initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<63. *Epistola Pauli ad Galatas*>

Capitulum 1

Numérotation du verset Gal. 1,1 
Paulus Apostolus
interl.| electus vel missus||
marg.| APOSTOLUS. Nomine officii terrorem incutit.||
non ab hominibus
interl.| Anania vel ab aliis non ab hominibus.||
marg.| NON  AB  HOMINIBUS. Ut quidam ab apostolis electi et missi et a Iudeis pseudo apostoli.||
neque per hominem
interl.| constitutus||
sed per Iesum Christum
interl.| qui salvator est et rex||
marg.| Vel non PER  HOMINEM  CHRISTUM. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. IN LIBRO RETRACTATIONUM. Sed per eum iam Iesum suscitatum. Qui non ut homo homines paulatim, sed totum simul per Spiritum docuit ut per hoc sit maior per quod videbatur minor. Ceteri enim apostoli videbantur esse maiores quia priores. Iste minus quia novissimus. Sed ideo apparet dignior, quia priores constituti sunt per Christum adhuc ex parte hominem, id est mortalem, novissimus vero Paulus per Christum iam totum Deum, id est ex omni parte immortalem.||
et Deum Patrem
interl.| qui hoc facit per Filium||
interl.| non ergo contrarius Deo a quo per Filium electus est et missus ut dicitur in destructionem legis : imponebant enim illi quod contraria Deo predicaret et legem a Deo datam destrueret.||
qui suscitavit eum a mortuis
interl.| et ita dignius me constituit per immortalem Christum quam alios per mortalem||
Numérotation du verset Gal. 1,2 
et qui mecum
interl.| Paulus inquam et||
interl.| interl. |facile enim intelligit se errare qui a multis reprehenditur||
sunt omnes fratres :
interl.| Ecclesiis Galatie||
marg.| QUI  MECUM  SUNT  FRATRES. Dolentes de vestra seductione testes veritatis mee quibus vos oportet credere et non pauci sed omnes.||
Numérotation du verset Gal. 1,3 
gratia
interl.| remissio peccatorum||
vobis et pax
interl.| mentis et reconciliatio ad Deum||
a Deo
interl.| non aliunde||
interl.| a quo secure querenda est||
Iesu Christo
interl.| qui non minor Patre||
marg.| DOMINO  IESU  CHRISTO. Quem iniuriose equatis legi, dum ipsum non sine lege ad salutem sufficere asseritis sicut nec legem sine eo, sed ab ipso sine lege gratia est et pax.||
Numérotation du verset Gal. 1,4 
qui dedit semetipsum
interl.| quod frustra fecisset si lex salvaret||
marg.| QUI  DEDIT. Id est sponte obtulit quia non est alius qui posset aperire librum, nisi leo de tribu Iuda.||
marg.| SEMETIPSUM. Quia non erat hostia alia digna pro peccatis nostris delendis, quod est initium salvationis. Quem ergo locum habet lex ? Quasi nullum penitus.||

Cf. Apc. 5, 5.
pro peccatis nostris
interl.| delendis||
ut
interl.| quasi vi||
eriperet nos
interl.| irretitos||
interl.| qui rei eramus sub lege||
de presenti seculo nequam
interl.| quod ad nequitiam trahit||
interl.| et quod sit firmius quod dicit subdit||
marg.| DE  SECULO.AMBROSIUS.Id est de conformitate mundi qui nos allicit.  Presenti : tanto plus capit, cum eterna non videantur.||
marg.| SECULO  NEQUAM. Non quod mundus iste creatus a Deo sit malus, sed quia in eo fiunt {t. 4 : Erfurt, f. 1098rb ; facsim., p. 355b} [Rusch, f. 1098rb ] mala. Ex hoc sensu dicitur : « dies mali sunt », « mundus in maligno positus », « tempora periculosa ». Saltus qui pleni sunt latronibus et gladius quo cruor effunditur et calix in quo venenum temperatur mala dicuntur, quia non solum tempora, sed etiam loca et instrumenta malorum traxerunt infamiam que in eis fiunt.||

