initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<46. Naum**>

Capitulum 2

Numérotation du verset Na. 2,1 
marg.|  ASCENDIT  QUI. Nuntiato interitu Ninive, supponit per quem implendus sit, dirigens verba ad ipsam Niniven.

interl.|  quia
Ascendit qui dispergat coram te
interl.|  Nabuchodonosor qui te obsideat, qui ante os tuum vastet agros, persequatur agricolas, te clausum teneat.

qui custodiat obsidionem contemplare viam
interl.|  o Ninive que precino tibi ventura
marg.|  CONTEMPLARE. Videns propheta imminere bellum Ninive iam gaudens insultat ruiture.


custodiat] custodit Weber
conforta
interl.|  accingere

lumbos
interl.|  irrisio

robora virtutem valde
interl.|  congrega exercitus
marg.|  Allegorice. Tria precipiuntur Iude : primum ut aspiciat viam per quam ambulet ad eum qui dicit : Ego sum via; deinde ut teneat lumbum id est mortificet carnem; tertio ut assumat virtutem ne deficiat in bello contra hostes. In quo bello ne deficiat subponit in qua re spem possit habere, scilicet quod Deus reddidit superbiam Iacob iniurias quas solebat superbus aliis inferre, modo Dei gratia humiliatus ab Assyriis pacienter sustinet. Iacob supplantator, Israel videns Deum, sicut ergo videns Deum et semper cogitans de Deo nescit aliis facere iniuriam, sic in luctamine supplantans inimcos, desistit aliis inferre iniuriam, per hoc quod vastatores, id est angeli singulorum qui vident faciem patris, dissipaverunt in Iacob et Israel quidquid pulveris eis inheserat, et mentem que prius ad contumeliam prompta erat, a vero Iacob et Israel averterunt, et quidquid mali in cogitationibus eorum propagabatur, extinxerunt. 10 

Numérotation du verset Na. 2,2 
quia sicut11  reddidit Dominus
interl.|  sicut vindicavit Deus Iudam de superbia Sennacherib, sic vindicavit decem tribus que a Niniven possidebuntur12 


11  sicut] om. Weber
superbiam Iacob
interl.|  quam in Iudam exercuit13 

sic14  superbiam Israel, quia vastatores
interl.|  Assyrii15 


14  sic] sicut Weber
dissipaverunt eos
interl.|  Iudam et Israel16 
marg.|  QUIA  VASTATORES. Iuxta historiam contra Niniven loquitur, et describitur Babyloniorum exercitus contra eam veniens.17 

17  Codd. : Ar76 Rusch
et propagines
interl.|  metaphorice18 

eorum
interl.|  Iude et Israel19 

corruperunt.
marg.|  Quia sicut reddidit. Septuaginta : Quoniam avertit Dominus captivitatem Iacob, sicut contumeliam Israel.20 
marg.|  Utrumque et Iudam et Israel vastaverunt Assyrii. 21 

Numérotation du verset Na. 2,3 
Clipeus fortium eius ignitus est22  ,
interl.|  quia Ninivite vastaverunt Israel ideo clipeus, id est fortitudo Babyloniorum ardescet23  contra Niniven24 
marg.|  Allegorice. Clipeus, id est arma diaboli et membrorum eius, sunt accensa igne invidie, ire furoris, et viri exercitus eius   in coccineis 25  sunt rubri sanguine martyrum. Ignee habene currus qui ferunt diabolum per mundum succensi sunt igne gehenne, agitatores qui venantur diabolo predam consopiuntur et delectantur et quasi dormiunt capta preda, sed isti omnes pro malis suis itineribus26  conturbabuntur in die iudicii et quadrige27  convulse sunt in plateis. Quamvis spaciosa via sit que ducit ad mortem {t. 3 : Erfurt, f. 280ra ; facsim., p. 415a} [Rusch, f. 280ra ] tamen pressura temporis coartati rectum iter invenire non poterunt, sed in se invicem collidentur28  , ibi tamen spirabunt veterem furorem et sicut fulgura huc illucque discurrent, et recordabitur ad penam suam diabolus et membra eius, eorum qui29  fortiter et violenter egerunt contra Ecclesiam, et ruent in itineribus, non valentes implere conatus suos, et velociter ascendent muros eius. Terrore venientis iudicis infirmati, fugient ad terminos mundi quibus quasi muris mundus includitur et ambitur, et ultra non valentes progredi quasi et neccessitate cogentur contra instantem repugnare. Sed illis hoc30  cogitantibus cuncta que ab eis obtenta fuerant dissipabuntur et aperientur porte, que clause fuerant, id est conscientie singulorum revelabuntur, et regna impiorum corruent et miles diabolus et ancille eius, id est molles sub illo ducentur in Tartara31  *, gementes et indignantes contra se pro malis que gesserunt, et tamen murmurantes et indignantes contra Deum pro penis quas patientur, nollent enim32  * Deum habere punitorem.33 

