string(58) "/var/www/html/gloss-e/sources/editions/lyr/GLOSS-lyr38.xml"
Nicolaus de Lyra

Capitulum 1

Numérotation du verset Dn. 1,1 

Anno tertio regni
Ioachim regis Iude1
1 Iude] Iuda Weber
venit Nabuchodonosor rex Babylonis in2 Hierusalem et obsedit eam.
2 in] om. La10 Weber
Numérotation du verset Dn. 1,2 

Et tradidit Dominus in manu eius Ioachim regem Iude
et partem vasorum
domus Dei
et asportavit
ea in terram Sennaar
in domum dei sui
et vasa
tulit3
3 tulit La10 Rusch ] intulit Weber
in domum
thesauri dei sui.
Numérotation du verset Dn. 1,3 

Et ait rex Arphaxat4
4 Arphaxat] scrips. , Arfaxat Rusch , Asfanaz Weber
preposito eunuchorum suorum ut introduceret de filiis Israel et
de semine regio
et tyrannorum
Numérotation du verset Dn. 1,4 

pueros in quibus nulla esset macula,
decoros forma
et
eruditos omni sapientia, cautos scientia et doctos disciplina,
et qui possent stare in palatio regis
ut doceret eos litteras
et linguam Chaldeorum.
Numérotation du verset Dn. 1,5 

Et constituit eis rex annonam
per singulos dies de cibis suis
et
de vino unde bibebat ipse. Et5 enutriti tribus annis
5 Et La10 Rusch ] Ut Weber
postea steterunt in conspectu regis.
Numérotation du verset Dn. 1,6 

Fuerunt ergo inter eos
de filiis Iude6
6 Iude La10 Rusch ] Iuda Weber
Daniel
Ananias, Misael et Azarias.
Numérotation du verset Dn. 1, 7 

Et imposuit eis prepositus eunuchorum nomina
Danieli Balthasar7,
7 Balthasar La10 (textum biblicum ab hinc nondum contuli) Rusch ] + et Weber
Ananie
Sydrac8,
8 Sydrac hic et ubique Rusch ] Sedrac Weber (hic et ubique)
Misaeli
Misac
et Azarie
Abdenago.
Numérotation du verset Dn. 1,8 

Proposuit autem Daniel
in corde suo
ne pollueretur
de mensa
regis, neque de vino
potus eius, et
rogavit prepositum9 eunuchorum ne contaminaretur.
9 prepositum] om. Weber
Numérotation du verset Dn. 1,9 

Dedit autem Deus gratiam Danieli10,
10 g. D.] inv. Weber
et misericordiam in conspectu principis eunuchorum.
Numérotation du verset Dn. 1,10 

Et
ait princeps eunuchorum ad Danielem11:
11 Danielem] Daniel Weber
Timeo ego Dominum meum regem qui constituit vobis cibum et potum,
qui si viderit vultus vestros macilentiores pre ceteris adolescentibus
coevis vestris
condemnabitis caput meum regi.
Numérotation du verset Dn. 1,11 

Et dixit Daniel ad Malasar12
12 Malasar] Malassar Weber
quem constituerat princeps eunuchorum
super Danielem13 Ananiam Misaelem14 et Azariam.
13 Danielem] Daniel Weber |
14 Misaelem] Misael Weber |
Numérotation du verset Dn. 1,12 

Tempta nos obsecro servos tuos diebus decem,
et dentur nobis legumina ad vescendum et aqua ad bibendum
Numérotation du verset Dn. 1,13 

et
contemplare vultus nostros et vultus puerorum qui vescuntur cibo regio et, sicut videris, sic facies cum servis tuis.
Numérotation du verset Dn. 1,14 

Qui, audito sermone huiuscemodi, temptavit eos diebus decem.
Numérotation du verset Dn. 1,15 

