initiale_L

Glossae Scripturae Sacrae-electronicae (Gloss-e)


<69. *Epistola prima Pauli ad Timotheum*>

Capitulum 6

Numérotation du verset 1Tim. 6,1 
interl.| etsi iusti et sapientes||
sunt sub iugo servi,
interl.| infidelium quibus videntur superiores||
marg.| QUICUMQUE  SUNT etc. Monet servos non contemnere, sed revereri dominos suos dicit :   Quicumque etc.||
marg.| Sciendum est quosdam predicasse communem omnibus in Christo libertatem, quod de spirituali libertate utique verum est, non de carnali ut illi intelligebant. Ideo contra eos hec loquitur Apostolus, iubens servos dominis suis esse subditos.||
marg.| Ambrosius MediolanensisAMBROSIUS. Ne exigant servi, quod de Hebreis dicitur, ut sex annis serviant et gratis dimittantur liberi, quod mysticum est.||
dominos suos omni honore dignos arbitrentur,
interl.| bene serviendo eis||
ne nomen Domini
interl.| quasi aliena invadentis, sed potius per obsequia servorum fidelium Domini infideles convertantur||
et doctrina
interl.| christiana quasi iniusta et contra legem predicata||
blasphemetur.
Numérotation du verset 1Tim. 6,2 
Qui autem fideles habent dominos, non contemnant, quia fratres
interl.| ideo quidem||
interl.| in Christo pares||
sunt, sed magis serviant, quia fideles sunt
interl.| Deo||
et dilecti,
interl.| Domini||
qui beneficii
interl.| presentis vel futuri||
participes sunt. Hec
interl.| de servis||
doce
interl.| nescientes||
et exhortare.
interl.| scientes||
Numérotation du verset 1Tim. 6,3 
Si quis
interl.| autem||
aliter docet
interl.| ut omnes sint liberi||
et non acquiescit sanis sermonibus Domini nostri Iesu Christi,
interl.| dum eis obiicitur Christum dixisse : « Reddite que sunt Cesaris Cesari » et « Discite quia mitis sum et humilis corde »| ||

Mt. 11, 29
Mt. 22, 21
et ei que
interl.| que non facit christianitatem odiosam||
secundum pietatem est doctrine,
interl.| nostre||
Numérotation du verset 1Tim. 6,4 
Superbus est,
interl.| iste talis est||
interl.| non patiens vinci||
marg.| SUPERBUS  EST. Superbia quippe, non eum ratio ducit cum ad favorem querendum in conflictum prorumpat, quod a mansuetis et bonis vitatur.||

est] om. Weber
nihil sciens,
interl.| de his que veritas habet||
sed languens
interl.| non efficax et expeditus ad solvendum, sed semper circa||
circa questiones
marg.| QUESTIONES. Questio erat an servus esset, cum omnes ex eisdem patribus orti, et Christus omnes redemit.||
et pugnas verborum,
marg.| ET  PUGNAS  VERBORUM. Nam   verborum pugne videbantur, quia Dominus dixit : « Si Filius vos liberaverit tunc vere liberi eritis ». Hec verba videntur verbis Apostoli repugnare, sed sensus concordat : cum alterum de servitute peccati, alterum de humana agat condicione.||
marg.| LANGUENS. Non enim recusando fidem penitus moritur, nec ad veritatis scientiam convalescit, sed quasi repetitis accessionibus languet   circa questiones et   pugnas verborum .||

Io. 8, 36
ex quibus oriuntur invidie, contentiones blasphemie,
interl.| in Deum quod aliena sibi tollat||
marg.| Ex quibus questionibus et pugnis   oriuntur invidie et contentiones . qui servos habent invident et contendunt,||
suspiciones male,
interl.| quasi hanc libertatem finxerimus ad lucrum||
Numérotation du verset 1Tim. 6,5 
conflictationes hominum
interl.| pseudo contra alios||
mente corruptorum,
interl.| quorum ratio corrupta est||
et qui veritate
interl.| vera rerum cognitione et Scripturarum intelligentia||
privati sunt, existimantium questum esse pietatem.
interl.| quia pro questu predicant, non pro futuris||
interl.| putant quod pietas sit questus, sed pietas est longe alius questus, quia||
Numérotation du verset 1Tim. 6,6 
Est autem questus magnus
interl.| eternus||
pietas cum sufficientia
interl.| cui sua parva sufficiunt||
interl.| quod decet, quia||
marg.| CUM  SUFFICIENTIA. Quando homo non plus desiderat habere quam necesse est.||
Numérotation du verset 1Tim. 6,7 
Nihil enim intulimus in mundum,
interl.| unde Iob : « Nudus exivi de utero matris mee nudus revertar illuc ».||
interl.| nascendo||

