initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<46. Naum>

Capitulum 1

Numérotation du verset Na. 1,1 
{t. 3 : Erfurt, f. 279ra ; facsim., p. 413a} [Rusch, f. 279ra ] Onus Ninive liber visionis Naum Helchesei.
interl.|  hoc est
interl.|  Septuaginta assumptio quod interpretatur grave onus
interl.|  pondus calamitatis
interl.|  mundi
interl.|  et hic est
interl.|  Spiritualis.
interl.|  consolatoris.
marg.|  ONUS  NINIVE. Cum Ionas et Naum de eadem Ninive que nunc ninus dicitur prophetarent, a Septuaginta post ionam ponitur, sed in hebreo post ionam micheas, post micheam sequitur Naum qui consolator interpretatur, quia et decem tribubus iam captivatis, et duabus iam ab Assyrio exercitu graviter afflictis, destructionem ipsorum Assyriorum per chaldeos futuram pronuntiavit.
marg.|  Grave pondus est hostibus quod delectat, vel prophetam videre, vel Israelitas audire.
marg.|  Helchesei viculus est in galilea ex quo Naum fuit licet quidam helcheseum patrem Naum et prophetam fuisse putaverunt.

1 Ninive] scrips., Ninieu cacogr. Rusch , Nineve hic et ubique Weber
Numérotation du verset Na. 1,2 
Deus emulator et ulciscens Dominus ulciscens Dominus et habens furorem ulciscens Dominus in hostes suos et irascens ipse inimicis suis.
interl.|  est.
interl.|  exactor castitatis que si violatur immittit penam ut sic revocet ad castitatem.
interl.|  in illos vero qui impenitentes permanent, immittet ultionem ex furore Dominus, vel pro malis cogitationibus vel pro factis, vel pro dicits
interl.|  Assyrios qui diu expectati, quia Dei bonitatem contempserunt passi sunt furorem ire Dei
marg.|  Deus emulator Zelatur Dominus in salutem eorum quos celatur, ut quos non potuit eius servare clemencia servet emulatio. Unde dicitur ad Hierusalem que propter peccata sua non merebatur Dei correptionem. Zelus meus recessit a te, non irascar ultra tibi, quamdiu penitentiam aget mundus non fiet consummatio. Sed postquam multiplicata iniquitate et refrigescente caritate etiam ipsi electi temptabuntur, tunc zelator Dominus veniet in ultionem non quasi inimicus, sed ut ligno feno stipulaque consumptis purum aurum recipiat, et quidquid hostile et contrarium sibi invenerit tollat, et in pristinum statum restituat et reducat.
marg.|  Deus emulator. Vox prophete laudantis Deum quod de Assyriis ultus est iniuriam populi sui, vel quod sanctorum gemitum audiat et in consummatione mundi faciat adversarios sentire supplicia.
Numérotation du verset Na. 1,3 
Dominus patiens et magnus fortitudine et mundans non faciet innocentem Dominus in tempestate et turbine vie {t. 3 : Erfurt, f. 279ra ; facsim., p. 413a} [Rusch, f. 279ra ] eius et nebule pulvis pedum eius
interl.|  tunc
interl.|  veniet
interl.|  in circuitu eius turbine vie
interl.|  in
interl.|  erunt
interl.|  tunc
interl.|  anime prius graves
interl.|  fient
interl.|  tenuioris substantie.
marg.|  Dominus patiens. Et merito punit, quia magnanimitatis sue fortitudine iniquitates Assyriorum diu sustinuit sed quia corrigi noluerunt non faciet mundos et innocentes, nec patietur multos abire.
marg.|  Vel patiens et magnus fortitudine quia sustentat ruentes et erigit elisos, et per gratiam mundans nocentem, non patietur abire quasi innocentem, ut suo merito se possit dicere salvatum, sed multis modis arguit peccantem, et ignoscit, ut per solam gratiam salvatus appareat.
marg.|   dominus in tempestate et turbine qui in tempore presentis seculi ita se ulciscitur de inimicis, in fine seculi commovebit et commutabit elementa, per quam commotionem credent ipsum fuisse viam veniendi ad Deum iuxta quod ipse testatur : Ego sum via et veritas et vita, et tunc prophete et anime iustorum prius graves ex carnis coniunctione tenuabuntur in pulverem, ut angelis iuncte et in scabellum pedum Dei redacte extremis officiis humanitatis ministrent, etsi ad caput divinitatis non pertingant.
marg.|  Si nebula accipitur in malum eo quod lumen soleat obscurare, dicetur quod anime pravorum potestati Dei subiecte in pulverem quasi in nihilum redigentur, et terra {t. 3 : Erfurt, f. ; facsim., p. 413b} que in eis pinguis est dissoluetur.
