string(58) "/var/www/html/gloss-e/sources/editions/lyr/GLOSS-lyr37.xml"
Nicolaus de Lyra

Capitulum 28

Numérotation du verset Ez. 28,1 

et factus est sermo Domini ad me dicens
Numérotation du verset Ez. 28,2 

fili hominis dic principi Tyri hec dicit Dominus Deus eo quod elevatum est
cor tuum et dixisti Deus ego sum et in cathedra Dei sedi in corde maris
cum sis homo
et non Deus
et dedisti cor tuum quasi cor Dei
Numérotation du verset Ez. 28,3 

ecce sapientior es tu Daniele
omne secretum non est absconditum a te
Numérotation du verset Ez. 28,4 

in sapientia et prudentia tua fecisti tibi fortitudinem et acquisisti aurum et argentum in thesauris tuis
Numérotation du verset Ez. 28,5 

in multitudine sapientie tue et in negotiatione tua multiplicasti tibi fortitudinem et elevatum est cor tuum in robore tuo
Numérotation du verset Ez. 28,6 

propterea hec dicit Dominus Deus eo quod elevatum est cor tuum quasi cor Dei
Numérotation du verset Ez. 28,7 

idcirco ecce ego adducam super te alienos robustissimos gentium et
nudabunt gladios suos super pulchritudinem sapientie tue
et polluent decorem tuum
Numérotation du verset Ez. 28,8 

interficient
et detrahent te et morieris interitu occisorum in corde maris
Numérotation du verset Ez. 28,9 

numquid dicens loqueris Deus ego sum coram interficientibus te cum sis homo et non Deus in manu occidentium te
Numérotation du verset Ez. 28,10 

morte
incircumcisorum
morieris in manu
alienorum quia ego locutus sum ait Dominus Deus
Numérotation du verset Ez. 28,11 

et factus est sermo Domini ad me dicens fili hominis leva planctum super regem Tyri
Numérotation du verset Ez. 28,12 

et dices ei hec dicit Dominus Deus tu signaculum
similitudinis plenus sapientia et perfectus decore
Numérotation du verset Ez. 28,13 

in deliciis paradisi
Dei fuisti omnis lapis pretiosus operimentum tuum
sardius
topazius et iaspis
chrysolitus et onyx et berillus saphirus
et carbunculus
et smaragdus aurum
opus decoris tui et foramina tua
in die qua conditus es preparata sunt
Numérotation du verset Ez. 28,14 

Tu cherub extentus et protegens et posui te in monte sancto Dei in medio lapidum ignitorum ambulasti
Numérotation du verset Ez. 28,15 

perfectus in viis tuis a die condicionis tue
donec inventa est
iniquitas in te
Numérotation du verset Ez. 28,16 

in multitudine negotiationis tue
repleta sunt interiora tua iniquitate
et peccasti
et eieci te de monte Dei
et perdidi te o cherub protegens de medio lapidum ignitorum
Numérotation du verset Ez. 28,17 

elevatum est cor tuum in decore tuo
perdidisti sapientiam tuam in decore tuo
in terram
proieci te
ante faciem regum dedi te ut cernerent te
Numérotation du verset Ez. 28,18 

in multitudine iniquitatum tuarum et iniquitate negotiationis tue polluisti sanctificationem tuam
producam ergo ignem de medio tui
qui comedat te
et dabo te in cinerem super terram in conspectu omnium videntium te
Numérotation du verset Ez. 28,19 

omnes qui viderint te in gentibus obstupescent super te nihili factus es
et non eris in perpetuum
Numérotation du verset Ez. 28,20 

et factus est sermo Domini ad me dicens:
Numérotation du verset Ez. 28,21 

Fili hominis pone faciem tuam contra Sidonem et prophetabis de ea
Numérotation du verset Ez. 28,22 

et dices hec dicit Dominus Deus ecce ego ad te Sidon
et glorificabor in medio tui
et scient quia ego Dominus
cum fecero in ea iudicia et sanctificatus fuero in ea
Numérotation du verset Ez. 28,23 

et immittam ei pestilentiam et sanguinem in plateis eius et corruent interfecti
in medio eius gladio per circuitum
et
scient
quia ego Dominus
Numérotation du verset Ez. 28,24 

et non erit ultra domui Israel
offendiculum amaritudinis
et spina dolorem inferens
undique per circuitum eorum qui adversantur eis et scient quia ego Dominus Deus
Numérotation du verset Ez. 28,25 

hec dicit Dominus Deus: Quando congregavero
domum Israel
de populis in quibus dispersi sunt sanctificabor in eis coram gentibus
et habitabunt in terra sua
quam dedi servo meo Iacob
Numérotation du verset Ez. 28,26 

et habitabunt in ea securi et edificabunt domos
plantabuntque vineas et habitabunt confidenter
cum fecero iudicia in omnibus qui adversantur eis per circuitum et
scient quia ego Dominus Deus eorum

