initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<56. *Marci evangelium*>

Capitulum 5

Numérotation du verset Mc. 5,1 
{t. 4 : Erfurt, f. 971ra ; facsim., p. 101a} [Rusch, f. 971ra ] Et venerunt trans fretum maris in regionem Gerasenorum.
marg.|  {t. 4 : Erfurt, f. 971ra ; facsim., p. 101a} [Rusch, f. 971ra ] GERASENORUM. Beda VenerabilisBEDA. Garasa urbs insignis Arabie trans Iordanem iuncta monti Galaad in tribu Manasse, non longe a stagno Tiberiadis, in quo porci precipitati sunt, significat gentes quas post resurrectionem suam Dominus missis predicatoribus visitare dignatus est. Unde bene Gerasa sive Gergesi colonum eiiciens, sive ‘advena appropinquans’ interpretatur, quia gentium populus colonum, scilicet diabolum a quo diu incolebatur, expulit et qui erat longe factus est prope in sanguine Christi.

1 Hic incipit capitulum 5 CorS1 | 2 fretrum CorS1 ΩJ Rusch Weber ] fre Li447 *, om. Li447 @ | 3 regionem CorS1 ΩJ Rusch Weber ] regione Li447 |
Numérotation du verset Mc. 5,2 
Et exeunte eo de navi statim occurrit ei de monumentis homo in spiritu immundo
marg.|  Beda VenerabilisBEDA. Gentes que demoniacis illuse doctrinis idola colunt.
marg.|  HOMO  IN  SPIRITU. Isidorus HispalensisISIDORUS. Homo iste desperatissimus est populus gentium quem enumerat Apostolus : elatus, superbus, immundus, sanguinarius, idolatra, ignominiosus, nec lege nature, nec Dei, nec humano timore ligatus. Cui ‘legio’ nomen est, id est decem millia que cadunt a dextera Patris que est Christus. Huic grex porcorum creditur, hi sine respectu misericordie simul in inferno per imperium immature mortis suffocantur. Ab his multi fugiunt, qui pascebant eos. Flagellato enim stulto sapiens sapientior fit vel prudentior.

Cf. 2Tim. 3, 1-4 : « Hoc autem scito, quod in novissimis diebus instabunt tempora periculosa : erunt homines seipsos amantes, cupidi, elati, superbi, blasphemi, parentibus non obedientes, ingrati, scelesti, sine affectione, sine pace, criminatores, incontinentes, immites, sine benignitate, proditores, protervi, tumidi, et voluptatum amatores magis quam Dei ».

Exeunte eo Rusch ] exeunti ei Li447 Li447 @ Weber
Numérotation du verset Mc. 5,3 
qui domicilium habebat
interl.|  quia gentes mortuis operibus, id est peccatis, delectantur
in monumentis
interl.|  Beda VenerabilisBEDA. Perfidorum corpora anime peccatis mortue sunt sepulcra
et neque catenis
interl.|  legibus divinis quia non erat dignus
marg.|  ET  NEQUE  CATENIS. Beda VenerabilisBEDA. Catenis et compedibus graves et dure leges gentium significantur, quibus peccata in re eorum publica cohibebantur. Ruptis catenis - ut Lucas scribit - subito agebatur a demonio in deserto, quia etiam transgressis illis legibus ad ea scelera cupiditate raptabantur que iam vulgarem excederent consuetudinem.

Cf. Lc. 8, 29 : « Precipiebat enim spiritui immundo ut exiret ab homine. Multis enim temporibus arripiebat illum, et vinciebatur catenis, et compedibus custoditus. Et ruptis vinculis agebatur a demonio in deserta ».
iam quisquam
interl.|  vel Deus vel homo
poterat eum ligare,

poterat eum Rusch ] inv Li447 Li447 @ Weber
Numérotation du verset Mc. 5,4 
quoniam sepe compedibus et catenis vinctus dirumpisset catenas et compedes comminuisset. Et nemo poterat eum domare.
Numérotation du verset Mc. 5,5 
Et semper nocte
interl.|  adversis
ac die
interl.|  prosperis
in monumentis
interl.|  in seditate operum
et in montibus
interl.|  in fastibus superbie
fastibus] corr. , fastubus cacogr. Rusch
erat clamans
interl.|  Beda VenerabilisBEDA. Per verba durissime infidelitatis
et concidens se lapidibus.
interl.|  quoniam arreptis cautibus seipsos furibundi concidebant
interl.|  Beda VenerabilisBEDA. Idolis
Numérotation du verset Mc. 5,6 
Videns autem Iesum a longe cucurrit et adoravit eum
Numérotation du verset Mc. 5,7 
et clamans voce magna dixit : Quid mihi et tibi,
interl.|  Beda VenerabilisBEDA. Quasi : nihil commune nobis
interl.|  hoc contra Iudeos qui dicunt :"In Beelzebub eiicit demonia"

