string(58) "/var/www/html/gloss-e/sources/editions/lyr/GLOSS-lyr42.xml"
Nicolaus de Lyra

Capitulum 3

Numérotation du verset Am. 3,1 

Audite verbum quod locutus est Dominus super vos
filii Israel
super omnem1 cognatione quam eduxi de terra Egypti
1 omnem] omni Weber
dicens :
Numérotation du verset Am. 3,2 

tantummodo vos cognovi ex omnibus cognationibus terre, idcirco visitabo super vos omnes iniquitates vestras.
Numérotation du verset Am. 3,3 

Numquid ambulabunt duo pariter nisi convenerit eis?
Numérotation du verset Am. 3,4 

Numquid rugiet leo in saltu nisi habuerit predam? Numquid dabit catulus leonis vocem de cubili suo nisi aliquid apprehenderit?
Numérotation du verset Am. 3,5 

Numquid
cadet avis in laqueum terre absque aucupe?
numquid auferetur laqueus de terra antequam quid
ceperit?
Numérotation du verset Am. 3,6 

si clanget tuba in civitate et populus non expavescet?
si erit malum in civitate
quod Dominus non fecerit2?
2 fecerit] fecit Weber
Numérotation du verset Am. 3,7 

Quia non faciet Dominus Deus verbum nisi revelaverit secretum suum
ad servos suos prophetas.
Numérotation du verset Am. 3,8 

Leo rugiet,
quis non timebit?
Dominus Deus locutus est, quis non prophetabit?
Numérotation du verset Am. 3,9 

Auditum facite
in edibus Azoti
et in edibus terre Egypti et dicite : Congregamini super montes Samarie
et videte insanias multas in medio eius
et calumniam patientes in penetrabilibus eius.
Numérotation du verset Am. 3,10 

et nescierunt facere rectum, dicit Dominus
thesaurizantes
iniquitatem
et rapinam3 in edibus suis.
3 rapinam] repinas Weber
Numérotation du verset Am. 3,11 

Propterea hec dicit Dominus Deus :
tribulabitur
et circuietur
terra
et detrahetur4
4 detrahetur] + ex te Weber
fortitudo tua
et diripientur
edes tue.
Numérotation du verset Am. 3,12 

hec dicit Dominus quomodo si eruat pastor de ore leonis
duo crura aut extremum auricule
sic eruentur
filii Israel
qui habitant in Samaria in plaga lectuli
et in Damasci grabato5
5 Damasci grabato] Damasco grabatto Weber
Numérotation du verset Am. 3,13 

audite
et contestamini
in domo Iacob
dicit Dominus Deus exercituum.
Numérotation du verset Am. 3,14 

quia in die
cum visitare
cepero prevaricationes Israel
super eum visitabo
et super altaria Bethel et amputabuntur cornua altaris
et cadent in terram.
Numérotation du verset Am. 3,15 

Et percutiam domum Hiemalem
cum domo estiva
et peribunt domus eburnee
et dissipabuntur edes multe
dicit Dominus.