Iob. 1, 21.
interl.| aliquid||
possumus.
interl.| moriendo||
Numérotation du verset 1Tim. 6,8 
Habentes autem
interl.| non tamen omnino abiicienda sunt hec temporalia, sed habentes||
alimenta et quibus tegamur, his contenti sumus.
Numérotation du verset 1Tim. 6,9 
Nam
interl.| quia qui ultra tendit||
qui volunt divites fieri, incidunt in temptationem et
interl.| actu ipso||
marg.| {t. 4 : Erfurt, f. 1126va ; facsim., p. 412a} [Rusch, f. 1126va ] NAM  QUI  VOLUNT. Hoc dicitur his qui volunt et non sunt, ne desiderent. Iam divitibus aliud dicitur, scilicet non superbe sapere, sed dare pauperibus.||
laqueum diaboli et desideria multa
interl.| divitie nutriunt desideria||

diaboli] om. Weber
et inutilia et
interl.| quod peius||

et] om. Weber
nociva que
interl.| ita nocent quod||
mergunt homines in interitum
interl.| corporum||
et perditionem.
interl.| animarum||
Numérotation du verset 1Tim. 6,10 
Radix
interl.| hac et diabolus cecidit||
enim omnium malorum est cupiditas.
interl.| qui pecuniam appetit, cupere appetit||
interl.| generalis||
interl.| plus habendi quam oportet||
marg.| RADIX  ENIM  OMNIUM etc. Incidunt in temptationem et laqueum diaboli, quia   radix omnium malorum etc., non est genus mali, quod non ex cupiditate aliquando proveniat, quia radix omnium malorum est cupiditas.||
marg.| RADIX  ENIM  OMNIUM  MALORUM etc. Alibi dicit Scriptura quod superbia est initium omnis pecccati. Hic vero dicitur quod avaritia sive cupiditas est radix omnium malorum, que non videntur convenire. Sciendum vero utrumque vere dictum esse, si peccatorum genera attendantur. Nullum enim genus peccati est, quod aliquando non proveniat ex cupiditate. Et est utique aliquis homo qui ex cupiditate fit superbus et est aliquis qui ex superbia fit cupidus.||
marg.| Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Est enim qui non esset amator pecunie, nisi per hoc putaret se excellentiorem esse. Et est qui non amaret excellere, nisi putaret per hoc maiores divitias habere.||
marg.| CUPIDITAS. In greco habetur philargyria. Si ergo avaritia habetur que proprie est pecunie amor, pro genere quod est cupiditas ponitur species.||

Cf. Sir. (Eccli.) 10, 15.
Quam quidam appetentes erraverunt a fide
interl.| omnino Christum deserentes||
et inseruerunt se doloribus multis.
interl.| hoc constat in avaris||
marg.| DOLORIBUS  MULTIS. Avari enim tanto plus sollicitudinum cruciatus sustinent, quo amplius desiderant vel que habita transeunt, vel que habere non possunt.||
Numérotation du verset 1Tim. 6,11 
Tu autem, homo Dei,
interl.| quia rationalis||
interl.| vel etsi homo tamen, quia Dei||
marg.| Tu autem homo etc. Non dicit quod hoc timeat de isto, sed sciebat hoc venturum in manus Ecclesiarum.||