Cf. Lc. 11, 15 : « Quidam autem ex eis dixerunt : In Beelzebub principe demoniorum eiicit demonia».

dixit Rusch ] + ei Li447 Li447 @ |dicit Weber
Iesu Fili Dei
interl.|  hoc contra Arrium qui negat Filium Dei
interl.|  credunt et contremiscunt Filium Dei
Altissimi ?
interl.|  vel : summi

Altissimi Li447 Li447 @ Rusch ] summi Weber
Adiuro te, per Deum, ne me torqueas.
marg.|  TORQUEAS etc. Beda VenerabilisBEDA. Magnum tormentum ei a lesione hominis cessare et tanto dimittit gravius quanto possidet diutius.
Numérotation du verset Mc. 5,8 
Dicebat enim illi : Exi spiritus immunde ab homine.
Numérotation du verset Mc. 5,9 
Et interrogabat eum : Quod tibi nomen est ?
marg.|  QUOD  TIBI  NOMEN  EST ? Beda VenerabilisBEDA. Non quasi nescius interrogat, sed ut confessa publica peste quam toleraverat, virtus curantis gratior appareat. Sed etiam sacerdotes nostri temporis qui per exorcismum demones eiiciunt solent dicere, non aliter patientes posse curari, nisi quantum sapere possunt, omne quod a demonibus visu, auditu vel quolibet sensu corporis, aut animi vigilantes dormientesve pertulerunt, patenter confiteantur.
Et dicit ei : Legio mihi nomen est quia multi sumus.
marg.|  LEGIO etc. Beda VenerabilisBEDA. Significat populum gentilem innumeris idolatrie cultibus mancipatum, cui contra est : « Multitudinis credentium erat cor unum et anima una ». Unde bene in Babylonis constructione linguarum unitas per spiritum superbie scissa, in Hierusalem per gratiam Spiritus sancti linguarum varietas est adunata, et illa confusio et hec pacis visio dicitur, quia electos in pluribus linguis et gentibus una fides et pietas toto orbe pacificando confirmat, reprobos {t. 4 : Erfurt, f. 971ra ; facsim., p. 101a} [Rusch, f. 971ra ] aut plures secte quam lingue dissociando confundunt.

Act. 4, 32.
Cf. Gn. 11, 1-9.
Cf. Act. 2, 1-11.
Numérotation du verset Mc. 5,10 
Et deprecabatur eum multum ne se expelleret extra regionem.
interl.|  sed mitteret in gregem porcorum et hoc est : Erat enim 10  etc.

deprecabatur Li447 @ Rusch Weber ] precabatur Li447 Li447 @
10  sic Rusch
Numérotation du verset Mc. 5,11 
{t. 4 : Erfurt, f. 971rb ; facsim., p. 101b} [Rusch, f. 971rb ] Erat autem ibi circa montem grex porcorum magnus pascens in agris11  .

11  in agris Rusch ] om. Li447 Li447 @ Weber
Numérotation du verset Mc. 5,12 
Et deprecabantur eum spiritus dicentes : Mitte nos
marg.|  MITTE  NOS. Beda VenerabilisBEDA. Lucas : « Et rogabant eum ne imperaret illis ut in abyssum irent ». Sciebant ergo aliquando futurum ut per adventum eius mitterentur in abyssum, non futura predivinantes sed prophetarum in se dicta recolentes, ideoque gloriam Christi quam mirabantur ad suam tendere timebant damnationem.