Eph. 5, 16.
Cf. 1Io. 5, 19.
2Tim. 3, 1.
secundum voluntatem Dei et Patris nostri,
interl.| quasi quod Christus dedit se et eripuit non est pro meritis, sed secundum benevolentiam eius qui creavit et benevolus est.||
Numérotation du verset Gal. 1,5 
cui
interl.| Christo et Deo uni in essentia||
est gloria
interl.| de hac redemptione||
in secula seculorum. Amen.
interl.| confirmationis nota||
marg.| GLORIA  IN  SECULA. Quasi : hic testantur presentes boni et futuri testabuntur.||
marg.| In hac salutatione prelibavit et commendationem sui et quid possit gratia Dei et quod lex nihil confert.||
Numérotation du verset Gal. 1,6 
Miror
interl.| quia mirum est de letitia confugere ad exitia, cum paulatim proficiendum esset||
marg.| MIROR. De destructione legis consequenter agit Apostolus. Et de levitate eos reprehendit quod ab evangelio indiscrete transierunt ad legem. Et quia Galata translatio dicitur congrue ex ipso nomine reprehensionis occasionem sumit. Et cum hec predicta bona ex Christo,   miror quia bene instructi prius quod sic tam vehementer et tam cito, id est   tam brevi tempore etc.||
quod sic tam cito
interl.| ut insensati per pseudo||
transferimini
interl.| ultra Christum in legem ferimini||
ab eo qui vos
interl.| aversos||
vocavit
interl.| per predicationem||
in gratiam Christi
interl.| id est bona gratuita que Christus dat||
in aliud evangelium
interl.| id est legem que putatur evangelium et est contra meam predicationem, tamen secundum veritatem non est alia vel alius nisi per illos qui conturbant purum fontem vestri sensus, et sic paulatim tendunt convertere evangelium in legem||
Numérotation du verset Gal. 1,7 
quod non est aliud, nisi sunt aliqui qui vos conturbant et volunt convertere evangelium Christi.
Numérotation du verset Gal. 1,8 
Sed
interl.| ipsi ad hoc tendunt||
licet
interl.| quod non dico de illis tantum||
nos
interl.| apostoli||
aut angelus
interl.| bonus vel malus||
marg.| NOS  AUT  ANGELUS. Qui bonus potest intelligi non quod hoc contingat, sed adeo certus est de veritate evangelii sui quod si etiam angelus aliud nuntiaret non crederet sed anathematizaret.||
de celo
interl.| veniens ut credibilior sit||
evangelizet
interl.| quod putatur bonum||
vobis preterquam
interl.| non dico plus sed preter||
quod evangelizavimus vobis
interl.| fide verum, usu honestum, fine commodum||
marg.| preterquam quod . Attende non ait plus quam accepistis. Nam si illud diceret sibiipsi preiudicaret qui cupiebat venire ad quosdam quibus ipse scribebat sicut ad Tessalonicenses ut suppleret que illorum fidei deerant. Sed qui supplet quod minus erat addit non quod inerat tollit. Qui autem pretergreditur fidei regulam non accedit in via sed recedit a via.||
anathema sit.
marg.| ANATHEMA  SIT. Quare hoc ? Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Quia aliud evangelizans de privato vult pluere non de medio. Et cum hoc forte homo carnali nebula prepeditus et a fonte communi ad propriam suam falsitatem reductus possit facere. Numquid et angelus ? Vere si angelus de proprio fluens in paradiso non esset auditus, non precipitaremur in mortem. Media aqua posita erat omnibus preceptum Dei. Aqua quodammodo publica erat et sine fraude, sine labe, sine sceno fluebat. Sed venit angelus de celo lapsus serpens factus quia insidiose iam venenum spargere cupiebat, et emisit venenum de proprio locutus est, id est de suo : « Gustate et eritis sicut dii ». Et illi appetentes quod non erant, amiserunt quod acceperunt.||
marg.| ANATHEMA. Hoc verbum pro maledicto ponitur et vulgo dicitur devotatio. Nam devotare se quemquam nemo fere dicit nisi se maledicens, unde illud :"Et anathematizavit eum et civitates eius" et « vocatum est nomen loci illius anathema ». Hinc tractum est ut anathema detestabile aliquid et abominabile videatur, ut nihil inde victor in usus suos auferret sed totum in penam luendam votavit hoc erat anathematizare, quod vulgo dicitur devotare. Origo autem huius verbi est in greca lingua ab his rebus que vote et persolute, id est promisse et reddite sursum ponebantur in templis et est dictum a pothoy anatheme, id est sursum ponem.||

