initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<65. *Epistola Pauli ad Philippenses*>

Capitulum 1

Numérotation du verset Phil. 1,1 
Paulus
marg.| PAULUS. More solito salutationem premittit. Deinde gratias Deo agit pro eis implorans eis maiora bona, ut et in virtutibus crescentes ad perfectionem perveniant. Deinde ad patientiam tribulationum monet exemplo sui et Christi. Postea ut caveant a versutiis pseudo apostolorum. Tandem admonitionem moralem interserit et propre finem de gratia quam sibi Romam per Epafroditum miserant gaudere se dicit.||
et Timotheus
marg.| TIMOTHEUS. Hunc apponit, quia eum missurus erat ad illos propter hoc eum quodamodo commendans, ut eadem que scribit ab eo bene recipiant.||
servi
interl.| timore casto||
marg.| SERVI. Servos dixit, ut et ipsi pro Domino ferant dura.  CHRISTI ut contra pseudo stent.||
marg.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Sicut duo sunt timores sic due servitutes que faciunt duo genera servorum : est enim timor quem perfecta caritas foras mittit, est et servitus simulis cum eo foras mittenda. Est etiam timor castus permanens in seculum seculi cui adiuncta est, alia servitus non manens in eternum in domo.||
Iesu Christi omnibus sanctis
interl.| baptismate sanctificatis||
in Christo Iesu
interl.| operante Christo||
interl.| vel fundatis||
interl.| in fide Christi||
interl.| qui Deum et hominem credunt||
qui sunt Philippis cum episcopis
interl.| id est et||
marg.| CUM  EPISCOPIS. Episcopos presbyteros dicit. Non enim plures episcopi in una civitaten neque presbyteros intermitteret ut ad diacones decenderet. Et significat per diacones maioresn per sanctos minoresn quia minores premittit ad humilitatem invitat, quia et hos subnectit ostendit aliquem non esse adeo perfectum qui non indigeat admonitione.||
et diaconibus,
interl.| qui eorum bonum pariter optabant||
interl.| maioribus et minoribus vel cum istis scribit||

diaconibus] diaconis Weber
Numérotation du verset Phil. 1,2 
gratia
interl.| et||
interl.| remissio peccatorum||
vobis et pax
interl.| tranquillitas mentis et reconciliatio ad Deum||
a Deo Patre nostro et Domino Iesu Christo.
Numérotation du verset Phil. 1,3 
Gratias ago Deo
interl.| omnium||
interl.| cuius nutu omnia bona omnibus accedunt||
marg.| GRATIAS  AGO. Quasi : agite que agitis, quia talia unde Deum laudo.||
meo
interl.| privato beneficio||
interl.| qui mihi facit quod volo in vobis||
in omni memoria vestri,
interl.| quotiens vestri memor fio||
interl.| quod utique sum||
Numérotation du verset Phil. 1,4 
semper
interl.| congruis temporibus||
in cunctis orationibus meis pro omnibus
interl.| habitis||
vobis
interl.| prelatis vel subditis||
cum gaudio,
interl.| non tristis de culpa||
interl.| ut perstetis deprecans||
Numérotation du verset Phil. 1,5 
super
interl.| gaudio dico habito||
communicatione vestra
interl.| quia vos communicastis mihi in fide et operibus evangelii||
marg.| {t. 4 : Erfurt, f. 1110vb ; facsim., p. 380b} [Rusch, f. 1110vb ] COMMUNICASTIS. Vel vestra communia fecistis in evangelio exaltando.||
in evangelio
interl.| que est||
Christi, a prima die
interl.| conversionis vestre et ideo amodo magis standum||