Lc. 8, 31.
in porcos
marg.|  IN  PORCOS. Beda VenerabilisBEDA. Porci significant ‘homines immundos’ qui vocis et rationis expertes in monte superbie pascuntur, et lutulentis actibus oblectantur quibus per cultum idolorum possunt demones dominari. Nam nisi quis porci more vixerit, in eum Diabolus potestatem non accipit, nisi forte ad probandum non autem ad perdendum.
ut in eos introeamus.
marg.|  ut porcorum perditio hominibus esset salutis occasio. Pastores enim videntes statim nuntiaverunt civitati
Numérotation du verset Mc. 5,13 
Et concessit eis statim Iesus. Et exeuntes spiritus immundi introierunt in porcos
interl.|  Beda VenerabilisBEDA. Accepta potestate a Deo. Aliter enim nec pecoribus nocerent
et magno impetu grex precipitatus est in mare
marg.|  GREX  PRECIPITATUS. Beda VenerabilisBEDA. Quia iam clarificata Ecclesia, et liberato populo gentium a demonum dominatione, in abditis agunt sacrilegos ritus qui Christo credere noluerunt ceca et profunda curiositate submersi.
ad duo millia
marg.|  AD  DUO  MILLIA. Beda VenerabilisBEDA. Erubescat Manicheus si de eadem substantia et ex eodem auctore hominum bestiarumque sunt anime, quoniam ob unius hominis salutem duo millia porcorum suffocantur.
et suffocati sunt12  in mari.

12  sunt Rusch Weber ] om. Li447
Numérotation du verset Mc. 5,14 
Qui autem pascebant eos
marg.|  QUI  AUTEM. Quia quidam primates impiorum, quamvis christianam legem fugiant, potentiam tamen eius stupendo et mirando per gentes predicant.
fugerunt et nuntiaverunt in civitatem et in agros. Et13  egressi sunt videre quid esset facti14  .

13  Et ΩJ Rusch Weber ] om. Li447 14  facti ΩJ Rusch ] factum Cor3 (al.)
Numérotation du verset Mc. 5,15 
Et veniunt ad Iesum et vident illum
marg.|  ET  VIDENT  ILLUM. Beda VenerabilisBEDA. Lucas : ‘Sedentem ad pedes eius’, quod significat eos qui a peccatis correcti sunt, fixa mentis intentione vestigia salvatoris que sequantur intueri.

Cf. Lc. 8, 35 : « Exierunt autem videre quod factum est et venerunt ad Iesum et invenerunt hominem sedentem a quo demonia exierant vestitum ac sana mente ad pedes eius et timuerunt ».
qui a demonio vexabatur, sedentem, vestitum,
marg.|  VESTITUM. Virtutum studio, quod vesana mente perdiderat. Unde filius prodigus ad patrem rediens mox stola prima cum annulo induitur, quia quisquis vero corde penituerit potest donante Christi gratia pristina iustitie opera, de quibus ceciderat cum annulo inviolate fidei recuperare.

Cf. Lc. 15, 22 : « Dixit autem pater ad servos suos : Cito proferte stolam primam, et induite illum, et date annulum in manum eius, et calceamenta in pedes eius ».
et sane mentis, et timuerunt.
marg.|  ET  TIMUERUNT. Multi enim antiqua suavitate delectati honorare se, sed pati nolle Christianam legem dicunt, quia eam implere non possunt, admirantes tamen fidelem populum a pristina conversatione sanatum.
Numérotation du verset Mc. 5,16 
Et narraverunt illis qui viderant qualiter factum esset ei qui demonium habuerat et de porcis.
Numérotation du verset Mc. 5,17 
Et rogare ceperunt eum15 
marg.|  ET  ROGARE  CEPERUNT. Rabanus MaurusRABANUS. Ut Petrus : « Exi a me, Domine, quia homo peccator sum» etc. Ne tangant arcam Dei ut Oza.

Lc. 5, 8.
Cf. 1Par. 13, 9-10 : « Cum autem pervenisset ad aream Chidon, tetendit Oza manum suam, ut sustentaret arcam : bos quippe lasciviens paululum inclinaverat eam. Iratus est itaque Dominus contra Ozam, et percussit eum, eo quod tetigisset arcam : et mortuus est ibi coram Domino ».

15  ceperunt eum Rusch ] inv Li447 Li447 @ Weber
ut discederet de16  finibus eorum.
interl.|  conscii fragilitatis sue adhuc infirmi pondus sapientie eius sustinere non poterant

16  de Rusch Weber ] a Li447 Li447 @
Numérotation du verset Mc. 5,18 
Cumque ascenderet navim cepit illum deprecari qui a demonio vexatus fuerat ut esset cum illo
interl.|  » Dissolvi et esse cum Christo multo melius est ».