Capitulum 28

Numérotation du verset Ez. 28,1 
differentia
marg.| {LYR37.28T} De differentia ab hebrea veritate, Ed1507, f. 83ra
Numérotation du verset Ez. 28,1 
marg.| £ .1. % {4.1285} Et factus est : Hic ponitur tertia causa destructionis Tyri, que fuit nimia superbia, primo describitur Tyri deiectio, secundo Israelis erectio, ibi, Et non erit ultra. Sicut enim dictum est supra, una causa destructionis Tyri fuit, quod gaudebat destructione Hierusalem, ideo econverso post destructionem Tyri ponitur sublevatio populi Israelitici. Prima in duas, quia primo describitur destructio metropolis. secundo, sibi subdite Sidonis, ibi, Et factus. Prima in tres, quia primo circa Tyrum ponitur excessus elationis. secundo casus destructionis ibi, Propterea. tertio modus lamentationis, ibi, Et factus. Circa primum sciendum, quod aliqui {4.1286} istud ca. exponunt de casu diaboli, sed hec expositio videtur magis mystica quam litteralis. ideo alii exponunt ad litteram de rege Tyri, cui dicitur.
marg.| £ .2. % Eo quod etc. pre nimie superbie excessum.
marg.| £ .3. % Et dixisti etc. idest. potens in terra sicut Deus in celo. et est hyperbole, sicut communiter dicitur de aliquomultumpotente in aliqua patria vel civitate, Talis est Deus talis civitatis vel patrie. Vel forte hoc quod dicitur quia rex Tyri ex nimia elatione faciebat sibi exhiberi divinos honores, sicut Ioas rex Iuda. 2Par. 24. et Nabuchodonosor Dn. 3. et Caius imperator.
marg.| £ .4. % Cum sis homo : fragilis et mortalis. unde deberes humiliari. et te non facere tamquam Deum adorari.
Numérotation du verset Ez. 28,1 
marg.| £ .1. % {4.1287} Ecce sapientior es, etc. secundum estimationem tuam presumptuosam, vel hoc dicitur derisorie.
marg.| £ .2. % In sapientia etc. terrena, animali et diabolica.
marg.| £ .3. % Fecisti tibi : aggregando tibi bellatorum multitudinem. Cetera patent in littera.
marg.| £ .4. % Propterea : Hic consequenter ponitur casus deiectionis, qui iuste infertur excessui elationis, ideo subditur.
marg.| £ .5. % Ego adducam, etc., id est Chaldeos quorum linguam non intelliges.
marg.| £ .6. % Robustissimos Gentium : et ideo non poteris resistere, et tunc cognosces fragilitatem tuam. ideo sequitur.
marg.| £ .7. % Numquid dicens loqueris Deus ego : quasi dicat non, quia deiicietur superbia tua.
marg.| £ .8. % Morte incircuncisorum : id est non solum morte corporali sed eterna. Et loquitur hic scriptura de incircuncisis idololatrie deditis, quod tunc erat commune per orbem, Incircuncisi tamen qui non tenebantur ad legem Moysi, et erant cultores unius veri Dei, sicut Iob et plures alii moriebantur in statu salvandorum.
marg.| £ .9. % Et factus : Hic consequenter ponitur modus lamentationis, cum dicitur.
marg.| £.10.% {4.1288} Leva planctum : Et quia sicut dicit Boetius. j. de cous. Infelicissimum infortunii genus est fuisse felicem. ideo in hoc planctu primo recolitur felicitas regis Tyri preterita cum dicitur.
marg.| £.11.% Tu signaculum : scilicet Dei, bona enim a Deo data etiam naturalia, ut claritas ingenii, potentia et huiusmodi, sunt quedam impressiones bonitatis divine, que multum abundanter fuerunt regi Tyri et suis principibus concesse, ideo subditur.
marg.| £.12.% Plenus sapientia, id est claritate ingenii, per quam acquiritur sapientia de facili, si applicetur ad divina, sed ista fuit magis applicata ad curiosa et terrena. ideo subditur.
marg.| £.13.% Perfectus decore : in domibus et vestibus curiosis et thesauris, et iocalibus preciosis.
marg.| £.14.% In deliciis : hyperbole est ad designandum multitudinem et magnitudinem deliciarum, in quibus vivebant Tyrii, Per talem modum dicitur Gn. x 3. de regione circa Iordanem, quod irrigabatur sicut paradisus Domini.