Christi] om. Weber
usque nunc.
Numérotation du verset Phil. 1,6 
Confidens in Domino Iesu
interl.| non in vobis||

in Domino] om. .Weber
hoc ipsum quia qui
interl.| Deus||
marg.| CONFIDENS. Quasi : deprecor ut stetis et confido   hoc ipum fieri a vobis quod precor, non aliud sed videte ne frustra confido.||
cepit
interl.| operans||
in vobis opus bonum,
marg.| Vel IN  VOBIS. Per successionem usque ad communem iudicii diem.||
perficiet
interl.| cooperans||
interl.| quod operando incepit||
marg.| PERFICIET. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. De Gratia et Libero Arbitrio. Quia ipse ut velimus operatur incipiens qui volentibus cooperatur perficiens.||
usque in diem Christi Iesu.
interl.| usque ad finem vite quo Deus videbitur||
Numérotation du verset Phil. 1,7 
Sicut est mihi iustum
interl.| aliud non debuit sentire de tam bonis||
marg.| SICUT  EST  MIHI. Ita gratias ago deprecor et confido sicut iustum est sentire, id est ita velle. Et exponit causam eo quod habeam vos in corde sive vinctus sciens vos quoque vinctos, sive defendens evangelium quod et vos facitis.||
hoc sentire pro omnibus vobis, eo quod habeam vos in corde,
interl.| in intimo affectu caritatis||
interl.| non solis labiis||

vos…corde] in corde vos Weber
et in vinculis meis,
interl.| quia compatimini mihi||
et in defensione,
interl.| contra impugnantes||
et confirmatione evangelii,
interl.| infirmorum in doctrina||
socios gaudii mei
interl.| ut in futuro sitis socii||
omnes vos esse.
interl.| etiam minores||
Numérotation du verset Phil. 1,8 
Testis enim mihi est Deus
interl.| pro omnibus ideo precor, quia cupio vos omnes esse in visceribus Christi ut a Christo diligamini quasi eius viscera, et inde testis||
quomodo
interl.| quanto affectu||
cupiam omnes vos in visceribus Christi Iesu.
marg.| CUPIAM  OMNES  VOS  IN  VISCERIBUS, id est intimo amore Christi ut ab eo perfecte diligamini, vel eo effectu diligatis Deum et proximos quo Christus qui animam posuit.||
marg.| Vel refertur ad id quod supra dixit se desiderare eos esse socios gaudii sui et determinat quomodo scilicet amore Christi non humano ut participes habeat in Deo.||
Numérotation du verset Phil. 1,9 
Et hoc
interl.| etiam||
oro ut caritas vestra magis ac magis abundet
interl.| crescat||
in scientia,
interl.| ut sciant in quibus diligere Deum et proximum debeant et cum scierint habeant sensum id est memoriam et animadversionem in omnibus reus||
et in omni sensu,
interl.| memoria||

in] om. Weber
Numérotation du verset Phil. 1,10 
ut probetis potiora, ut sitis sinceres,
interl.| in vobis||
marg.| UT  PROBETIS  POTIORA. Iterum crescat caritas vestra in scientiam ut probare, et discernere sciatis non solum mala et bona sed etiam inter bona que sint potiora ut post probationem sitis sinceres in vobis sine operibus corruptionis et quantum ad proximum sine offensione.||
et sine offensa
interl.| ad proximum||
in
interl.| et hoc perseveranter||
interl.| usque||
diem Christi,
interl.| id est finem vite||
Numérotation du verset Phil. 1,11 
repleti fructu iustitie
interl.| non solum sine malis sed et pleni fructu, id est operibus que sunt fructus iustitie que est habitus animi||
marg.| REPLETI  FRUCTU. Id est mercede iustitie adeo ut sitis gloria et laus Dei ut pro vobis dicatur mirabilis Deus in sanctis suis.||
per
interl.| et hoc||
Iesum Christum
interl.| non viribus vestris||