24  Codd. : Ar76 Rusch
33  Codd. : Ar76 Rusch

22  est] om. Weber
23  ardescet] ardescit Ar76 25  eius in coccineis] om. Ar76 | 26  suis it.] inv. Ar76 | 27  quadrige] + eius Ar76 | 28  collidentur] colliduntur Ar76 | 29  qui] que Ar76 | 30  hoc Ar76 ] hc Rusch | 31  tartara] tarrara cacogr. Rusch | 32  enim Ar76 ] eum Rusch |
viri exercitus in coccineis
interl.|  parati ad effusionem sanguinis34 

34  Codd. : Ar76 Rusch
habene
marg.|  IGNEE  HABENE.36  In ardentibus loris velocitas properantium signatur et preparantium se ad bellum37  pompa narratur, et commixtum nunc de Israel que olim passus sit, nunc de Assyrio quid fecerit, nunc de Babyloniis quid in Assyrios exerceant scriptura contexitur.38 

38  Codd. : Ar76 Rusch
36  Ignee habene] om. Ar76 37  bellum] prelium Ar76
currus a39  die
interl.|  alias : in die 40 

40  Codd. : Rusch ; om . Ar76

39  a] in Weber
preparationis eius et agitatores eius41  consopiti sunt.
interl.|  Non mirum si Babylonii tam velociter veniunt ad vastandum, quia Israelite vel Ninivite prius aliorum agitatores, modo inutiles erant42 

42  Codd. : Ar76 Rusch

41  eius] om. Weber
Numérotation du verset Na. 2,4 
In itineribus conturbati sunt,
interl.|  commixti sunt43 

43  Codd. : Ar76 Rusch |sunt] om. Ar76
quadrige convulse44  sunt in plateis.
interl.|  collise ad invicem45 

45  Codd. : Ar76 Rusch

44  convulse] cumuulse Ar76, collise Weber
Aspectus eorum
interl.|  Babyloniorum46 
interl.| scilicet47  ut ante hostem vultu terreant quem ense feriant48 

46  Codd. : Ar76 Rusch
48  Codd. : Ar76 Rusch
47  scilicet] om. Ar76
quasi lampades, quasi fulgura discurrentia.
marg.|  IN  ITINERIBUS. Rursus redit ad ordinem descriptionis, tanta est multitudo venientium ut sit mixtum agmen in itinere nec discerni possit. Quadrige etiam pre multitudine inter se collidentur in plateis.49 

49  Codd. : Ar76 Rusch
Numérotation du verset Na. 2,5 
interl.|  tunc50 
interl.|  Assur fugiens51 
Recordabitur
interl.|  requiret eos qui in fuga corruerunt52 

52  Codd. : Ar76 Rusch
fortiorum eius53  ,
interl.|  prius54 

54  Codd. : Ar76 Rusch

53  fortiorum eius] fortium suorum Weber
ruent in itineribus suis. Velociter ascendent muros eius
interl.|  Non sustinentes vim hostium, intrabunt muros Ninive55 

55  Codd. : Ar76 Rusch
et preparabitur umbraculum.
interl.|  propter longam obsidionem ad pellendos estus, hostes56  facient umbracula57 

57  Codd. : Ar76 Rusch
56  hostes] om. Ar76
Numérotation du verset Na. 2,6 
Porte fluviorum aperte sunt58  , templum ad solum dirutum.
marg.|  PORTE  FLUVIORUM.59  Quamvis Ninivite claudant portas, Domino reserante, aperte sunt60  Babyloniis, que ad instar fluminis habebant civium multitudinem, et templum, id est regnum, est destructum.61 

61  Codd. : Ar76 Rusch

58  sunt] + et Weber
59  Porte fluvi.] om. Ar76 60  sunt] + porte Ninive Ar76
Numérotation du verset Na. 2,7 
Et miles captivus adductus62  est
interl.|  omnes ducti sunt in Babylonem63 

