string(58) "/var/www/html/gloss-e/sources/editions/lyr/GLOSS-lyr37.xml"
Nicolaus de Lyra

Capitulum 43

Numérotation du verset Ez. 43,1 

Et duxit me ad portam que respiciebat ad viam orientalem
Numérotation du verset Ez. 43,2 

et ecce gloria Dei Israel ingrediebatur per viam orientalem et vox erat ei
quasi vox aquarum multarum
et terra splendebat a maiestate eius
Numérotation du verset Ez. 43,3 

et vidi visionem secundum speciem quam videram quando venit ut disperderet civitatem et species secundum aspectum quem videram iuxta fluvium Chobar et cecidi super faciem meam
Numérotation du verset Ez. 43,4 

et maiestas Domini
ingressa est templum per viam porte que respiciebat ad orientem
Numérotation du verset Ez. 43,5 

et levavit me spiritus
et introduxit me in atrium interius
et ecce repleta erat gloria Domini domus
Numérotation du verset Ez. 43,6 

et audivi loquentem ad me
de domo
et vir
qui stabat iuxta me
Numérotation du verset Ez. 43,7 

dixit ad me fili hominis locus solii mei et locus vestigiorum pedum meorum
ubi habito in medio filiorum Israel
in eternum
et non polluent
ultra domus Israel nomen sanctum meum ipsi et reges eorum
in fornicationibus suis
et in ruinis
regum suorum
et in excelsis
Numérotation du verset Ez. 43,8 

qui fabricati sunt
limen suum iuxta limen meum
et postes suos iuxta postes
meos et murus erat inter me et eos et polluerunt nomen sanctum meum in abominationibus quas fecerunt propter quod
consumpsi eos in ira mea
Numérotation du verset Ez. 43,9 

nunc ergo repellant
procul fornicationem suam et ruinas regum suorum a me
et habitabo in medio eorum semper
Numérotation du verset Ez. 43,10 

tu autem fili hominis ostende domui Israel
templum et
confundantur ab iniquitatibus suis et metiantur fabricam
Numérotation du verset Ez. 43,11 

et
erubescant ex omnibus que fecerunt figuram domus et fabrice eius exitus
et introitus
et omnem descriptionem eius
et universa precepta eius cunctumque ordinem eius et omnes leges eius ostende eis
et scribes in oculis eorum et custodiant omnes descriptiones eius
et precepta illius et faciant ea
Numérotation du verset Ez. 43,12 

ista est lex domus
in summitate
montis
omnes fines
eius
in circuitu sanctum sanctorum est hec ergo est lex domus
Numérotation du verset Ez. 43,13 

iste autem mensure altaris in cubito verissimo
qui habebat cubitum et palmum in sinu eius
erat cubitus
et cubitus
in latitudine et definitio
usque ad labium eius
in circuitu palmus unus
hec quoque erat fossa altaris
Numérotation du verset Ez. 43,14 

et de sinu terre usque ad crepidinem novissimam
duo cubiti et latitudo cubiti unius et a crepidine maiori usque ad crepidinem minorem
quatuor cubiti et latitudo unius cubiti
Numérotation du verset Ez. 43,15 

ipse autem ariel quatuor cubitorum et ab ariel usque sursum cornua quatuor
Numérotation du verset Ez. 43,16 

et ariel
duodecim
cubitorum in longitudine per duodecim cubitos latitudinis quadrangulatum equis lateribus
Numérotation du verset Ez. 43,17 

et crepido
quatuordecim cubitorum longitudinis per quatuordecim latitudinis in quatuor angulis eius et corona
in circuitu eius
dimidii cubitus et sinus eius
unius cubiti per circuitum gradus autem eius
versi ad orientem
Numérotation du verset Ez. 43,18 

et dixit ad me fili hominis hec dicit Dominus Deus hii sunt ritus altaris in quacumque die fuerit fabricatum ut offeratur super illud holocaustum et effundatur sanguis
Numérotation du verset Ez. 43,19 