Post dies autem decem apparuerunt vultus eorum meliores
et corpulentiores
pre omnibus pueris qui vescebantur cibo regio.
Numérotation du verset Dn. 1,16 

Porro Malasar15 tollebat
15 Malasar] Malassar Weber
cibaria et vinum potus eorum
dabatque eis legumina.
Numérotation du verset Dn. 1,17 

Pueris autem his dedit Deus scientiam
et disciplinam
in omni libro
et sapientia,
Danieli autem intelligentiam
omnium visionum et somniorum.
Numérotation du verset Dn. 1,18 

Completis itaque diebus
post quos rex dixerat ut introducerentur,
introduxit eos prepositus eunuchorum
in conspectu Nabuchodonosor.
Numérotation du verset Dn. 1,19 

Cumque eis locutus16 fuisset rex
16 e. l.] inv. Weber
non sunt inventi tales
de universis17
17 tales - de universis] inv. Weber
ut Daniel Ananias Misael et Azarias.
Et
steterunt in conspectu regis.
Numérotation du verset Dn. 1,20 

Et omne verbum
sapientie
et intellectus
quod sciscitatus est ab eis rex, invenit in eis decuplum super cunctos ariolos
et magos
qui erant in universo regno eius.
Numérotation du verset Dn. 1,21 

Fuit autem Daniel usque ad annum primum Cyri regis.