63  Codd. : Ar76 Rusch

62  adductus] abductus Weber
et ancille eius
interl.|  minores urbes et castella64 
interl.|  captive mulieres65 
marg.|  Sub metaphora mulieris capture vastitas Ninive describitur.66 

64  Codd. : Ar76 Rusch
65  Codd. : Ar76 Rusch
66  Codd. : Ar76 Rusch
minabuntur67  .
interl.|  a victoribus68 

68  Codd. : Ar76 Rusch

67  minabuntur] minabantur Weber
Gementes ut columbe murmurantes in cordibus suis.
interl.|  Tantus erit terror ut nec singultus erumpat sed more musitantium columbarum, obscuro murmure lacrimas devorabunt69 

69  Codd. : Ar76 Rusch
Numérotation du verset Na. 2,8 
Et Ninive
interl.|  mundus70 

70  Codd. : Ar76 Rusch
quasi piscina aquarum aque eius, ipsi vero fugerunt.
marg.|  ET  NINIVE. Filiabus id est minoribus urbibus destructis, ipse populus Ninive qui pro multitudine comparatur piscinis aquarum, ita71  inutilis erit ut resistere non valens hostibus, fugiat. 72 

72  Codd. : Ar76 Rusch
71  ita] om. Ar76
State state
marg.|  STATE  STATE.73  Fugientibus populis mercibus clamat Ninive quasi mater :   state, state , claudite portas, saltem in muris resistite hostibus. Sed nullus ex pietate matris revertitur, sed eam deserunt predam hostibus. Unde vox ad Babylonios dirigitur :   diripite aurum 74    * .75 

75  Codd. : Ar76 Rusch
73  State State] om. Ar76 74  aurum] a. Ar76, argentum Rusch
et non est qui revertatur.
interl.|  ad clamantem matrem76 
marg.|  Allegorice. Aque Ninive id est mundi, sunt illi qui77  altitudinem celi relinquentes in ima lapsi78  sunt, quia omnia dogmata mundi que sunt extra ortum signatum, quamvis magna videantur angusto tamen fine coartantur. 79 
marg.|  Allegorice.80  Primum est ut habitatores mundi a Deo peccando non fugiant, quod si fugerint ad vocem Dei, vel matris Ecclesie revocantis et dicentis : peccasti quiesce, debet cessare a fuga81  , id est culpa, sed obstinatus non vult redire. Cui a diabolo dicitur, defer tecum argentum mundani eloquii et aurum mundane sapientie, dogmata tua omnium sensuum verborumque compone flore82  . Sed vasa, id est corda eorum, adeo sunt profunda in cupiditate ut quantalibet multitudo divitiarum ea non possit satiare83 

76  Codd. : Ar76 Rusch
79  Codd. : Ar76 Rusch
83  Codd. : Ar76 Rusch
77  illi qui] ille que scilicet scientie Ar76 78  lapsi] lapse Ar76 80  Allegorice] om. Ar76 | 81  debet cessare a fuga] cesset fuga Ar76 | 82  compone flore] flore compones Ar76 |
Numérotation du verset Na. 2,9 
Diripite
interl.|  o Babylonii84 
interl.|  quia Ninivite fugerunt85 

84  Codd. : Ar76 Rusch
85  Codd. : Ar76 Rusch
argentum, diripite aurum
interl.|  tanto tempore congregata subito rapite86 

86  Codd. : Ar76 Rusch
et non est finis divitiarum ex omnibus vasis desiderabilibus.
interl.|  non potestis tantum rapere quantum illa ad rapiendum prebet87 

87  Codd. : Ar76 Rusch
Numérotation du verset Na. 2,10 
Dissipata est88 
interl.|  Ninive89 

89  Codd. : Ar76 Rusch

88  est] om. Weber
et scissa et dilacerata et cor
interl.|  eius90 

90  Codd. : Ar76 Rusch | eius] et praem. Ar76
interl.|   et in ea est91 

geniculorum et defectio
interl.|  confractio92 

92  Codd. : Ar76 Rusch
in cunctis renibus et facies omnium sicut nigredo olle.
interl.|  pre magnitudine metus facies habitatorum in similtudinem ollarum videbuntur exuste93  deformes94 
marg.|  DISSIPATA. Hoc de his qui ad Deum convertuntur, qui dissipantur calore fidei prius infidelitate gelati, et scindunt corda confitendo, et dilacerant penitendo, et cor prius durum tabescit calore Spiritus sancti, et genua prius regida flectuntur Deo, et deficiunt omnes voluptates carnis. Quod autem sequitur :   et facies omnium sicut nigredo olle , ad illos pertinet qui volunt reverti, quorum facies operientur confusione in similitudinem fuliginose olle.95 