Gn. 3, 5.
Cf. 1Mcc. 5, 5.
Nm. 21, 3.
Numérotation du verset Gal. 1,9 
Sicut predixi
interl.| vel <predixi>mus||
interl.| modo de nobis vel angelo vel olim presens||
marg.| S icut predixi . A maiore infert : quando quidem nos vel angelum excommunicarem, magis pseudo excommunicandi sunt.||

predixi] prediximus Weber
et nunc iterum dico
interl.| de istis pseudoapostolis||
si quis
interl.| illorum vel generaliter quicumque sit||
vobis evangelizaverit preter id quod accepistis
interl.| a me||
anathema sit.
interl.| ideo dico anathema sit alius evangelizans||
Numérotation du verset Gal. 1,10 
interl.| ad honorem hominum an Dei quasi non hominum sed Dei quero honorem||
marg.| Modo . Dicit quia olim, dum dixit hominem ex lege iustificari, hominis gloriam inutilem gratiam Dei predicavit. Innuit hic etiam hoc facere illos seductores, ut laudarentur a Iudeis quos non timet offendere Paulus pro gloria Christi, qua veniente cessat lex.||
An quero hominibus placere ?
interl.| sicut quando litteras a principibus sacerdotum accepi ? Non||
Si
interl.| quia||
adhuc
interl.| ut tunc||
hominibus placerem,
interl.| placere vellem||
marg.| S i adhuc hominibus placerem . Hinc quidam putant sufficere conscientiam et parum quid de eis existimet alius curant, sed conscientia coram Deo est necessaria conversatio coram proximo, que si negligentius agitur ledit exemplo. Unde alibi : « Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus placeo ». Item : « Sine offensione estote Iudeis et Grecis et Ecclesie Dei ». Item : « Providemus bona non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus ». Item : ‘’Luceant opera vestra coram hominibus’’ etc. Ergo contra temerarios iudices, detractores, susurrationes, murmuratores, querentes suspicari quod non vident querentes etiam iactare quod non suspicantur sufficit conscientia. Nec in aliis quibus placere volumus queremus nostram gloriam sed eorum salutem ut non nos sed Deum laudent qui tales fecit. Unde : « Nolite facere iustitiam vestram coram hominibus », ubi illos arguit, qui ita ventilant opera sua ut finem operum suorum in laudem hominum ponant eandemque laudem quasi pro mercede operum suorum computent.||

1Cor. 10, 33 : « Sicut et ego per omnia omnibus placeo, non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis ut salvi fiant ».
.1Cor. 10, 32.
Mt. 5, 16  : « Sic luceat lux vestra coram hominibus : ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in caelis est ».
Mt. 6, 1 : « Attendite ne iustitiam vestram faciatis coram hominibus, ut videamini ab eis ; alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum qui in caelis est .»
Christi servus non essem.
interl.| quod modo sum et ideo eos excommunico||
interl.| ideo non suadeo vel placeo hominibus, sed huiusmodi excommunico, quia evangelium quod predico non est secundum hominem, et respicit ad id quod supra non ab hominibus neque per hominem||
Numérotation du verset Gal. 1,11 
Notum enim vobis facio fratres evangelium quod est evangelizatum a me quia non est secundum hominem.
interl.| docentem vel imitantem||
interl.| ne forte inde dubitetur||
Numérotation du verset Gal. 1,12 
Neque enim ego ab homine
interl.| non ab homine||
accepi illud,
interl.| ut homo me eligeret ad euangelizandum vel mihi iniungeret||
neque didici
interl.| ab homine docente me||
sed per revelationem Iesu Christi
interl.| per Christum omnia dare ostendentem||
interl.| non didici ab homine quia nec ante conversionem nec post quod vos ipsi scitis, ante non, quod probat, nec post, ut ostendit ibi : Cum autem placuit ||
Numérotation du verset Gal. 1,13 
Audistis autem conversationem meam
interl.| quam habui||
aliquando
interl.| dum infidelis eram||
in iudaismo
interl.| dum iudaice vivebam||
quoniam supra modum
interl.| aliorum||
persequebar
interl.| fugando||
Ecclesiam Dei,
interl.| in corpore||
et expugnabam illam,
interl.| affligebam penis||
Numérotation du verset Gal. 1,14 
et proficiebam in Iudaismo
interl.| implendo legem et defendendo||
marg.| et proficiebam in Iudaismo . Quasi : qui prius in illis legalibus tantum valui, iam illa reliqui. Ideoque vos meo exemplo ab his recedite.||
supra multos coetaneos meos
interl.| non dico senes||
interl.| qui plus laborant quam senes||
in genere meo
interl.| scilicet Iudeorum||
interl.| non dico proselytos sed qui sunt||
interl.| etiam||
abundantius
interl.| aliis||
emulator
interl.| imitator||
existens
interl.| in exemplum aliis||
marg.| E mulator existens . Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Habebat enim Apostolus zelum Dei sed non scientiam. Et previdit Deus bonam eius emulationem sed deesse scientiam et previdit idoneum, quia qui tam fidus in re minima constantior erit in maxima et ideo prevenit eum vocando.||
paternarum mearum traditionum.
interl.| quas, scilicet boni patres addiderunt quas mihi quasi proprias feci||
Numérotation du verset Gal. 1,15 
Cum autem
interl.| ita ante||
placuit ei
interl.| quia pro placito suo fecit non pro merito meo||
marg.| C um autem placuit . Quasi : tunc apparet me non didicisse sed nec post.||
qui me
interl.| antequam nasceret||
segregavit
interl.| ad litteram, quasi qui nasci fecit ad hoc ducere potuit, ante enim quam aliquis nascatur scit Deus quis futurus sit, unde : « Priusquam te formarem in utero, novi te ».||