Capitulum 1

Numérotation du verset Dn. 1,1 
differentia
marg.| {LYR#T#.1} De differentia ab hebrea veritate, Ed1507, f. 85vb
marg.| {LYR#T#.1} De differentia ab hebrea veritate, Ed1507, f. 86ra
Numérotation du verset Dn. 1,1 
marg.| {4.1493} Anno tertio. Liber Danielis dividitur in tres partes, in partem proemialem, et partem executivam sive principalem, in principio secundi capituli, In anno secundo, et partem incidentalem, in prin. 13. ca. Et erat vir. Circa primum describitur sapientia collata divinitus auctori huius libri scilicet Danieli, ubi sic proceditur quia primo premittuntur quedam ad sapientiam disponentia, secundo describitur collata ei sapientia, ibi : pueris autem Tertio ponuntur quedam ad hoc sequentia, ibi: fuit autem. Prima adhuc {4.1494} in tres secundum quod in Dn. describuntur tria ad sapientiam disponentia, primum est humilitas status, secundum nobilitas ortus, ibi : Et ait rex Asphanez. tertium sobrietas victus, ibi : Proposuit autem Dn. Circa primumnotandum quod dicitur Prv. 11.a. Ubi humilitas, ibi et sapientia : ideo Dominus qui previderat Danielem divina sapientia decorari, permisit eum prius humiliari, quia cum esset de semine regio, ut dicetur infra permisit tamen eum captivari per regem Babylonis qui venit contra Hierusalem et spoliavit eam, et hoc est quod dicitur Anno ter. Et patet usque ibi: Et partem vasorum domus Dei Ex quo patet, quod ille Nabuchodonosor fecit reverentiam Deo celi qui colebatur in Hierusalem, quia non abstulit inde omnia vasa ministerii, sed aliqua reliquit ad cultum Dei.
marg.| Item quia illa que asportavit, non applicavit {4.1495} humanis usibus, sicut fecit Balthasar nepos suus, propter quod fuit punitus a Domino, ut dicetur infra 5. capitulo sed posuit ea in loco sacro secundum suam estimationem, scilicet in templo Dei sui, et hoc est quod dicitur hic : Et asportavit ea in, id est in Babyloniam que primo vocata est Sennaar, et postea dicta est Babylonia, a turre ibi edificata a filiis Noe, ut habetur Gn. 11.b. In domum Dei sui, etc. et patet.
marg.| Circa istam partem tria sunt hic dubia. Primo quis fuerit iste Nabuchodonosor quia plures leguntur fuisse sic nominati ; secundo quis iste Ioakim eadem ratione ; tertio quare Nabuchodonosor venit contra eum in prelium.
marg.| Ad primum dicendum quod iste Nabuchodonosor fuit magnus : et dicitur a magnitudine operum, quia regnum Chaldeorum quod ante ipsum erat parvum, vade ampliavit, et monarchiam fecit. Sic Carolus magnus dicitur sic a magnitudine operum, quia primus de regibus Francorum adeptus est Romanum imperium. Dicitur autem in aliquibus historiisa, quod Nabuchodonosor iste primo vocatus est hoc nomine, et hoc ab eventu, quia quando de novo fuit natus, fuit in sylvam proiectus et dimissus : sed ex divina ordinatione venit capra sylvestris puerum lactans : quia scriptum est in Psalmob : « Custodiens parvulos Dominus ». Bubo etiam advolavit super arborem iuxta puerum, quem leprosus per nemus transiens vidit et cepit admirari quia illa avis parum apparet de die, propter quod diligentius attendens vidit capram lactantem puerum sub arbore quem, assumens nutriri fecit, et eum Nabuchodonosor ab eventu vocavit. Nabuchodonosor enim bubo dicitur in illa lingua, Chodo : capra, nosor : leprosus. Et patet quod non fuit ille Nabuchodonosor sub quo historia Iudith dicitur fuisse, quia ille fuit post istum per magnum tempus, et communiter dicitur quod fuit filius Cyri. quia historia Iudith fuit post reditum captivitatis Babylonice, ut patet ibidem.
a Exemplum.
b Ps. 114, 6.