Capitulum 3

Numérotation du verset Am. 3,1 
marg.| {4.1953} Audite verbum : Postquam punitio regni Israel ostensa est inevitabilis. Hic consequenter ostenditur rationabilis. Et dividitur in duas partes, quia primo hec rationabilitas declaratur. secundo, punitio iterum pro clamatur, ibi : Propterea. Prima in duas, quia primo ostenditur rationabilitas ex testimonio divino, secundo ex humano, ibi : Auditum fa. Circa primum propheta primo excitat attentionem, dicens.
marg.| £ .1. % {4.1954} Audite, etc :
marg.| £ .2. % Super omnem : et sic alloquitur omnes Iudeos generaliter.
marg.| £ .3. % Tantummodo : exhibendo vobis legem divinam et alia beneficia plura. Psa. cxvij.b. Non fecit taliter omni nationi, et iudicia sua non manifestavit eis.
marg.| £ .4. % Idcirco : acrius vos puniendo, quanto maior fuit vestra ingratitudo dicta prophetarum spiritu Dei loquentium repellendo. ideo subditur.
marg.| £ .5. % Numquid ambulabunt duo pariter : ad aliquem locum determinatum.
Numérotation du verset Am. 3,1 
marg.| £ .1. % {4.1955} Nisi eis convenerit : tale iter ex rationabili causa. quasi dicat. Non. Et per hoc metaphorice designatur convenientia Dei et prophete loquentis ex eius ore.
marg.| £ .2. % Numquid : quasi dicat Non. Leo rugiens est Deus per os prophete peccatoribus comminans : ad quod sequitur pena, sicut ad rugitum leonis preda : et hoc nisi penituerint. Et idem intelligitur per hoc quod subditur.
marg.| £ .3. % Numquid dabit : Est enim repetitio eiusdem sententie ad maiorem assertionem.
marg.| £ .4. % Numquid, id est absconditum in terra.
marg.| £ .5. % Absque, id est sine opere aucupis laqueum tendentis. quasi dicat non : per aucupem intelligitur Deus peccatores capiens in laqueum pene. Psa. x.b. Pluet super peccatores laqueos.
marg.| £ .6. % Numquid auferetur : quasi dicat non : sic intentio Dei non frustrabitur a punitione peccatorum in malo perseverantium.
marg.| £ .7. % Si clanget : pro adventu adversariorum super eam.
marg.| £ .8. % Et populus non expavescet : quasi dicat imo : per tubam intelligitur denuntiatio prophetica {4.1956} divine comminationis, propter hoc subditur.
marg.| £ .9. % Si erit malum, scilicet pene.
marg.| £.10.% In civitate, quod non fecerit, id est ordinaverit fieri, ut dedecus culpe puniatur decore iustitie, quasi diceret, aliter non fiet.
marg.| £.11.% Quia : de his que sunt necessaria hominibus nuntiari.
marg.| £.12.% Nisi revelaverit : quia sicut natura non deficit in necessariis, ita autor nature non deficit nuntiando per prophetas ea que sunt necessaria cognosci, et non possunt via humana sciri. Omnia ista exempla ad hoc posita sunt, ut ultio divina per prophetas proclamata rationabilis ostendatur. ideo subditur.
marg.| £.13.% Leo rugiet, id est Dominus per prophetas comminatur.
marg.| £.14.% Quis non : quasi dicat nullus est qui non debeat timere, et de malis penitere.
marg.| £.15.% Dominus Deus : prophetas inspirando.
marg.| £.16.% Quis non : inspirationem a Deo acceptam populo nuntiando. q. nullus debet tacere pro quacumque persecutione.
marg.| £.17.% Auditum : Hic consequenter ostenditur rationabilitas punitionis testimonio humano, cum dicitur : Auditum facite in, id est inter Gentiles legem Dei non habentes.
Numérotation du verset Am. 3,1 
marg.| £ .1. % {4.1857} Congregamini super, etc., id est idololatrias contra Deum.
marg.| £ .2. % Et calumniam patientes : In quo notatur peccatum contra proximum, quasi dicat, si Gentiles talia viderent, sola ratione naturali ducti iuste punienda dicerent.
marg.| £ .3. % Propterea : Ostensa rationabilitate punitionis supradicte, hic ipsa iterum proclamatur, cum dicitur.
marg.| £ .4. % Tribulabitur et circumietur terra : Ita quod nihil remaneat absconditum.
marg.| £ .5. % Et detrahetur ex te fortitudo tua, id est rex, principes, et bellatores.
