initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<38. Daniel**>

<38.1> Incipit prologus sancti Hieronymi in Danielem prophetam

Numérotation du verset Dn. ,1 
prol.|  {t. 3 : Erfurt, f. 233ra facsim., p. 321a} [Rusch, f. ] Danielem prophetam iuxta Septuaginta interpretes Domini salvatoris Ecclesie non legunt, utentes Theodotionis editione, et hoc cur acciderit nescio. Sive enim quia sermo chaldaicus est et quibusdam proprietatibus a nostro eloquio discrepat, noluerunt Septuaginta interpretes easdem lingue lineas in translatione servare ; sive sub nomine eorum ab alio nescio quo non satis chaldeam linguam sciente editus est liber, sive aliud quid cause extiterit ignorans, hoc unum affirmare possum quod multum a veritate discordet et recto iudicio repudiatus sit. Sciendum quippe Danielem maxime et Esdram hebraicis quidem litteris, sed chaldaico sermone conscriptos, et unam Ieremie pericopen, Iob quoque cum arabica lingua plurimam habere societatem.

1 Fons : Hieronymus, Prologus in Dn., Weber, p. 1341-1342. De Bruyne, Préfaces, X : Prophetae maiores, n°1.4, p. 125-126. Cf. Repertorium biblicum, n° 493. | 2 lingue] om. Weber | 3 est liber] inv. Weber | 4 p. h.] inv. Weber |
Numérotation du verset Dn. ,2 
prol.| Denique et ego adolescentulus, post Quintiliani et Tullii lectionem ac flores eius rhetoricos, cum me in lingue huius pristinum reclusissem et multo sudore multoque tempore vix cepissem anhelantia stridentiaque verba resonare et quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumen aspicerem, impegi novissime in Danielem et tanto tedio affectus sum ut desperatione subita omnem laborem veterem voluerim contemnere. Verum, adhortante me quodam Hebreo et illud mihi sua lingua crebrius suggerente10   :"Labor omnia vicit improbus"11  , qui mihi videbar sciolus inter Hebreos12  , cepi rursum discipulus esse Chaldaicus. Et, ut vere fatear, usque in13  presentem diem magis possum sermonem chaldaicum14  legere et intelligere quam sonare.

eius] om. Weber | pristinum Ed1462 Rusch] pistrinum Weber | aspicerem] aspicere Weber | l. v.] inv. Weber | quodam] om. Weber | 10  suggerente] ingerente Weber | 11  Vergilius, Georgicon, 1.145-146. | 12  Hebreos] eos Weber | 13  in] ad Weber | 14  chaldaicum] chaldeum Weber |
Numérotation du verset Dn. ,3 
prol.| Hec idcirco refero15  ut difficultatem vobis Danielis ostenderem qui, apud Hebreos, nec Susanne habet historiam nec hymnum trium puerorum nec Belis draconisque fabulas quas nos, quia in toto orbe disperse sunt, veru anteposito easque iugulante subiecimus, ne videremur apud imperitos magnam partem voluminis detruncasse. Audivi ego quemdam de preceptoribus Iudeorum, cum Susanne derideret historiam16  et a greco nescio quo eam17  diceret esse confictam, illud opponere quod Origeni18  Africanus19  opposuit : etymologias has apo tou schinou schisai et apo tou prinou prisai 20  , de greco sermone descendere. Cuius rei intelligentiam nos21  nostris hanc possumus dare ut, verbi gratia, dicamus de22  arbore ilice dixisse eum"ilico pereas" et a lentisco"in lentem te comminuat angelus" vel"non lente pereas" aut"lentus - id est flexibilis per vitia23  - ducaris ad mortem" sive aliud quid ad arboris nomen conveniens. Deinde tantum fuisse otii tribus pueris cavillabatur ut in camino estuantis incendii metro luderent et per ordinem ad laudem Dei elementa provocarent omnia24  , aut quod miraculum divineque aspirationis indicium, vel draconem interfectum offa picis vel sacerdotum Belis machinas deprehensas que magna25  prudentia {t. 3 : Erfurt, f. 233rb ; facsim., p. 321b} [Rusch, f. 233rb ] sollertis viri quam prophetali essent spiritu perpetrata. Cum vero ad Abacuc pervenerat26  et de Iudea ad Chaldeam raptum discophorum - id est discum ferentem cibum27  - lectitabat28  querebat exemplum ubi legissemus in toto Veteri Testamento quemquam sanctorum gravi volasse corpore et in puncto hore tanta terrarum spatia transisse. Cui cum quidam e nostris satis promptulus ad loquendum Ezechielem adduxisset in medium et diceret eum de Chaldea in Iudeam fuisse translatum, derisit hominem et ex ipso volumine demonstravit Ezechielem in spiritu fuisse29  transpositum30  . Denique et Apostolum nostrum, videlicet ut eruditum virum et qui legem ab Hebreis didicisset, non fuisse ausum affirmare se raptum in corpore, sed dixisse31   : « Sive in corpore sive extra corpus, nescio, Deus scit ». His et talibus argumentis apocryphas in libro Ecclesie fabulas arguebat.