Numérotation du verset Na. 1,4 
increpans mare et exsiccans illud et omnia flumina ad desertum deducens infirmatus est Basan et Carmelus et flos Libani elanguit
interl.|  Cuius potestas movet elementa, poterit vindicare Hierusalem de Assyriis, vel cum venerit in consummatione seculi mare et fluvii siccabuntur.
marg.|  Increpans mare et exsiccans. Allegorice. Siccabit Deus amaritudinem mundi in quo regnat draco, et gurgites malitie et eloquentie mundane destruet, quibus reptant parva animalia, id est heretici, philosophi, oratores
marg.|  Infirmatus est basan. Basan confusio. Cum autem Deus venerit ad nihilum redigentur peccata que sunt digna confusione, et etiam illi qui mentiuntur se habere scientiam circumcisionis qui etiam per hypocrisim videntur florere bonis operibus.
Numérotation du verset Na. 1,5 
Montes
marg.|  Hi montes uberes et consiti, per quos significatur populus Assyriorum quondam potens et florens et pluribus imperans Deo irascente vastandus. Vel in fine seculi potentes, nobiles, divites repente peribunt.
commoti sunt ab eo et colles desolati sunt
interl.|  ad solum redacti sunt, depositi de solio suo pavimento coherebunt.

desolati] assolati Weber
et contremuit terra a facie eius et orbis et omnes habitantes in eo.
interl.|  "Cum Dominus venerit in maiestate", orbis et cuncta movebantur, sicut in passione saxa scissa sunt et terra mota.
marg.|  MONTES  COMMOTI. Allegorice. Montes et colles sublimes et potentes qui in adventu Domini depositi terre herebunt, non audentes respicere faciem Domini quod erit eis pro summo cruciatu.

Cf. Mt. 25, 31 .
Cf. Mt. 27, 51 .
Numérotation du verset Na. 1,6 
Ante faciem indignationis eius quis stabit et quis resistet in ira furoris eius indignatio eius effusa est ut ignis et petre dissolute sunt ab eo
interl.|  Deo corripiente, vel rarus, vel nullus erit qui non paueat ad iudicium Dei, cum astra quoque non sint munda in conspectu eius.
interl.|  nullus quia
interl.|  vel stillavit.
marg.|  ANTE  FACIEM. Cum venerit Dominus in turbine siccans mare, id est imperium Assyriorum et omnia flumina id est potentiam et ubertatem eorum destruens, et montes, id est altitudinem imperii, et latitudinem que orbis terrarum dicitur concutiens, tunc nulla potentia poterit resistere Deo irascenti, et suum populum vindicanti.
marg.|  In ira furoris eius. Per iram signatur diabolus minister ire qui ad plectendos malos mittetur, nec reperietur in fine mundi aliquis tam purus qui libera fronte contra eum resistat dicens : Ecce venit princeps mundi et invenit me nihil
marg.|  Indignatio Dei que diu sustentat peccantes aliquando non tota quidem prorumpit in penam, sed stillat in modum ignis ad dissoluendum duritiam cordium que per petram signatur.
Numérotation du verset Na. 1,7 
bonus Dominus et confortans in die tribulationis et sciens sperantes in se
interl.|  quia.
interl.|  cum irasci ceperit gentibus et regna eorum vastare, tunc suos navigantes non opprimet una tempestate
interl.|  suis.
interl.|  captivitatis vel iudicii.
interl.|  non opprimet suos cum Assyriis quia per patientiam eius adventum expectant, scit enim Dominus qui sunt eius
Numérotation du verset Na. 1,8 
et in diluvio pretereunte consummationem faciet loci eius et inimicos eius persequentur tenebre
interl.|  non manente, quia
interl.|  id est finem
interl.|  id est diluuii, sicut dicitur : transivi et non est inventus locus eius, et iter impiorum peribit sic iter diluuii peribit post iram Dei sola apparente clementia
interl.|  qui elegerunt potius tenebras quam lucem, ipsis tenebris comprehendentur
marg.|  Et in diluuio. Iuxta historiam, cum Deus vastaverit terram promissionis quasi per diluuium faciet finem captivitatis reducens Israel ad pristinas sedes, sed Assyrios persequentur tenebre, hoc idem potest dici in fine seculi quod sanctorum post iram miserebitur persecutores vel diabolos in tenebras mittet exteriores.
