initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<61. *Epistola prima Pauli ad Corinthios*>

Capitulum 4

Numérotation du verset 1Cor. 4,1 
Sic nos existimet homo
interl.| et cum hoc sit nec nimis nec minus de nobis arbitremini||
marg.| {t. 4 : Erfurt, f. 1076vb ; facsim., p. 312b} [Rusch, f. 1076vb ] SIC  NOS. Hactenus de gloria pseudo hic de suo contemptu agit.||
marg.| SIC  NOS. Hoc ideo ait Apostolus, quia de eo minus sentiebant, sed sic homo sentiat ut Deus qui eum elegit.||
ut ministros
interl.| non dominos||
Christi,
interl.| quod non pseudo||
et dispensatores
marg.| ET  DISPENSATORES. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Non solum boni sed etiam mali dispensatores sunt. Nisi enim per bonos dispensaretur non recte Apostolus diceret : « Imitatores mei estote». Rursus, si non per malos non diceret Dominus de quibusdam : 'Que dicunt facite que autem faciunt nolite facere'. Dispensatores enim sunt per quorum ministerium pervenitur ad eternam salutem. Non enim esse salutis illius dispensatorem per verbum et sacramentum est illius esse participem.||

1Cor. 11, 1.
Cf. Mt. 23, 2-3 : « Dicens super cathedram Mosi sederunt scribae et Pharisaei, omnia ergo quaecumque dixerint vobis servate et facite secundum opera vero eorum nolite facere dicunt enim et non faciunt ».
ministeriorum
interl.| vel myste<riorum>||

ministeriorum] mysteriorum Weber
Dei.
interl.| secundum modum cuiusque mysteria vel ministeria dividimus||
Numérotation du verset 1Cor. 4,2 
Hic iam queritur inter dispensatores
interl.| qui scilicet||
interl.| ordo quis inter dispensatores invenitur, ut fidelis cui possit credi ut bene dispenset||
marg.| HIC  IAM  QUERITUR. Ita de nobis estimandum, sed hic inter vos quod non alibi. Iam in presenti cum expectandum esset donec Deus iudicet.||
Numérotation du verset 1Cor. 4,3 
Mihi autem pro minimo est
interl.| quasi : hic inter nos queritur quod non esset querendum sed quidquid alii faciant||
ut a vobis iudicer,
interl.| quasi infidelis dispensator||
aut ab humano die,
interl.| intellectu qui non videt occulta et potest falli||
marg.| AB  HUMANO. Id est ab omnibus dum sunt in suo die et non est dies Domini.  HUMANO, quia est et dies Domini quo iudicabit, quando unusquisque pro se rationem reddet, et tunc secreta cordium patebunt.||
sed neque meipsum iudico.
interl.| qui melius novi me quam vos et ita periculum est vobis de ignotis iudicare||
marg.| IUDICO  MEIPSUM . Periculum est vobis de ignotis cordis mei vel aliorum iudicare. Quanta enim profunditas credenda est esse in homine que lateat etiam ipsum hominem in quo est, ut in Petro profunditas infirmitatis latebat cum se Domino commoriturum promittebat.||
marg.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Cum ergo quisque de se aut non omnino aut vix possit veram ferre sententiam, quomodo potest de alio iudicare, cum nemo sciat quid agatur in homine nisi spiritus hominis ?||
marg.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Iudicium prohibet Apostolus, quia occulta sunt nobis corda hominum. In his plerumque nostra credulitas fallitur. Sed cavendum est ne perniciosa opinatione fallamur, ut qui non possumus hominum indagare conscientiam, de ipsis rebus habeamus veram certamque sententiam. Hoc autem ad humanam temptationem pertinet, sine qua vita ista non ducitur. Unde Apostolus : « Temptatio vos non apprehendat nisi humana ». Si ergo suspicationes vitare non possumus quia homines sumus, iudicia tamen, id est diffinitivas firmasque sententias, continere debemus. Si ergo suspicamur quod est humana temptatio, saltem non iudicemus, quando non erratur in rebus, ut recta sit improbatio vitiorum virtutumque approbatio. Profecto si erratur in hominibus, venialis est humano temptatio.||