15  refero] om. Weber | 16  historiam Ed1462 Weber] historia cacogr. Rusch | 17  eam] om. Weber | 18  Origeni] + quoque Weber | 19  Cf. Origenes, Epistula ad Iulium Africanum, § 2, PG 11, 49B . | 20  etumologias... prisai] corr., apo thoy chynoychyse et apo thoy prynoi pryse Rusch, ἐτυμο Λ ογίας has ἀπὸ τοῦ σχίνου σχίσαι καὶ ἀπὸ τοῦ πρίνου πρĩσαι Weber | 21  intelligentiam nos] inv. Weber | 22  de] ab Weber | 23  per vitia] om. Weber | 24  p. o.] inv. Weber | 25  magna] magis Weber | 26  pervenerat Rusch (om. apparatus Bruyne)] veniret Ed1462 , venerat Bruyne Weber | 27  id est... cibum Rusch (tantum ?)] om. Ed1462 Clementina Bruyne Weber | 28  Cf. Dn. 14, 32-38. | 29  fuisse] se uidisse Weber | 30  Ez. 8, 3. | 31  2Cor. 12, 2. |
Numérotation du verset Dn. ,4 
prol.| Super qua re lectoris arbitrio iudicium relinquens32  , illud admoneo non haberi Danielem apud Hebreos inter prophetas, sed inter eos qui Hagiographa conscripserunt. In tres siquidem partes omnis ab eis Scriptura dividitur : in Legem, in Prophetas et in Hagiographa, id est in quinque et octo et undecim libros de quo non est huius temporis disserere.

32  relinquens Rusch Bruyne (plerique codd.)] derelinquens Ed1462 Weber
Numérotation du verset Dn. ,5 
prol.| Que autem ex hoc propheta, immo contra hunc librum, Porphyrius obiciat, testes sunt Methodius, Eusebius et33  Apollinaris, qui multis versuum millibus eius vesanie respondentes, nescio an curioso lectori satisfecerint. Unde obsecro vos, o Paula et Eustochium, fundatis34  pro me ad Dominum preces ut, quamdiu in hoc corpore35  sum, scribam aliquid gratum vobis, utile Ecclesie, dignum posteris. Presentium quippe iudiciis oblatrantium36  non satis moveor, qui in utramque partem aut amore labuntur aut odio37  .38 

33  et] om. Weber | 34  fundatis] undatis cacogr. Rusch | 35  corpore] corpusculo Ed1462 Bruyne Weber | 36  oblatrantium Ed1462 Rusch] om. Bruyne Weber | 37  odio] + Explicit prologus Ed1462 Weber | 38  Codd. : Weber ; sparsim contuli : Ed1462 Bruyne |




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria (Dn. ), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 15/10/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber38.xml&chapitre=38_)