<83. Apocalypsis>

^a Cf. Berengaudus, In Apc. 21 :18, PL 17, 953 : “per viriditatem namque jaspidis fides designatur”.

^b Rabanus, De Universo, 17, 7.5 : De gemmis : « Per iaspidem ergo fidei viror immarcescibilis indicatur, quae Dominicae passionis sacramento per undam baptismatis imbuitur atque ad omnes spiritalium gratiarum flores proficientibus meritis instruitur » .

^c Phil. 3, 20.

^d Cf. Berengaudus, In Apc. 21 :18, PL 17, 954 : “... qui in secundo numero ideo ponitur quia Deus super omnia... ”.

^e Phil. 3, 20.

^f Phil. 3, 20.

^g Rabanus, De Universo, 17, 7.8-9 : « Secundus sapphirus. Huius lapidis colorem pariter et sacramentum Moyses exposuit: cum Dei habitum describens diceret: Sub pedibus eius quasi lapidis opus sapphiri, et quasi coelum cum serenum est. Ezechiel quoque dicit quod locus in quo thronus Dei sit, sapphiri habeat similitudinem, et gloria Domini in colore consistat. Qui portat imaginem supercoelestem, ut qui talis est, cum Apostolo possit dicere: Nostra autem conversatio in coelis est; qui radiis percussus solis fulgorem ardentem ex se emittit; quia coelestibus semper intentus, sanctorum animis, divini luminis quotidie radiis innovatus, compunctior quodammodo atque ardentior aeterna perquirit: altiusque in inquirenda persuadet ». - Cf  . Beda Venerabilis (pseudo), De duodecim lapidibus, in id., Ascetica dubia, PL 94, 551-552  : « 2. Sapphirus similis gemmis sed non est sexangulus; in mari Rubro invenitur; radiis percussus solis ardentem fulgorem ex se emittit ».

^h Rabanus, De Universo, 17, 7.9-10 : De gemmis : « Tertius chalcedonius. Chalcedonius quasi ignis lucernae pallentis specie renitet, et habet fulgorem sub dio, non in domo: quo demonstrantur hi, qui coelesti desiderio subnixi, hominibus tamen latent, et quasi in abscondito ieiunium, eleemosynam, precesque suas agunt; sed cum doctrinae vel aliis sanctorum usibus inservituri, ad publicum procedere iubentur, mox, quid fulgoris intus gesserint, ostendunt. Nam quod sculpturis resistere, radiis autem solis vel digitorum attrita, si excandeat, paleas ad se rapere dicitur: talibus merito congruit, qui in nullo suam fortitudinem vinci permittentes, ipsi potius fragiliores quosque in sui luminis ardorisque iura coniungunt. 10De quorum uno dicitur: Ille erat lucerna ardens et lucens. Ardens fidei amore, lucens sermone; lumen virtutum suarum internae charitatis oleo, ne deficiat, semper renovant. Et quod apud Nasamonas, quae est Aethiopiae provincia, nascitur, indicat eos sub ardente fervore dilectionis, fama tamen obscura, quasi nigrante cute sordere.