Cf. Mc. 14, 31.
1Cor. 10, 13.
Numérotation du verset 1Cor. 4,4 
Nihil enim mihi conscius sum,
interl.| in nullo me remordet conscientia||
sed non in hoc iustificatus sum.
interl.| id est non ideo me iustum puto, quia potest esse quod nescio delicta enim quis intelligit||
interl.| neque ego neque vos sed||
interl.| melius novi me quam illi sed melius Deus quam ego||
Qui autem iudicat me
interl.| id est qui potest et debet me iudicare||
Dominus est.
interl.| qui novit omnia||
Numérotation du verset 1Cor. 4,5 
Itaque
interl.| et quia Dominus est||
nolite ante tempus
interl.| iudicii||
iudicare, quoadusque
interl.| scilicet||
marg.| QUOADUSQUE. Aliter iniuria iudici fit, quia iudicis iniuria est si ante iudicium eius a servo procedat sententia.||
veniat Dominus
interl.| iudicare||
qui et illuminabit
interl.| et quia tunc omnia nota omnibus poterunt de se iudicare et de aliis||
marg.| ILLUMINABIT. Id est aperta faciet abscondita tenebrarum, id est peccatorum.||
abscondita tenebrarum,
interl.| gesta et cogitata tunc erunt aperta||
et manifestabit consilia cordium,
interl.| etiam bonas cogitationes||
et tunc laus
interl.| remuneratio||
erit unicuique a Deo.
interl.| pro modo suo||
marg.| TUNC  LAUS  UNICUIQUE. Bene agenti vel cogitanti, hic autem nescitur quis sit laude dignus.||
Numérotation du verset 1Cor. 4,6 
Hec autem, fratres,
interl.| dixi non gloriandum in nobis||
transfiguravi in me et Apollo
interl.| cum in nobis non gloriaremini||
marg.| ME  ET  APOLLO  TRANSFIGURAVI . Proposui figuram pro omnibus ut ab omnibus abhorreatur sicut a nobis.||
marg.| Ambrosius MediolanensisAMBROSIUS. Per hoc pseudo apostolorum glorias et traditiones perversas sub sua persona et Apollo evacuat, summatim illos desigans non singillatim, ne maior nasceretur discordia.||
sic Rusch
propter vos,
interl.| humilitatem vestram||
ut
interl.| hanc scilicet||
in nobis discatis,
interl.| qui maiores sumus||
ne supra
interl.| agendo ultra||
quam scriptum est :
interl.| in Ieremia||
interl.| « Qui gloriatur in Domino glorietur » ||

2Cor. 10, 17.
unus adversus alterum infletur pro alio.
interl.| se vel doctore||
marg.| NE  UNUS  IN  ADVERSUS  ALIUM  PRO  ALIO. Ab illo, id est meliori quam ille, id est quasi alius ab illo qui nullus est quantum ad se, vel quantum ad ministerium. Quis enim te {t. 4 : Erfurt, f. 1077ra ; facsim., p. 313a} [Rusch, f. 1077ra ] discernit a massa perditorum ? Nullus nisi Deus. Vel si baptizatus a Petro quomodo discerneris ab eo qui a Paulo ? Nihil ille, nihil tu.||
marg.| Vel redarguit illos eosdem qui gloriabantur de magisterio pseudo. Quasi : gloriaris pro illis, sed quid habes ab illis quod non a me et si a me, quid contra me gloriaris quoniam idem a me acceperis.||
Numérotation du verset 1Cor. 4,7 
Quis enim te discernit ?
interl.| a perditis nisi Deus||
interl.| quod si dicis fides tua vel oratio vel iustitia iterum interrogo quid habes quod non accepisti||
marg.| QUID  AUTEM etc. Aliud genus arrogantie amovere conatur, scilicet ne homo superbiat, propter aliquam gratiam a Deo sibi datam putans se eam habere a se vel a ministro.||
quod non accepisti ?
interl.| a Deo||
Si autem accepisti,
interl.| a Deo||
marg.| SI  AUTEM  ACCEPESTI . Hoc contra illos qui eadem que ab Apostolo acceperant audientes de magisterio pseudo apostolorum gloriabantur, qui per eloquentiam se commendantes gloriam in se vertebant, cum Apostolus contemptibilem se videri fecerat, ut gloriam Deo faceret. Ideo Apostolus ironice eis loquitur, quasi concedens quod eis de se ipsis videbatur cum subdit.||
sic Rusch
quid gloriaris
interl.| in te vel illis||
quasi non acceperis ?
interl.| a Deo sed a te vel ab illis||
Numérotation du verset 1Cor. 4,8 
Iam
interl.| tam cito||
interl.| sed vos||
saturati
interl.| pleni||
marg.| IAM  SATURATI. Quasi : increpo vos dicens :  QUID  GLORIARIS etc. Sed non recte videor hoc facere quia vos iam etc.||
marg.| IAM  SATURATI. Iam divites ironia, ac si diceret : non est ita. Irascentis enim verba sunt non confirmantis.||
estis,
interl.| Spiritu sancto||
interl.| quasi : ut et alios saturare potestis||
iam divites facti estis,
interl.| ironia||
sine nobis
interl.| sic putabant gloriantes de pseudo apostolis||
regnastis,
interl.| regitis vos||
et utinam regnetis
interl.| vere||
interl.| et his pie optat||
marg.| REGNETIS. Vere regnare est de spe et promissis Dei securum esse, et in adversis gaudere.||

