Capitulum 4

Numérotation du verset Mc. 4,1 

Et iterum cepit Iesus1 docere
1 Iesus ΩS Li447@ Li447 Rusch ] om. CorS1 ΩJ ΩL Weber
ad mare
et congregata est ad eum turba multa
ita ut in navim2 ascendens
2 navim ΩS ΩJ2 Rusch ] navem ΩJ* ΩL Li447@
sederet in mari.
Et omnis turba
circa3 mare super terram erat
3 circa ΩL Rusch Weber ] contra Li447@
Numérotation du verset Mc. 4,2 

et docebat illos4 in parabolis multa
4 illos ΩJ ΩL Li447@ Rusch ] illis Li447 , eos ΩS Weber
et dicebat illis in doctrina sua:
Numérotation du verset Mc. 4,3 

Audite. Ecce
exiit
seminans ad seminandum.
Numérotation du verset Mc. 4,4 

Et dum seminat
aliud cecidit circa5
5 circa ΩS ΩJ ΩL Li447 Li447@ Weber ] secus Rusch
viam et venerunt volucres et comederunt6 illud.
6 et venerunt... comederunt Cor1
Numérotation du verset Mc. 4,5 

Aliud vero cecidit super petrosa
ubi non habuit terram multam7
7 multam ΩJ2 ΩL Li447@ Rusch Weber ] multã ΩJ*
et statim exortum est
quoniam non habebat8 altitudinem terre,
8 habebat ΩJ ΩL Li447@ Weber ] habuit Rusch
Numérotation du verset Mc. 4,6 

et quando exortus est sol
exestuavit9 et eo quod non habebat10 radicem
9 exestuavit CorS2 ΩL Li447@ Rusch Weber ] estuavit CorS2 ( al. ) ΩJ ΩS |
10 habebat ΩJ ΩS Rusch ] haberet ΩL Li447@ Weber |
exaruit.
Numérotation du verset Mc. 4,7 

Et aliud cecidit in spinas
et ascenderunt spine
et suffocaverunt11 illud
11 suffocaverunt ΩL Li447@ Rusch Weber ( plerique codd .)] offocaverunt Weber (S M)
et
fructum non dedit.
Numérotation du verset Mc. 4,8 

Et aliud cecidit in terram bonam
et dabat fructum ascendentem et crescentem et afferebat unum triginta12
12 triginta Cas239 Cor1 (lectio certior: XXX) CorS1 (al.) CorS2 (quidam) ΩJ ΩL Li447@ Rusch ] Brescianus tricesimum CorS1 (quidam) ΩS
et aliud13 sexaginta14
13 aliud ΩS ΩJ Rusch ] unum Brescianus Cor1 CorS1 = CorS2 (al., quidam) ΩL Li447@ Weber |
14 sexaginta Cas239 Cor1 (lectio certior: LX) CorS1 (al.) CorS2 (quidam) ΩL Li447@ Rusch Weber ] Brescianus sexagesimum Brescianus CorS1 (quidam) ΩS |
et unum centum15.
15 centum Cas239 Cor1 (lectio certior) CorS1 (al.) CorS2 ( quidam ) ΩL Li447@ Rusch Weber ] centesimum Brescianus CorS1 (quidam) CorS2 ( alii ) ΩS | Et aliud cecidit... centum] CorS1 (quidam statim post hoc < UNUM> addunt litteram hanc: TRICESIMUM ET UNUM SEXAGESIMUM ET UNUM CENTESIMUM ; al. sic: UNUM TRIGINTA ET UNUM SEXAGINTA ET UNUM CENTUM set neutra littera est de cextii) CorS2 (quidam statim post hoc < CRESCENTEM> addunt istud ET AFFEREBAT UNUM TRIGINTA ET UNUM SEXAGINTA ET UNUM CENTUM ; alii autem habent sic: ET AFFEREBAT UNUM TRICESSIMUM ET UNUM SEXAGESIMUM ET UNUM CENTESIMUM sed neutra littera est de textu sed contra Glossa exponit)
Numérotation du verset Mc. 4,9 

Et dicebat: Qui habet
aures
audiendi audiat.
Numérotation du verset Mc. 4,10 

Et cum esset singularis
interrogaverunt eum hi qui cum eo erant16 duodecim
16 erant ΩJ ΩL Li447 Li447@ ΩS Rusch ] + cum Weber
parabolam17 exponere18.
17 parabolã ΩJ Rusch , parabolam ΩL Li447@ Clementina ] parabol’a ΩS, de parabola Weber (P), parabolas Weber |
18 exponere ΩS Li447@ Rusch ] om. CorS2 (intellige: exponere ) ΩJ ΩL Weber |
Numérotation du verset Mc. 4,11 

Et dicebat eis: Vobis
datum est nosse19mysterium regni Dei.
19 nosse Weber (D C) CorS2 (vel) ΩS Rusch Clementina ] scire Φ Weber (A M Z P) CorS2 ΩJ ΩL Li447 Li447@ Wordsworth, cognuscere G, om. Weber
Illis20
20 Illis ΩL Som40 Rusch ] Ceteris P631
autem qui foris sunt
in parabolis omnia21 fiunt,
21 in parabolis - omnia ΩJ ΩL Li447@ Weber ] inv. Rusch
Numérotation du verset Mc. 4,12 

ut videntes
videant
et non videant.
Et audientes audiant
et non intelligant
nequando
convertantur et dimittantur eis peccata.
Numérotation du verset Mc. 4,13 

Et ait illis: Nescitis parabolam hanc
et quomodo omnes parabolas cognoscetis?
Numérotation du verset Mc. 4,14 

Qui seminat, verbum seminat.
Numérotation du verset Mc. 4,15 

Hi autem sunt22
22 sunt ΩJ ΩL Li447 Li447@ Rusch ] om. ΩS
qui circa viam ubi
seminatur verbum, et cum audierint confestim venit Satanas et aufert verbum quod seminatum est in cordibus23 eorum.
23 cordibus ΩL Li447@ ΩS Rusch ] corda Weber
Numérotation du verset Mc. 4,16 

Et hii sunt similiter qui super petrosa24 seminantur
24 super petrosa ΩJ ΩL Rusch Weber ] supra petrosa Li447 Li447@ , supra petram ΩS
qui cum audierint verbum statim cum gaudio accipiunt25 illud
25 accipiunt ΩJ ΩL Li447@ ΩS Weber ] suscipiunt Rusch Wordsworth (E)
Numérotation du verset Mc. 4,17 

et non habent radicem in se,
sed temporales sunt.
Deinde,
orta tribulatione
et persecutione,
propter verbum, confestim26 scandalizantur.
26 confestim ΩJ ΩL Li447@ Rusch Weber ] statim ΩS
Numérotation du verset Mc. 4,18 

