe vinee per fidem et caritatem una, et ideo sunt expellendi qui eam volunt per hereses scindere.
Numérotation du verset Ct. 2,16 
Dilectus meus mihi et ego illi
interl.| Ecclesia201 
interl.| Vox Ecclesie202 
marg.|  164. DILECTUS  MEUS. Tali affatui203  dilecti mox amica columbini cordis simplicitate respondet et iniuncto officio se obedituram promittit, quasi dicat : non solum hortatur sed etiam adiuvat.
marg.|  165. DILECTUS  MEUS  MIHI. Sincero amore   mihi copulatur   et ego illi . Vel   dilectus talem exhortationem mihi facit   et ego illi faciem et vocem ostendo. Vel   dilectus mihi non alteri cuilibet, scilicet gratiam prestabit et fructum rependet  et ego ei, non alteri204  cuiquam non in205  alia turba hominum sed integra obedientia et devotione conglutinabor. Cunctis his sensibus apte convenit quod sequitur :   qui pascitur inter lilia .

203  affatui CM22N Rusch ] affectui CM22, affectu CM22S 204  alteri] alii CM22 205  in CM22N CM22V Rusch ] om. CM22
qui pascitur inter lilia
interl.|  169. qui delectatur candore mearum virtutum et odore
marg.|  167. QUI  PASCITUR. Pascitur in nobis quia corpus illius sumus et membra de membro. pascit nos ipse qui caput est.
marg.|  166. Pascitur inter lilia cum fideles qui sunt membra eius exemplis priorum fidelium in supernorum amore perficiuntur.
marg.|  168. Lilia adustis membris mederi solent, sic sancti si forte vident corda proximorum aduri flamma vitiorum refrigerium consolationis et exhortationis adhibent.
marg.|  170. Quia hec Domini pastio que in sanctorum eius profectibus agitur usque ad finem seculi pertingit, nam ubi ad visionem pervenerint in quid ultra proficiant non habebunt, recte subditur : donec aspiret dies 206 

Numérotation du verset Ct. 2,17 
donec aspiret dies
interl.|  173. donec venturi seculi lux oriatur, que erit iustis aura recreationis
et inclinentur
interl.|  174. ut transeant et207  deficiant
umbre.
interl.|  175. ignorantia presentis vite, vel errores
Revertere,
interl.|  176. condescende per gratiam qui in celis quiescis
similis esto dilecte mi
marg.|  172. REVERTERE  SIMILIS  ESTO. In excelsis mentibus vestigia pone et ab illis aliquando etiam condescendendo inferioribus appare qui in valle sunt.
marg.|  171. REVERTERE  SIMILIS  ESTO. Et quia ad Ecclesias constituendas et excolendas et ad versutias vulpecularum abigendas provocas, et ut faciem meam tibi ostenderem cum tuam faciem adhuc clare non videam et per me non sufficiam, obsecro illustra perfectius cor meum et corda illorum quibus predicatura sum.
capree
interl.|  177. propter acutum visum
hinnuloque208  cervorum
interl.|  178. propter agilitatem currendi

208  hinnuloque CM22L CM22N CM22T CM22V Rusch ] aut hinulo Weber
super montes Bethel209 
interl.|  180. domus consurgens, vel domus vigilie, vel domus Dei
interl.|  179. tu, dico, existens super montes Bethel ,   montes propter celsitudinem contemplationis, non propter superbiam

209  Bethel Rusch CM22 ] Bether Weber .




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria (Ct. 2), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 25/04/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber30.xml&chapitre=30_2)