et dabis sacerdotibus levitis qui sunt de semine Sadoc
qui accedunt ad me ait Dominus Deus ut offerant mihi vitulum
de armento pro peccato
Numérotation du verset Ez. 43,20 

et assumens de sanguine eius
pones super quatuor cornua eius
et
super quatuor angulos crepidinis
et super coronam
in circuitu
et mundabis illud et expiabis
Numérotation du verset Ez. 43,21 

et tolles vitulum qui oblatus fuerit pro peccato et combures illum in separato loco domus extra sanctuarium
Numérotation du verset Ez. 43,22 

et in die secunda offeres hircum caprarum immaculatum pro peccato et expiabunt
altare sicut expiaverunt in vitulo
Numérotation du verset Ez. 43,23 

cumque compleveris expians illud offeres vitulum
de armento immaculatum et arietem
de grege immaculatum
Numérotation du verset Ez. 43,24 

et offeres eos in conspectu Domini et mittent sacerdotes super eos sal et offerent eos holocaustum Domino
Numérotation du verset Ez. 43,25 

septem diebus
facies hircum
pro peccato quotidie et vitulum
de armento et arietem
de pecoribus immaculatos offerent
Numérotation du verset Ez. 43,26 

septem diebus expiabunt altare et mundabunt illud et implebunt manum eius
Numérotation du verset Ez. 43,27 

expletis autem diebus in die octava et ultra facient sacerdotes super altare holocausta vestra et que pro pace offerunt et placatus ero
vobis ait Dominus Deus