marg.| Ad secundum dicendum quod iste Ioachim fuit filius Iosie regis Iuda, qui captivato fratre eius Ioachaz per regem Egypti, ab eodem rege Egypti constitutus est rex Iude mutato nomine ipsius qui prius Eliachim vocabatur, ut patet 4Rg. 23. et regnavit iste quinque annis, cui successit filius eius Ioachin per N. scriptus in fine. et uterque captus est a Nabuchodonosor rege Babylonis et eodem anno, ut videbitur. Propter quod dubium est de quo scriptura hic loquatur, sed patet solutio in Hebreo, quia primus scribitur per Coph et Men : quibus in Latino respondet, C. et M. secundus scribitur per Caph et Nun. quibus in latino respondet Ch. et n. iste autem Ioakim de quo loquitur hic Daniel, scribitur in Hebreo per Coph et Men, et apud nos debet scribi per C. et M. Ex quo patet, quod iste Ioakim fuit filius Iosie. Secundo hoc patet, quia secundus Ioachim qui fuit nepos Iosie, regnavit solum per tres menses ut habetur 4Rg. 24. De isto autem Ioakim dicitur hic : Anno tertio Ioakim. Sed istud dictum videtur repugnare predictis, quia predictum est quod Ioakim filius Iosie regnavit 11. annis : hic autem captus dicitur tertio anno regni sui. Ad quod dicendum quod non accipitur hic tertius annus regni Ioakim absolute, sed ab illo tempore quo ceperat esse tributarius regi Babylonis, et iste fuit undecimus annus regni sui.
marg.| Ad tertium dicendum quod causa huius belli habuit initium a tempore Ezechie regis Iuda, {4.1496} quando ostendit omnia secreta domus sue nuntiis regis Babylonis, et tunc predixit ei Isaias ut habetur Is. 39.c. Ecce dies venient in quibus thesauri domus tue portabuntur in Babylonem, et de filiis tuis erunt eunuchi in aula regis Babylonis. Quod tempore Ioakim filii Iosie impletum est. Rex enim Egypti constituerat eum regem amoto fratre eius Ioachaz, ut visum est ; et ideo favebat regni Egypti contra Nabuchodonosor regem Babylonis, qui habebat bellum contra regem Egypti : propter quod rex Babylonis venit contra Ioakim, et fecit eum tributarium, et sibi iuravit contra regem Egypti. Iste tamen Ioakim tertio anno post rebellans a rege Babylonis captus est, ut dictum est, et vasa Dei deportata, et pueri de semine regio sunt ducti in Babylonem, et interfectus est iste Ioakim, et proiectum est cadaver eius extra muros Hierusalem, et impletum est quod de eo dixerat Ierem. 22.e. Sepultura asini sepelietur, et constitutus est filius eius Ioachin per N. scriptus rex Iude per regem Babylonis, qui post tres menses misso exercitu contra eum, tradidit se cum matre et multis aliis consilio Ieremie : et hoc proprie dicitur transmigratio Babylonis : et iste ductus est in Babylonem et incarceratus 37. annis usque ad regnum Evilmerodach, qui eum amovit de carcere, et fecit sibi commensalem, ut dicitur 4Rg. ultimo. Sic igitur patet tertium, scilicet causa belli regis Nabuchodonosor contra Ioakim regem Iude : Sed hec causa accipitur ex parte regis debellantis eum. Causa autem ex parte Dei fuit, quia reges Iuda et populus erant pessimi et idololatrie dediti, ut habetur 4Rg. et 2Par. Propter quod Dominus permittebant eos talia facere : unde rex Egypti et rex Babylonis moverunt bellum contra eos successive.
Numérotation du verset Dn. 1,1 
marg.| £ .1. % Et ait rex : Hic ponitur secundum disponens Danielem ad divinam sapientiam, scilicet nobilitas ortus, qui secundum quod dicit Boetius, 2. de consolatione. Nobilitas generis est quedam laus proveniens homini de probitate parentum, et ideo ut ipse dicit ibidem : In nobilitate generis hoc bonum est, quia per ipsam quedam necessitas ipsius nobilibus imponitur : ne a maiorum suorum probitate degenerent, homines autem bene morigerati sunt dispositi ad sapientiam, quia sedatis passionibus fit anima sciens et prudens, ut dicitur 7. Phys. Propter quod hic introducitur nobilitas Danielis, qui nobilis existens genere, nobilior fuit moribus : et ideo dicitur hic inter nobiles positus, edoctus et nutritus et nomine regio decoratus, quia impositum est ei nomen Balthasar, quod est regium, ut patebit infra 5. cap. Hoc est igitur quod dicitur hic : Et ait rex. scilicet Nabuchodonosor.