Cf. « Cupio dissolvi et esse cum Christo » : sententia ex Phil. 1, 23 : « Coarctor autem e duobus : desiderium habens dissolvi, et esse cum Christo, multo magis melius | permanere autem in carne, necessarium propter vos », ut ref. Augustinus, Ambrosius, Cassiodorus, Hieronymus et passim ; cf. Sabatier, t. 3, p. 815.
Numérotation du verset Mc. 5,19 
et non admisit eum
interl.|  quia manere in carne propter alios necessarium est
sed ait illi : Vade in domum tuam ad tuos
marg.|  VADE. Beda VenerabilisBEDA. Sic quisque post resurrectionem peccatorum in conscientiam bonam redeat et propter aliorum salutem evangelio serviat, ut post cum Christo quiescat, nedum prepropere vult iam esse cum Christo, negligat predicationis mysterium fraterne {t. 4 : Erfurt, f. 971va ; facsim., t. 4, p. 102a} [Rusch, f. 971va ] redemptioni accommodatum.
marg.|  Hieronymus HIERONYMUS. Homo sanatus mittitur in domum suam, id est in spiritalem legis observantiam et predicat in Decapoli, id est observat decalogum dum a romano, nunc regno convertuntur Iudei, id est sunt de Ecclesia qui etiam in littera tantum pendent decalogi, quia moralia ad litteram observanda sunt.
marg.|  Beda VenerabilisBEDA. Mattheus duos, Marcus et Lucas unum a demone curatum dicunt, quia unus eorum clarioris nominis et famosioris, et ideo curatio eius est famosior. Alleg<orice> : duo gentes significant de duobus filiis Noe. Cum enim Noe tres filios genuerit, unus assumptus est in possessionem Dei, duo idolis dediti.
et nuntia17  illis quanta tibi fecerit {t. 4 : Erfurt, f. 971va ; facsim., t. 4, p. 101a} [Rusch, f. 971va ] Dominus18  et misertus sit tui.

17  nuntia Li447 Li447 @ Rusch ] adnuntia Weber 18  tibi fecerit Dominus Rusch ] tibi Dominus fecerit Li447 Li447 @ Weber
Numérotation du verset Mc. 5,20 
Et abiit et cepit predicare in Decapoli quanta sibi fecisset Iesus et omnes mirabantur.
Numérotation du verset Mc. 5,21 
Et cum transcendisset Iesus in navi rursus trans fretum convenit turba multa ad eum
interl.|  vel : illum
et erat circa mare.
Numérotation du verset Mc. 5,22 
Et venit quidam de archisynagogis
interl.|  Moyses legislator
marg.|  ET  VENIT  QUIDAM. Hieronymus HIERONYMUS. Post hec Iairus archisynagogus venit, quia ‘cum intraverit plenitudo gentium tunc omnis Israel salvus fiet'. Iairus illuminans vel illuminatus, id est iudaicus populus umbra littere deposita, spiritu illustratus et illuminatus procidens ad pedes, id est ad incarnationem Iesu se humilians, rogat pro filia qui sibi vivit alios vivere facit. Abraham et Moyses et Samuel rogant pro plebe mortua et sequitur Iesus preces eorum.

Cf. Rm. 11, 25-26 : « Nolo enim vos ignorare, fratres, mysterium hoc (ut non sitis vobis ipsis sapientes), quia cecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret, sicut scriptum est : Veniet ex Sion, qui eripiat, et avertat impietatem a Iacob ».
nomine Iairus
marg.|  Beda VenerabilisBEDA. Iairus    : ‘illuminans vel illuminatus’, quia verbis vite populum illuminavit et ut hoc posset a Spiritu sancto illuminatus est.
et videns eum procidit
interl.|  Beda VenerabilisBEDA. Humiliat se
ad pedes eius.
interl.|  Incarnationem
interl.|  caput Christi Deus, pedes incarnatio est
Numérotation du verset Mc. 5,23 
Et deprecabatur eum19  dicens : Quoniam filia mea
interl.|  plebs iudaica
marg.|  QUONIAM  FILIA. Beda VenerabilisBEDA. Lucas : « Quia filia unica erat illi fere annorum duodecim et hec moriebatur ». Filia archisynagogi est synagoga sola legali institutione composita, quasi unica Moysi nata. Hec duodecimo anno, id est tempore pubertatis appropinquante moriebatur, quia nobiliter a prophetis educata, postquam ad intelligibiles annos pervenit, et spiritalem Deo sobolem generare debuit, subito errorum languore consternata, spiritales vias desperabiliter obmisit.