ⁱ Rabanus, De Universo, 17, 7.10-13 : De gemmis : «  “Quartus smaragdus. Smaragdus nimiae viriditatis est: adeo, ut herbas virentes, frondesque geminas etiam superet omnes, inficiens circa se viriditate repercussum aerem. 11 Qui mero et viridi proficit oleo, quamvis natura imbuatur. Cuius genera plurima; sed nobiliores Scythici, secundum locum tenent Bactriani, tertium Aegyptii. Significat animas fide semper virentes, quae quo magis adversitate saeculi, quae figuram Scythiae designat, attentantur, eo amplius haereditatem immarcescibilem, et aeternam conservatam in coelis, et mente concipere sperando, et in proximos satagunt spargere praedicando. Quae etiam calice Dominicae passionis et internae pinguedine charitatis, quae per Spiritum sanctum datur, ad contemptum mundi proficiunt. 12 His eiusdem quoque lapidis patria tellus pulcherrima ratione congruit. Tellus locuples, sed inhabitabilis: nam cum auro et gemmis affluat; Griphes tenent universa, alites ferocissimae, vel potius ferae volantes. Sunt enim quadrupedes, et corpore quidem leonibus, capite vero et alis aquilis simillimae. Armaspi cum his dimicant, qui uno oculo in fronte media feruntur insignes, ut accipiant hos lapides, mira cupiditate et feris capientibus, et Armaspis custodientibus. Hanc enim terram virtutum thesauris abundantem audierat Psalmista, cum dicebat: Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine, id est, a mundi illecebris animos elongando subtraxi. 13 In hac contrarias sibi bestias offenderat, cum increpans ait: Muta efficiantur labia dolosa, quae loquuntur adversus iustum iniquitatem in superbia et contemptu. In hac quoque Gazas desiderabiles invenire se manifestabat cum admiratione delectabili secutus adiungere dicens: Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te, et caetera usque ad finem psalmi. Contra huiusmodi alites, semen divini verbi nobis praeripere anhelantes, quique sanctorum invigilant, simplici per coeleste desiderium intentione, quasi uno oculo admirandi, ut gemmam fidei, caeterarumque virtutum investigare et effodere queant”. Beda  Venerabilis (pseudo?)  , De duodecim lapidibus, in : id., Ascetica dubia, PL 94, 551-552  : « 10. Smaragdus, quem colore purpureo hyacintho similem potestate esse dicunt, et ex eo lunares motus excitari putant ».

^j Rabanus, De Universo, 17, 7.14-16 : De gemmis : «eius genera plurima. 15Alius enim terrae rubrae similitudinem tenet. Alius, quasi per humanum unguem sanguis eniteat, bicolor apparet. Alius tribus coloribus, subterius nigro, medio candido, superius niveo consistit. Cui comparantur homines corporis passione rubicundi, spiritus puritate candidi: sed mentis sibimet humilitate despecti, cum Apostolo protestantes: Et si exterior homo noster corrumpitur, sed tamen interior renovatur de die in diem. Et iterum: Nihil mihi conscius sum, sed non in haec iustificatus sum. Itemque Psalmista: Quanquam in imagine Dei homo ambulet, id est, de virtute mentis, tamen vane conturbabitur, id est, de infirmitate carnis.

^k16 Quae quoniam passio in corporis infirmitate versatur (qui enim occidunt corpus, animam non possunt occidere, et humilitas de eiusdem corporis fragilitate descendit, cum dicitur: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius; recte sardonyx quinto fundamento inseritur. Nam corpus nostrum quinque sensibus subsistere certum est.” -  Diff. Beda Venerabilis (pseudo), De duodecim lapidibus, in : id., Ascetica dubia, PL 94, 551-552  : « 11. Sardonyx, vilis lapis, nigri coloris est; aquis profundis alitur ».

^l Rabanus, De Universo, 17, 7.16 : De gemmis : « Sextus sardius, qui ex integro sanguinei coloris est, martyrum gloriam significat: de qua dicitur: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum eius; merito sexto loco positus, cum Dominus noster et sexta aetate saeculi incarnatus, et sexta feria sit pro totius mundi salute crucifixus”. -   Beda Venerabilis (pseudo), De duodecim lapidibus, in : id., Ascetica dubia, PL 94, 551-552  : « 3. Sardius lapis purpureus colore, quem timent serpentes prae fulgore, ut ferunt. 4. Asbestus ex ipso sole sanguineo colore tingitur, quem accensum dicunt exstingui non posse ».