marg.| £ .2. % Asphanez preposito, id est magistro servientium in domo regis. Antiquitus enim illi qui in domo regia serviebant ad interiora domus castrabantur propter securitatem a mulieribus, ut dicunt aliqui. Alii vero dicunt quod dicebantur eunuchi, propter castitatem et morum honestatem, quod verius videtur. Homines enim inhonesti non permittebantur servire in domibus regum, et inde est, quod servitores generaliter dicti sunt postea eunuchi : unde in actibus Apostolorum 8. vocatur eunuchus ille vir qui erat super Gazas regine Aethiopum, sequitur.
marg.| £ .3. % Ut introduceret de filiis : Et pro id est quia volebat habere in aula sua aliquos de semine David.
Numérotation du verset Dn. 1,1 
marg.| {4.1497} £ .1. % Et tyrannorum, id est nobilium, qui virtute armorum erant magnificati. Hoc faciebat Nabuchodonosor ad magnificentiam suam et memoriam sue victorie, quod tales nobiles captivaverat. Sequitur.
marg.| £ .2. % Pueros, in quibus, id est defectus membrorum, unde et in lege dicitur : Animal sine macula, et immolatitium, quod non est cecum aut claudum et huiusmodi, non propter pulchritudinem pellis. Et ex hoc patet, quod Dan, et socii eius non dicuntur hic eunuchi, quia fuissent castrati per abscissionem membrorum genitalium, ut arbitrantur aliqui Iudei quia non fuissent sine defectu membrorum, nec pulchri aspectus : quia taliter castrati sunt communiter male gratiosi etiam in facie.
marg.| £ .3. % De coros forma : Propter pulchritudinem coloris et aspectus, unde et in Hebreo dicitur : Bone visionis.
marg.| £ .4. % Et eruditos omni sapientia : quantum ad philosophiam naturalem.
marg.| £ .5. % Cautos scientia : Quantum ad scientiam, rationalem, cuiusmodi est grammatica, logica, rhetorica.
marg.| £ .6. % Doctos disciplina : Quantum ad philosophiam moralem, seu quantum ad disciplinam morum.
marg.| £ .7. % Et qui possent stare, id est ministrare.
marg.| £ .8. % In palatio regis : Hoc dicit quantum ad robur corporis et agilitatem {4.1498} membrorum.
marg.| £ .9. % Ut doceret eos litteras et linguam etc. Volebat enim Nabuchodonosor habere in palatio suo aliquos de qualibet lingua, qui cum lingua materna scirent linguam Chaldaicam, ut possent sibi interpretari et legere litteras omnium Gentium. Patet etiam ex hoc quod Philo Iudeus deceptus fuit, credens eandem linguam esse Chaldaicam et Hebraicam : Quod credebat ex hoc quod Abraham fuit oriundus de Chaldea : quod non valet, quia non est inconveniens, imo multum probabile Abraham plures linguas scivisse, sequitur.
marg.| £.10.% Et constituit eis rex annonam, etc. Ut ex bona nutritione essent magis gratiosi et apti in corpore et in mente : quia bona dispositio corporis bene facit ad bonam dispositionem mentis, quantum est de se : et maxime quando cum hoc est bona disciplina, sicut fuit in istis iuvenibus, ut patet in littera.
marg.| £.11.% Fuerunt ergo inter eos, id est inter iuvenes electos de diversis nationibus.
marg.| £.12.% De filiis Iude, Daniel, etc :
marg.| £.13.% Et imposuit eis prepositus eunuchorum nomina : Quia nomina Hebraica erant Babyloniis abominabilia et male nota, quod est inconveniens in illis qui stabant in palatio regis.