Lc. 8, 42.

19  eum Rusch ] + multum Li447 Li447 @ Weber
in extremis est.
interl.|  in desperatione
Veni,
interl.|  in carnem
impone manum tuam20 
interl.|  misericordie

20  manum tuam] tuam om. Li447 , manus Weber
super eam ut salva sit
interl.|  a vitiis
et vivat.
interl.|  in virtutibus
Numérotation du verset Mc. 5,24 
Et abiit cum illo et sequebatur eum turba multa et comprimebant21  eum.
marg.|  ET  COMPRIMEBANT  EUM. Dum ad puellam sanandam vadit a turba comprimitur, quia Iudeis salutis monita prebens quibus egram eorum conscientiam erigeret, noxia carnalium populorum consuetudine gravatus est.

21  comprimebant Rusch Weber ] comprimebat Li447
Numérotation du verset Mc. 5,25 
Et mulier,
interl.|  emorroissa
marg.|  ET  MULIER etc. Pergente Domino ad filiam archisynagogi morbosa mulier annis duodecim preripit sanitatem et post filia sanata est et suscitata est, quia sic dispensata est salus humani generis, ut primo aliqui ex Israel, deinde plenitudo gentium « et sic omnis Israel salvus fieret ».

Cf. Rm. 11, 25-26 : «Nolo enim vos ignorare, fratres, mysterium hoc (ut non sitis vobis ipsis sapientes), quia cecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret, sicut scriptum est : Veniet ex Sion, qui eripiat, et avertat impietatem a Iacob».
que erat in profluvio sanguinis annis duodecim22 
interl.|  Beda VenerabilisBEDA. Notandum quod puella duodennis et mulier duodecim annis sanguine fluxit, id est quando hec nata fuit illa infirmari cepit. Una enim pene eademque seculi etate et Synagoga in patriarchis nasci et gentes ceperunt idolatria fedari.
marg.|  Beda VenerabilisBEDA. Mulier sanguinaria a Domino curata, Ecclesia est de gentibus ingenti carnalium delectationum fluxu polluta, et iam a cetu fidelium segregata. Hec dum Christus Iudeam sanare discerneret, iam paratam aliisque promissam salutem spe certa prevenit.

22  annis duodecim Rusch Weber ] inv Li447 Li447 @
Numérotation du verset Mc. 5,26 
et fuerat multa perpessa a compluribus medicis
marg.|  MEDICIS. Beda VenerabilisBEDA. Falsis theologis, philosophis, legum secularium {t. 4 : Erfurt, f. 971va ; facsim., p. 102a} [Rusch, f. 971va ] doctoribus, qui se utilia vivendi precepta dare promittebant. Demones quoque quasi hominibus consulendo se pro Deo colendos ingerebant, quibus audiendis, quanto magis naturalis industrie vires expendebant, tanto minus sanari poterant. Sed cum audissent populum Iudeorum egrotasse et verumr medicum de celo venisse, ceperunt languoris sui et sperare et inquirere remedium.
et erogaverat omnia sua
interl.|  naturalem industriam
nec quicquam profecerat sed magis deterius habebat,
Numérotation du verset Mc. 5,27 
cum audisset de Iesu venit
interl.|  per fidem
in turba retro
marg.|  VENIT  IN  TURBA  RETRO. Beda VenerabilisBEDA. « Si quis mihi ministrat me sequatur ». Et alibi : ‘Post Dominum Deum ambulabis'. Vel quia Deum presentem in carne non videt, sed post ad fidei agnitionis gratiam pervenit. Et tactu, id est participatione sacramentorum eius meruit sanari a peccatis. Fons quippe sanguinis, origo peccati primordium immunde cogitationis, ex quo omne peccatum oritur. Sed Dominus non solum opera, sed et verba mala et cogitationum radicem sacramentis evangelicis quasi suis vestimentis fontes obsceni sanguinis emundat.