Et alii sunt qui in spinis seminantur.
Hi sunt qui verbum audiunt
Numérotation du verset Mc. 4,19 

et erumne seculi
et deceptio divitiarum
et circa reliqua concupiscentie
introeuntes suffocant27 verbum
27 suffocant] CorS2 ( intellige: “strangulant guttur mentis nec bonum desiderium ad corda hominum intrare sinunt. Ex hoc patet quod in ea# produci debet sicut Ez. 36 [v. 26-36]. Lege notam ibi. ” [ cf. Glossa ] )
et sine fructu efficitur.
Numérotation du verset Mc. 4,20 

Et hi sunt qui super terram bonam
seminati sunt, qui audiunt verbum et suscipiunt et fructificant
unum triginta28
28 triginta ΩJ ΩL Li447@ Rusch ] tricesimum ΩS, tringinta cacogr. Rusch
unum29 sexaginta30
29 unum ΩS Rusch Clementina ] et praem. ΩJ ΩL Weber |
30 sexaginta ΩJ ΩL Li447@ Rusch ] sexagesimum |
et unum centum31.
31 centum ΩL Li447@ Rusch Weber ] centesimum ΩS, + qui habet aures audiendi audiat ΩJ
Numérotation du verset Mc. 4,21 

Et32 dicebat illis: Numquid venit
32 Et ΩJ ΩL Li447 ΩS Rusch Weber ] set Li447@
lucerna
ut sub modio
ponatur aut sub lecto?
Nonne ut super candelabrum
ponatur?
Numérotation du verset Mc. 4,22 

Non est enim33
33 est enim ΩS Li447 Li447@ Rusch ] inv. ΩJ ΩL Weber Clementina
aliquid34 absconditum quod non manifestetur.
34 aliquid ΩL Li447 Li447@ ΩS Rusch ] om. ΩJ
Nec factum est occultum sed ut in35 palam veniat36.
35 sed ut in ΩL Li447 Rusch ] quod in ΩS, quod non ΩJ, sed ut Li447@ |
36 veniat ΩJ ΩL Li447 Li447@ Rusch Weber ] conveniat ΩS |
Numérotation du verset Mc. 4,23 

Si quis habet aures audiendi
audiat.
Numérotation du verset Mc. 4,24 

Et dicebat illis: Videte
quid audiatis. In qua mensura
mensi fueritis remetietur vobis
et adiicietur vobis37.
37 et adiicietur vobis ΩL Li447 ΩS Rusch Weber ] om. Li447@
Numérotation du verset Mc. 4,25 

Qui enim habet
dabitur illi.
Et qui non habet
etiam quod habet
auferetur ab eo38.
38 eo R ΩS ΩJ Rusch ] illo ΩL Li447@ Weber
Numérotation du verset Mc. 4,26 

Et dicebat: Sic est regnum Dei
quemadmodum si homo
iaciat39 sementem
39 iaciat ΩJ ΩL P17234 ΩS Rusch Weber ] iaceat Li447@ , iactet Li447
in terram
Numérotation du verset Mc. 4,27 

et dormiat
et exsurgat nocte
et40 die
40 et ΩS Li447@ Rusch ] ac ΩJ ΩL Weber
et semen germinet et increscat
dum nescit ille.
Numérotation du verset Mc. 4,28 

Ultro enim terra41 fructificat
41 terra ΩJ ΩL Li447@ (sup. v.) Li447 ΩS Weber ] om. Rusch (hapax )
primum herbam,
deinde spicam,
deinde plenum fructum42 in spica43.
42 fructum CorS2 (textus Parisiensis; Ambrosius in Exameron quarto) Cor3 (al.) ΩS] frumentum CorS2 ( al. ; Rabanus libro decimo capitulo undecimo habet et Gregorius in Moralium sed Parisiensis non tangit textum nisi fructum ) ΩJ ΩL Li447@ Rusch |
43 spica ΩL Weber ] spicam Φ Weber (M Z G) |
Numérotation du verset Mc. 4,29 

Et cum produxerit44 fructus45, statim mittit46 falcem
44 produxerit Rusch ] in se praem. ΩS, se praem. ΩJ ΩL Weber , ex se praem. CorS1 Li447 Li447@ |
45 fructus CorS1 ΩJ Li447@ Rusch Weber ] fructum CorS1 (al.) ΩS |
46 mittit ΩL Li447@ ΩS Rusch Weber ] mittet ΩJ |
quoniam adest messis.
Numérotation du verset Mc. 4,30 

Et dicebat: Cui assimilabimus regnum Dei,
Numérotation du verset Mc. 4,31 

aut cui parabole comparabimus illud? Sicut granum sinapis
quod cum seminatum fuerit47 in terra48
47 fuerit ΩJ ΩL Li447@ Rusch Weber ] est ΩS |
48 terra ΩJ ΩL Rusch Weber ] terram Li447@ |
minus est
omnibus seminibus que sunt in terra.
Numérotation du verset Mc. 4,32 

Et cum natum49 fuerit ascendit in arborem50
49 natum ΩJ² (rubr. exp. et cancel.) ΩS Rusch Clementina ] seminatum ΩJ* ΩL Li447@ Weber |
50 in] ni cacogr. Rusch | in arborem Cor2 ΩJ ΩS Rusch Sixtina cf. Lc. 13, 19] om. ΩL Li447@ Clementina Weber |
et fit maius omnibus
oleribus
et facit ramos magnos51
51 ramos magnos ΩJ ΩL Li447@ ΩS Weber ] inv. Rusch
ita ut possint sub umbra eius
aves celi
habitare.
Numérotation du verset Mc. 4,33 

Et talibus multis parabolis loquebatur eis verbum
prout poterant audire.
Numérotation du verset Mc. 4,34 

Sine parabola autem non loquebatur eis.
Seorsum
autem discipulis suis
disserebat
omnia.
Numérotation du verset Mc. 4,35 

Et ait illis in illa die52 cum sero esset factum:
52 illa die ΩJ ΩL Li447 Li447@ ΩS Weber Clementina ] inv. Rusch
Transeamus contra.
Numérotation du verset Mc. 4,36 

Et dimittentes turbam assumunt eum ita ut erat in navi
et alie naves erant cum illo53.
53 illo ΩL Li447 Li447@ ΩS Rusch Weber ] eo ΩJ
Numérotation du verset Mc. 4,37 

Et facta est procella magna venti
et fluctus mittebat in navim54
54 navim ΩJ ΩS] navem ΩL Weber
ita ut impleretur navis.
Numérotation du verset Mc. 4,38 