^m Rabanus, De Universo, 17, 7.16-19: De gemmis : « Septimus chrysolithus. Chrysolithus lapis, quasi aurum, fulget, scintillas habens ardentes. 17 Cuius specie figurantur hi, qui intellectu supernae verae sapientiae fulgentes, verba exhortationis in proximos, vel etiam virtutum signa, quasi scintillas ignis effundunt. Quorum et Arator ait: Mentibus instat amor, sermonibus aestuat ardor. Quod quia solo spiritalis gratiae munere geritur, decentissime septimo fundamento chrysolithus: in septiformi enim numero solet Spiritus sancti gratia figurari. 18 De quo supra dicitur: Et a septem spiritibus, qui in conspectu throni eius sunt. Cui sensui consonat etiam hoc, quod eiusdem lapidis genus quoddam caerulaei viridantisque coloris invenitur. Unde et apud Hebraeos a marini coloris similitudine tharsis appellatur. Viror quippe ad integritatem fidei, quae initium sapientiae dicitur: aqua vero tropice ad Spiritum sanctum pertinet, Domino attestante, qui ait: Qui credit in me, flumina de ventre eius fluent aquae vivae. 19 Hoc autem dicebat de spiritu, quem accepturi erant credentes in eum ».   Beda Venerabilis (pseudo), De duodecim lapidibus, in : id., Ascetica dubia, PL 94, 551-552  : « 1. Chrysolithus, quem lapidem lux et dies celat, ita ut nocte igneus sit, in die autem pallidus ».

ⁿ Rabanus, De Universo, 17, 7.19-21 : De gemmis : «Octavus beryllus. Beryllus est, quasi consideres aquam solis fulgore percussam rubicundum ac decorum reddere colorem: sed non fulget nisi in sexangulam formam poliendo figuretur. Repercussu enim angulorum splendor illius acuitur. Significat autem homines quidem ingenio sagaces, sed amplius supernae gratiae lumine refulgentes. 20 Nam quod aqua sensus altitudinem designet, Salomon testis est, qui ait: Aqua profunda verba ex ore viri; sed est perfecti fulgoris vel humana vel etiam divina sapientia, nisi operum quoque consummatione subvertatur. Nam senario saepe numero perfectio designatur actionis; maxime, cum in hoc numero mundi huius sit opus consummatum. 21 Quodque tenentis manum adurere dicitur, procul dubio patet, quia quisquis sancto viro coniungitur, eius nimirum bonae conversationis igne recreatur.” - Beda Venerabilis (pseudo?)  , De duodecim lapidibus, in : id., Ascetica dubia, PL 94, 551-552  : « 9. Beryllus nube aurea tegitur, et sexangulos habet; tenentem manu adurere dicitur ».

^o Rabanus, De Universo, 17, 7.21 : De gemmis : nonus topazius. Topazius lapis quantum inventione rarus, tantum mercium quantitate pretiosus est, qui duos fertur habere colores: unum auri purissimi, et alterum aetherea claritate relucentem: pinguedo rosea, verecundaque puritas; vicinus lapidi chrysoprasso magnitudine vel colore, quia maxime lampat, cum solis splendore percutitur, omnium gemmarum superans pretiosissimas claritates, in aspectum suum singulariter provocans oculorum cupidissimam voluptatem. Quem si polire velis, obscuras: si naturae propriae relinquas, irradiat. Hic regibus ipsis fertur esse mirabilis, ut inter divitias suas nihil se simile possidere cognoscant. Cuius pulcherrima naturae qualitas contemplativae vitae decori dignissime comparatur. Hanc enim reges sancti, quorum cor est in manu Dei, cunctis bonorum operum divitiis universisque virtutum gemmis merito praeferunt, in eam maxime purae suae mentis intuitum aciemque dirigentes, tanto ardentius coelestis vitae dulcedinem animo complectentes, quanto frequentius supernae gratiae fuerunt splendore percussi. 23 Habent ergo sancti viri aureum colorem ex flamma internae charitatis, habent aetherium ex supernae contemplatione dulcedinis, qui saepe praesentis saeculi turbine velut attritus vilescit. Non enim facile potest animus uno eodemque momento terrenis laboribus, aerumnis curisque et doloribus agi, et illa coelestis vitae gaudia tranquillae mentis statu delectatus intueri”.