marg.| £.15.% Omnis lapis : In vestibus enim suis habebant lapides preciosos ad ornatum insertos, quorum nominantur aliqui, cum dicitur.
Numérotation du verset Ez. 28,1 
marg.| £ .1. % {4.1289} Sardius topazius : per quos intelliguntur etiam alii non nominati.
marg.| £ .2. % Aurum opus : quia gemme iste erant auro incluse ex una parte, et ideo in auro fiebant quedam fosse que dicuntur hic foramina, ut ibi gemme includerentur ex parte una.
marg.| £ .3. % Tu Cherub : Cherubim existentes in templo extendebant alas suas, ita rex Tyri extendebat potentiam et gloriam ad regiones alias per fame diffusionem.
marg.| £ .4. % Et posui te etc. in honore regio firmo. Sanctum enim in una significatione, idem est quod firmum.
marg.| £ .5. % Dei : quia omnis potestas a Deo est.
marg.| £ .6. % In medio lapidum, id est ad modum ignis radiantium.
marg.| £ .7. % Ambulasti : talibus ornatus, ut dictum est.
marg.| {4.1290} £ .8. % Perfectus in viis tuis, id est prospere incedens in temporalibus bonis.
marg.| £ .9. % Donec inventa est iniquitas : Per quam demeruisti deiici a dignitate.
marg.| £.10.% In multitudine etc. fraudulenter acquirendo.
marg.| £.11.% Et eieci te de monte, id est de sublimitate regni a me tibi dati. Cetera patent ex dictis usque ibi:
marg.| £.12.% Perdidisti etc. Ex decore enim divitiarum et potentiarum elevatus fuit in superbiam, que obnubilat intellectum, et sic destruit sapientiam.
marg.| £.13.% Ante faciem : id est in exemplum, caveant a malis tuis.
marg.| £.14.% Polluisti sanctificationem, id est regni tui firmitatem.
marg.| £.15.% Producam ergo : Quia dissensio fuit in Tyro, propter quam aliqui exierunt latenter, euntes ad regem Babylonis, et incitaverunt eum ut veniret contra Tyrum ad eam incendendam.
marg.| £.16.% Omnes qui viderint te : ex tuo casu repentino.
Numérotation du verset Ez. 28,1 
marg.| £ .1. % {4.1291} Nihili factus : Civitas enim ita fuit destructa, quod quasi nihilum erat reputanda.
marg.| £ .2. % Et non eris etc., scilicet reedificata usque ad tempus magnum. unde in Hbr. habetur, Et non eris in seculum. quod non importat perpetuitatem simpliciter.
marg.| £ .3. % Et factus est : Hic consequenter describitur destructio Sidonis, que erat de regno Tyri, cum dicitur.
marg.| £ .4. % Ecce ego ad te : id est ad te puniendam.
marg.| £ .5. % Et glorificabor in : id est gloriosus apparebo per effectum mee potestatis.
marg.| £ .6. % Cum fecero in ea : puniendo eam secundum sua demerita.
marg.| £ .7. % Et sanctificatus : quia dicar sanctus pro eius punitione iusta.
marg.| £ .8. % Et immittam : id est mortalem ex longa obsidione.
marg.| £ .9. % Et sanguinem : effusionem multi sanguinis in eius captione.
marg.| £.10.% Et non : Hic post deiectionem Tyri et Sidonis, que multa mala intulerunt Iudeis, ponitur Iudeorum consolatio, cum dicitur. Et non erit. Per Tyrios et Sidonios, spoliantes Israel bonis suis.
marg.| £.11.% {4.1292} Et spina dolorem : quia non solum bonis suis filios Israel spoliabant, sed etiam in corporibus ledebant vulnerando et occidendo.
marg.| £.12.% Et scient : per experientiam bonorum que conferam eis. et hoc fuit impletum in reditu Babylonice captivitatis, ideo subditur.
marg.| £.13.% Quando congregavero domum :
marg.| £.14.% Sanctificabor in, id est sanctus apparebo in eorum liberatione mirabili.
marg.| £.15.% Et habitabunt in ea : Reedificata Hierusalem per Neemiam. Tunc enim Samaritani et alii eorum adversarii cessaverunt eos molestare.
marg.| £.16.% Et edificabunt domos : quia post reedificationem murorum, edificaverunt domos intra ad habitandum.
marg.| £.17.% Cum fecero iudicia, id est punitiones debitas.