Et erat ipse in puppi55
55 puppi ΩJ ΩL Li447 Li447@ ΩS Weber ] navi Rusch (hapax), + navis Wordsworth (L)
super56 cervical
56 super ΩL Li447 Li447@ ΩS Rusch ] supra ΩJ Weber
dormiens.
Et excitant eum57
57 Et excitant eum Cor3 (al.) ΩL Li447 Li447@ ΩS Rusch Weber ] Excitantes eum ΩJ
et58 dicunt
58 et ΩL Li447 Li447@ ΩS Rusch] om. ΩJ
illi59: Magister non ad te pertinet quia60 perimus?
59 illi ΩJ Rusch Clementina ] ei ΩL Li447@ Weber |
60 quia ΩJ ΩL Li447@ Rusch Weber ] quod ΩS |
Numérotation du verset Mc. 4,39 

Et exsurgens,
comminatus est61 vento
61 est ΩJ ΩL Li447 ΩS Rusch Weber] om. Li447@
et dixit mari:
Tace, obmutesce.
Et cessavit ventus. Et facta est tranquillitas magna.
Numérotation du verset Mc. 4,40 

Et ait illis: Quid timidi estis?
Necdum habetis fidem?
Et timuerunt
timore magno62 et dicebant ad alterutrum: Quis putas est iste
62 timore magno ΩS Li447 Li447@ Rusch ] inv. ΩJ Weber
quia63 et64 ventus65 et mare obediunt ei66?
63 quia Li447 Rusch Weber] qui Li447@ |
64 et ΩJ Rusch Weber] om. ΩS Li447 Li447@ |
65 ventus ΩJ ΩL ΩS Rusch Weber ] venti Li447 Li447@ |
66 Quis putas... ei] CorS2 ( iste sub .e. usque ei. Vel ISTE interrogative et tunc QUIA etc. depressive ) |