marg.| £.14.% Proposuit autem : Hic ponitur tertium disponens Danielem {4.1499} ad sapientiam scilicet sobrietas victus : secundum quod dicitur Ecclesiast. 2.a. Proposui a vino abstrahere carnem meam, ut animum meum transferrem ad sapientiam. Sic fecit iste Daniel cum sociis suis : et hoc est quod dicitur hic : Proposuit autem Daniel in corde suo ne pollueretur de mensa regis. Hoc est de cibis eius. Erat enim consuetudo antiquorum quod de immolatis idolis ponebatur aliqua portio in mensa magnorum, sic similiter ibi erant aliqua lege Moysi prohibita, sicut carnes porcine et huiusmodi. Similiter erant ibi aliqua prohibita Iudeis ex traditionibus paternis, sicut modo prohibitum est eis bibere vinum pressum a Christianis, licet in lege non sit eis prohibitum. Et quia a talibus voluit abstinere Daniel ne pollueretur, aliqua peccata contra predicta faciendo : ideo voluit abstinere a cibis et potibus regiis, Hoc modo fecit Iudith quamdiu fuit cum Holoferne, nolens comedere de cibis eius : sed tantum de his que secum attulerat, ut habetur Iudith. 12. Sequitur.
Numérotation du verset Dn. 1,1 
marg.| £ .1. % Dedit autem Deus gratiam Danieli, et misericordiam in conspectu principis eunuchorum : Quasi dicat Licet princeps eunuchorum multum diligeret Danielem, tamen noluit acquiescere, timens ne in corpore detrimentum pateretur, et per consequens prepositus puniretur a rege tamquam agens contra mandatum eius, et patet littera : sequitur.
marg.| £ .2. % Et dixit Daniel ad Malassar, etc. Quod enim non potuit impetrare a maiori : querit impetrare a minori, qui erat constitutus ad ministrandum eis necessaria specialiter.
marg.| £ .3. % Tenta nos obsecro servos tuos diebus decem : Conveniens spatium {4.1500} probationi petit : quia nec nimis longum, ut de facili possit illud impetrare : nec nimis breve : ita quod possit veritas apparere.
marg.| £ .4. % Et dentur, nobis legumina etc. Ista nunquam fuerunt prohibita Iudeis : nec ante legem, nec sub lege paternis traditionibus, nec idolis fiebat oblatio de talibus : et ideo poterant uti talibus sine aliqua suspicione peccati, Propter hoc dicit Apostolus ad Rm. 14.a. Qui infirmus est, olus manducet. Et non loquitur ibi de infirmitate corporis, sed de infirmitate conscientie illorum qui timebant peccare comedendo idololatica ut ibidem patet. Sequitur. £ .5. %  Post dies autem, etc., id est magis vividi in colore. £ .6. %  Et corpulentiores, id est magis carnosi.
marg.| £ .7. % Pre omnibus pueris qui vescebantur cibo regio : Hoc autem factum est divina virtute propter iuvenum devotionem.
marg.| £ .8. % Porro Malassar tollebat cibaria, id est occulte portabat pro se et familia sua : ne ab aliquo perciperetur et puniretur.
marg.| £ .9. % Pueris : Hec est secunda pars principalis huius ca. in qua posita multiplici dispositione ad sapientiam, ut visum est : hic consequenter ponitur eminentia sapientie collata Danieli et sociis eius. Et primo quantum ad intelligentiam seu sapientie habitum, secundo quantum ad eloquentiam seu experimentum, ibi : Completis. Prima adhuc in duas : quia primo ostenditur, sapientia collata omnibus generaliter : secundo Danieli specialiter, ibi: Danieli autem. Dicit igitur primo sic : pueris his id est Danieli et sociis suis.
marg.| £.10.% Dedit Deus scientiam etc. Ex hoc patet quod non solum habuit scientiam per humanam investigationem et doctrinam, sed etiam per divinam infusionem : et dicit.
marg.| £.11.% Scientiam : Quo ad speculabilia.
Numérotation du verset Dn. 1,1 
marg.| {4.1501} £ .1. % Et disciplinam : Quo ad moralia.
marg.| £ .2. % In omni : Discendo.
marg.| £ .3. % Et sapientia : Discenda vel exponenda.
marg.| £ .4. % Danieli : Hic consequenter ostenditur quid collatum sit Danieli in speciali, et hoc est quod dicit : Danieli autem dedit. supple Deus.
marg.| £ .5. % Intelligentiam, id est occultorum quantum ad ea que in vigilia videntur, secundum Balthasar vidit manum scribentem, quod Daniel intellexit, ut habetur infra 5.c. Per hoc etiam intelligitur cognitio illorum que videntur aversis sensibus, ut in raptu, et extasi, et consimilibus quorum notitiam non habuit Daniel.
