initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<62. *Epistola secunda Pauli ad Corinthios*>

Capitulum 1

Numérotation du verset 2Cor. 1,1 
{t. 4 : Erfurt, f. 1089rb ; facsim., p. 337b} [Rusch, f. 1089rb ] Paulus, apostolus Iesu Christi per voluntatem
interl.| non usurpative||
marg.| PAULUS  APOSTOLUS etc. Salutationem primo more solito premittit. Inde de bonis per gratiam collatis gratias Deo agit loquens perfectis, post ad passionis tolerantiam sui exemplo invitat, postea pseudo apostolos deprimendo redarguit detegens versutias eorum. Et se multis modis commendat. Tandem moralis admonitio cum interatione benedictionis subditur. Salutationem igitur premittens contra pseudo superbiam Paulum. Et contra cordis presumptionem Apostolum se nominat dicens :  PAULUS etc.||
Dei,
interl.| non hominum||
et Timotheus frater,
interl.| qui ivit cum Prima epistola ad Corinthios et omnia renuntiavit apostolo qua fiebant apud illos||
Ecclesie Dei que est Corinthi cum
interl.| et||
sanctis omnibus
interl.| Spiritus sancti gratia renatis||
interl.| presbyteris||
qui sunt in universa Achaia,
interl.| cuius metropolis est Corinthus||
Numérotation du verset 2Cor. 1,2 
gratia vobis
interl.| ecce salutatio||
et pax
interl.| tranquilitas mentis||
a Deo Patre nostro et Domino Iesu Christo.
interl.| sine quo Pater nihil dat||
Numérotation du verset 2Cor. 1,3 
Benedictus Deus et Pater Domini nostri Iesu Christi,
interl.| etsi in se gloria eius non potest augeri nec minui, in suis sit exaltatus in quibus per cognitionem et ipsorum profectum dicitur exaltari||
Pater misericordiarum,
interl.| nobis qui filii Christi sumus||
et Deus totius consolationis,
interl.| non minus est tribulatione solacium||
marg.| BENEDICTUS. Primum perfectis loquitur de tribulatione proponens se exemplum patientie et   consolationis a Deo accepte, ducens laudi quod alii ignominie.   Deus : creator omnium,   pater Christi per quem est et nobis pater misericordiarum, paterne dans veniam peccatorum et bona opera et in tribulatione constantiam, et  DEUS, dator totius perfecte   consolationis , quantam decet dare Deum his qui pro Christo patiuntur. Quod   Deus consolationis , ex hoc patet quod consolatur.||
Numérotation du verset 2Cor. 1,4 
qui consolatur nos
interl.| ministros||
in omni tribulatione nostra,
interl.| anime et corporis||
ut possimus
interl.| a Deo consolatur||
et ipsi
interl.| desolati, id est humano auxilio destituti||
consolari
interl.| per exemplum consolationis nostre||
eos qui in omni
interl.| id est qualibet||
pressura sunt, per exhortationem
interl.| per talem consolationem que hortatur nos ad graviora||
qua exhortamur et ipsi
interl.| nos||
marg.| Qua exhortamur , id est quam Deus ad hoc dedit, non solum ut consolaretur nos sed etiam exhoraretur, et ita nostra consolatio valet etiam ad alios exhortari, ut vere possimus consolari.||
a Deo.
interl.| ut vere possimus consolari||
Numérotation du verset 2Cor. 1,5 
Quoniam sicut abundant passiones Christi
interl.| que pro Christo, id est Christi nomine, inferuntur vel quas ad similitudinem Christi patimur||
in nobis,
interl.| in nobis qui sumus earum locus||
ita
interl.| non minus||
et per Christum abundat consolatio nostra.
interl.| cum vel hic liberamur vel pietatem paternam in flagellis intelligimus, quia flagellat omnem filium quem recipit||
Numérotation du verset 2Cor. 1,6 
Sive autem tribulamur
interl.| sed hoc totum pro vobis||
pro vestra exhortatione
interl.| quia nostro exemplo monet vos Deus pati unde salus eterna vobis||
et salute,
marg.| PRO  VESTRA  EXHORTATIONE  ET  SALUTE. In amaris salus et premium promittitur.||
sive consolamur
interl.| spe premii||
pro vestra consolatione
interl.| ut similem speretis||
interl.| quia nostro exemplo monet vos Deus pati sub spe premii ut sic levius feratis||