marg.| £ .6. % Et diripientur edes tue : Quia bona inde auferentur, et postea incendentur : et hoc fuit impletum tempore Osee quarto Regum decimo octavo. Verumtamen quia aliqui pauci evaserunt, ideo subditur.
marg.| £ .7. % Quomodo si eruat pastor de ore leonis duo crura, aut extremum auricule, etc. Sic eruentur filii Israel, id est valde pauci ex eis.
marg.| £ .8. % {4.1858} In plaga lectuli, id est in regione regni Iude, que dicitur lectulus ratione templi quod erat ibi, de quo dicitur Cant. 1.d. Lectulus noster floridus, Eo quod ibi habitabat Deus per specialem inhabitationem. Illi enim qui predicto modo evaserunt tempore Ezechie venerunt in regnum, Iude redeuntes ad divinum cultum.
marg.| £ .9. % Et in Damasci grabato : Quia etiam aliqui ex dictis evadentibus, in Damascum refugerunt, et ibi fuerunt occultati ad tempus. Sciendum tamen, quod aliqui Hebrei dicunt quod Damasci est hic nomen appellativum, et non est nomen loci : et significat victum : quia Ezechias Dei cultor, predictis ad regnum suum refugientibus providit modo convenienti de victu : et quia non solum fuit populus Israel punitus, sed etiam cultus idololatrie ibidem dissipatus, ideo subditur.
marg.| £.10.% Audite et contestamini : In die cum visitare cepero prevaricationes Israel, populum puniendo.
marg.| £.11.% Visitabo : Omnia loca idololatrie subvertendo.
marg.| £.12.% Et percutiam, etc. Potentes enim ex carnalitate habebant varias domos pro hyeme et estate.
Numérotation du verset Am. 3,1 
marg.| £ .1. % {4.1859} Et peribunt :Non quod totaliter essent eburnee, sed quia ibi erant {4.1860} aliqua opera nimis curiosa eburnea : et hoc modo dicitur. 4Rg. ultimo f. de Achab. rege Israel. Et domus eburnea quam edi.
Numérotation du verset Am. 3,moraliter 
marg.| £ .1. % {4.1953} Audite verbum, etc. In fine precedentis capituli ostensum est, quod punitio clericorum malorum est inevitabilis : hic ostenditur quod est rationabilis : et hoc propter maiorem ingratitudinem eorum de beneficiis divinis, cum dicitur in persona Domini.
marg.| £ .3. % {4.1954} Tantummodo vos cognovi, etc., id est ad mihi ministrandum vos elegi.
marg.| £ .4. % Idcirco visitabo, etc. ita quod nihil remanebit impunitum.
marg.| £ .5. % Numquid ambulabunt pariter duo, etc. quasi dicat. Sic clericus malus non potest cum Deo ambulare, quia non conformatur voluntati divine.
Numérotation du verset Am. 3,moraliter 
marg.| £ .2. % {4.1955} Numquid rugiet leo in saltu, etc. Totum illud ponitur propter illud quod postea subditur.
marg.| £.13.% Leo rugiet, etc. Per leonem Christus significatur, de quo dicitur Apc. v.b. Vicit leo de tribu Iuda. Ipse vero terribiliter rugiet in finali iudicio. Et iste rugitus est valde timendus, et specialiter clericis peccatoribus, quibus per scripturas prophetarum est nuntiatus : ideo subditur.
marg.| £.15.% Dominus Deus locutus est, quis non prophetabit ? Prophete enim fuerunt organa divina : et ideo Spiritu Sancto inspirati, non poterant{4.1956} non loqui, sicut nec organa materialia possunt retinere sonum cum fuerint insufflata.
marg.| £.17.% Auditum facite : Hic ostenditur punitio malorum clericorum rationabilis in respectu culpe laicalis, cum dicitur : Auditum facite in edibus Azoti. que interpretatur incendium.
marg.| † Et in edibus terre Egypti : que interpretatur tenebra : propter quod per istas edes significatur conversatio laicorum qui carent luce scientie et communiter incensi sunt igne cupiditatis et luxurie, sed multo plus incensi sunt mali clerici : ideo sequitur.
Numérotation du verset Am. 3,moraliter 
marg.| {4.1857} £ .1. % Congregamini super montes Samarie : per quos significantur ecclesie prelati, eo quod Samaria interpretatur custodia Domini.
marg.| † Et videte insanias multas : Quas faciunt mali prelati et eorum clerici. Et subditur pena, cum dicit.