Io. 12, 26.
Cf. Os. 11, 10 : « Post Dominum ambulabunt ; quasi leo rugiet, quia ipse rugiet,et formidabunt filii maris ».
et tetigit vestimentum eius.
marg.|  TETIGIT. Beda VenerabilisBEDA. Sola fidelis mulier Dominum tangit quem passim comitans turba comprimit. Quia qui diversis inordinitate glomerantium heresibus, vel perversis moribus gravatur solo fideli Ecclesie corde tangitur. Unde : « Noli me tangere nondum enim ascendi ad Patrem meum », quia veraciter tangere est eum equalem Patri credere.

Io. 20, 17.
Numérotation du verset Mc. 5,28 
Dicebat enim : Quia si vel vestimentum23  eius tetigero, salva ero.

23  vestimentum Rusch Weber ] vestimenta Li447
Numérotation du verset Mc. 5,29 
Et confestim siccatus est fons sanguinis eius.
interl.|  radix immunde cogitationis
Et sensit corpore {t. 4 : Erfurt, f. 971va ; facsim., p. 101a} [Rusch, f. 971va ] quod sanata esset a plaga.
Numérotation du verset Mc. 5,30 
Et statim Iesus in semetipso cognoscens24  virtutem que exierat de illo25  conversus ad turbam ait26   : Quis tetigit vestimenta mea ?
marg.|  Beda VenerabilisBEDA. Interrogat ut salus quam mulieri dederat, declarata et agnita fidei virtute, multis proficiat.
marg.|  Hieronymus HIERONYMUS. Septima virtute suscitatur mortua, sed inter viam tangit fimbriam mulier sanguinaria que cum salute substantiam in medicos nihil proficientes perdiderat. Septima die requievit Deus ab omni opere.Quando suscitatur mortua intus et semivivia foris cum turbis fluxus sanguinis sterilitatem facit. Unde ad Ecclesiam gentium : « Letare sterilis que non paris ». Retro accedit, id est post resurrectionem, fimbriam tangit ac si cymbala et .mala punica que pendent in extremis oris summi sacerdotis tunice. Cymbalum 'confessionem', malum punicum 'martyrii voluntatem' significat et 'virtutum candorem'.

Cf. Gn 2, 2 : « Complevitque Deus die septimo opus suum quod fecerat : et requievit die septimo ab universo opere quod patrarat ».
Gal. 4, 27.

24  cognoscens Li447 @ Rusch Weber ] om. Li447 | 25  illo Rusch ] eo Li447 Li447 @ Weber | 26  ait Rusch ] aiebat Li447 Li447 @ Weber |
Numérotation du verset Mc. 5,31 
Et dicebant ei discipuli sui : Vides turbam
interl.|  inordinatos.
comprimentem te
interl.|  heresibus pravis moribus
et dicis quis me tetigit ?
Numérotation du verset Mc. 5,32 
Et circumspiciebat videre eam que hoc fecerat.
marg.|  Beda VenerabilisBEDA. « Oculi Domini super iustos et aures eius in preces eorum », « Iste pauper clamavit et Dominus exaudivit eum ».

Ps. 33, 16.
Ps. 33, 7.
Numérotation du verset Mc. 5,33 
Mulier autem timens et tremens
marg.|  MULIER  AUTEM. Beda VenerabilisBEDA. Ecce quo tendebat interrogatio, ut mulier scilicet confiteatur veritatem diuturne infirmitatis, et subite credulitatis et sanationis, et ita ipsa confirmaretur in fide et aliis preberet exemplum.
sciens quod factum esset in se venit et procidit27  ante eum et dixit ei omnem veritatem.

27  procidit Rusch Weber ] procidat Li447
Numérotation du verset Mc. 5,34 
Ille autem dixit ei : Filia,
interl.|  ideo quia fidelis
fides tua te salvam fecit.
interl.|  Beda VenerabilisBEDA. Non dicit faciet, in eo enim quod credidit iam salva facta est
Vade in pace et esto sana a plaga tua.
interl.|  Beda VenerabilisBEDA. Perseverando in eadem fide : « Qui enim perserveraverit » etc.