^p Rabanus, De Universo, 17, 7.24-26: De gemmis : « Decimus chrysoprassus. Chrysoprassus est viridis, aureaeque mixturae: quidam etiam purpureum iubar trahens, aureis intervenientibus guttis; nascitur autem in India. 25 Qui significat eos qui, viriditatem aeternae patriae perfectae charitatis fulgore promerentes, eam etiam caeteris purpurea martyrii sui luce patefaciunt. Qui quoniam in eo, quod praesentem vitam despiciunt, aeternam gloriam praeferunt, Domini in carne apparentis exempla sequuntur, iam veluti India, id est, prope solis ortum, meritorum suorum fulgur ostendunt; et qui, velut sol, in regno Patris fulgere regique suo, cui nunc compatiuntur, tunc conregnare desiderantes exspectant, iure in decimo loco sunt positi. 26 Per denarium enim, quo Dominicae vineae cultores remunerantur, aeterni regis percipienda imago figuratur; ubi quod in novo gradu non poterat, perfecta dilectione Dei et proximi per omnia decalogus implebitur».

^q Beda Venerabilis (pseudo), De duodecim lapidibus, in : id., Ascetica dubia, PL 94, 551-552  : « 5. Hyacinthus, quem ferunt quod sentiat auras et serenitas tempestatum ».

^r 1Cor. 2, 6.

^s 1Cor. 3, 1.

^t 2Cor. 11, 29.

^u 1Cor. 9, 22.

^v Rabanus, De Universo, 17, 7.26 : De gemmis : « Undecimus hyacinthus. Hyacinthus in Aethiopia reperitur, caeruleum colorem habens. Optimus, qui nec rarus est, nec densitate obtusus, sed ex utroque temperamento lucet, et purificatum suaviter florem trahit.

^w27 Hic autem non rutilat aequaliter: sed cum coeli facie mutatur: sereno autem perspicuus atque gratus est: nubilo coram oculis evanescit atque marcescit. Indicat autem animas coelesti semper intentioni deditas, atque angelicae quodammodo (quantum mortalibus fas est) conversationi propinquantes: quibus omni custodia virtus discretionis servare praecipitur: ne vel omnia sensus subtilitate callentes, altiora se quaerere, et fortiora se scrutari audeant (Gloria enim Domini celare verbum, id est, caute de Deo vel homine Christo philosophari:), vel rursum desidia torpentes ad infirma fidei initia atque elementa exordii sermonum Dei relabantur.

^x28 Quin potius via regia gradientes, a dextris et a sinistris per arma iustitiae procurati procedant: aptaque temporis observantia cum coelo faciem mutantes suis inspectoribus dicant: Sive enim mente excedimus, Deo: sive sobrii sumus, vobis. Quasi enim hyacintus nubilo circumdatus, loquitur: Et ne angustiamini in nobis, angustiamini autem in visceribus vestris. Et iterum: Nihil enim iudicavi me scire inter vos, nisi Iesum Christum, et hunc crucifixum, et quasi in serena luce visus ait: Sapientiam autem loquimur inter perfectos”.

^y = Glossa ordinaria in loc. cit. (Rusch)

^z Isidorus Hispalensis, Etymologiarum, lib. 16, 9, 1: “Amethystus purpureus est permixto uiolacio colore; et quasi rosae nitor, et leniter quasdam flammulas fundens”.

^aa Rabanus, De Universo, 17, 7.29 : De gemmis : « Duodecimus amethystus. 29 Amethystus purpureus est permixto violaceo colore, et quasi rosae nitore, quasdamque leviter flammulas fundens. Sed et quidam illius non ex toto in purpura igneus, sed quasi vinum rubens apparet. Purpureus ergo decor coelestis regni habitum, roseus vero atque violaceus humilem sanctorum verecundiam, pretiosamque mortem designat: quorum fidei mens principaliter in summis erigitur, etiam, cum extremis perpeti abiecta cernuntur, Dominici semper inter adversa memor promissi: Nolite timere pusillus grex, quia complacuit Patri vestro, dare vobis regnum; quique flammam charitatis non ad se tantum invicem, sed ad ipsos etiam persecutores spargentes positis genibus implorant: Domine, ne statuas illis hoc peccatum; atque inter calicem passionis bibendum, illius potius vini, quod laetificat cor hominis, iugi recordatione inebriantur, quod Dominus se novum cum discipulis suis in regno Patris bibiturum esse promisit”.