marg.| £ .4. % Tribulabitur et circumietur, id est eorum cupiditas terrena tribulabitur inferni pena, quia tamen aliqui sunt boni, subditur.
marg.| £ .7. % Quomodo si, id est diabolus, sicut dicitur. 1. Pet. 5.b. Adversarius {4.1858} vester diabolus, tamquam leo rugiens circumit querens quem devoret. De cuius ore eruuntur boni prelati et clerici, Qualiter autem eruantur, ostenditur cum subditur.
marg.| £ .8. % In plaga lectuli, id est in regione lectuli, per quam significatur quies contemplationis.
marg.| £ .9. % Et in : Per quod intelligitur Eucharistie devota sumptio, eo quod Damascus interpretatur victus : illi namque eruuntur de demonis ore, qui vacant contemplationi et Eucharistie sumptioni devote.
Numérotation du verset Am. 3,additio Burgensis 
prol.| {4.1859} In capitulo 3. Ubi dicitur in Post. Ideo subditur, Numquid ambu. duo pariter.
prol.| Quod hic dicitur : Numquid ambu. etc. videtur continuari cum precedentibus et sequentibus : Sic enim dixerat. supra Deus ipsis filiis Israel. Tantum modo vos cognovi ex omnibus nationibus terre Idcirco visitabo super vos omnes iniquitates vestras. In quo Deus videtur respondere cuidam tacite questioni. Poterant enim querere filii Israel a Deo qui eis comminabatur de tot suppliciis propter sua peccata, que est ratio quare magis nos affligis quam alias Gentes cum multe alie Gentes huiusmodi peccata, scilicet idololatrie et homicidii et huiusmodi per amplius committantur ? Ad quod Deus respondet. Tantum modo vos cognovi ex omnibus nationibus terre. Ubi Glo. Cum sim creator omnium, vos solos elegi in populum peculiarem, ut mei cognitionem haberetis. Et idcirco visitabo, id est corrigam iniquitates idololatrie vestre, ut essetis vel non cessantes gravius puniamini. Hec in glossa. Sed quia erant aliqui de huiusmodi divina Visitatione, male sentiebant, erronee estimantes quod talia mala penalia comminata cum contingerent evenire, non a Deo inflicta seu intenta erant sed contingebant casualiter eo modo quo Philisthei. 1. Re. 6.b. dicebant : {4.1860} Non manu sua tetigit nos, sed casu contigit. Hos improbat propheta, dicens : Numquid ambu. duo pariter, nisi convenerint ? Sic est in Hebreo : Et quod additur, Eis, non est de textu, et est sensus, quod sicut cum duo homines ex diversis partibus venientes concurrunt per omnia ut pariter ad unum locum determinatum accedant, signum est quod hoc fit ex certa convenientia utriusque non a casu : et sic convenientia prophetice prenuntiationis cum rei eventu est signum, quod talis eventus non est casualis sed intentus. Ad quod adducit aliud exemplum de naturaliter significantibus sicut est rugitus seu vociferatio leonis que significat predam factam vel capiendam, que quidem significatio est non a casu : sed ex instinctu naturali. Similiter exemplificat de ave cadente in laqueum terre, quod non casualiter, sed per industriam aucupis fit, sic etiam ablatio laquei. Similiter etiam adducit exemplum de communiter consuetis, scilicet de clangore tube qui significat adventum adversariorum, que quidem significatio non est casualis sed ex more hominum intenta, unde de omnibus istis concludit per similitudinem. Si erit malum in civitate, quod Deus non fecit : Hoc est dicere : Sicut predicti effectus non casualiter ex suis causis sed ordinate seu intente proveniunt, sic cum mala pene eveniunt in civitatibus, non sunt censenda casualia, sed a Deo intenta : et hoc est quod principaliter intendit deducere ex premissis.


Comment citer cette page ?
Martin Morard, ed., Nicolaus de Lyra (Am. 3), in : Sacra Pagina, IRHT-CNRS, 2026. Consultation du 18/01/2026. (Permalink : https://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?id=lyr&numLivre=42&chapitre=42_3)
Signaler un complément d'information

Notes :