sive...consolatione] om. Weber
sive exhortamur
interl.| ad graviora vel finitis malis vel virtute patientie data nobis||
pro vestra exhortatione
interl.| ut ad maiora animemini et salutem speretis||
et salute,
interl.| pro salute dico||
que operatur tolerantia
interl.| salus operatur, id est intendit operari in vobis, id est nos intendimus quod operetur in vobis tolerantiam||

operatur] + in Weber
earundem passionum
interl.| quasi debetis exemplo nostri eadem pati que ET NOS PATIMUR||
quas et nos patimur,
Numérotation du verset 2Cor. 1,7 
ut spes nostra
interl.| a Deo operatur||
interl.| quia speramus vos passuros||

ut] et Weber
firma pro vobis,
interl.| patimur dico||
interl.| ad vestram utilitatem||
scientes quoniam sicut socii passionum estis, sic eritis
interl.| quia equa gloria labori vestro retribuetur||
interl.| in futuro||
et consolationis.
interl.| eterne||
Numérotation du verset 2Cor. 1,8 
interl.| exponit tribulationes||
volumus ignorare vos, fratres,
interl.| quia vobis scire proficiet||
marg.| {t. 4 : Erfurt, f. 1089va ; facsim., p. 338a} [Rusch, f. 1089va ] NON  ENIM  VOLUMUS etc. Ne Corinthii deficerent patientes tribulationes ab infidelibus, Apostolus dat eis in exemplum seipsum, ut sicut ipse corroborentur in suis tribulationibus.||
de tribulatione nostra
interl.| pseudo de sua gloria gloriantur nos vero de tribulatione||
que facta est in Asia, quoniam
interl.| quid de ea, hoc scilicet||
supra modum
interl.| precedentium tribulationum||
gravati sumus
interl.| pondere passionum||
interl.| et||
supra virtutem,
interl.| humanam||
ita ut
interl.| adeo||
tederet nos
interl.| nos qui de malis solemus gaudere||
etiam vivere.
interl.| non solum loqui et cetera facere||
Numérotation du verset 2Cor. 1,9 
Sed ipsi
marg.| IPSI. Non solum alii de nobis sed et in nobis, quia natura nostra nihil nisi mortem promittebat vel defectum. Tantam insolentiam iniquitatis significat insurrexisse contra fidei predicatores, ut mortem contra oculos haberent. Sic enim afflicti fuerant ut desperarent de presenti vita.||
in nobis ipsis
interl.| non solum tedebat vivere sed etiam||
responsum mortis habuimus,
interl.| certitudinem omnimodam dissolutionis||
ut non simus fidentes
interl.| ideo Deus tantum permisit eos affligi||
in nobis
interl.| « Maledictus enim qui confidit in homine » ||

Ier. 17, 5.
sed in Deo
interl.| in quo secure quia ipse est||
qui suscitat mortuos,
interl.| cui simile est quod me de illis predictis liberavit. Unde subdit : Qui de tantis etc.||
Numérotation du verset 2Cor. 1,10 
qui de tantis periculis eripuit nos,
interl.| ad salutem reduxit||
et eruit
marg.| ET  ERUIT. Quia Deus perfidia sua non negat suis in necessitate positis.||

eruit] eruet Weber
in quem speramus
interl.| tendentes mentis desiderio||
quoniam
interl.| in posterum||
et adhuc
marg.| ET  ADHUC. Ut ex personis multarum specierum ad Deum propter predicationem erorum conversis gratie agantur Deo pro predicatione eorum per multos habentes eam donationem fidei que in ipsis est. Personas multarum facierum dicit infantes pueros et ceteras etates pro utriusque sexus condicione.||
eripiet,
interl.| quotidie||
Numérotation du verset 2Cor. 1,11 
adiuvantibus
interl.| non solum nobis et aliis sed et||