Capitulum 43

Numérotation du verset Ez. 43,1 
differentia
marg.| {LYR#T#.1} De differentia ab hebrea veritate, Ed1507, f. 84vb
Numérotation du verset Ez. 43,1 
marg.| {4.1427} Et eduxit : Postquam descripta est edificiorum mensuratio, hic ponitur prophete quedam specialis visio, et secundo prophete informatio, ibi : Et audivi. Circa primum dicitur :
marg.| £ .1. %  Et duxit : hec est porta orientalis atrii interioris.
marg.| £ .2. %  Et ecce, id est Cherubim et rote, etc. In primo ca. descripta maiestatem Dei representantia.
marg.| £ .3. % Ingrediebatur : atrium interius.
marg.| £ .4. %  Et vox : signans divine virtutis magnitudinem.
marg.| £ .5. %  Et terra : Videtur enim prophete imaginaria visione quod claritas huius visionis illuminabat totam terram.
marg.| £ .6. % Et vidi, id est similem illi visioni.
marg.| £ .7. %  Quam videram : Hec visio descripta est supra 10 capitulo et 11.
marg.| £ .8. %  Et species : Que visio describitur supra 1 capitulo.
marg.| £ .9. %  Et cecidi : Ex humana fragilitate iuxta apparitionem maiestatis divine.
marg.| £.10.%  Et maiestas Domini : De atrio interiori.
marg.| £.11.% Et levavit, id est angelus, quia propheta ceciderat, ut dictum est.
marg.| £.12.% Et introduxit : De porta eius.
marg.| £.13.%  Et ecce, id est templum. De atrio enim interiori videbatur in templo per ostium existens in spissitudine muri contra ostium templi. Notandum autem, quod sicut supra x. et xj. ca. ubi describitur destructio civitatis et templi, propheta vidit gloriam{4.1428} Domini exeuntem de templo et atrio per portam orientale, et postea de civitate tota, in quo designabatur recessus protectionis divine a templo et civitate : Ita hic per portam orientalem vidit propheta gloriam Domini intrantem atrium interius et templum, ad significandum assistentiam divine virtutis, ad protegendum templum et civitatem, que ibi describuntur : unde in fine libri dicitur : Et nomen civitatis ex illa die, Dominus ibidem, etc.
marg.| £.14.% Et audivi : Hic consequenter ponitur prophete instructio de domo descripta, cum dicitur : Et audivi loquentem ad me de domo. Dicunt aliqui expositores, quod de domo significat terminum a quo procedebat : ista locutio, et sic loquens intelligitur esse in domo quem audiebat propheta existens in atrio : et per consequens iste loquens est alius ab angelo stante iuxta prophetam in atrio. Hebrei vero dicunt et melius ut videtur, quod ly ‘de’ tenetur hic materialiter, et est sensus : Et audivi loquentem ad me de domo, id est instruentem me de conditionibus domus, et secundum hoc iste loquens est angelus stans cum propheta. Et hoc patet per hoc quod subditur :
marg.| £.15.% Et vir, etc., id est angelus in specie viri.
marg.| £.16.% Qui stabat : Instruendo me de conditionibus domus predicte, ideo subditur : £.17.%  Fili hominis : Dicitur autem templum descriptum locus sessionis et habitationis divine propter speciales effectus ibidem divine virtutis et gratie.
Numérotation du verset Ez. 43,1 
marg.| £ .1. % {4.1429} Et non : Per idololatriam, sicut.
marg.| £ .2. %  Ipsi et reges : Fecerunt multipliciter, ut patet 3Rg. et 4.
marg.| £ .3. %  In fornicationibus : Dicitur autem idololatria fornicatio spiritualis, eo quod anima ibi fornicatur cum diabolo. Dicitur etiam fornicatio corporalis, eo quod in aliquibus idololatriis exercebatur fornicatio corporalis, scilicet in idololatriis Veneris et Priapi.
marg.| £ .4. % Qui fabricati : Quod exponunt aliqui de regibus habitantibus iuxta templum, sicut dicitur de Salomone 3Rg. 2 et de Athalia 4Rg. xj. Sed quoniam sancti reges leguntur ibidem habitasse, sicut David, Ezethias, et Iosias, et illud quod dicitur hic : Fabricati sunt limen suum. Dicitur tamquam quid illicitum et pertinens ad idololatriam, ideo melius dicitur limen suum, etc. quod ly ‘suum’ refertur ad idolum : nam aliqui reges 4Rg. leguntur posuisse idola iuxta templum, et aliqui etiam in atriis templi, ut dicitur de Manasse 4Rg. 21.
marg.| £ .5. % Et murus, id est deos alienos qui per parietem modicum erant divisi a sanctosanctorum, ubi erat propitiatorium tamquam sedes Dei.
marg.| £ .6. % Propter quod : Per regem Babylonis. Cetera patent usque ibi :
marg.| £ .7. % Tu autem fili, id est formam templi supra descripti per me edificandi.
marg.| £ .8. % Et confundantur : Propter quas templum Salomonis est destructum. Cetera patent usque ibi:
marg.| £ .9. % Et universa precepta, scilicet qualiter custodiri debeant et officiari.
marg.| £.10.% Cunctumque ordinem, id est ordinem sacerdotum, Levitarum et cantorum.
marg.| £.11.% Et omnes leges, id est ceremonias divini cultus. Cetera patent usque ibi :
marg.| £.12.% Omnes fines eius in circumitu, id est omnia edificia et loca circa templum{4.1430} existentia usque ad murum exteriorem inclusive, que dicuntur sancta ratione sanctisanctorum, quod est in templo : et ideo supra dictum est, quod murus exterior dividitur inter sanctum et vile.
marg.| £.13.% Iste autem mensure : Post descriptionem templi, hic consequenter ponitur descriptio altaris holocausti. Et dividitur in tres partes. Nam primo describitur eius dimensio. secundo, eiusdem dedicatio, ibi : Et dixit ad me. tertio offerentium in illo varia conditio, in principio 44.c. Ad intellectum prime partis sciendum, quod altare holocaustorum describitur hic quadrum equilaterum et ex partibus novem compositum. Prima pars iuxta terram vocatur sinus sive fundamentum, et elevatur super terram per cubitum unum. Secunda, crepido minor : nam ibi incipit discrepare edificium altaris a fundamento, restringendo a latitudine fundamenti per unum cubitum, et ascendit sursum per duos cubitos. Tertia, crepido maior ibi iterum restringitur edificium altaris per unum cubitum modo predicto : et elevatur sursum per quatuor cubitos : propter quod dicitur maior respectu precedentis, que ascendit per duos cubitos tantum. Quarta, vocatur ariel et ascendit sursum per quatuor cubitos, et eius superficies superior est locus ubi crematur holocaustum, et sic altitudo altaris super terram est 11. cubitorum, et super altare in quatuor eius angulis quatuor cornua, de quorum altitudine non fit mentio nec in textu nec in glossa. Sciendum, quod ista quatuor cornua distant ab extremitatibus altaris, facientibus eius angulos, et locus cremationis holocausti : et sic circa locum cremationis unus cubitus additur in circumitu. Ex quo sequitur, quod tota superficies superior altaris habeat in quadro. 24. cubitos, quia locus cremationis {4.1431} est 12 cubitorum in quadro. Item in extremitatibus altaris est quedam erectura sursum elevata per unum palmum, sicut sit in scacariis : et illa vocatur labium altaris, sicut describitur in figura.
prol.| Sciendum tamen, quod cum altare sit quadratum equilaterum, non potest totum figurari in plano : sed unum latus tantum : alia vero tria sunt per imaginationem inspicientis supplenda. His ita visis prima pars in duas dividitur. quia primo describitur altaris dimensio generaliter : secundo particulariter, ibi : Hec quoque. Circa primum dicitur : Iste autem mensure altaris. supple sunt que inferius describuntur.
Numérotation du verset Ez. 43,1 
marg.| £ .1. % In cubitu verissimo, id est in cubito sanctuarii.
marg.| £ .2. % Qui habebat cubitum : nam ultra communem cubitum continet unum palmum : sicut dictum est supra xl.
marg.| £ .3. % In sinu eius : Hebrei dicunt. In fundamento eius, potest tamen fundamentum dici sinus similitudinarie : quia recipit ea que superponuntur, sicut sinus ea que in ipso reponuntur.
marg.| £ .4. % Erat cubitus : quia per unum cubitum ascenditur super terram.
marg.| £ .5. % Et cubitus : Tantum enim excedit fundamentum sive sinus edificium altaris quod superponitur.
marg.| £ .6. % Et diffinitio, id est altaris terminatio, unde in Hebreo ponitur : Et terminus usque ad labium, id est altitudo altaris terminatur in superiori superficie que habebat labium in circumitu, ut predictum est : Et subditur quantitas huius labii, cum dicitur :
marg.| £ .7. % Et in circumitu palmus unius, etc. unus sursum ascendendo, et sic habetur dimensio altaris in generali, quia descripta est pars inferior et superior.
marg.| £ .8. % Hec quoque erat fossa altaris : Hic consequenter describitur altaris dimensio particulariter, cum dicitur : Hec quoque erat fossa altaris. Sciendum quod dictio Hebraica hic posita aliquando accipitur pro fossa vel profunditate, aliquando pro elevatione sursum, sicut in {4.1432} Latino hoc nomen altitudo licet communiter accipiatur pro elevatione sursum, tamen aliquando accipitur pro profunditate per oppositum sicut Ps. 68.a. Veni in altitudinem maris, id est in profundum, ideo subditur : Et tempestas demersit me. Et Ioannis 4.b. Puteus altus est, id est profundus : et ideo ubi translatio nostra habet fossa, debet dici altitudo, et hoc patet per litteram sequentem, cum dicitur :