Iesum Christum] inv. Weber
in gloriam et laudem Dei.
interl.| per hoc transituri in gloriam eternam unde Deum laudetis||
Numérotation du verset Phil. 1,12 
Scire autem vos volo, fratres,
interl.| quia dixit se cupere hos fore socios gaudii sui, ideo quid profecerit predicatio eius insinuate, quasi charis ||
marg.| SCIRE  AUTEM. Hactenus communiter locutus, inde ponit specialiter que tolerantiam suadeant. Pro vobis gratias ago. Confido, vos autem volo scire fratres, quasi dicat : cum ita sitis perfecti perseverate et cavete, ne tribulationes instantes hanc vestram diminuant perfectionem sed exemplum mei respicite.||
quia que circa
interl.| exteriorum undique me circumdans abundantia passionum||
me
interl.| vel ideo circa quia non ad interiora pertingunt||
sunt, magis
interl.| quam ad detrimentum ut mali intenderunt||
ad profectum evangeli pervenerunt,

Evangeli pervenerunt] venerunt Evangelii Weber
Numérotation du verset Phil. 1,13 
ita
interl.| ad profectum||
ut
interl.| utilitas vinculorum apparet in Christo qui propter vincula plus annuntiatur||
vincula mea manifesta fierent in Christo
interl.| vel vincula ipsa quod essent in Christo, id est quod propter eum vinctus essem non pro alio crimine||
marg.| UT  VINCULA  MEA etc. Hieronymus HIERONYMUS. Quia namque patienter quelibet mala sustineo, patet non esse scelus falsitatis, quod in me iusta vindicta percellat sed quamdam veritatis virtutem, quam sustinendi fortitudo magnificat.||
marg.| Vel de vinculis meis loquebantur, vel predicatores indicabant in omnibus pretoriis.||
in omni pretorio,
interl.| ubi maiores conveniunt||
interl.| locis||
marg.| {t. 4 : Erfurt, f. 1111ra ; facsim., p. 381a} [Rusch, f. 1111ra ] ET  IN  CETERIS  OMNIBUS  LOCIS. Cum enim Apostolus Rome vinctus detrusus esset in carcere in domo imperatoris, et doceret evangelium et infirmos animaret multaque miracula patraret, multi per eum crediderent intantum ut domum persecutoris Ecclesiam faceret tunc enim manifesta facta sunt vincula eius inChristo. Vel : In omni pretorio et ceteris omnibus locis, id est imperatori omnibus consulibus et principibus, et minoribus propter Christum illum talia sustinere.||
Numérotation du verset Phil. 1,14 
ut plures
interl.| ita profuerunt evangelio que sustineo||

ut] et Weber
de fratribus in Domino
interl.| non in se||

de] e Weber
confidentes vinculis meis,
interl.| consideratione vinculorum||
abundantius
interl.| quam ante||
auderent10 
interl.| contra impugnantes||