homo] o homo Weber
hec fuge, sectare vero iustitiam,
interl.| faciendo cuique quod ius exigit, quod non cupidus||
marg.| HEC  FUGE. Nihil enim tam asperum tamque perniciosum, quam si vir ecclesiasticus maxime qui sublimem tenet locum divitiis huius seculi studeat, quia non solum sibi ipsi, sed et ceteris obest quibus contrariam dat formam.||
pietatem,
marg.| PIETATEM. Ut egenti condescendamus quod non cupidus.||
fidem,
marg.| FIDEM. Qui veram fidem habet de Deo, non cupit in miseriis fieri dives, nec pluris est ei mundus quam Deus.||
caritatem, patientiam, mansuetudinem.
interl.| quibus penitus caret cupidus, nec patienter fert adversa, nec alicui est mansuetus Dei et proximi||
Numérotation du verset 1Tim. 6,12 
Certa
interl.| in te hoc habe||
interl.| assidue, quod prodest aliis||
bonum certamen
interl.| ut prosit aliis, cum discretione factum||
fidei,
interl.| quod exigit fides||
apprehende vitam eternam
interl.| pro his non queras nisi vitam quod debes, quia in eam vocatus, non in aliud, et quia coram multis iam vel in ordinatione, vel in predicatione confessus es, quod fides exigit||
in qua vocatus es, et confessus bonam confessionem coram multis testibus.
Numérotation du verset 1Tim. 6,13 
Precipio
interl.| non solum exhortor, sed et precipio||
marg.| PRECIPIO. In Timotheo omnibus successoribus loquitur Apostolus.||
tibi coram Deo
interl.| Patre||
qui vivificat omnia,
interl.| ita et te||
et Christo Iesu
interl.| ut eum imiteris||
marg.| ET  CHRISTO  IESU. Exemplo Christi hortatur.||
qui testimonium reddidit
interl.| imminente morte non negavit veritatem||
interl.| cum esset||
sub Pontio Pilato, bonam confessionem,
interl.| quod dixerat affirmavit se scilicet esse Filium Dei, que fuit bona et honesta confessio||
Numérotation du verset 1Tim. 6,14 
ut serves mandatum
interl.| quod tibi Deus et ego mandavimus||
sine macula inreprehensibile
interl.| lex Domini immaculata nec etiam habilis est reprehendi||
usque in adventum Domini nostri Iesu Christi.
interl.| serves donec tibi adveniat in morte||
Numérotation du verset 1Tim. 6,15 
Quem
interl.| adventum||
suis temporibus
interl.| congruis||
beatus
interl.| in se, qui et suos faciet beatos et potentes, et reges sui, et dominos impiorum||
et solus, potens rex regum et Dominus dominantium
marg.| BEATUS  ET  SOLUS. Habet per naturam, alii ab eo.||
Numérotation du verset 1Tim. 6,16 
qui solus habet immortalitatem
interl.| immutabilitatem et dabit suis per gratiam||
et lucem
interl.| per simile, ipse est lux cuius sui participes erunt||

et] om. Weber
habitans inaccessibilem, quem vidit nullus hominum,
interl.| quia idem ipse est et lux||
interl.| ita inaccessibilem||
interl.| ex se, sed Deus factus videt||
marg.| INACCESSIBILEM. Quia nullus ad eam ex se accedit, sed cui datur dono eius quod intelligebat propheta dicens : « Accedite ad eum et illuminamini » etc.||
marg.| AUGUSTINUS. Nihil est hic dictum quod non conveniat Trinitati, quia secundum veritatem Trinitas « unus est Deus et beatus et solus potens rex regum et Dominus dominantium {t. 4 : Erfurt, f. 1126vb ; facsim., p. 412b} [Rusch, f. 1126vb ] qui solus habet immortalitatem », quia solus per naturam est immutabilis, quia non cuiusquam gratia, sed natura sua. Nec potuit nec potest aliqua conversione mutari, nec potuit nec poterit aliqua mutatione peccare. Cuicumque vero creature rationali prestatur, ut peccare non possit, non est hoc proprie nature, sed Dei gratie. Solus ergo Deus habet immortalitatem et lucem habitat inaccessibilem quem nullus hominum vidit nec videre potest. Nec inde separatum Filium oportet intelligi, quia Filius vita eterna est cum Patre, et ideo hic recte intelligitur. Quem secundum naturam qua Deus est nemo vidit vel videre potest, sed poterit aliquando, si de illis de quibus : « Beati mundo corde quoniam ipsi Deum videbunt ».||

Ps. 33, 6.
Mt. 5, 8.
sed nec videre potest,
interl.| homo in hac vita, post autem videbit||
cui
interl.| Deo Patri, Filio et Spiritui sancto||
gloria, honor
interl.| in se||
interl.| a creaturis||