marg.| £ .9. % Et de sinu terre, id est de fundamento altaris, quod immediate adheret terre.
marg.| £.10.% Usque ad crepidinem : In Hebreo habetur : Parvam, et hoc patet per litteram sequentem, ubi vocatur crepido minor.
marg.| £.11.% Duo cubiti : scilicet altitudinis huius crepidinis : et sic omittitur hic unus cubitus altitudinis fundamenti, et in fine resumitur.
marg.| £.12.% Et latitudo cubiti : et accipitur hic latitudo spatium secundum quod extenditur hec crepido in latitudine ultra edificium immediate supra positum eo quod ibi discrepat edificium immediate supra positum ab eo quod supponitur. Et eodem modo exponendum est quod subditur.
marg.| £.13.% A crepidine minori, id est ab eius parte superiori.
marg.| £.14.% Usque ad crepidinem, id est usque ad terminum eius superiorem.
marg.| £.15.% Quatuor cubiti : Propter quod dicitur maior crepido. quia ascendit per quatuor cubitos, alia per duos tantum.
marg.| £.16.% Ipse autem, id est superior pars altaris que vocatur Ariel, eo quod in superiori superficie est locus cremationis holocaustorum, ut supra dictum est : et sic devorat illas carnes sive adipes. sicut leo fortis devorat carnes. Ariel autem leo fortis interpretatur.
marg.| £.17.% Quatuor cubitorum : ascendendo sursum.
marg.| £.18.% Et ab ariel, id est ab eius angulis.
marg.| £.19.% Cornua quatuor : Et ariel 12 cubitorum in longitudine, etc. quia locus cremationis est.
Numérotation du verset Ez. 43,1 
marg.| £ .1. % {4.1433} Duodecim cubitorum etc. Per quadrum.
marg.| £ .2. % Et crepido : scilicet ipsius Ariel.
marg.| £ .3. % Quatuordecim, scilicet per quadrum, quia unus cubitus in quatuor lateribus altaris protenditur ultra cornua, ut predictum est, et sic tota superficies superior altaris est 14. cubitorum in quadrum. Et vocatur ille cubitus crepido altaris, quia ibi discrepat altare ab eo quod est inferius per unum cubitum ultra se extendens, et spissitudo illius crepidinis est dimidii cubiti : ideo subditur.
marg.| £ .4. %  Et corona : In Hebreo habetur : Et crepido. potest tamen dici corona, quia superiorem partem altaris circumdat.
marg.| £ .5. % Et sinus eius, id est fundamentum altaris.
marg.| £ .6. % Unius cubiti : Super terram et sic resumitur altitudo fundamenti{4.1434} que supra fuit omissa, ut predictum est. £ .7. %  Gradus autem, scilicet altaris.
marg.| £ .8. % Versi ad orientem, id est positi in parte orientali altaris, ut sic sacerdos offerens super altare habeat faciem versam ad templum, quod est in parte occidentali.
marg.| £ .9. % Et dixit ad : Hic consequenter describitur dedicatio altaris per sacrificia septem diebus et octavo die et deinceps fient ibi sacrificia et oblationes rite, et patet littera paucis exceptis que discurrentur.
marg.| £.10.% Et dabis sacerdotibus, id est dandum in futuro denuntiabis.
marg.| £.11.% Qui sunt de : Exponatur sicut supra in fine xl. cap.
marg.| £.12.% Et mundabis, id est aptabis ad faciendum ibi oblationes.
marg.| £.13.% Et combures, id est intra clausuram totius edificii. tamen extra atrium interius et templum.
marg.| £.14.% Septem diebus, id est offeres eum et cetera animalia.
Numérotation du verset Ez. 43,1 
marg.| £ .1. % {4.1435} Et implebunt, id est locum cremationis dictis sacrificiis : et dicitur {4.1436} manus, eo quod capit superposita sacrificia. Cetera patent ex supradictis.
Numérotation du verset Ez. 43,additio Burgensis 
prol.| {4.1435} In capitulo 43. ubi dicitur in postilla. Implebunt manum, etc.
prol.| Hoc quod dicitur : Implere manum alicuius, in scripturis sacris intelligitur supplere ea que sunt necessaria seu requisita ad tale officium seu ad {4.1436} talem dignitatem. unde : Exodi xix.g. dicitur : In consecratione sacerdotis implebis manum Aaron et filiorum eius, id est administrabis eis necessaria seu opportuna ad huiusmodi officia seu dignitates. Similiter hoc cum dicitur : De altari implebunt manum eius. intelligitur quod administrent seu suppleant ea que requiruntur ad eius mundationem seu expiationem.



Comment citer cette page ?
Martin Morard, ed., Nicolaus de Lyra (Ez. 43), in : Sacra Pagina, IRHT-CNRS, 2025. Consultation du 07/12/2025. (Permalink : https://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?id=lyr&numLivre=37&chapitre=37_43)

Notes :