94  Codd. : Ar76 Rusch
95  Codd. : Ar76 Rusch
93  exuste] + et Ar76
Numérotation du verset Na. 2,11 
marg.|  Ad Niniven verba exprobrantis diriguntur.96 

Ubi est habitaculum97 
interl.|  habitatio98 

98  Codd. : Ar76 Rusch | Habitaculum  : habitatio] scrips.,inv. Ar76

97  habitaculum] habitatio
leonum et pascua catulorum leonum ?
marg.|  O Ninive, fuisti habitatio regum et refectio nobilium, sed iam non es quia invasit te rex Babylonis.99 

99  Codd. : marg. Ar76 ; interl. Rusch
Ad quam
interl.|  expugnandam100 

100  Codd. : Ar76 Rusch
ivit leo
interl.|  Nabuchodonosor101 

101  Codd. : Ar76 Rusch
ut
interl.|  nullo resistente102 

102  Codd. : Ar76 Rusch
ingrederetur illuc catulus leonis
interl.|  subreguli eius103 

103  Codd. : Ar76 Rusch
et non est qui exterreat.
marg.|  UBI  EST  HABITACULUM. Allegorice. Cum transierit Ninive, id est mundus, tunc sancti admirantes et gaudentes dicent :   Ubi est habitatio leonum ad quam ivit diabolus, et etiam   catulus, id est Antichristus, et omnis perverse doctrine sermo, quem ante adventum Christi nemo exterruit, sed   necavit plurimos suis demonibus et   speluncas implevit id est Ecclesias suas cadaveribus et sanguine mortuorum.104 

104  Codd. : Ar76 Rusch
Numérotation du verset Na. 2,12 
Leo cepit sufficienter catulis suis et necavit leenis suis et implevit preda speluncas suas et cubile suum rapina.
marg.|  LEO  CEPIT  SUFFICIENTER. Nabuchodonosor iure victorie cuncta possidet, et urbibus vel uxoribus suis captivos in servitutem tradidit, et rapinis et ornatu Ninive implevit thesauros et civitates suas. 105 

Numérotation du verset Na. 2,13 
Ecce ego ad te,
interl.|  non alius106 
interl.|  O Ninive cuncta que sunt dicta me auctore patieris107 
marg.|   Ecce ego ad te mitto Babylonios108 

106  Codd. : Ar76 Rusch
107  Codd. : Ar76 Rusch
dicit Dominus Deus109 
interl.|  cuius dicere est facere110 

110  Codd. : Ar76 Rusch

109  Deus] om. Weber
exercituum, et succendam usque ad summum111 
interl.|  consummationem112 

112  Codd. : Ar76 Rusch | consummationem] consumptionem Ar76

111  summum] fumum Weber
quadrigas tuas113 
interl.|  currus114 

114  Codd. : Ar76 Rusch

113  tuas] eius Weber
et leunculos tuos
interl.|  nobiles et subregulos gladio interficiam115 

115  Codd. : Ar76 Rusch
comedet gladius et exterminabo de terra predam tuam
interl.|  non ultra vastabis terram nec tributa exiges116 

116  Codd. : Ar76 Rusch
et non audietur ultra vox nuntiorum tuorum.
interl.|  nec audientur emissarii tui per provincias, vel non audiam angelos qui president tibi pro te deprecantes.117 
marg.|  ECCE  EGO  AD  TE. Allegorice. Comminatur Deus mundo quod multitudinem que lata via ad mortem vadit succendet, et fumo malitie sue suffocabit et per bonitatem suam etiam leones   gladius , id est sermo Dei,   comedet , intantum ut nemo exinde per eos ad mortem capiatur, et comprimet omnem strepitum malorum operum qui mortem hominibus nuntiare solebat. 118 
marg.|  Allegorice possunt hec omnia de confusione futura damnandorum intelligi.119 

117  Codd. : Ar76 Rusch
118  Codd. : Ar76 Rusch




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria (Na. 2), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 19/11/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber46.xml&chapitre=46_2)