gloria] om. Weber
et imperium
interl.| quia omnia potest, qua et suis dabit||
sempiternum amen.
Numérotation du verset 1Tim. 6,17 
Divitibus
interl.| tamen||
huius seculi
interl.| quia sunt et spirituales||
interl.| id est his qui in hoc seculo abundant pecunia||
marg.| DIVITIBUS  HUIUS  SECULI. Supra egit de his qui divites volunt fieri dicens eos incidere in temptationem et laqueum diaboli, hec agit de his qui divites sunt, monens non sperare in divitiis. Et quia dixit mala venire ex cupiditate et contra suasit, ne viderentur divites abiecti, determinat.||
precipe non sublime sapere,
interl.| non divites non esse, sed non superbire et non in eis spem habere, quia incerte||
marg.| NON  SUBLIME  SAPERE. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Non expavit Apostolus divitias, sed morbum earum, id est superbiam que est vermis divitum. Grandis animus est qui inter divitias isto morbo non temptatur. Magnus est qui non se ideo magnum putat, quia dives est. Qui autem ideo se magnum putat superbus est, egenus est, in carne turget, crepat in corde, mendicat, inftatus est non plenus.||
neque sperare in incerto divitiarum,
interl.| ideo non inde superbiendum sed timendum||
sed in Deo qui prestat nobis omnia abunde
interl.| sine diminutione||
ad fruendum,
interl.| in eternitate, non modo ad utendum||
marg.| AD  FRUENDUM. Temporalia enim in hac vita dat ad utendum, eterna ad fruendum. Illa unde bona faciamus, ista unde boni efficiamur.||
Numérotation du verset 1Tim. 6,18 
bene
interl.| precipe||
agere, divites fieri in operibus bonis,
interl.| bona operari, ita ut divites sint||
facile
interl.| ut ad hoc sint faciles||
tribuere,
interl.| etiam sua||
communicare,
interl.| communia putare||
Numérotation du verset 1Tim. 6,19 
thesaurizare sibi fundamentum bonum
interl.| virtutes firmas, non opera tantum||
marg.| THESAURIZARE  SIBI  FUNDAMENTUM etc. Ad quod premittuntur divitie non perduntur.||
in futurum,
interl.| in opus futuri, non alicuius presentis||
ut
interl.| ita||
apprehendant veram vitam.
interl.| que non est fugitiva||
interl.| vel eternam||
interl.| alias bonam||
Numérotation du verset 1Tim. 6,20 
O Timothee,
interl.| quid plura||
interl.| per nomen admonet proprium, reddens eum attentum||
marg.| O TIMOTHEE. Timotheus : pretiosus Deo ; thymos : pretiosus, theos : Deus.||
depositum
interl.| quod Deus et ego tibi commendavimus||
custodi, devitans
interl.| ut possis custodire||
profanas vocum novitates et oppositiones
interl.| vel : appositiones||
marg.| PROFANAS. Ut est hypostasis que vox se habet ad personam et ad substantiam, unde et heretici sub huius nominis mutiplicatione inducere volebant tres esse substantias.||
marg.| PROFANAS. Augustinus HipponensisAUGUSTINUS. Que sunt contra religionem, alie non sunt vitande, sunt enim doctrine religionis congruentes verborum quedam novitates, sicut ipsum nomen christianum quod quando dici cepit scriptum est. In Antiochia enim primum post ascensionem Domini appellati sunt Christiani, sicut legitur in Actibus apostolorum. Adversus etiam impietatem Arianorum novum nomen patres omousion tradiderent, sed non rem novam tali nomine significaveret, hoc enim vocatur omousion quod est unius eiusdemque susbtantie. Nam si omnis novitas profana esset, non a Domino diceretur : « Mandatum novum do vobis » , nec Testamentum appelaretur novum, nec cantaret universa Ecclesia canticum novum.||

Cf. Act. 11, 26.
Io. 13, 34.
falsi nominis scientie,
interl.| que falso nomine scientia dicitur||
Numérotation du verset 1Tim. 6,21 
quam
interl.| scientiam||
quidam promittentes,
marg.| qui fidem quasi imperitiam rident||
marg.| PROMITTENTES. Nihil enim sic amant isti quam scientiam promittere et fidem {t. 4 : Erfurt, f. 1127ra ; facsim., p. 413a} [Rusch, f. 1127ra ] rerum verarum, quas credere parvuli precipiuntur velut imperitiam deridere.||
circa fidem
interl.| semper||
exciderunt.
interl.| a fide||
Gratia tecum.
interl.| ut hec custodias||
Amen.

amen] om. Weber
EPISTOLA PAULI AD TIMOTHEUM PRIMA EXPLICIT.




Comment citer cette page ?
Glossa ordinaria (1Tim. 6), in : Glossae Scripturae Sacrae electronicae, ed. Martin Morard, IRHT-CNRS, 2016-2018. Consultation du 12/11/2019. (permalink : http://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?livre=../sources/editions/GLOSS-liber69.xml&chapitre=69_6)