Capitulum 4

Numérotation du verset Mc. 4,1 
Et iterum cepit Iesus1 docere
1 Iesus ΩS Li447@ Li447 Rusch ] om. Cor1 L CorS1 ΩJ ΩL Weber
marg.| EODEM  DIE. Unde Mattheus post superiorem sermonem continuo subiunxita: ‘In illo die exiens de domo sedebat iuxta mare’ etc.
a Cf. Mt. 13, 1: « In illo die exiens Iesus de domo, sedebat secus mare ».
marg.| CEPIT  IESUS  DOCERE. BEDA. Exiens de domo ubi demonium habere dicitur, docet ad mare ut ostenderet se ob perfidie culpam Iudeam relicturum et ad gentes transiturum. Unde apte premittitur, quia predicante eo in domo, mater et fratres foris steterunt.
marg.| HIERONYMUS. Cepit docere ad mare ut locus indicet auditores amaros et instabiles. Et ideo in parabolis loquitur, ut qui non intelligerent ab apostolis quos contemnebant inquirentes discerent mysterium regni quo carebant.   Mare mundus est qui, gustatus amarus est, et vitiorum fluctibus inquietus. Sed ab ipso Domino eripiuntur predestinati qui amara dulcificat, tristia convertit in gaudium, egritudinem in salutem.
ad mare
interl.| gentes tumidas et amaras
et congregata est ad eum turba multa
interl.| BEDA. Frequentia populorum ad fidem confluentium
ita ut in navim2 ascendens
2 navim ΩS ΩJ2 Rusch ] navem ΩJ* ΩL Li447@
marg.| NAVIM. BEDA. Ecclesiam que est in mari, inter infideles, quam Deus gratia sue visitationis illustrat et dilectam sibi mansionem consecrat.
sederet in mari.
marg.| infidelium
Et omnis turba
marg.| ET  OMNIS  TURBA. HIERONYMUS. Hi sunt qui nuper ad audiendum verbum venerunt, et inde pietate animi, ab amaritudine reproborum tamquam a mari secuti sunt, sed nondum cum Domino in navi sunt, quia nondum celestibus mysteriis vel sacramentis que desiderant imbuti sunt.
circa3 mare super terram erat
3 circa ΩL Rusch Weber ] contra Li447@
Numérotation du verset Mc. 4,2 
et docebat illos4 in parabolis multa
4 illos ΩJ ΩL Li447@ Rusch ] illis Li447 , eos ΩS Weber
marg.| IN  PARABOLIS.5 [1.1] Parabola est rerum natura discrepantium sibi 6 sub aliqua {Rusch, t. 4: Erfurt, f. 970ra ; facsim., p. 99a} similitudine facta comparatione7. More sue prudentie8 loquitur 9, ut qui celestia capere non poterant per similitudinem terrenam auditam percipere potuissent. [1.2] Grece ‘similitudo’ dicitur quando quod intelligi volumus, per aliquas comparationes indicamus, ut ferrum10 aliquem durum, velocem ventis comparamus et avibus11. [2] Idem fit in tricesimo12 sexagesimo et centesimo fructu, id est13 lege prophetia et14 evangelio quod in ore trium testium mysterium regni in monte ostensum, id est Moysi et Elie et Iesu consistit.A b
b ¶Fons : [1] Hieronymus (  pseudo) , In Mc., interpolatio Cassiodori, CCSL 82, appendix, p. 88.43-50 « [1.1] Parabola est natura discrepantium rerum sub aliqua similitudine facta comparatio: more prouidentiae suae, ut qui caelestia capere non poterant, per similitudines terrenas audita percipere potuissent [1.2] Greco uocabulo dicitur similitudo, quando illud quod intellegi uolumus per comparationes aliquas indicamus. Sic enim ferreum quempiam dicimus, quando durum ac fortem desideramus intellegi; cum uelocem, uentis aut auibus comparamus». << [1.1]   Cassiodorus , Expositio Psalmorum (Ps. 68), CCSL 97, p. 611.285-288: «Parabola est enim natura discrepantium rerum sub aliqua similitudine facta comparatio: more prouidentiae suae, ut qui caelestia capere non poterant, per terrenas similitudines audita percipere potuissent». [1.2]   Cassiodorus , Expositio Psalmorum (Ps. 77), CCSL 98, p. 710.62-66: «Parabola enim graeco uocabulo dicitur similitudo, quando illud quod intellegi uolumus per comparationes aliquas indicamus. Sic enim ferreum quempiam dicimus, quando durum ac fortem desideramus intellegi; cum uelocem, uentis aut auibus comparamus». [2]   Hieronymus (  pseudo) , In Mc. (Mc. 4, 8), CCSL 82, p. 25.6-9: «Quod in trigesimo et sexagesimo et centesimo fructu continetur, hoc est, lege et prophetia, et euangelio; quo in ore trium testium mysterium regni in monte ostensum, id est Moysi et Helias et Iesu, constat ».
5 In parabolis] Ieronymus praem. Som40
6 sibi] om. Cas239
7 comparatione Som40* Rusch ] comparatio Cas239 Som40 ² ( al. m. cancel. et exp. –ne)
8 s. prud.] inv. Cas239
9 loquitur] om. Cas239 Som40
10 ferrum] ferreum Cas239 Som40
11 comp. - et avibus] inv. Som40
12 tricesimo] + et Som40
13 id est] om. Cas239
14 et] om. Cas239
et dicebat illis in doctrina sua:
Numérotation du verset Mc. 4,3 
Audite. Ecce
exiit
interl.| Christus C
marg.| Christus in mundum. Vel de Iudea ad gentes. Unde Abacucc: «Egressus es in salutem populi tui» etc.D
c Hab. 3, 13.
seminans ad seminandum.
Numérotation du verset Mc. 4,4 
interl.| verbum, per se vel per suosE
aliud cecidit circa15
15 circa ΩS ΩJ ΩL Li447 Li447@ Weber ] secus Rusch
interl.| circa
viam et venerunt volucres et comederunt16 illud.
16 et venerunt... comederunt Cor1
marg.| ALIUD  CECIDIT  SECUS etc. Lucasd: «Et conculcatum est et volucres celi comederunt». Via mens, metu carnalium cogitationum trita. Unde semen perit nec fructum affert, et a volucribus rapitur, id est a demonibus. Qui   volucres celi dicuntur sive quia celestis et spiritualis nature, vel quia in aere habitant.
d Lc. 8, 5.
Numérotation du verset Mc. 4,5 
Aliud vero cecidit super petrosa
interl.| BEDA. Duritiam proterve mentis
ubi non habuit terram multam17
17 multam ΩJ2 ΩL Li447@ Rusch Weber ] multã ΩJ*
interl.| BEDA. Lenitatem animi obedientis
et statim exortum est
interl.| BEDA. Quia audito verbo ad horam delectantur
quoniam non habebat18 altitudinem terre,
18 habebat ΩJ ΩL Li447@ Weber ] habuit Rusch
interl.| BEDA. e Probitatem animi celesti disciplina exercitati et ad obediendum regulariter institutiF
e Beda] om. Rusch
Numérotation du verset Mc. 4,6 
et quando exortus est sol
interl.| fervor persecutionis
exestuavit19 et eo quod non habebat20 radicem
19 exestuavit CorS2 ΩL Li447@ Rusch Weber ] estuavit CorS2 ( al. ) ΩJ ΩS
20 habebat ΩJ ΩS Rusch ] haberet ΩL Li447@ Weber
interl.| firmi desiderii, quia homini ad horam tantum audito sermone delectantur
exaruit.
Numérotation du verset Mc. 4,7 
Et aliud cecidit in spinas
interl.| corda divitiarum cura sollicitata