Ier. 1, 5.
ex utero matris mee et vocavit
interl.| de mala via ad bonam||
marg.| S egregavit ex utero matris . Hieronymus HIERONYMUS. Unde de Ieremia legitur : « Priusquam te formarem in utero novi te ». Qui ergo prescit futuros antequam sint, quoscumque vult nasci facit ut sint, et iam natos quos vult per gratiam vocat ut iusti sint, sicut Paulum vocavit per gratiam ut annuntiaret Christum.||
marg.| E x utero . Mater Synagoga uterus eius, et secretarii eius sunt Pharisei, de numero quorum separatus est.||

Ier. 1, 5.

ex] de Weber
interl.| non per meritum meum||
Numérotation du verset Gal. 1,16 
ut revelaret Filium suum in me
interl.| ut in mea conversione ostenderet quante potentie et bonitatis esset et Filius suus, qui erectum prostravit superbum humiliavit, vel ‘revelavit Filium suum’ ut in cognitionem dedit mihi de Filio suo||
ut evangelizarem illum
interl.| Filium||
in gentibus,
interl.| interl.| vocavit me et revelavit filium et ||
continuo
interl.| interl.| predicavi instructus a Deo et ideo non aliud tenendum nec hominibus credendum ||
non acquievi carni et sanguini.
interl.| quasi vitia respui vel propinquos genere||
Numérotation du verset Gal. 1,17 
Neque veni Hierosolymam
interl.| quia non erat opus electo a Deo||
interl.| et ita constat quod non ab eis didici evangelium||