10  auderent] audere Weber
sine timore verbum Dei loqui.
interl.| quasi : meo exemplo auderent confidenter predicare, ita dicentes : si vinctus loquitur cure non potius nos||
marg.| AUDERENT  SINE  TIMORE. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Constantia enim eius multos animavit ut non timerent evangelizare.||
Numérotation du verset Phil. 1,15 
Quidam quidem
interl.| diversi a prioribus quia mali||
et
interl.| predicant||
propter invidiam et contentionem,
interl.| quia invident glorie mei apostolatus et contendunt habere||
quidam autem
interl.| ab his diversi boni||
et propter bonam voluntatem
interl.| pro dilectione Dei et proximi exemplo mee bone voluntatis||
interl.| ut alios salvent||
Christum predicant.
Numérotation du verset Phil. 1,16 
Quidam
interl.| non diversi||
ex caritate,
interl.| privata ad apostolum ut vicem eius vincti supplerent||
scientes quoniam in defensionem evangelii positus sum.
interl.| id est pro defensione sum positus in vinculis vel positus, id est firmus et stabilis sum in defensione||
Numérotation du verset Phil. 1,17 
Quidam autem
interl.| ab his diversi quia mali||
ex contentione Christum annuntiant non sincere, existimantes pressuram se suscitare
interl.| augmentare||
marg.| EXISTIMANTES  PRESSURAM. Ambrosius MediolanensisAMBROSIUS. Astutia ergo simulationis isti Christum annuntiabant, ut possent sediciones excitare Apostolo quasi auctori qui multos congregaverat suo collegio. Ecce quattuor species doctorum distinxit : duas bonorum et duas malorum qui omnes annuntiant Christum sed non eodem animo.||
marg.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Mali enim non simplici et veraci animo Christum annuntiabant. Boni vero puro animo et fide sincera omnes, tamen evangelio proficiebant. Unde et malos tolerandos dicit subdens : Quid enim ?||
marg.| QUIDAM  AUTEM  EX  CONTENTIONE. Convicti in contentione a me predicant secundum quod eos convici debere predicare.||
marg.| EX  CONTENTIONE. Ex privato odio quod aliquando mecum contulerunt et confutati sunt. Et ne viderentur correcti addit : Non puro animo sed existimantes, ut si qui de predicat ione eos acccusent in me auctorem eius vindicent.||
vinculis meis.
Numérotation du verset Phil. 1,18 
Quid enim
interl.| dum etiam mali ad profectum quid enim refert qua intentione||
marg.| QUID  ENIM. Non prohibet mercenarios sed permittit, quia et ipsi utiles sunt ad aliqua.||
dum omni modo sive per occasionem,
interl.| terrene acquisitionis||
interl.| ut mali||
sive per veritatem
interl.| ut boni||
interl.| vero animo||
marg.| SIVE  PER  VERITATEM. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Veritatem quidam annuntiabant etsi non per veritatem, id est non vero animo. Ex occasione enim evangelizabant, querentes ab hominibus commoda sua terrenis enim cupiditatibus consulentes regnum celorum annuntiabant, habentes in lingua veritatem, sed non in pectore castitatem. Qui sunt utiles eis quos instruit Dominus. Unde ait : ‘Que dicunt facite opera autem eorum nolite facere’. Quisquis enim a Deo preter Deum aliquid querit, non caste Deum querit. Tres invenimus personas si Domini verba in evangelio diligenter investigamus : pastoris, mercenarii, furis. {t. 4 : Erfurt, f. 1111rb ; facsim., p. 381b} [Rusch, f. 1111rb ] Pastor veritatem annuntiat propter veritatem. Mercenarius occasione rei temporalis. Fur et latro veritatem negat et tollit. Diligendus est ergo pastor tolerandus mercenarius cavendus est latro.||

Cf. Mt. 23, 3 : « Omnia ergo quaecumque dixerint vobis, servate, et facite : secundum opera vero eorum nolite facere : dicunt enim, et non faciunt ».
Christus
interl.| veritas Christi||
interl.| non falsitas. Unde : ‘Que dicunt facite’ etc.||

Cf. Mt. 23, 3 : « Omnia ergo quecumque dixerint vobis servate et facite secundum opera vero eorum nolite facere dicunt enim et non faciunt ».
annuntietur11  . Et in hoc
interl.| quod per occasionem non solum per veritatem||

11  annuntietur] adnuntiatur Weber
gaudeo,
interl.| nunc||
sed
interl.| vel non solum aliis profectus sed et mihi gaudium||
et gaudebo.
interl.| post||
marg.| SED  ET  GAUDEO. Ideo gaudeo de malis meis, vel de profectu evangelii quia inde mihi salus.||
Numérotation du verset Phil. 1,19 
Scio enim quia hoc
interl.| pati pro Christo||
interl.| vel evangelii ex mea predicatione profectus||
mihi proveniet
interl.| in futuro||
ad12  salutem,
interl.| quod illi ad mortem parant||