et ascenderunt spine
interl.| multiplicate sunt divitie
et suffocaverunt21 illud
21 suffocaverunt ΩL Li447@ Rusch Weber ( plerique codd .)] offocaverunt Weber (S M)
interl.| nec potest fructificare verbum
et
interl.| ideo
fructum non dedit.
Numérotation du verset Mc. 4,8 
Et aliud cecidit in terram bonam
interl.| fidelem mentem
et dabat fructum ascendentem et crescentem et afferebat unum triginta22
22 triginta Cas239 Cor1 (lectio certior: XXX) CorS1 (al.) CorS2 (quidam) ΩJ ΩL Li447@ Rusch ] Brescianus tricesimum CorS1 (quidam) ΩS
interl.| fide sancte Trinitatis
interl.| in coniugatis quod significat index et pollex ad significandum tricenarium quasi blando osculo iunctiG
G ¶Codd. : P631 ( 81r ) Rusch
et aliud23 sexaginta24
23 aliud ΩS ΩJ Rusch ] unum Brescianus Cor1 CorS1 = CorS2 (al., quidam) ΩL Li447@ Weber
24 sexaginta Cas239 Cor1 (lectio certior: LX) CorS1 (al.) CorS2 (quidam) ΩL Li447@ Rusch Weber ] Brescianus sexagesimum Brescianus CorS1 (quidam) ΩS
interl.| in viduis
et unum centum25.
25 centum Cas239 Cor1 (lectio certior) CorS1 (al.) CorS2 ( quidam ) ΩL Li447@ Rusch Weber ] centesimum Brescianus CorS1 (quidam) CorS2 ( alii ) ΩS | Et aliud cecidit... centum] CorS1 (quidam statim post hoc < unum> addunt litteram hanc:   tricesimum et unum sexagesimum et unum centesimum ; al. sic:   unum triginta et unum sexaginta et unum centum set neutra littera est de cextii) CorS2 (quidam statim post hoc <  crescentem> addunt istud   et afferebat unum triginta et unum sexaginta et unum centum ; alii autem habent sic:   Et afferebat unum tricessimum et unum sexagesimum et unum centesimum sed neutra littera est de textu sed contra Glossa exponit)
interl.| in virginibus
Numérotation du verset Mc. 4,9 
Et dicebat: Qui habet
interl.| significat se alta dixisse
aures
interl.| cordis
audiendi audiat.
interl.| intelligat
Numérotation du verset Mc. 4,10 
Et cum esset singularis
interl.| secretus a turba
interrogaverunt eum hi qui cum eo erant26 duodecim
26 erant ΩJ ΩL Li447 Li447@ ΩS Rusch ] + cum Weber
interl.| discipuli
parabolam27 exponere28.
27 parabolã ΩJ Rusch , parabolam ΩL Li447@ Clementina ] parabol’a ΩS, de parabola Weber (P), parabolas Weber
28 exponere ΩS Li447@ Rusch ] om. CorS2 (intellige: exponere ) ΩJ ΩL Weber
Numérotation du verset Mc. 4,11 
Et dicebat eis: Vobis
interl.| qui mecum, non his qui foris sunt
datum est nosse29mysterium regni Dei.
29 nosse Weber (D C) CorS2 (vel) ΩS Rusch Clementina ] scire Φ Weber (A M Z P) CorS2 ΩJ ΩL Li447 Li447@ Wordsworth, cognuscere G, om. Weber
interl.| secreta Scripturarum
Illis30
30 Illis ΩL Som40 Rusch ] Ceteris P631
interl.| +vel: Ceteris H
H ¶Codd. : Som40 ; om. P631 Rusch
autem qui foris sunt
interl.| qui nolunt accedere
interl.| non in navi mecum
in parabolis omnia31 fiunt,
31 in parabolis - omnia ΩJ ΩL Li447@ Weber ] inv. Rusch
interl.| non modo verba, sed et facta quia non poterant capere spiritualia que in eis tegebantur
Numérotation du verset Mc. 4,12 
ut videntes
interl.| exterius
videant
interl.| exteriora
et non videant.
interl.| corde
Et audientes audiant
interl.| exterius
et non intelligant
interl.| corde
nequando
interl.| id est 'ut non'
convertantur et dimittantur eis peccata.
interl.| quasi: ideo non convertuntur, nec remittuntur eis peccata
Numérotation du verset Mc. 4,13 
Et ait illis: Nescitis parabolam hanc
interl.| excitat attentionemI
et quomodo omnes parabolas cognoscetis?
Numérotation du verset Mc. 4,14 
Qui seminat, verbum seminat.
Numérotation du verset Mc. 4,15 
Hi autem sunt32
32 sunt ΩJ ΩL Li447 Li447@ Rusch ] om. ΩS
interl.| HI AUTEM SUNT. Differentias ponit eorum qui audiunt verbum. Sunt autem quidam, ut gentiles, qui nec audiunt.
qui circa viam ubi
interl.| in quibus
seminatur verbum, et cum audierint confestim venit Satanas et aufert verbum quod seminatum est in cordibus33 eorum.
33 cordibus ΩL Li447@ ΩS Rusch ] corda Weber
interl.| quia nulla fide, nullo intellectu, vel temptande utilitatis occasione percipiunt
Numérotation du verset Mc. 4,16 
Et hii sunt similiter qui super petrosa34 seminantur
34 super petrosa ΩJ ΩL Rusch Weber ] supra petrosa Li447 Li447@ , supra petram ΩS
marg.| BEDA. Hi utilitatem probant, desiderium gustant, sed adversa impediunt que formidant
qui cum audierint {Rusch, t. 4: Erfurt, f. 970rb ; facsim., p. 99b} verbum statim cum gaudio accipiunt35 illud
35 accipiunt ΩJ ΩL Li447@ ΩS Weber ] suscipiunt Rusch Wordsworth (E)
Numérotation du verset Mc. 4,17 
et non habent radicem in se,
interl.| fidem firmam
sed temporales sunt.
interl.| ad tempus credunt
Deinde,
interl.| ergo
orta tribulatione
interl.| interiori
et persecutione,
interl.| de loco in locum
propter verbum, confestim36 scandalizantur.
36 confestim ΩJ ΩL Li447@ Rusch Weber ] statim ΩS
Numérotation du verset Mc. 4,18 
Et alii sunt qui in spinis seminantur.
interl.| divitiis que diversis curis pungunt, quia permultis indigent qui permulta possident
Hi sunt qui verbum audiunt
Numérotation du verset Mc. 4,19 
et erumne seculi
interl.| curarum
et deceptio divitiarum
interl.| appetitus deficiens
et circa reliqua concupiscentie
interl.| acquirendi
interl.| RELIQUA CONCUPISCENTIE etc. Quia preceptum est ; precipitur enimf: “Concupisces sapientiam, serva mandata” etc. Et alibi: «Beatus vir qui timet Dominum in mandatis eius volet nimis»g. He concupiscentie bone ; qui reliqua concupiscit aberrat.
f Cf. Sir. 1, 33: « Fili, concupiscens sapientiam, conserva iustitiam, et Deus prebebit illam tibi ».
g Ps. 112, 1.
introeuntes suffocant37 verbum
37 suffocant] CorS2 ( intellige: “strangulant guttur mentis nec bonum desiderium ad corda hominum intrare sinunt. Ex hoc patet quod in ea# produci debet sicut Ez. 36 [v. 26-36]. Lege notam ibi. ” [ cf. Glossa ] )
interl.| id est strangulant guttur mentis, nec bonum desiderium ad cor transire sinunt
et sine fructu efficitur.
Numérotation du verset Mc. 4,20 
Et hi sunt qui super terram bonam
interl.| fidelem conscientiam
seminati sunt, qui audiunt verbum et suscipiunt et fructificant
interl.| BEDA. Hi excipiunt, conservant et fructificant
unum triginta38