Hierosolymam] Hierosolyma Weber
ad antecessores meos apostolos,
interl.| qui ante me crediderunt||
sed abii in Arabiam
interl.| predicare ubi nullus apostolorum||
et iterum reversus sum Damascum.
interl.| ubi rudis predicaverat||
Deinde post annos tres
interl.| ex quo reversus sum Damascum||
veni Hierosolymam
interl.| propter apostolatus affectum et ut sciret Petrus coapostolum||
videre Petrum
interl.| receptus ab eo ut verax et coapostolus, ostendit se in nullo dissentire ab apostolis, ut susurrabant emuli sui||
et mansi apud eum diebus quindecim.
interl.| ita constat quod nec ab aliis didici||
Numérotation du verset Gal. 1,19 
Alium autem apostolorum vidi neminem nisi Iacobum fratrem Domini
interl.| quia filius Ioseph qui pater Iesu dictus est||
marg.| Iacobum fratrem Domini . Hieronymus HIERONYMUS. Quia hic Iacobus fuit filius {t. 4 : Erfurt, f. 1098vb ; facsim., p. 356b} [Rusch, f. 1098vb ] Ioseph qui pater Iesu dictus est. Sed non est hoc ratum, cum Ioseph virgo fuisse creditur. Alia ergo causa querenda est quare frater Domini dictus sit sicut Ioseph et Simon et Iudas. Unde in evangelio dicitur : “Ecce pater tuus et mater tua et fratres tui” etc., ut ergo liqueat quare fratres dicuntur.||
marg.| Ambrosius MediolanensisAMBROSIUS. Sciendum est quod Maria, mater Domini, Ioachim et Anne filia fuit, que nupsit Ioseph, et ita Ioseph fuit putativus pater Christi. Mortuo autem Ioachim, Cleophas frater Ioseph eamdem Annam accepit uxorem et genuit ex ea filiam quam vocavit Mariam qui nupsit Alpheo qui genuit ex ea filios, scilicet Iacobum, Ioseph, Simonem, Iudam. Mortuo autem Cleopha, quidam Salome eandem Annam duxit et generavit ex ea filiam, nomine Mariam, que nupsit Zebedeo, et habuit ex ea filios, scilicet Iacobum qui dictus maior et Iohannem evangelistam. Tres ergo viros Anna habuit et tres filias. Nunc videndum quare Iacobus Alphei et minor et frater Domini dictus sit. Minor dictus est ad differentiam Iacobi Zebedei qui maior dictus non secundum tempus sed quia priori secutus Dominum, itaque Iacobus Alphei minor quia posterius Christo adhesit. Frater vero Domini dictus est, ut quibusdam placet, quia filius fuit matertere Christi. Vel propter similitudinem sanctitatis vel quia nepos fuit patrui Christi, id est Cleophe. Hebrei enim consanguinitate germana ex parte patrum coniunctos fratres vocant. Unde Hieronymus HIERONYMUS dicit intelligi fratrem Domini hunc Iacobum et fratres eius his verbis : Quidam sequentes deliramenta apocryphorum, suspicantur fratres Domini foris stantes esse filios Ioseph de quadam muliercula. Sed consobrinos fratres Domini hic intelligere debemus, scilicet filios Alphei et matertere eius matris Iacobi minoris et Ioseph et Iude.||
marg.| Quattuor enim modis in divinis Scripturis fratres dicimus, scilicet natura, gente, cognatione, affectu : natura ut Esau et Iacob ; gente, ut omnes Iudei inter se, unde in Deuteronomio : « Si emeris fratrem tuum » etc. Et item : « Constitue super te principem quem Dominus elegerit qui sit de fratribus tuis ». Porro cognatione fratres vocantur qui sunt de una familia cum ex una radice turba diffunditur, secundum quod Abraham in Genesi fratrem appellat Loth dicens :"Non sit rixa inter me et te, quia fratres sumus sic", et Iacob et Laban fratres dicuntur. Affectu etiam fratres dicuntur, secundum quod omnes Christiani fratres vocantur ut ibi : « Ecce quam bonum et quam iocundum habitare fratres » etc. Et Dominus ait : “Vade et dic fratribus meis”. Porro in communi omnes homines fratres dicuntur, quia ab uno patre nati sunt. Illos ergo fratres Christi appellatos intelligite cognationis privilegio.| ||
interl.| Fratrem Domini. Mos Iudeorum est mares propinquos in genere appellare fratres.||