adiuvantibus] + et Weber
vobis in oratione
interl.| vel <oratio>nibus||
pro nobis,
interl.| facta vel ceteris||
interl.| ita orationes vestre iuvabunt nos ut per multos||
ut ex multarum personis facierum
interl.| id est a personis diversarum etatum||
marg.| EX  MULTARUM  PERSONIS  FACIERUM. Alia translatio : ut in multorum facie eius que in nobis etc. Que littera sic legitur. Quasi : orationes vestre sic iuvabunt nos, ut per multos gratie agantur Deo pro nobis. Gratie dico eius donationis que est in nobis hec non mutantur agantur dico in multorum facie.||
marg.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Id est inter multos et coram multis, hoc ideo quia gratia Dei consolatur apostolos causa multorum, id est omnium credentium quorum causa et pressure eis ingerebantur. Et ideo illi omnes credentes gratias Deo referant pro liberatione.||

facierum] om. Weber multarum] multis Weber
eius que in nobis
interl.| vel vobis||
est donationis,
interl.| liberationis et ceterorum bonorum||
marg.| DONATIONIS. Procedentis ex personis, id est honestis viris ut vobis et aliis multarum facierum, id est discretionum vel discretorum meritorum, et diversarum virtutum ut facies Iob fuit patientia, David humilitas, Moysi mansuetudo.||
per multos gratie agantur pro nobis.
interl.| fideles||
interl.| Ambrosius MediolanensisAMBROSIUS. Ideo non diffido de auxilio Dei, quia pura est conscientia ab omni simulatione||
marg.| PER  MULTOS. Exponit quod supra dixerat a personis multarum facierum.||
Numérotation du verset 2Cor. 1,12 
Nam gloria nostra hec est :
interl.| hoc unde gloriamur||
marg.| NAM  GLORIA  NOSTRA  HEC  EST. Ideo et vos et alii debetis orare pro nobis. Vel ideo orationes vestre poterunt nos iuvare, quia hoc unde gloriamur tam honestum est.||
testimonium conscientie nostre
marg.| TESTIMONIUM  CONSCIENTIE. Sunt bona opera que testantur exterius quid sit in conscientia.||
marg.| Testimonium conscientie , id est conscientia non remordens sed testificans   quod in sinceritate etc.||
quod in simplicitate
interl.| non aliud in ore et aliud in corde habentes||
et sinceritate
interl.| sinceram veritatem de Deo non etiam legis observantias predicantes||
Dei,
interl.| quia a Deo est hec gloria conscientie simplicitas et sinceritas||
marg.| DEI. Sicut impiis est magna pena conscientia, ita piis gaudium non quasi inde superbe gloriantibus sed Deo totum dantibus. Ideo recte non ait : gloria nostra est testimonium {t. 4 : Erfurt, f. 1089vb ; facsim., p. 338b} [Rusch, f. 1089vb ] aliene malitie vil minoris gratie, sed conscientie nostre. Que quia occulta est non est subiecta alieno iudicio, et ideo nullus presumat contra eam vel cogitare vel proferre sententiam.||
et non in sapientia carnali,
marg.| NON  IN  CARNALI  SAPIENTIA . Que est voluptates diligere, labores vitare, vel secundum naturas rerum et non contra predicare, ut pseudo faciebant quorum fucatam predicationem arguit.||
sed in gratia Dei conversati sumus
interl.| id est secundum quod Spiritus gratis mihi indicavit||
in hoc mundo,
interl.| ubi tot mala||