38 triginta ΩJ ΩL Li447@ Rusch ] tricesimum ΩS, tringinta cacogr. Rusch
interl.| fidem Trinitatis in electorum cordibus
unum39 sexaginta40
39 unum ΩS Rusch Clementina ] et praem. ΩJ ΩL Weber
40 sexaginta ΩJ ΩL Li447@ Rusch ] sexagesimum ΩS
interl.| perfectionem bone operationis, quia sex diebus ornatus mundi expletus est
et unum centum41.
41 centum ΩL Li447@ Rusch Weber ] centesimum ΩS, + qui habet aures audiendi audiat ΩJ
interl.| BEDA. Perpetuam beatitudinem, quia centenarius a leva transfertur in dexteram digitali computatione
Numérotation du verset Mc. 4,21 
Et42 dicebat illis: Numquid venit
42 Et ΩJ ΩL Li447 ΩS Rusch Weber ] set Li447@
interl.| quasi: «Vobis datum noscere mysterium regni Dei»h
h Mt. 13, 11.
lucerna
interl.| verbi Dei
ut sub modio
interl.| vita nostra
marg.| LUCERNA  UT  SUB. HIERONYMUS. Lucerna: verbum Dei. Modius aut lectus 'auditus inobedientium'. Candelabrum: apostoli, quos illuminavit verbum Dei. Absconditum et occultum quod palam fit cum a Domino tractatur.
marg.| BEDA. Modius: vita nostra divina prescientia mensurata. Lectus: caro, in qua quiescit anima. Lucerna: verbum quod illuminat. Qui {Rusch, t. 4: Erfurt, f. 970rb ; facsim., p. 99b} ergo, amore presentis vite et carnalis illecebre occultat verbum Dei, quasi sub modio vel lecto lucernam operit, quia ei carnis concupiscentias preponit.
ponatur aut sub lecto?
interl.| carne
Nonne ut super candelabrum
interl.| corpus
marg.| NONNE  UT  SUPER  CANDELABRUM. BEDA. Ut dominetur predicatio veritatis, subsit servitus corporis, per quam tamen excelsior appareat doctrina tamquam per candelabrum lucerna.
ponatur?
interl.| ut dominetur
Numérotation du verset Mc. 4,22 
Non est enim43
43 est enim ΩS Li447 Li447@ Rusch ] inv. ΩJ ΩL Weber Clementina
marg.| NON  EST  ENIM. Quasi: nolite erubescere evangeliumi, quia nihil occultum modo quod non fiat palam in iudicioj, quando"illuminabit Deus abscondita tenebrarum et manifestabit consilia cordium"k, ubi vobis a Deo laus illis autem pena eterna..
i Cf. Rm. 1, 16: « Non enim erubesco evangelium. Virtus enim Dei est in salutem omni credenti, Iudeo primum, et Greco ».
j Cf. Lc. 12, 2: « Nihil autem opertum est, quod non reveletur: neque absconditum, quod non sciatur ».
k Cf. 1Cor. 4, 5: « Itaque nolite ante tempus iudicare, quoadusque veniat Dominus: qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium: et tunc laus erit unicuique a Deo ».
aliquid44 absconditum quod non manifestetur.
44 aliquid ΩL Li447 Li447@ ΩS Rusch ] om. ΩJ
interl.| vel reveletur
Nec factum est occultum sed ut in45 palam veniat46.
45 sed ut in ΩL Li447 Rusch ] quod in ΩS, quod non ΩJ, sed ut Li447@
46 veniat ΩJ ΩL Li447 Li447@ Rusch Weber ] conveniat ΩS
Numérotation du verset Mc. 4,23 
Si quis habet aures audiendi
interl.| intelligendi verbum Dei
audiat.
interl.| memorie mandet
interl.| non se subtrahat, non auditum ad fabulas convertat
Numérotation du verset Mc. 4,24 
Et dicebat illis: Videte
interl.| quasi omnia que potestis solterter facite, quia: In qua mensura mensi fueritis remecietur vobis
quid audiatis. In qua mensura
marg.| IN  QUA  MENSURA. HIERONYMUS. Etenim secundum mensuram fidei unicuique dividitur intelligentia mysteriorum, et adiicietur nobis donum scientie, etiam adiicientur virtutes. «Qui enim habet dabitur ei»l, scilicet qui fidem habet habebit virtutem et qui habet opus verbi habebit intelligentiam mysterii. Et e contra qui non habet fidem deficit virtute et qui non habet opus verbi, eius intelligentia caret, et qui non intelligit iam auditum perdit, ac si non audisset.
l Mt. 13, 12.
mensi fueritis remetietur vobis
interl.| in presenti: sensus intelligendi et effectus operandi, et in futuro: dona eterne retributionis adiicientur
et adiicietur vobis47.
47 et adiicietur vobis ΩL Li447 ΩS Rusch Weber ] om. Li447@
interl.| quasi verbo quod audistis operam dare: Qui enim habet etc.
Numérotation du verset Mc. 4,25 
Qui enim habet
interl.| amorem verbi
dabitur illi.
interl.| sensus intelligendi quod amat
Et qui non habet
interl.| amorem
etiam quod habet
interl.| naturali ingenio vel litterarum exercitio
auferetur ab eo48.
48 eo R ΩS ΩJ Rusch ] illo ΩL Li447@ Weber
interl.| BEDA. Id est nulla vere sapientie dulcedine gaudebit
Numérotation du verset Mc. 4,26 
Et dicebat: Sic est regnum Dei
interl.| Ecclesia
marg.| SIC  EST  REGNUM. HIERONYMUS. Scriptura divina per terrenas similitudines monstrat celestia sacramenta, sicut totum evangeliorum corpus constat. Regnum Dei est Ecclesia que regitur a Deo, et ipsa regit homines et vitia calcat, ut centurio habens sub se militesm. Homo iaciens49 semen50 filius hominis est, semen est51 verbum, terra corda humana52, dormitio hominis mors est salvatoris. Exsurget53 semen nocte et die54, post somnum Christi numerus credentium per prospera et adversa, magis magisque germinavit et crevit in opere, {Rusch, t. 4: Erfurt, f. 970va ; facsim., p. 100a} dum nescit. Tropica est ista55 locutio et in divinis56 creberrima, nescit id est nescire nos facit, quis fructum in fine afferat dum dicitn: «Qui perseveraverit in finem hic salvus erit57«. Ultro enim terra fructificat, dum voluntatem nostram Deus exspectat dicenso: ‘Si vis pervenire ad vitam serva mandata'. Primum herbam, id est58 timorem59: «Initium sapientie timor Domini»p ; deinde spicam, id est penitentiam lacrimosam. Deinde   plenum frumentum 60, scilicet caritatemq: «Plenitudo enim legis est caritas» etr: “Cum61 produxerit fructus62 mittit falcem”. Falx est mors vel iudicium quod63 secat omnia, quoniam64 adest messis, id est consummatio seculi in qua iusti gaudebunt qui in lacrimis seminaverunts.J
m Cf. Lc. 7, 8: « Nam et ego homo sum sub potestate constitutus, habens sub me milites: et dico huic, Vade, et vadit: et alii, Veni, et venit: et servo meo, Fac hoc, et facit ».
n Mt. 10, 21.
o Cf. Mt. 19, 17: « Qui dixit ei: Quid me interrogas de bono? Unus est bonus, Deus. Si autem vis ad vitam ingredi, serva mandata ».
p Ps. 110, 10 ; Sir. 1, 16 ; cf. Prv. 9, 10: « Principium sapientie timor Domini, et scientia sanctorum prudentia ».
q Rm. 13, 10.
r Cf. Mc. 4, 29: « Et cum produxerit fructus, statim mittit falcem, quoniam adest messis ».