Mt. 10, 22 ; 24, 13.
Numérotation du verset Mc. 5,35 
Adhuc eo loquente
marg.|  ADHUC  EO  LOQUENTE. Beda VenerabilisBEDA. Muliere sanata statim nuntiatur puella mortua, quia Ecclesia gentium a labe vitiorum curata et ob fidei meritum filia nominata, continuo Synagoga perfidie leto resoluta est, quia in Christum non credidit, et invidie quia Ecclesiam credere doluit.
veniunt ad archisynagogum28  dicentes : Quia29  filia tua mortua est
marg.|  QUIA  FILIA  TUA. Beda VenerabilisBEDA. Multi enim hodie statum Synagoge videntes, restaurari posse non credunt et pro restauratione eius supplicandum esse non estimant. Sed quod hominibus est impossibile Deo est possibile. Unde sequitur :   Iesus autem etc.

Cf. Mc. 10, 27 : « Et intuens illos Iesus, ait : Apud homines impossibile est, sed non apud Deum : omnia enim possibilia sunt apud Deum ». Cf. Mc. 9, 22 : « Iesus autem ait illi : Si potes credere, omnia possibilia sunt credenti ».

28  ad archisynagogum Li447 Li447 @ Rusch ] ab archisynagogo Weber 29  Quia Li447 @ Rusch Weber ] Quod Li447
quid ultra vexas magistrum ?
Numérotation du verset Mc. 5,36 
Iesus autem audito verbo quod dicebatur30  ait archisynagogo :
marg.|  ARCHISYNAGOGO. Archisynagogus cetus est doctorum legis de quibus : « Super cathedram Moysi sederunt scribe et Pharisei ». Qui si credere noluerint etiam subiecta eis Synagoga salva erit.

Mt. 5, 13.

30  audito - verbo quod dicebatur Rusch ] inv. Li447 Li447 @ Weber
Noli timere. Tantummodo crede.
Numérotation du verset Mc. 5,37 
Et non admisit quemquam sequi se
marg.|  ET  NON  ADMISIT. Beda VenerabilisBEDA. Blasphemis et irrisoribus nont sunt revelanda {t. 4 : Erfurt, f. 972ra ;facsim., p. 103a} [Rusch, f. 972ra ] mysteria, sed fidelibus qui honorent. Unde alibi : « Iustificata est sapientia ab omnibus filiis suis ».

Lc. 7, 35.
nisi Petrum et Iacobum et Iohannem fratrem Iacobi.
Numérotation du verset Mc. 5,38 
Et veniunt in domum archisynagogi et videt31  tumultum {t. 4 : Erfurt, f. 972ra ; facsim., t. 4, p. 102a} [Rusch, f. 972ra ] et flentes et ululantes32  multum.
marg.|  FLENTES  ET  ULULANTES. Beda VenerabilisBEDA. « Letentur omnes qui sperant in Domino et in eternum exultabunt et habitabis in eis »aa  . Hanc letitiam merito infidelitatis Synagoga amisit, et ideo inter flentes et ululantes mortua iacet. Sed Iesus eam funditus interire non patitur. Unde sequitur :   Et ingressus etc.

aa  Ps. 5, 12.

31  videt Cor3 (vel) Rusch Weber ] vident ΩJ Li447 Li447 @, vidit Cor3 (vel)32  ululantes Rusch ] heiulantes Li447 Li447 @ Weber
Numérotation du verset Mc. 5,39 
Et ingressus ait illis33   : Quid turbamini et ploratis ? Puella non est mortua sed dormit.
marg.|  NON  EST  MORTUA. Mihi in cuius dispositione et anima recepta vivit et caro suscitanda quiescit. Hinc mos est Christianis ut mortui qui resurrecturi non dubitantur dormientes vocentur. Undeab   : « Nolumus vos ignorare fratres de dormientibus ».
marg.|  Beda VenerabilisBEDA. Cum anima que peccaverit moriatur, ea tamen quam Dominus ad vitam eternam previdet, nobis quidem mortua fuisse sed ei obdormisse non incongrue dici potest.

ab  1Th. 4, 13.

33  illis Rusch ] eis Li447 Li447 @ Weber
Numérotation du verset Mc. 5,40 
Et irridebant eum. Ipse vero eiectis omnibus
interl.|  irrisoribus
marg.|  EIECTIS  OMNIBUS. Beda VenerabilisBEDA. Moraliter. Turba eiicitur ut puella suscitetur, quia nisi secularium curarum multitudo a corde eiiciatur. Anima que intus iacet mortua non suscitatur. Dum enim se per universas cogitationes spargit, ad considerationem sui sese nullatenus colligit.
assumit patrem et matrem puelle
interl.|  qui miraculum venerentur
et qui secum erant et ingrediuntur34  ubi puella erat iacens.