marg.| £.18.% In omnibus qui adversantur : Antequam enim tempus reversionis de Babylone Tyrii et Egyptii et Assyrii et ceteri qui molestaverant Iudeos, fuerunt captivati per regem Babylonis, et postea Babylonii per Cyrum et Darium, Dn. 5. Et post hoc per duos annos quibus regnavit Darius, et Cyrus ei succedens dedit populo Iudeorum licentiam redeundi in Iudeam, ut habetur. 1Esr. 1.
Numérotation du verset Ez. 28,moraliter 
marg.| {4.1285} £ .1. % Et factus est : Hic ad litteram ponitur tertia causa destructionis Tyri, que fuit effrenata elatio, intantum quod rex eius equiparabat {4.1286} se Deo. Et hoc in duobus. scilicet In potentia. ideo subditur.
marg.| † Elevatum est, etc. Et in scientia, ideo sibi dicitur.
Numérotation du verset Ez. 28,moraliter 
marg.| {4.1287} † Et dedisti : scilicet in scientia, ideo subditur.
marg.| {4.1288} £ .1. % Ecce sapientior es tu Daniele, etc. Per primum autem quod est equi paratio potentie, moraliter significatur quilibet potens prelatus vel princeps, qui sicut Deus vel plus aliquando vult revereri, {4.1289} sicut sunt illi ut videtur qui gravius puniunt transgressionem suorum statutorum quam Dei mandatorum. et qui molestius portant verbum dictum contra honorem ipsorum, quam Dei blasphemiam. Per secundum autem quod est equiparantia scientie significatur elatio vanorum doctorum, qui non sunt contenti sententiis per prophetas et apostolos traditis, et per doctores sacros divinitus illuminatos, sed ulterius ad sui obstinationem divina curiosius perscrutantur, et sic opprimuntur a gloria, frequenterque {4.1290} sic involvuntur, quod nesciunt exire, et alios involvunt periculose. unde dicitur Prv. xxv.d. Sicut qui mel comedit multum, non est ei bonum, sic qui perscrutator est maiestatis, opprimetur a gloria. ideo talibus dicitur quod infra dicitur.
Numérotation du verset Ez. 28,moraliter 
marg.| £.15.% Producam ergo ignem de, id est de presumptuosis tuis meditationibus et curiosis.
marg.| † Qui comedat : per indiscretam sollicitudinem.
marg.| † Et dabo : id est infernalem. nam frequenter tales dubii fiunt in fide, et ex hoc corruunt in errorem.
Numérotation du verset Ez. 28,additio Burgensis 
prol.| {4.1291} In capitulo xxv 3. ubi dicitur in Postilla, Circa primum sciendum, quod aliqui capitulum istud exponunt de casu diaboli.
prol.| Istud capitulum litteraliter exponitur de casu diaboli secundum septimam regulam Isidori de summo bono, quam etiam Postillator recitat in secundo prologo super Gn. et sumitur illa regula de diabolo et de eius corpore, quia cum diabolus omnium iniquorum sit caput, iuxta illud Iob. 41d. Ipse est caput super omnes filios superbie, cuius capitis membra sunt omnes iniqui. Ideo propter connexionem capitis ad membra, scriptura {4.1292} loquens de uno, in eodem contextu transit ad loquendum de alio, sicut Is. 14. loquens de rege Babylonis qui erat diaboli membrum, transit ad loquendum de principe demonum, cum subditur ibi, Quomodo cecidisti de celo Lucifer qui mane oriebaris ? Et Ezechiel. xxv 3. loquens de principe Tyri transit ad loquendum de diabolo, cum dicit, Tu signaculum similitudinis, plenus sapientia et perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti. Hec ille. Unde hoc capitulum litteraliter de utroque predictorum scilicet capite et membro exponendum est, transeundo de uno ad aliud modo predicto.


Comment citer cette page ?
Martin Morard, ed., Nicolaus de Lyra (Ez. 28), in : Sacra Pagina, IRHT-CNRS, 2026. Consultation du 21/01/2026. (Permalink : https://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?id=lyr&numLivre=37&chapitre=37_28)
Signaler un complément d'information

Notes :