regnetis] regnaretis Weber
ut
interl.| ita||
et nos vobiscum regnemus.
interl.| vos sequamur cum nos sequi dedignemini quos quidem sequi deberetis, quia nos revera regnamus sed timeo ne sine vobis||

regnemus] regnaremus Weber
Numérotation du verset 1Cor. 4,9 
Puto enim Deus nos apostolos novissimos ostendit,
interl.| vilissimos vel similes Elie et Enoch||
marg.| PUTO  ENIM. Quasi : nullatenus putandum est. Ironice enim loquitur. Ideo sine nobis, quia per mala que patimur. Deus ostendit nos apostolos vilissimos de quibus non curet tamquam morti destinatos, id est ad nullam utilitatem, sed ad mortem reservatos. Quid per hoc videtur ? Quia ad spectaculum nostrum quasi ad monstrum conveniunt, per quod magis probamur amici Dei. Vel ideo deberetis nobiscum regnare, quia puto et certus sum quod nos sumus similes novissimis Elie et Enoch in tribulationibus.||
tamquam morti destinatos,
marg.| TAMQUAM  MORTI. Ut qui a victoribus morti servabantur ad quod spectaculum conveniebat populus, sic ad derisionem Elie tunc, et nunc apostolorum mali.||
quia spectaculum facti sumus mundo, et angelis,
interl.| vel bonis ut confortent vel malis ut insultent||
et hominibus.
marg.| ET  ANGELIS  ET  HOMINIBUS. Boni angeli et boni homines laudant, mali irrident. Hec sunt dextra et sinistra, sed nec illa elevant nec ista frangunt.||
Numérotation du verset 1Cor. 4,10 
Nos
interl.| et||
stulti propter Christum
interl.| increpatio cum ironia quasi quod totum e contra est||
marg.| PROPTER  CHRISTUM. Cuius crucem predicamus quod vos tacentes videmini in Christo prudentes.||
vos autem prudentes in Christo, nos infirmi
interl.| afflicti||
vos autem fortes,
interl.| potestate||
interl.| securi||
vos nobiles
interl.| reverendi||
nos autem ignobiles.
interl.| despecti||
interl.| et||
Numérotation du verset 1Cor. 4,11 
Usque in hanc horam
interl.| id est continue, id est usque ad hoc tempus||
et esurimus, et sitimus, et nudi sumus, et colaphis cedimur, et instabiles sumus,
interl.| pro persecutione mutamus loca||
interl.| fugamur ne plures doceamus||
marg.| {t. 4 : Erfurt, f. 1077rb ; facsim., p. 313b} [Rusch, f. 1077rb ] ESURIMUS  ET  SITIMUS etc. Ambrosius MediolanensisAMBROSIUS. Veritatem predicantes gratiam non habent apud homines.||
Numérotation du verset 1Cor. 4,12 
et laboramus
interl.| scilicet pro nobis necessariis||
operantes manibus nostris :
interl.| que nemo dat||
interl.| et||
maledicimur et benedicimus,
interl.| hortando alios ad bonum||
persecutionem
interl.| tormenta||
patimur et sustinemus,
interl.| patienter||
Numérotation du verset 1Cor. 4,13 
blasphemamur
interl.| quasi magi malefici||
et obsecramus,
interl.| Deum pro illis, vel eos ne blasphement nos||
tamquam purgamenta huius mundi
interl.| de quibus mundus inquinetur et abiectis purgetur||
marg.| TAMQUAM  PURGAMENTA etc. Per hec omnia probamur in Christo prudentes et fortes.||
facti sumus,
interl.| reputati||
omnium peripsima
interl.| purgamentum ferri, vel pomi et quid quid de qualibet materia ut purgatior reddatur abiicitur||
usque adhuc.
interl.| continue usque ad hoc tempus||
interl.| etsi dixerim vos inflatos etc. tamen||
Numérotation du verset 1Cor. 4,14 
Non ut confundam vos hec scribo,
interl.| id est erubescentiam faciam vobis||
marg.| NON  UT  CONFUNDAM. Aspera blandis mitigat ut salutaris medicus.||
sed ut filios meos carissimos moneo.
interl.| pro quibus tot passus sum||
Numérotation du verset 1Cor. 4,15 
Nam
interl.| filii nam ego pater||
si decem millia
interl.| finitum pro infinito posuit||
pedagogorum
interl.| eruditorum qui non genuerunt||
marg.| PEDAGOGORUM. Dum pedagogos nominat pueros significat.||
habeatis in Christo, sed
interl.| tamen||
non multos patres.
interl.| qui genuissent||
interl.| in fide Christi non in me||
per evangelium ego
interl.| tantum||
vos genui.
marg.| EGO  GENUI  VOS  IN  CHRISTO . Addidit per evangelium, ne ipsius puteretur esse quod Dei est. Ait enim Dominus in evangelio : ‘Ne vobis dicatis patrem in terra, unus est enim Pater Deus’. non ut hoc nomen ceteris tollatur, sed ne gratia Dei qua in eternam vitam generamur nature vel potestati, vel etiam sanctitati cuius quam hominis tribuatur.||