12  ad] in Weber
per vestram orationem
interl.| non solum meo merito||
et subministrationem Spiritus Iesu Christi,
interl.| id est per Spiritum qui subtus me quasi ruiturum sicut columna fulcit||
Numérotation du verset Phil. 1,20 
secundum
interl.| quasi : que erit tanta quantam expecto in futuro et in presenti spero||
expectationem et spem meam quia
interl.| hoc spero||
in
interl.| prosperis vel adversis ut aliquo modo cedam a predicatione||
nullo confundar,
interl.| statu||
marg.| IN  NULLO. HAYMO. Quia et spes magna, et res vera et honesta.||
sed in omni fiducia sicut semper
interl.| a tempore conversionis||
et nunc
interl.| dum in vinculis laboro||
magnificabitur
interl.| apud gentes||
Christus
interl.| fama et gloria Christi||
in corpore meo,
interl.| etiam quod fragilius est||
sive per vitam,
interl.| si vixero docendo||
sive per mortem.
interl.| exemplum relinquendo||
Numérotation du verset Phil. 1,21 
interl.| per vitam quia causa eius vivo ut eum magnificem non ob aliud||
marg.| MIHI  ENIM. Quasi : merito Christum magnifico sive vita sive morte. Quia Christus mihi vivere, id est mihi vita hic per fidem et spem, et in futuro per speciem. Pro hac vita mortale corpus tradit, ut ipsum immortale in eternum recipiat.||

13  autem] enim Weber
et mori lucrum.
interl.| per mortem quia Christus est premium mortis vel ipsum mori est lucrum, quia per mortem ab his miseriis liberatus ad beatitudinem transeam, vel quia per mortem multos lucratur Deo||
Numérotation du verset Phil. 1,22 
Quod si vivere
interl.| et bene operari||
marg.| QUOD  SI  VIVERE. Christus est mihi vivere ut eum magnificem. Quod si est tunc nescio quid eligam mori an vivere. Quasi nisi hic fructus esset non dubium quin mori eligerem ut Christum haberem premium et ideo ne dubitetis mori.||
in carne
interl.| quod mirum videtur||
hic mihi fructus est operis14  .
interl.| id est tam dignus de opere meo scilicet magnificare Christum||

14  est operis] inv. Weber
Quid15 
interl.| ecce||

15  quid] et praem. Weber
eligam
interl.| nedum appetam||
ignore.
Numérotation du verset Phil. 1,23 
Coartor autem
interl.| id est non solum ignoro sed et coartor||
interl.| ideo ignoro quia||
interl.| ve quod eligam ignoro : Coartor enim e duobus etc.||
marg.| COARTOR etc. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. DE DOCTRINA CHRISTIANA. Non ita distinguendum est ut dicatur :   coartor et postea sequatur, e duobus desiderium habens scilicet dissolvendi, et in carne manendi, quod ex ipso textu sermonis diiudicatur quomodo sequitur :   dissolvi et esse cum Christo multo melius est . Apparet enim eum eius quod optimum est dicere se habere concupiscentiam, ut cum ex duobus compellatur altius tantum habeat concupiscentiam, alterius necessitatem propter fratres. Sic ergo distinguendum est coartor vel compellor e duobus. Deinde sequitur ego dico desiderium vel concupiscentiam dissolvendi habens ab his miseriis, quibus quasi compedibus vinctus sum et cum Christo esse presentialiter. Et quasi quereretur quare huius rei potius habeat concupiscentiam ? Subdit : quia multomagis melius est quantum ad me. Et quasi iterum diceretur : cur ergo e duobus compelleris ? Subdit : quia est manendi necessitas dicens. Permanere autem in carne necessarium est propter vos non propter me. Quasi : illud melius est mihi, hoc est necessarium vobis, ideo illud cupio illud non recuso.||
e duobus, desiderium habens dissolvi
interl.| ex desiderio dissolvendi et necessitate vivendi||
interl.| ab his miseriis||
interl.| quia vinctus||
et cum Christo esse
interl.| presentialiter||
multo magis
interl.| quantum ad me||
melius :
interl.| sed||
Numérotation du verset Phil. 1,24 
permanere autem in carne,necessarium16  est
interl.| illud melius hoc necessarium||
marg.| PERMANERE  AUTEM. Ecce quod non sibi melius sed quod multis expedit eligit propter caritatem que pre omnibus eligenda.||