s Cf. Ps. 125, 5: « Qui seminant in lacrimis, in exsultatione metent ».
49 iaciens] iactans P17234
50 semen] semens cacogr. Rusch
51 est] om. P17234
52 humana] hominum P17234
53 Exurget] Exurgit P17234
54 die] + et P17234
55 ista] hec P17234
56 divinis] + libris P17234
57 in finem... erit] usque in finem ipse salvabitur P17234
58 id est] om. P17234
59 timorem] + unde P17234
60 frumentum] fructum id est per frâm P17234
61 Cum] + ex se P17234
62 fructus] + statim P17234
63 quod ] quia P17234
64 quoniam] quando P17234
quemadmodum si homo
interl.| filius hominis
iaciat65 sementem
65 iaciat ΩJ ΩL P17234 ΩS Rusch Weber ] iaceat Li447@ , iactet Li447
interl.| verbum
in terram
interl.| corda
Numérotation du verset Mc. 4,27 
et dormiat
interl.| moriatur
interl.| adversis
et66 die
66 et ΩS Li447@ Rusch ] ac ΩJ ΩL Weber
interl.| et prosperis
et semen germinet et increscat
interl.| in opere
dum nescit ille.
interl.| nescire facit
Numérotation du verset Mc. 4,28 
Ultro enim terra67 fructificat
67 terra ΩJ ΩL Li447@ (sup. v.) Li447 ΩS Weber ] om. Rusch (hapax )
interl.| quia in arbitrio hominis est
primum herbam,
interl.| timorem
deinde spicam,
interl.| penitentiam lacrimosam
deinde plenum fructum68 in spica69.
68 fructum CorS2 (textus Parisiensis; Ambrosius in Exameron quarto) Cor3 (al.) ΩS] frumentum CorS2 ( al. ; Rabanus libro decimo capitulo undecimo habet et Gregorius in Moralium sed Parisiensis non tangit textum nisi fructum ) ΩJ ΩL Li447@ Rusch
69 spica ΩL Weber ] spicam Φ Weber (M Z G)
interl.| caritatem
Numérotation du verset Mc. 4,29 
Et cum produxerit70 fructus71, statim mittit72 falcem
70 produxerit Rusch ] in se praem. ΩS, se praem. ΩJ ΩL Weber , ex se praem. CorS1 Li447 Li447@
71 fructus CorS1 ΩJ Li447@ Rusch Weber ] fructum CorS1 (al.) ΩS
72 mittit ΩL Li447@ ΩS Rusch Weber ] mittet ΩJ
interl.| mortem vel iudicium
quoniam adest messis.
interl.| finis seculi
Numérotation du verset Mc. 4,30 
Et dicebat: Cui assimilabimus regnum Dei,
interl.| BEDA. Predicatio evangelii que ducit ad regnum Dei, de qua diciturt: «Auferetur a vobis regnum» etc.
t Mt. 21, 43.
Numérotation du verset Mc. 4,31 
aut cui parabole comparabimus illud? Sicut granum sinapis
marg.| SICUT  GRANUM  SINAPIS. HIERONYMUS. Hoc semen iterum comparat grano   sinapis , quod minimum in timore est, magnum in caritate, que maior est omnibus oleribus quia «Deus caritas est»u et «Omnis caro fenum»v et ‘’Qui infirmus est, olera manducet’’w. Et facit ramos misericordie et compassionis cuius sub umbra qui sunt celi animalia delectantur habitare.
u 1Io. 4, 16.
v Is. 40, 6.
w Cf. Rm. 14, 2: « Alius enim credit se manducare omnia: qui autem infirmus est, olus manducet ».
quod cum seminatum fuerit73 in terra74
73 fuerit ΩJ ΩL Li447@ Rusch Weber ] est ΩS
74 terra ΩJ ΩL Rusch Weber ] terram Li447@
interl.| BEDA. In corde credentis vel in mundo
marg.| SEMINATUM etc. A Christo sive ab homine in terra vel in agro, id est in corde suo. Hic homo est sensus noster et animus, qui fovens granum predicationis humore fidei facit pullulare in agro pectoris sui.
minus est
interl.| in timore
omnibus seminibus que sunt in terra.
interl.| MINUS EST OMNIBUS. Quasi contemptibilia predicans et primo non creditur quia predicat Deum hominem mortuum crucifixum. Hoc eloquentie et sapientie philosophorum comparatum minus invenitur.
Numérotation du verset Mc. 4,32 
Et cum natum75 fuerit ascendit in arborem76
75 natum ΩJ² (rubr. exp. et cancel.) ΩS Rusch Clementina ] seminatum ΩJ* ΩL Li447@ Weber
76 in] ni cacogr. Rusch | in arborem Cor2 ΩJ ΩS Rusch Sixtina cf. Lc. 13, 19] om. ΩL Li447@ Clementina Weber
interl.| primo parva
marg.| ASCENDIT  IN  ARBOREM. Que altitudine, amplitudine, annositate transcendit herbarum naturam. Alta est, quia   ad celestia sustollit . Ampla, quia totum mundam occupavit ; annosa, quia non poterit finiri.
et fit maius omnibus
interl.| caritate
oleribus
interl.| «Omnis caro fenum»x
x Is. 40, 6.
marg.| OLERIBUS. BEDA. Philosophicis disciplinis que quanto apertius excrescunt viliores fiunt, quia «sicut olera herbarum cito decident»y.
y Ps. 36, 2.
et facit ramos magnos77
77 ramos magnos ΩJ ΩL Li447@ ΩS Weber ] inv. Rusch
interl.| predicatores ex ipsa predicatione nascentes78
78 nascentes Som40 ( f. 143v )] nescientes Rusch
interl.| ramos misericordie et compassionis
ita ut possint sub umbra eius
interl.| protectione Dei, de quaz: «Sub umbra illius quam desideraveram sedi» etc.
z Ct. 2, 3.
aves celi
interl.| sancti
habitare.
Numérotation du verset Mc. 4,33 
Et talibus multis parabolis loquebatur eis verbum
interl.| «Lac potum dedi vobis, non escam»aa
aa 1Cor. 3, 2.
prout poterant audire.
Numérotation du verset Mc. 4,34 
Sine parabola autem non loquebatur eis.
marg.| SINE  PARABOLA. BEDA. Non quod nullum sermonem turbis apertum faceret, sed quia nullus sermo eius invenitur in quo aliquid parabole non inveniatur.
Seorsum
interl.| a turba
autem discipulis suis
interl.| spiritualibus spiritualia dignis intelligere
marg.| SEORSUM  AUTEM  DISCIPULIS. HIERONYMUS. Illi enim digni erant audire mysteria in intimo penetrali sapientie, qui remotis cogitationum tumultibus in sollicitudine virtutum permanebant. Sapientia enim est in tempore otii discenda.
disserebat
interl.| aperte
omnia.
Numérotation du verset Mc. 4,35 
Et ait illis in illa die79 cum sero {Rusch, t. 4: Erfurt, f. 970vb ; facsim., p. 100b} esset factum:
79 illa die ΩJ ΩL Li447 Li447@ ΩS Weber Clementina ] inv. Rusch
interl.| appropinquante occasu veri solis
Transeamus contra.
Numérotation du verset Mc. 4,36 
Et dimittentes turbam assumunt eum ita ut erat in navi
marg.| IN  NAVI. BEDA. Allegoria80. Mare: seculi estus ; navicula: crux qua mundi fluctus ascendimus et ad litus patrie celestis pervenimus. Alie naves que cum Domino fuisse, nec in altum ducte, nec tempestatem pertulisse dicuntur, eos significant qui ita fide dominice crucis imbuuntur, ut tamquam rudes nondum tribulatione pulsati suscepta fidei mysteria in pace conservent. Vel eos qui post tribulationum crebras procellas ad tempus pacis serenitate utuntur. Erant enim forsitan ille naves nuper facte et in portum tantum deducte, vel post maris pericula ad portum reducte.