Cf. Mt. 23, 9.
Numérotation du verset 1Cor. 4,16 
Rogo ergo vos, fratres,
interl.| quia genui ergo ex debito rogo||

fratres] om. Weber
imitatores mei estote,
interl.| non pseudo||
sicut et ego Christi10 

10  sicut...Christi] om. Weber
Numérotation du verset 1Cor. 4,17 
Ideo
interl.| ut imitemini me||
misi ad vos Timotheum
interl.| per hunc creditur missa epistola||
qui est filius meus
interl.| in fide||
carissimus
interl.| bene agendo||
et fidelis in Domino,
interl.| in predicatione||
qui vos commonefaciat vias meas
interl.| institutiones meas||
que sunt in Christo Iesu11  ,
interl.| et ideo tenende||

11  Iesu] om. Weber
sicut
interl.| ego||
ubique
interl.| terrarum||
in omni Ecclesia doceo.
interl.| et ideo autentice||
interl.| opus erat mitti quia||
Numérotation du verset 1Cor. 4,18 
Tamquam non venturus sim ad vos, sic inflati sunt quidam.
interl.| de philosophis quorum terrena gloriantur sapientia||
Numérotation du verset 1Cor. 4,19 
Veniam autem cito ad vos,
interl.| post commonitionem promittit se ire ad illos||
si Dominus voluerit
interl.| nisi culpa vestra impedierit||
marg.| SI  DOMINUS  VOLUERIT. Ideo dicit ut ostenderet quod si non iret, Deum noluisse, causa utique indignitatis illorum.||
et cognoscam
interl.| probabo||
non sermonem eorum
interl.| humane sapientie||
qui inflati sunt,
interl.| superbia alta sapiendi et ceteros iudicandi||
sed virtutem.
interl.| in fide et bona operatione||
interl.| quasi : ideo non queram sermonem quia||
Numérotation du verset 1Cor. 4,20 
Non enim in sermone est regnum Dei,
interl.| causa regni Dei||
sed in virtute.
interl.| quasi : non sermo humane sapientie sed virtus est causa regni Dei||
Numérotation du verset 1Cor. 4,21 
Quid vultis ?
interl.| vere veniam sed quid horum||
In virga
marg.| IN  VIRGA. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Terroris verba infert ut inflati humiliarentur et se prepararent ad recipiendum eum. Absit autem ut pii filii dicerent. Si in virga venturus es, noli venire. Melius est enim erudiri in virga patris, quam perire in blandimento predonis.||
veniam ad vos
interl.| correctionis ubi et si sit non tamen esse videtur caritas||
an in caritate
interl.| in manifesta dilectione ut bona suppleam||
et spiritu mansuetudinis ?
interl.| ut parcam peccatis||




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria (1Cor. 4), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 19/11/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber61.xml&chapitre=61_4)