Numérotation du verset Na. 1,9 
quid cogitatis contra Dominum {t. 3 : Erfurt, f. 279va ; facsim., p. 414a} [Rusch, f. 279va ] consummationem ipse faciet non consurget duplex tribulatio
interl.|  qui creavit mundum, ipse eius consummationem faciet
interl.|  hereses studiose
marg.|  Quid cogitatis contra. Quandoquidem Deus est facturus suis fidelibus finem diluuii, quid accusatis Deum legis qui quasi nimis seuerus et austerus graves cruciatus ex precepto legis irrogavit peccantibus. Si videtur cruentus quod genus humanum diluuio, sodomitas igne, et Egyptios mari Israelitas in eremo perdidit, scitote ideo temporaliter pro peccatis punisse ne in eternum puniret, quia non iudicabit Deus bis in idipsum. Qui ergo puniti sunt sufficienter, post non punientur, alioquin mentitur scriptura, quod nefas est dicere.
marg.|  {t. 3 : Erfurt, f. ; facsim., p. 414a} Si fidelis in adulterio deprehensus decollatur, videtur non amplius puniendus, ne bis in idipsum iudicetur. Sed sciendum Deum sicut omnium rerum ita suppliciorum quoque scire mensuram, nec preveniri sententiam iudicis, nec illi in peccatorem exercende de hinc pene auferri potestatem, et magnum peccatum diuturnis ?lui cruciatibus, sed leuem culpam compensari levi supplicio.
marg.|  Expositio Hebreorum : O Assyrii cur male cogitatis contra Deum quod duodecim tribus ex toto destructurus sit, non consurget duplex tribulatio, non tradet vobis Iudam et Hierusalem, sicut tradidit decem tribus et Samariam.
Numérotation du verset Na. 1,10 
quia sicut spine se invicem complectuntur sic convivium eorum pariter potantium consumentur quasi stipula ariditate plena
marg.|  Non capientur ab Assyriis due tribus sicut decem quia dum adhuc in terra Iuda sunt Assyrii, et sicut spine se invicem complectuntur, letantes et gaudentes consumentur ab angelo quando una nocte .clxxxv. milia cesa sunt, que multitudo ebriroum convivio pulchre comparatur et spinis se complectentibus que igni solent tradi et stipule que levi ardore comburitur
marg.|  Federa et coniunctiones heraeticorum quasi spine se invicem complectuntur, et convivium eorum id est mysteria altaris, quia et ipsi mensam dominicam se habere dicunt, spinarum fedus est simul vescentium pariterque potantium cum enim ebrii de vinea sodomorum contra Deum blasphemant, nonne convivium spinarum est. Quod tamen cum suis auctoribus consummetur quasi stipula ariditate plena, ab ipsis contra Deum exit inimica cogitatio
Numérotation du verset Na. 1,11 
ex te exivit cogitans contra Dominum malitiam mente pertractans prevaricationem
interl.|  ut figmentis egat mendacium
marg.|  Ex te enim. Hec de rapsace dicuntur : Qui egressus de Assyriis blasphemavit Deum persuadens Israelitis, ut desperantes de auxilio Dei traderent se Assyriis non Deo sed idolis servituri.