hoc] om. Weber
abundantius autem
interl.| simpliciter conversati sumus||
ad vos.
interl.| erga vos||
interl.| quibus cessimus de iure nostro quia cum ab aliis acceperit ab his noluit||
Numérotation du verset 2Cor. 1,13 
interl.| ABUNDANTIUS AD VOS, quia nec in prima epistola exigi aliquid, nec in hac||
quam que legistis
interl.| in prima epistola||
et cognoscitis.
interl.| in experientia operum||
Spero autem
marg.| SPERO. Ambrosius MediolanensisAMBROSIUS. Proficere illos sperat, quia ceperant meliores effici cognito apostoli affectu circa se et gloriabantur in eo.||
quod usque in finem
interl.| et sicut hucusque de me cognovistis ita deinceps cognoscetis||
cognoscetis,
interl.| me in eodem||
Numérotation du verset 2Cor. 1,14 
sicut et cognovistis nos ex parte
interl.| non ex toto, quia et si scitis quod abstinui, non tamen scitis quanta discretione hoc feci||
quia gloria vestra sumus,
marg.| QUIA  GLORIA  VESTRA. Cognoscetis   quia gloria , id est per nos consequi gloriam eternam debetis, et nos per vos bene instructos, quod non esset si cum offendiculo a vobis acciperem.||
sicut et vos nostra
interl.| que gloria erit||
in die Domini nostri Iesu Christi.
interl.| adventus id est tempore iudicii||
interl.| cum omnia aperta erunt||
Numérotation du verset 2Cor. 1,15 
Et hac confidentia
interl.| iam quidam vestrum correcti sunt||
interl.| vel abundantius ad vos servavi simplicitatem, et in hoc confisus, vel in hoc quod speramus per alterutrum glorificari||
marg.| HAC  CONFIDENTIA. Quia vita munda vel emendata quorumdam erat, voluit videre quos ante indignum erat videre. Si ergo non ivit, propter alios est qui modo se purgent.||
volui10  prius venire ad vos,
interl.| quam irem in Macedoniam||
marg.| VOLUI. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Prius quia in priori epistola promiserat se venturum, et non venerat et ideo mendax et levis videbatur quod modo excusat. Non enim fecit hoc, nisi pro eorum culpa. Non est iudicandus mendax qui dicit falsum quod putat verum, quia quantum in se est non fallit ipse sed fallitur. E contra mentitur ille qui dicit verum quod putat falsum, nec est liber a mendacio qui ore nesciens verum loquitur, sciens autem non esse verum voluntate mentitur.||

10  volui Weber ] corr ., nolui Rusch
ut secundam haberetis
interl.| per meam presentiam||
gratiam11  ,
interl.| confirmationem que post fidem vel qui prius fidem habueratis||

11  haberetis gratiam] inv . Weber
Numérotation du verset 2Cor. 1,16 
et per vos
interl.| vestro ductu||
transire12  Macedoniam, et iterum a Macedonia venire ad vos
interl.| ut multipliciter vos confirmarem||

12  transire] + in Weber
et a vobis deduci in Iudeam.
interl.| ut eleemosynam ferrem sanctis qui ibi erant||
Numérotation du verset 2Cor. 1,17 
Cum ergo hoc13 
interl.| ad hoc ergo venire volui et non veni||

13  ergo hoc] inv . Weber
voluissem
interl.| et non feci||
numquid levitate usus sum ?
interl.| ut quod ratione non proposui sed impetu animi eadem levitate dimisi||
Aut que cogito
interl.| ut pro carnali commodo proposuerim et quia non erat dimiserim||
secundum carnem cogito
interl.| facienda vel dimittenda||
ut sit apud me est et non ?
interl.| ut per has causas sit apud me, id est in intentione mea affirmatio et negatio de eodem||
marg.| UT  SIT  APUD  ME  EST  ET  NON, id est ut preponam voluntatem utilitati. Quasi : non sic, quia utilitas preponenda est voluntati et sic feci.||
Numérotation du verset 2Cor. 1,18 
Fidelis autem Deus,
interl.| FIDELIS AUTEM DEUS. In hoc non sum mentiri credendus, quia in nullo alio sum vobis mentitus. Et hoc credi potest, quia Deus est fidelis qui promisit doctores veritatis. Vel Deus verax est mihi in hoc testis, et hoc est videtur apud me esse est et non, sed Deus est fidelis in promissis quia in illo toto nostro sermone qui fuit apud vos non est est et non, id est mendacium. In nostro sermone non fuit est et non, quia in illo Dei Filio id est in eius predicatione qui Dei Filius est predicatus per nos, non fuit est et non sed est, id est affirmatio veritatis tantum fuit in illo. Quod si mendaces essemus et ipse, quia quod docuit tantum predicamus. Verax est Dei Filius, quia promissiones Dei in illo, id est per illum sunt, est. Vel etiam, id est veritas et completio quia in illo complete et {t. 4 : Erfurt, f. 1090ra ; facsim., p. 339a} [Rusch, f. 1090ra ] exhibite sunt. Et non est credendum quod mendax sit per quem Pater verax apparuit. Et quia promissiones Dei per Christum sunt implete, ideo nos per ipsum dicimus Deo amen, id est veracem esse. Et quod Christus et Deus sunt veraces est. Ad gloriam nostram, quia per hoc probamur vera predicare. Nostram dico, non tantum nobis tribuo, sed Deo quia qui confirmat est Deus.||
quia sermo noster qui fit apud vos, non est in illo est et non.
interl.| id est mendacium ut in pseudo||
interl.| id est non aliud egi quam scivi agendum, quia utilitas proponenda est voluntati||
Numérotation du verset 2Cor. 1,19 
Dei enim Filius Iesus Christus qui in vobis per nos predicatus est
interl.| id est in eius predicatione qui Dei Filius Iesus Christus est||
per me, et Silvanum, et Timotheum, non fuit in illo14  est et non,
interl.| id est mendacium||