80 Allegoria] sic Rusch
et alie naves erant cum illo81.
81 illo ΩL Li447 Li447@ ΩS Rusch Weber ] eo ΩJ
interl.| vel: cum eo
Numérotation du verset Mc. 4,37 
Et facta est procella magna venti
interl.| persecutorum vel demoniorum
et fluctus mittebat in navim82
82 navim ΩJ ΩS] navem ΩL Weber
interl.| Ecclesiam
ita ut impleretur navis.
Numérotation du verset Mc. 4,38 
Et erat ipse in puppi83
83 puppi ΩJ ΩL Li447 Li447@ ΩS Weber ] navi Rusch (hapax), + navis Wordsworth (L)
interl.| vel: puppi
marg.| {Rusch, t. 4: Erfurt, f. 970vb ; facsim., p. 100b} IN  PUPPI. HIERONYMUS. Puppis mortuis pellibus vivos continet et fluctus arcet et ligno solidatur, id est cruce et morte Domini salvatur Ecclesia.
marg.| HIERONYMUS. Puppis initium est sancte Ecclesie in qua Dominus dormit morte corporali, qua numquamab «dormiet qui custodit Israel». Comminatur vento et mari de quo diciturac: «Tu dominaris potestati maris». Ventus et mare demones et persecutores sunt, quibus dicit: ‘Tace’, quando compescit edicta iniquorum regum ut voluerit, quia non est hominis ut dirigat gressus suos. Tranquillitas magna pax Ecclesie post pressuras, sive theorica post activam vitam.
ab Cf. Ps. 120, 4: « Ecce non dormitabit neque dormiet qui custodit Israel. Dominus custodit te».
ac Ps. 88, 10.
super84 cervical
84 super ΩL Li447 Li447@ ΩS Rusch ] supra ΩJ Weber
interl.| corpus cui divinitas sicut caput inclinata recumbit
dormiens.
interl.| corporaliter ut homo
marg.| DORMIENS. BEDA. Discipulis navigantibus Christus obdormit, quia fidelibus regni futuri quietem meditantibus et Spiritus sancti secundo flatu vel remigio proprii conatus mundi fluctus post terga iactantibus subito Christi passio advenit, quo ascendente puppim crucis, ut somnum mortis caperet, fluctus blasphemantium demoniacis excitati procellis assurgunt, quibus tamen non turbatur eius patientia, sed discipuli turbantur, trepidant, periclitantur.
marg.| Moraliter. Cum signo crucis imbuti, mundum relinquere disponimus, navim cum Iesu conscendimus, mare transire conamur. Sed"qui non dormitabit neque dormiet custodiens Israel"ad, nobis navigantibus dormit, quia inter medios virtutum nisus, vel demonum vel hominum pravorum vel nostrarum cogitationum impetu fidei splendor obtenebrascit, spei celsitudo tabescit, amoris flamma refrigescit. Sed ad gubernatorem recurramus, illum sedulo excitemus qui non servit sed imperat ventis, qui omnia sedabit, qui portum salutis indulgebit.
ad Cf. Ps. 120, 4: « Ecce non dormitabit neque dormiet qui custodit Israel. Dominus custodit te».
Et excitant eum85
85 Et excitant eum Cor3 (al.) ΩL Li447 Li447@ ΩS Rusch Weber ] Excitantes eum ΩJ
interl.| BEDA. Ne diutius resurrectione dilata perirent omnino
et86 dicunt
86 et ΩL Li447 Li447@ ΩS Rusch] om. ΩJ
interl.| discipuli
illi87: Magister non ad te pertinet quia88 perimus?
87 illi ΩJ Rusch Clementina ] ei ΩL Li447@ Weber
88 quia ΩJ ΩL Li447@ Rusch Weber ] quod ΩS
interl.| quasi: non est tibi cure?
Numérotation du verset Mc. 4,39 
Et exsurgens,
interl.| a morte: ‘Per mortem destruxit eum qui habebat mortis imperium’ae
ae Cf. Hbr. 2, 14: « Quia ergo pueri communicaverunt carni, et sanguini, et ipse similiter participavit eisdem: ut per mortem destrueret eum qui habebat mortis imperium, id est, diabolum ».
comminatus est89 vento
89 est ΩJ ΩL Li447 ΩS Rusch Weber] om. Li447@
interl.| diabolo
et dixit mari:
interl.| persecutoribus
interl.| imperat ut Deus
Tace, obmutesce.
marg.| BEDA. Iudeorum rabiem per resurrectionem repressit, que caput quatiens clamavitaf: ‘Si filius Dei est, descendat nunc de cruce’.
af Cf. Mt. 27, 39-42: « Pretereuntes autem blasphemabant eum moventes capita sua, et dicentes: Vah ; qui destruis templum Dei, et in triduo illud reedificas: salva temetipsum: si Filius Dei es, descende de cruce. Similiter et principes sacerdotum illudentes cum scribis et senioribus dicebant: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere: si rex Israel est, descendat nunc de cruce, et credimus ei ».
marg.| TACE,  OBMUTESCE. Nota quod omnis creatura sentit imperium creatoris. Non quod omnia animata, ut mentiuntur heretici, sed maiestate conditoris que nobis insensibilia illi sunt sensibilia.
Et cessavit ventus. Et facta est tranquillitas magna.
interl.| pax in Ecclesia post pressuras, vel theorica post activam
Numérotation du verset Mc. 4,40 
Et ait illis: Quid timidi estis?
marg.| QUID  TIMIDI? BEDA. Quasi: quid me presente timetis? Cui simile est quod post resurrectionem, '’exprobravit incredulitatem illorum et duritiam cordis, quia his qui viderunt eum resurgere non crediderunt'’ag. Et itemah: «O stulti et tardi corde ad credendum in omnibus que locuti sunt prophete. Nonne oportuit sic pati Christum et intrare in gloriam suam?»
ag Lc. 24, 25.
ah Cf. Mc. 16, 14: « Novissime recumbentibus illis undecim apparuit: et exprobravit incredulitatem eorum et duritiam cordis: quia iis, qui viderant eum resurrexisse, non crediderunt ».
Necdum habetis fidem?
interl.| ideo timidi quia:   Necdum etc.
Et timuerunt
marg.| ET  TIMUERUNT. Mattheusai: «Porro homines mirati sunt dicentes: qualis est hic» etc. Non ergo discipuli sed alii qui in navi erant mirabantur de eo dubitantes cui mare et ventus obedirent. Vel etiam ipsi discipuli recte homines dicti, quia necdum noverant potentiam salvatoris.
ai Mt. 8, 27.
timore magno90 et dicebant ad alterutrum: Quis putas est iste
90 timore magno ΩS Li447 Li447@ Rusch ] inv. ΩJ Weber
interl.| vere mirabilis
quia91 et92 ventus93 et mare obediunt ei94?
91 quia Li447 Rusch Weber] qui Li447@
92 et ΩJ Rusch Weber] om. ΩS Li447 Li447@
93 ventus ΩJ ΩL ΩS Rusch Weber ] venti Li447 Li447@
94 Quis putas... ei] CorS2 ( iste sub .e. usque ei. Vel iste interrogative et tunc   quia etc. depressive )



Comment citer cette page ?
Martin Morard et alii, ed., Glossa ordinaria cum Biblia latina (Mc. Capitulum 4), in : Sacra Pagina, IRHT-CNRS, 2024. Consultation du 21/04/2024. (Permalink : https://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?id=liber&numLivre=56&chapitre=56_4)

Notes :