marg.| £ .6. % Et somniorum : Quantum ad ea que videntur in somno, sicut patet infra quod intellexit somnium Nabuchodonosor de statua magna, et lapide ipsam conterente. 2.c. Et somnium eius de arbore magna, et vigili sancto precipiente eam incidi. 4.c. Utrum autem talis intelligentia occultorum fuerit collata ipsi Danieli per aliquem habitum sibi infusum : est dubium. Et dicunt aliqui quod sic, quia non est dubium quod scientia data sibi et aliis fuit habitus, et eadem ratione videtur de ista intelligentia occultorum, que fuit data specialiter ipsi Danieli, quia utrumque eodem modo dicitur hic datum a Deo, nisi quod unum fuit datum generaliter tribus, aliud specialiter uni tantum Item. 2. Ethic. dicit philosophus, quod in anima non sunt nisi tria, potentie, passiones, et habitus. Talis autem intelligentia occultorum non potest dici potentia, quia inesset omnibus. Nec passio : quia passiones proprie dicte sunt in parte sensitiva, quia non potest esse talis intelligentia. Passiones autem large dicte, sicut intelligere et velle sunt actus qui transeunt, et sic non diceretur aliquis propheta quando dormit : ergo videtur quod talis intelligentia sit habitus. Et confirmatur ratio, quia Daniel propositis sibi somniis : vel aliis occultis statim intelligebat quod non videtur esse nisi habentis habitum. Alii dicunt contrarium : dicentes quod non est per aliquod lumen habituale impressum menti prophete, sed per quamdam illustrationem ad modum passionis transeuntis, quod probant ex dicto Greg. in prologo super Ez. ubi dicitur quod spiritus prophetie aliquando prophetis deest : nec semper eorum mentibus presto est : habitus autem inest semper : quia est qualitas de difficili mobilis. Ad hoc etiam inducitur illud. 4Rg. 3. de Eliseo : qui non potuit dare responsum regi, nisi prius vocato psalte. Et cum caneret psaltes : factus est spiritus Domini super eum, etc. quia per melodiam divine laudis quam psaltes canebat excitata est mens Elisei ad devotionem : et sic mens eius fuit disposita ad recipiendum divinam illustrationem. Considerandum, quod licet lumen propheticum non sit habitus secundum istam opinionem : est tamen gratia gratis data : sicut est gratia miraculorum : de qua certum est quod non dicit aliquid manens in ipso homine, sed divinam assistentiam ad agenda miracula ad preces hominis, et a tali gratia aliquis dicitur propheta. Per hoc patet solutio ad argumenta que sunt pro alia opinione. Si quis autem vult tenere aliam opinionem, potest de facili solvere istas autoritates inductas, {4.1502} quia duo requiruntur in cognitione actuali, scilicet lumen intellectus agentis, et species rei cognoscibilis, sicut patet in cognitione naturali intellectus, in qua requiritur lumen intellectus agentis, et species abstracta a phantasmatibus. Potest igitur dici quod lumen propheticum est aliquid permanens per modum habitus, datum tamen a Deo. Ad hoc tamen quod propheta per hoc lumen actualiter aliquid supernaturale cognoscat, requiritur cum ipso speciei acceptio per aliquam visionem imaginariam in se vel in alio, vel etiam aliquo alio modo, sicut est in cognitione prophetica sive tali visione imaginaria, quia tunc talis species intelligibilis fit immediate a Deo in intellectu prophete. Et quantum ad hoc dicit Greg. quod spiritus prophetie aliquando deest prophetis, quia non semper habent talem speciem, sed oportet quod de novo fiat in prophetante actu : et per hoc patet illud de Eliseo.
marg.| £ .7. % Completis : Hic ostenditur sapientia collata Danieli et sociis eius quantum ad experimentum et eloquentiam, cum dicitur, Completis itaque, id est trium annorum. £ .8. %  Post quos, etc., id est conspectu suo scilicet ut ibi probarentur, unde sequitur postea.
marg.| £ .9. % Cumque eis, etc. Tentando in diversis questionibus sapientiam eorum.