14  in illo] om. Weber
sed est in illo fuit.
interl.| numquam aliud voluit quam quod utile est||
interl.| verax est Dei Filius et vere quia||
Numérotation du verset 2Cor. 1,20 
Quotquot enim promissiones Dei sunt in illo est,
interl.| vel secundum aliam litteram veritas et completio||
ideo
interl.| vel etiam'||
et per ipsum amen Deo {t. 4 : Erfurt, f. 1090ra ; facsim., p. 339a} [Rusch, f. 1090ra ] dicimus15  ad gloriam nostram.
interl.| per quos manifestatur hoc||

15  dicimus] om. Weber
Numérotation du verset 2Cor. 1,21 
Qui autem confirmat
interl.| in vera predicatione||
nos
interl.| Iudeos||
vobiscum
interl.| quia et gentes cum Iudeis confirmate sunt||
in Christo16 
interl.| in vera predicatione Christi||
marg.| VOBISCUM  IN  CHRISTO. Tunc si vos estis firmi in Christo, magis constat de nobis per quos vos confirmati estis.||

16  Christo] Christum Weber
et qui unxit nos
interl.| in reges et sacerdotes per Spiritum in baptismo, unde Petrus :"Nos sumus genus electum regale sacerdotium"||

Cf. 1Pt. 2, 9 : « Vos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis : ut virtutes annuntietis eius qui de tenebris vos vocavit in admirabile lumen suum ».
Deus,
interl.| est||
Numérotation du verset 2Cor. 1,22 
et qui signavit nos
interl.| in libro vite scripsit vel discrevit ab aliis signo crucis||
et dedit pignus Spiritus in cordibus nostris.
interl.| Spiritum sanctum in arram, vel dona sunt pignus quod Spiritus est in eis||
Numérotation du verset 2Cor. 1,23 
Ego autem testem Deum invoco
interl.| aperit quare non venit ad eos sicut dixit||
interl.| ne putent se contemptos||
marg.| EGO  AUTEM. Pro levitate vel terreno commodo non dimisi sed parcens. Spiritualis tunc dispositum non implet, quando providentius aliquid ad salutem meditatur.||
in animam meam,
interl.| non solum contra corpus sed etiam contra||
interl.| si mentior||
quod parcens vobis non veni
interl.| ne contristaret multos||
interl.| ne eo asperiore incorrecti, verterentur in seditionem, vult ergo prius mitigare||
ultra Corinthum,
interl.| primam vicem postquam a vobis discessi||
interl.| ideo dico PARCENS||
Numérotation du verset 2Cor. 1,24 
non quia dominamur
interl.| non quia dominium et coactionem patiatur fides||
marg.| NON  QUIA  DOMINAMUR. Ne indignarentur quasi de dominio eo quod dixerat parcens vobis non veni subdit :  NON  QUIA  DOMINAMUR etc.||
fidei vestre,
interl.| que voluntatis est non necessitatis||
sed adiutores sumus
interl.| si vultis cooperari||
gaudii vestri.
interl.| eterni vel quia gaudebunt emendati||
Nam fide stetistis.
interl.| que per dilectionem operatur non dominio||




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria (2Cor. 1), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 19/11/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber62.xml&chapitre=62_1)