Nicolaus de Lyra

Psalmus 1

Numérotation du verset Ps. 1,1 I

¶Beatus vir
¶Codd. : D30 Rusch Ps-G
qui non abiit
in consilio
impiorum ¦
et in via peccatorum
non stetit
et in cathedra
pestilentie
non sedit.
Numérotation du verset Ps. 1,2 II

Sed in lege
Domini
voluntas eius ¦
et in lege eius
meditabitur die ac nocte.
Numérotation du verset Ps. 1,3 III

Et erit
tamquam
lignum
quod plantatum est
secus decursus aquarum ¦
quod fructum suum
dabit in tempore suo.
Numérotation du verset Ps. 1,IV 

Et folium eius
non defluet ¦
et omnia
quecumque faciet
prosperabuntur.
Numérotation du verset Ps. 1,4 V

Non sic impii
non sic ¦
sed
tamquam
pulvis
quem proicit ventus
a facie terre.
Numérotation du verset Ps. 1,5 VI

Ideo
non resurgunt1
1 resurgunt Ps-G (F² cett. codd.) D14 Mz145 Mz374 P15205 P10489 Ω Δ] resurgent Ps-G (F* ΦV) cum Ps-γ Ps-Mozc Ps-H LXX
impii
in iudicio ¦
neque peccatores
in consilio iustorum.
Numérotation du verset Ps. 1,6 VII

Quoniam novit Dominus
viam iustorum ¦
et iter impiorum
peribit.

Psalmus 1

Numérotation du verset Ps. 1,1 
differentia
marg.| {LYR26.1.1L1} <Les auteurs des Psaumes> Beatus vir. Quamvis beatus Augustinus dicat ipsum David fuisse actorema omnium psalmorum1, tamen beatusb Hieronymus qui diligentius studuit circa textum Sacre Scripture, propter quod in hoc est magis sibi assenciendum, dicit contrarium. In prologuo enim super Psalteriumc nominat decem actores psalmorum, scilicet David, Moysend, Salomonem, tres filios Chore, Asape, Etham et Heman et Iditum2. Preter etiam istos dicit quod plures psalmi facti sunt ab aliis sanctis prophetis quorum /f. 355rb/ nomina ignorantur. Unde et aliqui psalmi sunt sine titulo et aliqui sunt titulati etf non exprimunt nomina actorum, ut videbitur infra prosequendo. Similiter rabbi Sa<lomon> 3 super principium libri Psalmorum nominat decem actores eorum scilicet Melchisedechh, Abraham, Moysen, David, Salomonem, Asap et tres filios Chore et Iditum. Et sic in aliquo differt a Hieronymo quia ponitg Abraham et Melchisedechhh inter actores Psalmorum et omittit Heman et Ethan. Quid tamen videatur verius videbitur in locis suis prosequendo.
a actorem Va162 etc.] auctorem P402
b beatus Va162] om. P402
c Psalterium] Spsal- Va162 (a. corr.)
d Moyses Va162
e Asaph Va162
f sunt titulati et] habentes titulum Va162 Mz162 P402
g ponit] potuit Va162 (!)
h Melchisedechh Va162 etc.] Melchisedes P402
1 Fons : Augustinus Hipponensis , De Civitate Dei , 17, 14, CCSL 48. ‎Note générale 2
2 Cf. Hieronymus , Praefatio epist . Sofronio ( Biblia Sacra, Stuttgart, p. 768.6-9). ‎Note générale 2
3 Cf . Rashi, Commentarius in Vetus Testamentum, t. 3: Ps. [ a I. F.   Breithaupt (1639-1713) transl., Gotha, 1714].
marg.| {LYR26.1.1L2} Videretur forsitani alicui quod secundum actores psalmorumj liber iste posset dividi, sed hoc non potest conve nienter fieri quia psalmi unius actoris non ponuntur segregati ad unam partem, quia inter psalmos David interponunturk plures de psalmis aliorum a David et inter Psalmos aliorum ponuntur aliqui psalmi ipsius Davidl ut videbitur.
i forsitan] igitur praem. Va162 Mz162 P402 Ed
j psalmorum Va162 (!)] spalm- P402
k interponuntur Va162 etc.] ponuntur Ed
l a David et inter Psalmos aliorum P402] et e converso P359, et inter psalmos aliorum a David Ed | et inter… David] om. hom. Va162
marg.| {LYR26.1L3} 3.1 Item postm Psalmum 71 in cuius fine ponitur in hebreo «Expliciunt psalmi David filii Isai»4. Ponuntur plures psalmi ab ipso David intitulati tamquam ab actore. Racio autem huius est quia secundum quodn dicit Ieronimus in prologo super psalmum, psalmi adversis actoribus compositi, posteao per longum tempus fuerunt in uno libro collectip, et sicutq inveniebantur sic scribebantur. Propter quod aliqui Psalmir prius facti, posterius sunt descripti quia tardius fuerunt inventi; et eodem modo de actoribus quia omnes psalmi unius actoris non fuerunt simul inventis nec inmediate unus post alium scriptust. Sed in medio fuerunt inventi aliqui psalmi aliorum doctorumu. Propter quod liber iste non potest dividi secundum ordinem actorum, nec etiam temporum, ut patet ex dictis, nec etiam materiarum quia in diversis psalmis et diversorum actorum et distanter scriptis. Eadem materia frequenter tangitur, et e converso aliquando in eodem psalmo dev diversis materiis agitur. Propter quod non video bene qualiter artificiose possit dividi liber iste nisi in quodam generali quia primo ponitur prefaciow, secundo executio et tercio principaliter intenta conclusio. Secunda pars incipit in principio secundi Psalmi, tercia in principio centesimi quadragesimi quinti: «Lauda anima mea Dominum». Huius enim libri intencio est divina laudacio.
m postea Va162
n quod Va162 etc.] om. P402
o postea] om. Va162
p fuerunt… collecti] om. Va162
q sicud Va162
r Psalmi] om. Va162
s et eodem… inventi] om. hom. Va162
t Beatus vir quamvis…alium scriptus = P Mz162 Ed | scriptus] om. Va162 P402
u doctorum Ed Va162 etc.] actorum P402
v de] om. Va162
w prefatio] + et Va162
4 Cf. Ps 71, 20 (Ps-H : Sancti Hieronymi P salterium iuxta Hebreos , H. de Sainte-Marie): «Complete sunt orationes David filii Iesse.»; Ps-R = