Glossa ordinaria

<59.651b> Prologus ‘Epistole Pauli’

Numérotation du verset PrPaul. Prol.651b,1.1 

a Incipit argumentum in epistolis Pauli 1 - Epistole2 Pauli3 ad Romanos causa hec est. Ecclesiam e4 duobus populis, id est de5 Iudeis et gentilibus6, congregatam exequat meritis, ut causas ei7 auferat simultatis8 que de voluntate9 prelationis mutue10 nascebantur.
a ¶Ad lectorem. Pour en savoir plus, voir Martin Morard, in : Sacra Pagina, IRHT-CNRS, 2024.
¶Codd. :Je retiens le texte de la version φ dont la diffusion est plus large que celui de la version Ψ. λ = Β Κ V φ = D I R W λ d m v Cas235 Pi125 ψ = H T Θ x y a= Clm6236 d= Cas35 B = Clm14179 = Dublin, Trinity College, ms. 52 alias Ardmachanus D2 ( om. Bruyne) = Dijon, BM, ms. 2, prov. Ste-Bénigne de Dijon, s12 ¼. K = London, BL, Add. 10546 R = Reg9 = BAV, Reg. lat. 9 v = Chiari P252 Pi125 = Pisa, Cather., ms. 125 ( om. Berger Bruyne, signalé par Zambardi 2024) (165r) : France meridionale (Languedoc), s9 2/2 Non contuli : Cas558 .2, p. 723b-724a ; Cas3 = Montecassino, Archivio privato dell’Abbazia, cod. 3, p. 1091b-1092a. Editiones : Bruyne, p. 217-218. Repertorium biblicum 651. Recensement des manuscrits dans Berger, 254 (prologues commençant par le § 1), 258 (prologues commençant par le § 4), 259 (prologues commençant par le § 3), 278 (prologues commençant par le § 6).
1 Incipit... Pauli Cas235 Pi125 ] Incipit argumentum Ieronimi presbiteri , argumentum Clm6236, Argumentum in epistola ad Romanos D2 Puy |
2 Epistole] Epistola m |
3 Pauli] om. K B a |
4 e Cas235 Pi125 Bruyne ] de B R (=P6) |
5 de] om. B |
6 gentilibus] gentibus Bruyne (R W B I a) Cas35 Cas235 D2 P252 Pi125 Puy |
7 ei Puy ] eis Cas35 Cas235 Pi125, om. D2 |
8 simultatis Cas235 Pi125 etc. ] simulatis W* a* |
9 voluntate Cas235 Pi125 etc. ] voluptate R* d |
10 prel. – mut. Pi125 ] inv. Cas35 |
Numérotation du verset PrPaul. Prol.651b,1.2 

Ergo ut pace inter se et caritate iungantur, ostendit11 pares conditione dum peccatis fuisse obnoxii comprobantur12 qui13 eque14 salutem per fidem Christi sint15 et gratiam16 consecuti.
11 ostendit] ostendens W*, ostenduntur B |
12 comprobatur] conprobatur W* a* |
13 qui Pi125² (in ras. ut videtur) ] quia Clm14179 D2 |
14 eque] quique m |
15 sint] sunt R, om. a |
16 gratiam] + sunt a² |
Numérotation du verset PrPaul. Prol.651b,1.3 

Nam neque17 Iudeis profuisse legem incustoditam18 docet, nec gentiles posse legis ignoratione19 defendi; quos ratio et20 ad Dei notitiam 'perducere poterat et ab omni vite pravitate21 revocare.
17 neque] et Clm14179 |
18 incustoditam] in custodiam Chiari, custoditam D2 |
19 ignoratione] ignorantia v |
20 et] + mens a² |
21 pravitate] per pravitatema*, post pravitatem possent a² |
Numérotation du verset PrPaul. Prol.651b,2 

Scito qui legis, non expositionem continuam esse dictorum22 sed subnotationes23 breves singulis24 versibus ac verbis25 appositas26.
22 dictorum] doctorum Puy |
23 subnotationes] notationes P252 |
24 singulis] singularis a, singulariter a² |
25 ac verbis] acerbis Clm14179 a |
26 appositas] apposita I* λ R a* Puy |
Numérotation du verset PrPaul. Prol.651b,3 

Pauli27 apostoli epistole28 numero29 quatuordecim30 : ad Romanos una31, ad Corinthios due, ad Galatas una32, ad Ephesios una33, ad Philippenses una34, ad Colosenses una35, ad Thessalonicenses due, ad Timotheum due, ad Titum una36, ad Philemonem una37, ad Hebreos una38.
27 Pauli] Hec sunt praem. T, Hec insunt epistole L |
28 epistole] + sunt Θ R |
29 numero] + sunt Cas35 Cas235 Pi125, numerum Puy |
30 .XIV.] + sunt Chiari |
31 Ad Romanos - una] ... unam R semper in accusativo, Ad Romanos Cas235, .I. ad Romanos Pi125 et sic infra ceteri numeri ante titulum Pi125 |
32 una] om. Cas235, .I. ante titulum Pi125 |
33 una] om. Cas235, .I. ante titulum Pi125 |
34 ad Philippenses] om. Chiari | una] om. Cas235, .I. ante titulum Pi125 |
35 una] om. Cas235, .I. ante titulum Pi125 |
36 una] om. Cas235, .I. ante titulum Pi125 |
37 una] om. Cas235, .I. ante titulum Pi125 |
38 una] om. Cas235, .I. ante titulum Pi125 |
Numérotation du verset PrPaul. Prol.651b,4 

Omnis39 textus vel numerus epistularum ad unius40 hominis perfectionem proficiunt41.b
b Vide etiam RB-659.2
39 Omnis] + autem T |
40 unius Cas235 Pi125 etc. ] novi ψ |
41 proficiunt] proficit Cas35 Cas235 D2 P252 Pi125 T Bam1 Puy V (= Roma, Vallicelliana, B.VI) |
Numérotation du verset PrPaul. Prol.651b,5 

Cum Romanis ita agit apostolus Paulus quasi cum incipientibus42 qui ⎾post gentilitatem ut initia fidei sortiantur et perveniant ad spem vite eterne, multa43 de physicis rationibus insinuat, multa de scripturis divinis.
¶Codd. : vide etiam RB-659
42 incipientibus Cas235 etc. ] insipientibus Cas35 Pi125 |
43 post gentilitatem ... multa Φ] adhuc perfecte fidei rationem nescirent, sub nomine enim salvatoris in legem fuerant inducti, ut Christum profitentes legem tamen servarent, ideo que apostolus his que sit vera et spiritalis fides exponit, ut a lege eos eruens in sola fide Christi illos constituat unde aliqua Ψ |
Ad Corinthios prima44 consecutos45 iam fidem non46* recte conservantes47 obiurgat.
44 prima] primam Puy |
45consecutos Puy etc. ] consecutus Θ I* |
46 non Φ Cas235 P252 Puy etc. ] obliquos et minus Ψ |
47 conservantes] conversantes Θ H D C35 Pi125 |
Secunda ad Corinthios contristatos quidem sed emendatos ostendit.
Galatas in fide ipsa peccantes et ad iudaismum48 declinantes exponit.
48 iudaismum] iudeismum Puy
Ephesios quia incipiunt et custodiunt laudat quod ea que acceperant servaverunt49.
49 servaverunt Pi125 etc. ] servaverant Cas35 Cas235 Puy λ
Philippenses50 quod in quo51* crediderunt servantes ad fructum pervenerunt.
50 Philippenses] Pilippenses cacogr. Bruyne |
51 in quo λ m v Cas35 P252 Pi125 ] id quod Bruyne |
Colossenses collaudat quia velut ignotis scripsit52 et accepto nuntio ab Epaphra53 custodisse evangelium gratulatur54.
52 scripsit] scribit Cas35 Cas235 D2 Pi125 Puy Θ H λ v y |
53 Ab Epaphra P252 etc. ] Ab Epafra Cas235 Pi125 , Ephafra Puy , Abepafra D2, ab Ephara T |
54 gratulatur] gratulantur Puy |
Thessalonicenses55 in opere et fide crevisse gloriatur, in secunda preterea quod56 et57 persecutionem passi in fide perseveraverint58, quos et sanctos appellat ut59 illos qui in Iudea Christum confessi persecutiones fortiter tolerarunt.
55 Thessalonicenses] + prima Chiari, + in prima P252 |
56 quod] quia Ψ |
57 et] om. T |
58 persecutionem passi in fide perseveraverint (-verunt P252) ] passi persecutionem in fide perseveraverunt Cas35 Cas235 (perseveraver.) Pi125 Reg9 |
59 ut] om. Puy |
Ad Hebreos, ad quorum similitudinem passi sunt Thessalonicenses60, ut in mandatis perseverantes persecutiones promptissime patiantur.61
60 Ad Hebreos... similitudinem] Ad Hebreos quos hortatur ad similitudinem Thesalonicensium D |
61 Ad Hebr... patiantur] om. Θ H x y, + Explicit argumentum P252 |
Numérotation du verset PrPaul. Prol.651b,6 

Omnes ergo epistule Pauli sunt numero quatuordecim: Ad Romanos62, ad Corinthios due63, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colosenses64, ad Thessalonicenses due65, ad Hebreos quos hortatur ad similitudinem Thessalonicensium66, hec in canone non67 habetur68. Relique69: ⎾ad Timotheum70 prima71, quemadmodum agat Ecclesiam, ad Timotheum72 secunda73, quemadmodum seipsum agat74; ad Titum75, ut creditam sibi Ecclesiam Crete76 ordinet, ad Philemonem77 de Onesimo servo, qui emendatus melior factus est.78 c
c Vide etiam RB-659.2
¶Codd. : RB-651.6 = Chiari φ D2 Pi125 ² (al. m. ital. s13 des.) Puy , om. Cas235 Pi125 * ψ
62 Romanos] + unam D, una P252, .I. Pi125 |
63 due] om. D2 |
64 Galatas... Colosenses] + unam D, una P252, .I. Pi125 et sic pro unaquaque epistola |
65 due] om. D2 |
66 quos ... Thessalonicensium] una ad quorum similitudinem hortatum Thessalonicenses P252 |
67 non] om. D |
68 habetur] habentur D |
69 Relique] Reliquarum due P252 |
70 Timotheum] + .II. Pi125 |
71 prima] + monet Pi125 , primum Puy |
72 ad Tim.] om. P252, ad eundum (sic Bruyne) D R |
73 secunda] .II. Puy |
74 seipsum – agat] inv. Pi125 |
75 Titum] + una P252 |
76 Crete] recte ψ, om. D2 |
77 Philom.] Philimonem Puy , + una P252 |
78 ad Tim.... factus est] C’est par erreur que la typographie de l’édition De Bruyne donne l’impression que ce passage est commun aux manuscrits des groupes φ et ψ. Le sens de la phrase n’est pas compatible avec la fin du § 5 auquel elle devrait faire suite et toutes les leçons relevées appartiennent aux témoins du groupe φ. |
Numérotation du verset PrPaul. Prol.651b,7 

Septem ergo Ecclesiis scripsit sicut et Ioannes apostolus propter numerum septenarium79.d
d Cf. RB-659.
79 Septem... septenarium ψ] om. φ Cas235 D2 Pi125 Puy

<59.651b> Prologus ‘Epistole Pauli’

Numérotation du verset ProlPaul. Prol.651b,1.1 
prol.| A a Incipit argumentum in epistolis Pauli 1 - Epistole2 Pauli3 ad Romanos causa hec est. Ecclesiam e4 duobus populis, id est de5 Iudeis et gentilibus6, congregatam exequat meritis, ut causas ei7 auferat simultatis8 que de voluntate9 prelationis mutue10 nascebantur.
a ¶Ad lectorem. Pour en savoir plus, voir Martin Morard, “Les prologues ‘Primo omnium Corinthiis’, ‘Epistole Pauli’ et le canon de Muratori”, in : Sacra Pagina, IRHT-CNRS, 2024.
A ¶Codd. :Je retiens le texte de la version φ dont la diffusion est plus large que celui de la version Ψ.
λ = Β Κ V
φ = D I R W λ d m v Cas235 Pi125
ψ = H T Θ x y
a= Clm6236
d= Cas35
B = Clm14179
D = Dublin, Trinity College, ms. 52 alias Ardmachanus
D2 ( om. Bruyne) = Dijon, BM, ms. 2, prov. Ste-Bénigne de Dijon, s12 ¼.
K = London, BL, Add. 10546
R = Reg9 = BAV, Reg. lat. 9
v = Chiari
P252
Pi125 = Pisa, Cather., ms. 125 ( om. Berger Bruyne, signalé par Zambardi 2024)
Puy (165r) : France meridionale (Languedoc), s9 2/2
Non contuli : Cas558 .2, p. 723b-724a ; Cas3 = Montecassino, Archivio privato dell’Abbazia, cod. 3, p. 1091b-1092a.
Editiones : Bruyne, p. 217-218. Repertorium biblicum 651. Recensement des manuscrits dans Berger, 254 (prologues commençant par le § 1), 258 (prologues commençant par le § 4), 259 (prologues commençant par le § 3), 278 (prologues commençant par le § 6).
1 Incipit... Pauli Cas235 Pi125 ] Incipit argumentum Ieronimi presbiteri P252 , argumentum Clm6236, Argumentum in epistola ad Romanos D2 Puy
2 Epistole] Epistola m
3 Pauli] om. K B a
4 e Cas235 Pi125 Bruyne] de B R (=P6)
5 de] om. B
6 gentilibus] gentibus Bruyne (R W B I a) Cas35 Cas235 D2 P252 Pi125 Puy
7 ei Puy] eis Cas35 Cas235 Pi125, om. D2
8 simultatis Cas235 Pi125 etc. ] simulatis W* a*
9 voluntate Cas235 Pi125 etc. ] voluptate R* d
10 prel. – mut. Pi125 ] inv. Cas35
Numérotation du verset ProlPaul. Prol.651b,1.2 
prol.| Ergo ut pace inter se et caritate iungantur, ostendit11 pares conditione dum peccatis fuisse obnoxii comprobantur12 qui13 eque14 salutem per fidem Christi sint15 et gratiam16 consecuti.
11 ostendit] ostendens W*, ostenduntur B
12 comprobatur] conprobatur W* a*
13 qui Pi125² (in ras. ut videtur)] quia Clm14179 D2
14 eque] quique m
15 sint] sunt R, om. a
16 gratiam] + sunt a²
Numérotation du verset ProlPaul. Prol.651b,1.3 
prol.| Nam neque17 Iudeis profuisse legem incustoditam18 docet, nec gentiles posse legis ignoratione19 defendi; quos ratio et20 ad Dei notitiam 'perducere poterat et ab omni vite pravitate21 revocare.
17 neque] et Clm14179
18 incustoditam] in custodiam Chiari, custoditam D2
19 ignoratione] ignorantia v
20 et] + mens a²
21 pravitate] per pravitatema*, post pravitatem possent a²
Numérotation du verset ProlPaul. Prol.651b,2 
prol.| Scito qui legis, non expositionem continuam esse dictorum22 sed subnotationes23 breves singulis24 versibus ac verbis25 appositas26.
22 dictorum] doctorum Puy
23 subnotationes] notationes P252
24 singulis] singularis a, singulariter a²
25 ac verbis] acerbis Clm14179 a
26 appositas] apposita I* λ R a* Puy
Numérotation du verset ProlPaul. Prol.651b,3 
prol.| Pauli27 apostoli epistole28 numero29 quatuordecim30 : ad Romanos una31, ad Corinthios due, ad Galatas una32, ad Ephesios una33, ad Philippenses una34, ad Colosenses una35, ad Thessalonicenses due, ad Timotheum due, ad Titum una36, ad Philemonem una37, ad Hebreos una38.
27 Pauli] Hec sunt praem. T, Hec insunt epistole L
28 epistole] + sunt Θ R
29 numero] + sunt Cas35 Cas235 Pi125, numerum Puy
30 .XIV.] + sunt Chiari
31 Ad Romanos - una] ... unam R semper in accusativo, Ad Romanos Cas235, .I. ad Romanos Pi125 et sic infra ceteri numeri ante titulum Pi125
32 una] om. Cas235, .I. ante titulum Pi125
33 una] om. Cas235, .I. ante titulum Pi125
34 ad Philippenses] om. Chiari | una] om. Cas235, .I. ante titulum Pi125
35 una] om. Cas235, .I. ante titulum Pi125
36 una] om. Cas235, .I. ante titulum Pi125
37 una] om. Cas235, .I. ante titulum Pi125
38 una] om. Cas235, .I. ante titulum Pi125
Numérotation du verset ProlPaul. Prol.651b,4 
prol.| Omnis39 textus vel numerus epistularum ad unius40 hominis perfectionem proficiunt41.b
b Vide etiam RB-659.2
39 Omnis] + autem T
40 unius Cas235 Pi125 etc.] novi ψ
41 proficiunt] proficit Cas35 Cas235 D2 P252 Pi125 T Bam1 Puy V (= Roma, Vallicelliana, B.VI)
Numérotation du verset ProlPaul. Prol.651b,5 
prol.| BCum Romanis ita agit apostolus Paulus quasi cum incipientibus42 qui ⎾post gentilitatem ut initia fidei sortiantur et perveniant ad spem vite eterne, multa43 de physicis rationibus insinuat, multa de scripturis divinis.
B ¶Codd. : vide etiam RB-659
42 incipientibus Cas235 etc. ] insipientibus Cas35 Pi125
43 post gentilitatem ... multa Φ] adhuc perfecte fidei rationem nescirent, sub nomine enim salvatoris in legem fuerant inducti, ut Christum profitentes legem tamen servarent, ideo que apostolus his que sit vera et spiritalis fides exponit, ut a lege eos eruens in sola fide Christi illos constituat unde aliqua Ψ
prol.| Ad Corinthios prima44 consecutos45 iam fidem non46* recte conservantes47 obiurgat.
44 prima] primam Puy
45consecutos Puy etc. ] consecutus Θ I*
46 non Φ Cas235 P252 Puy etc. ] obliquos et minus Ψ
47 conservantes] conversantes Θ H D C35 Pi125
prol.| Secunda ad Corinthios contristatos quidem sed emendatos ostendit.
prol.| Galatas in fide ipsa peccantes et ad iudaismum48 declinantes exponit.
48 iudaismum] iudeismum Puy
prol.| Ephesios quia incipiunt et custodiunt laudat quod ea que acceperant servaverunt49.
49 servaverunt Pi125 etc.] servaverant Cas35 Cas235 Puy λ
prol.| Philippenses50 quod in quo51* crediderunt servantes ad fructum pervenerunt.
50 Philippenses] Pilippenses cacogr. Bruyne
51 in quo λ m v Cas35 P252 Pi125 ] id quod Bruyne
prol.| Colossenses collaudat quia velut ignotis scripsit52 et accepto nuntio ab Epaphra53 custodisse evangelium gratulatur54.
52 scripsit] scribit Cas35 Cas235 D2 Pi125 Puy Θ H λ v y
53 Ab Epaphra P252 etc. ] Ab Epafra Cas235 Pi125 , Ephafra Puy , Abepafra D2, ab Ephara T
54 gratulatur] gratulantur Puy
prol.| Thessalonicenses55 in opere et fide crevisse gloriatur, in secunda preterea quod56 et57 persecutionem passi in fide perseveraverint58, quos et sanctos appellat ut59 illos qui in Iudea Christum confessi persecutiones fortiter tolerarunt.
55 Thessalonicenses] + prima Chiari, + in prima P252
56 quod] quia Ψ
57 et] om. T
58 persecutionem passi in fide perseveraverint (-verunt P252) ] passi persecutionem in fide perseveraverunt Cas35 Cas235 (perseveraver.) Pi125 Reg9
59 ut] om. Puy
prol.| Ad Hebreos, ad quorum similitudinem passi sunt Thessalonicenses60, ut in mandatis perseverantes persecutiones promptissime patiantur.61
60 Ad Hebreos... similitudinem] Ad Hebreos quos hortatur ad similitudinem Thesalonicensium D
61 Ad Hebr... patiantur] om. Θ H x y, + Explicit argumentum P252
Numérotation du verset ProlPaul. Prol.651b,6 
prol.| Omnes ergo epistule Pauli sunt numero quatuordecim: Ad Romanos62, ad Corinthios due63, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colosenses64, ad Thessalonicenses due65, ad Hebreos quos hortatur ad similitudinem Thessalonicensium66, hec in canone non67 habetur68. Relique69: ad Timotheum70 prima71, quemadmodum agat Ecclesiam, ad Timotheum72 secunda73, quemadmodum seipsum agat74; ad Titum75, ut creditam sibi Ecclesiam Crete76 ordinet, ad Philemonem77 de Onesimo servo, qui emendatus melior factus est.78 C c
c Vide etiam RB-659.2
62 Romanos] + unam D, una P252, .I. Pi125
63 due] om. D2
64 Galatas... Colosenses] + unam D, una P252, .I. Pi125 et sic pro unaquaque epistola
65 due] om. D2
66 quos ... Thessalonicensium] una ad quorum similitudinem hortatum Thessalonicenses P252
67 non] om. D
68 habetur] habentur D
69 Relique] Reliquarum due P252
70 Timotheum] + .II. Pi125
71 prima] + monet Pi125 , primum Puy
72 ad Tim.] om. P252, ad eundum (sic Bruyne) D R
73 secunda] .II. Puy
74 seipsum – agat] inv. Pi125
75 Titum] + una P252
76 Crete] recte ψ, om. D2
77 Philom.] Philimonem Puy , + una P252
78 ad Tim.... factus est] C’est par erreur que la typographie de l’édition De Bruyne donne l’impression que ce passage est commun aux manuscrits des groupes φ et ψ. Le sens de la phrase n’est pas compatible avec la fin du § 5 auquel elle devrait faire suite et toutes les leçons relevées appartiennent aux témoins du groupe φ.
Numérotation du verset ProlPaul. Prol.651b,7 
prol.| Septem ergo Ecclesiis scripsit sicut et Ioannes apostolus propter numerum septenarium79.d
d Cf. RB-659.
79 Septem... septenarium ψ] om. φ Cas235 D2 Pi125 Puy



Comment citer cette page ?
Martin Morard et alii, ed., Glossa ordinaria cum Biblia latina (ProlPaul. Prologus ‘Epistole Pauli’), in : Sacra Pagina, IRHT-CNRS, 2024. Consultation du 12/07/2024. (Permalink : https://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?id=liber&numLivre=59&chapitre=59_Prol.651b)

Notes :