Cf. Mc. 3, 32 « Et sedebat circa eum turba et dicunt ei : Ecce mater tua et fratres tui foris quaerunt te ».
Cf. Mc. 3, 32.
Dt. 15, 12 ( Vetus latina ) ut ref.   Hieronymus , Adversus Helvidium de Mariae virginitate perpetua, 14, PL 23, 197A. Cf. Ex. 21, 2.
Cf. Hieronymus , Adversus Helvidium de Mariae virginitate perpetua, 14, PL 23, 197A : « Constituendo constitues super te principem, quem elegerit Dominus Deus tuus, eum qui ex fratribus tuis sit. Non enim poteris constituere super te hominem alienigenam, quia [forte qui] non est frater tuus ». Cf. Corpus Pseudepigraphorum latinorum Veteris Testamenti, c. 56, 1 : « Et nunc constitue super nos regem qui nos diiudicet, quoniam completum est verbum quod dixit Moyses patribus nostris in heremo dicens : Constituendo constitue de fratribus tuis super te principem ».
Cf. Gn. 13, 8 : « Dixit ergo Abram ad Lot : Ne quæso sit jurgium inter me et te, et inter pastores meos et pastores tuos : fratres enim sumus ».
Ps. 132, 1.
Mt. 28, 10  : « Tunc ait illis Iesus : Nolite timere : ite, nuntiate fratribus meis ut eant in Galilaeam ; ibi me videbunt ».
Cf. Hieronymus , Adversus Helvidium de Mariae virginitate perpetua, 14-15, PL 23, 196D-198C : « Iam nunc doceberis, quattuor modis in scripturis diuinis fratres dici, natura, gente, cognatione, affectu. natura, esau, iacob, duodecim patriarchae, andreas et petrus, iacobus et ioannes. gente, qua omnes iudaei inter se fratres uocantur ut in deuteronomio : si autem emeris fratrem tuum, qui est hebraeus, uel quae est hebraea, seruiet tibi sex annis : et septimo anno dimittes eum liberum abs te. et in eodem : constituendo constitues super te principem, quem elegerit dominus deus tuus, eum qui ex fratribus tuis sit. non enim poteris constituere super te hominem alienigenam, quia non est frater tuus. et rursum : ne uiso uitulo fratris tui, uel oue eius errantibus per uiam, negligas ea : reuersione reduces ea fratri tuo. quod si non appropinquat tibi frater tuus, neque noueris eum, colliges ea intra domum tuam : et erunt te cum donec quaerat ea frater tuus, et reddes ei. et apostolus paulus, optabam, inquit, ego ipse anathema esse a christo pro fratribus meis, cognatis secundum carnem, qui sunt israelitae. porro cognatione fratres uocantur, qui sunt de una familia, id est, patria : quas latini paternitates interpretantur : cum ex una radice multa generis turba diffunditur, ut in genesi. dixit autem abraham ad lot : non sit rixa inter me et te, et inter pastores meos et pastores tuos, quia homines fratres nos sumus. [... ]. [15] Innumerabilia sunt istiusmodi, libris inserta divinis. Sed ne longum faciam, ad extremam divisionis partem revertar, id est, et affectu fratres dici, qui in duo scinditur, in spiritale et in commune. In spiritale, quia omnes Christiani fratres vocamur, ut ibi : Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum. Et in alio psalmo Salvator : Narrabo, inquit, nomen tuum fratribus meis (Ps. XI, 23). Et alibi : Vade dic fratribus meis. Porro in commune, quia omnes ex uno patre nati, pari inter nos germanitate conjungimur. Dicite, ait, his qui oderunt vos, fratres nostri estis. [... ] Restat igitur, ut iuxta superiorem expositionem fratres eos intelligas appellatos, cognatione, non affectu ; non gentis privilegio, non natura ».
Numérotation du verset Gal. 1,20 
Que autem scribo vobis
interl.| de me||
ecce coram Deo quia non mentior.
interl.| omnibus patet quod non mentior et hoc dico coram Deo, id est teste Deo||
marg.| CORAM  DEO. Iurat ut credant quia proficit istis. Necessitate enim compulsus iurat, {t. 4 : Erfurt, f. 1099ra ; facsim., p. 357a} [Rusch, f. 1099ra ] quia nisi hoc faceret non crederent ei, quibus non expedit ut non credant. Et ideo quia plus est quam"est est, non non, hoc quod amplius est a malo est", et si non a malo iurantis a malo est non credentis. Ideoque non ait : amplius si quis autem plus facit malum est, sed quod amplius est a malo est.||

Cf. Mt. 5, 37.
Numérotation du verset Gal. 1,21 
Deinde
interl.| postquam a Petro discessi||
veni in partes Syrie et Cilicie.
interl.| predicare||
Numérotation du verset Gal. 1,22 
Eram autem ignotus
interl.| nec Ecclesie me docuerunt||
facie
interl.| presentia corporis||
Ecclesiis Iudee que erant in Christo.
interl.| in fide Christi||
Numérotation du verset Gal. 1,23 
Tantum autem auditum habebant
interl.| de me||
interl.| id est quod de me audierant memorie mandaverant||
quoniam qui persequebatur nos
interl.| dum infidelis erat||
aliquando nunc evangelizat fidem
interl.| Christi||
quam aliquando expugnabat
Numérotation du verset Gal. 1,24 
et in me
interl.| id est in mea conversione vel exemplo meo predicantes in quo eis profui, vel agentes gratias Deo qui gratia sua me convertit||
glorificabant
interl.| vel clarificabant vel magnificabant||
Deum.




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria (Gal. 1), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 19/11/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber63.xml&chapitre=63_1)