34  ingrediuntur Li447 Rusch ] ingreditur Weber
Numérotation du verset Mc. 5,41 
Et tenens manum puelle
interl.|  Beda VenerabilisBEDA. Prius mundat manus Iudeorum que sanguine plene sunt, aliter puella non resurgeret
ait illi : Thabitacumi35 
interl.|  Beda VenerabilisBEDA. Id est : puella surge.
marg.|  THABITA  CUMI. In Syro sermone quem evangelista ponit non plus est quam ‘puella surge’. Sed forte ad vim dominice iussionis exprimendam, hoc addidit :   Tibi dico surge , et magis sensum loquentis quam verba intimare curavit. Sic sepe apostoli et evangeliste cum aliquod testimonium assumunt magis sensum quam verba ponunt.
marg.|  Hieronymus HIERONYMUS. Ad puellam dicitur : thabita cumi, id est 'puella surge'. Archisynagogo dicitur : Filia tua mortua est. Iesus : Non est mortua sed dormit . Utrumque est mortua vobis sed mihi dormit. Annorum duodecim erat puella et annis duodecim mulier perpessa, peccata incredentium apparent in initio fidei credentium. Unde diciturac   : « Credidit Abraham Deo et reputatum est ei ad iustitiam ».

ac  Gal. 3, 6 ; cf. Rm. 4, 3 ; Iac 2, 23.

35  Thabitacumi Li447 Li447 @ Rusch ] Talitha cumi Weber
quod est interpretatum : Puella, tibi dico surge.
Numérotation du verset Mc. 5,42 
Et confestim surrexit puella
interl.|  Beda VenerabilisBEDA. A vitiis
marg.|  Beda VenerabilisBEDA. Moraliter. Quod Christus tres mortuos suscitavit tria genera animarum significat. Puellam suscitat adhuc in domo clausam, id est animam consensum tantum non actum delectationi male prebentem. Iuvenem suscitat iam extra portam delatum, id est peccatorem qui consensum iam produxit ad actum. Suscitat Lazarum iam fetentem et longa consuetudine peccandi animam male olentem et alios fama corrumpentem. Puellam paucis alloquitur, quia eam facile resuscitat quam et mortuam negat et animam similem cito resuscitari demonstrat. Iuvenem pluribus corroborat cum dicitad   : « Tibi dico surge », quia tales anime aliquando difficilius reviviscunt. Ad monumentum Lazari fremit, turbatur, lacrimatur : « Magna voce clamat : Lazare, veni foras »ae  . Similiter longa consuetudine peccandi pressus, vix et quasi cum labore suscitatur. Notandum quoque quod publica noxa publico eget remedio. Levia autem et secreta possunt deleri penitentia levi et secreta. Puella in domo iacens paucis arbitris surgit et eis precipitur, {t. 4 : Erfurt, f. 972rb ; facsim., p. 103b} [Rusch, f. 972rb ] ut nemini dicant. Iuvenis extra portam turba multa comitante et vidente. Lazarus de monumento vocatus intantum innotuit, ut propter hoc turbe cum palmis Domino occurrerent etaf   :"Multi abierunt ex Iudeis et crediderunt in Iesum". Quartum mortuum annuntiante discipulo audivit, sed quia vivi qui pro eo precarentur defueruntag   : « Dimitte - inquit - mortuos sepelire mortuos suos ».

ad  Lc. 7, 14.
ae  Io. 11, 43.
af  Cf. Io. 12, 11 : « quia multi propter illum abibant ex Iudeis, et credebant in Iesum ».
ag  Mt. 8, 22.
et ambulabat36  .
interl.|  Beda VenerabilisBEDA. In bonis operibus

36  ambulabat Rusch Weber Li447 ] ambulat Li447 *
Erat autem annorum duodecim et obstupuerunt stupore magno37  .

37  magno Rusch ] maximo Li447 Li447 @ Weber
Numérotation du verset Mc. 5,43 
Et precepit illis vehementer ut nemo id sciret. Et iussit38 
interl.|  aliter : dixit

38  iussit Li447 (super v.) Rusch ] om. Li447 @, dixit Weber
dare39 
interl.|  aliter : dari

39  dare Rusch ] dari Weber | illi dare Li447 Li447 @
illi manducare.




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria (Mc. 5), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 25/04/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber56.xml&chapitre=56_5)