Numérotation du verset Na. 1,12 
hec dicit Dominus si perfecti fuerint et ita plures sic quoque attondentur et pertransibit afflixi te et non affligam te ultra
interl.|  in robore
interl.|  quasi licet Assyrii fortes sint et multi non prevalebunt tibi.
interl.|  Assyrii
interl.|  adiunctis sibi multis gentibus
interl.|  id est Assyrii
interl.|  Sicut multi capilli forcipe, sic multitudo eorum facile succidetur
interl.|  angelo vastante.
interl.|  Assur, vel esse desistet, vel vastato exercitu vel patriam suam revertetur te sospitem relinquens
marg.|  Si perfecti fuerint. Rursus ad Iudam et Hierusalem sermo dirigitur quibus Deus non perpetuam sed illius temporis et ab illis hostibus a quibus obsidebantur, securitatem pollicetur.
marg.|  Si perfecti fuerint. Benigna Dei contra hereticos comminatio, qui et si fortes et multi atterentur, et transibit eorum impetus, sequitur et promissio, permisi te affligi potestate diaboli quo auctore tanta confinxeras et vincula ad colligandas animas peccantium contexueras, sed hec omnia modo dirumpam dicens his qui in vinculis tenebantur : exite.
Numérotation du verset Na. 1,13 
et nunc conteram virgam eius de dorso tuo et vincula tua dirumpam
interl.|  qua percutere te conabatur
interl.|  potestatem
interl.|  Assyrii
interl.|  que captivus parabat, quamquam possit et obsidio accipi pro vinculis clause multitudinis
Numérotation du verset Na. 1,14 
et precipiet super te Dominus non seminabitur ex nomine tuo amplius de domo Dei tui interficiam sculptile et conflatile ponam sepulchrum {t. 3 : Erfurt, f. 279vb ; facsim., p. 414b} [Rusch, f. 279vb ] tuum quia inhonoratus es
interl.|  contra te Assur
interl.|  facta promissione liberationis ad Israelitas, convertit verba ad Assyrios, comminans eis penam.
interl.|  quia reversus sennacherib Niniven, statim a filiis occisus est in domo Dei sui adorans, ibi punitus unde sperabat auxilium
interl.|  id est non fiet seminatio
interl.|  te
interl.|  inter aras et pulvinaria adorantis idola, sanguis nefarius effundetur.
interl.| {t. 3 : Erfurt, f. ; facsim., p. 414b} [ cum angelis Domino canens
marg.|  Et precipiet super O Assur quod passurus es ne putes fortuitu et sine iudice contingere, quia Deo precipiente omnia fient
marg.|  O heraetice anime per te deceptorum non suscipient nomina que prius invocaverant super terras suas, sed cessabunt secte hereticorum ne ab eis alii nominentur. Morientur ergo tibi errorum dogmata, sed et tu qui tibi vivere videbaris morieris errori, et bono tuo mortuus idola que colebas habebis sepulcrum et de pectore tuo auferentur errores in quo prius erat templum Dei tui quem simulabas. Quoniam inhonoratus es dum colis vana idola, qui rationalis es.
Numérotation du verset Na. 1,15 
Ecce super montes pedes evangelizantis et annuntiantis pacem celebra Iuda festivitates tuas et redde vota tua quia non adiiciet ultra ut pertranseat in te Belial universus interiit.
interl.|  Unde apostolus : que conventio Christi ad belial
interl.|  prevaricator.
interl.|  quia
interl.|  subversa Ninive
{t. 3 : Erfurt, f. ; facsim., p. 413a}
marg.|  {t. 3 : Erfurt, f. ; facsim., p. 414b} ECCE  SUPER  MONTES. Legitur in paralipomenon quod sennacherib obsidente Hierusalem primo mense non potuit pasca fieri, sed ceso exercitu, et nuntiata morte sennacherib secundo mense pascha celebratum est. Inde ait : O Iuda ne sis solicitus occiso hoste tuo in templo Dei sui, ecce venit tibi nuntius transcurrens montes et colles, et quasi de specula nuntians tibi morte sennacherib liberatam urbem. Celebra ergo festivitates tuas, et vota que pollicitus es Deo, redde pro nece inimici, quia belial id est prevaricator ille on pertransibit te, quia totus interiit, exercitus et rex et imperium Assyriorum penitus conciderunt.
marg.|  Si quando fuerit gravis persecutio, et Dei ultio in eius adversarios apparuerit, dicamus ad Ecclesiam : Celebra Iuda festivitates tuas, et redde vota tua.
marg.|  Allegorice. Destructis heresibus inducitur vox ecclesiastici predicatoris qui hortatur ad gaudium animas Deum confitentes pro diabolo in idolis et cum idolis destructo




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria (Na. 1), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 23/02/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber46.xml&chapitre=46_1)