marg.| £.10.% Non sunt, etc. Qui edocti fuerant cum eis : sequitur. £.11.%  Et omne : Respectu divinorum. £.12.%  Et intellectus : Respectu humanorum. Vel aliter intellectus dicitur quantum ad apprehensionem bonam : Sapientie, quantum ad iudicium certum. £.13.%  Quod sciscitatus : Hic accipitur numerus determinatus pro indeterminato, id est multo plus. £.14.%  Super cunctos : Isti sunt qui vaticinantur de occultis per sacrificia in aris idolorum immolata. £.15.%  Et magos : Isti sunt astrologi qui per constellationes iudicant de futuris et occultis, unde et illi qui visa stella venerunt adorare Christum dicti sunt magi, ut habetur Mt. 2. £.16.%  Qui erant : Quia tales artes divinandi tunc vigebant in Chaldea. £.17.%  Fuit autem : Hec est ultima pars in qua ponuntur quedam consequentia ad sapientiam collatam Danieli, que sunt honor et gloria ipsius Danielis in regno Chaldeorum et Persarum : unde dicitur Sap. 8.c. Propter hanc, id est sapientiam. habebo claritatem ad turbas, et honorem apud seniores : iuvenis et acutus inveniar in iudicio : et in conspectu potentium admirabilis ero, et facies principum admirabuntur me. Hec autem omnia fuerunt in Daniele propter sapientiam a Deo sibi collatam : et hoc est quod dicitur hic. Fuit autem Daniel in honore, scilicet et gloria in Chaldea, Media et Perside : ut patebit ex libri prosecutione a tempore Nabuchodonosor magni usque ad tempus Cyri : qui destruxit regnum Chaldeorum : propter hoc sequitur.
marg.| £.18.% Usque ad annum primum Cyri regis : Ex hoc patet defectus illorum qui exponunt litteram istam de tempore vite Danielis sic exponentes : Fuit autem Daniel usque ad annum primum Cyri regis, id est tantum vixit, et non plus : quia decima visio Danielis facta est sibi anno tertio Cyri : ut habetur infra. 10. cap. Ex quo patet quod terminus vite. Danielis non potest accipi pro primo anno Cyri, ideo expone ut prius.
Numérotation du verset Dn. 1,moraliter 
marg.| {4.1493} £ .1. % Anno tertio : sequitur : Et ait rex. Per istum regem de quo dicitur in capitulo se. Rex regum etc. potest significari Christus de quo scribitur Apc. 11.c. quod habet in femore suo scriptum : Rex {4.1494} regum etc. Per Asphanez prepositum eunuchorum significatur bonus episcopus qui prepositus est ecclesie ministrorum, et hoc sonat nomine episcopi, quia dicitur ab epi quod est super et scopos intentio, quasi super alios intendens ipsi vero precipitur {4.1495} a rege regum id est Iesu Christo, ut introducat in ecclesiam pueros non sensu, sed malitia.
Numérotation du verset Dn. 1,moraliter 
marg.| {4.1497} £ .1. % In quibus, id est sine infamie nota.
marg.| £ .2. % Decoros forma : Per honestam conservationem.
marg.| £ .3. % Et eruditos etc., id est cognitione divinorum.
marg.| £ .4. % Cautos scientia, id est cognitione humanorum.
marg.| £ .5. % Et Doctos disciplina, id est qui consueverunt obedire mandatis {4.1498} superiorum.
marg.| £ .6. % Et qui possent stare in palacio regis, id est in ecclesia militante ad serviendum ibidem regi Christo : et cum dicitur. Et qui possent stare. Hic accipitur et, pro id est : quia tales sunt ad ministrandum in ecclesia Dei. Et tales assumere debent et promovere ecclesie prelati. Sequitur postea.
Numérotation du verset Dn. 1,moraliter 
marg.| {4.1499} £ .9. % Pueris autem his dedit Deus scientiam, etc. Quia mundis et honestis et abstinentibus cibis carnalibus et delicatis, dat Deus {4.1500} sacre scripture notitiam. Is. 28.c. Quem docebit scientiam, et quem intelligere faciet auditum. Et respondetur ibidem. Ablactatos a lacte, avulsos ab uberibus.


Comment citer cette page ?
Martin Morard, ed., Nicolaus de Lyra (Dn. 1), in : Sacra Pagina, IRHT-CNRS, 2026. Consultation du 23/01/2026. (Permalink : https://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?id=lyr&numLivre=38&chapitre=38_1)
Signaler un complément d'information

Notes :