16  necessarium] magis praem. Weber
propter vos.
interl.| non propter me||
Numérotation du verset Phil. 1,25 
Et hoc confidens scio,
interl.| quia necessarium propter vos vel scio non dubie sed confidens in misericordia Dei||
quia manebo et permanebo
interl.| non parum quidem sed diu||
omnibus vobis
interl.| maioribus et minoribus||
ad profectum vestrum
interl.| ut crescatis per bona||
et gaudium fidei
marg.| GAUDIUM  FIDEI. Ut de fide vestra gaudeamus, vel ut vos de fide gaudeatis in ea proficientes. Quod non est nisi ubi est munda conscientia.||
Numérotation du verset Phil. 1,26 
ut gratulatio vestra abundet
interl.| id est ut gratias abundanter agatis Deo cum gaudio||
in Christo Iesu
interl.| qui benefecit17  vobis||
17  benefecit] bnfecit cacogr. Rusch
in me
interl.| vobis servato||
interl.| scilicet liberato||
per meum adventum iterum
interl.| futurum||
ad vos.
interl.| confirmandos||
Numérotation du verset Phil. 1,27 
Tantum digne
interl.| veniam si tantummodo||
evangelio Christi
interl.| disciplina dominica||
interl.| quia secundum vestrum meritum dabitur mihi vita ad opus vestrum||
conversamini,
interl.| ita digne ut etc.||
ut sive cum venero, et videro vos, sive absens audiam de vobis,
interl.| hoc scilicet||
quia stetistis uno spiritu
interl.| sancto cui non heret contrarius spiritus, et sicut est unus, ita vos unanimes sine dissensione||
unanimes,
interl.| voluntate||
interl.| omnis enim pugna unanimiter aggressa victoriam parit||
interl.| et||
collaborantes fide evangelii,
interl.| totis viribus ad implenda que fides exigit||
Numérotation du verset Phil. 1,28 
Et
interl.| et post hoc||
in nullo
interl.| periculo||
terreamini ab adversariis,
interl.| qui vos terrent per aspera||
que est illis causa perditionis,
interl.| eterne||
vobis autem salutis.
interl.| eterne||
Et hoc a Deo,
marg.| ET  HOC A  DEO. Etiam quod patimini non a vobis est sed a Deo, quia pro merito {t. 4 : Erfurt, f. 1111va ; facsim., p. 382a} [Rusch, f. 1111va ] Christi qui Patri obedivit hec inter alias gratias data est vobis.||
Numérotation du verset Phil. 1,29 
quia vobis donatum
interl.| quasi pemium||
{t. 4 : Erfurt, f. 1111va ; facsim., p. 382a} est pro Christo,
interl.| quem diligitis||
non solum ut in eum credatis, sed ut etiam pro illo patiamini,
interl.| unde maior gloria||
marg.| NON  SOLUM etc.  SED  UT  ETIAM etc. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Utrumque ergo ad Dei gratiam pertinet et fides credentium et tolerantia patientium quia utrumque dixit esse donatum.||
Numérotation du verset Phil. 1,30 
idem eundem18  certamen habentes
interl.| contra hostes||

18  idem] eundem Weber
qualem et vidistis in me,
interl.| dum apud vos presens fui||
marg.| QUALE  ET  VIDISTIS. Quando nudus verberatus sum pro muliere pythonissa a qua spiritum malignum exclusi que magnum questum prestabat dominis suis.||
et nunc
interl.| dum absens||
audistis de me.
interl.| quasi : non hortor vos ad id quod ipse horream||




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria (Phil. 1), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 01/06/2020. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber65.xml&chapitre=65_1)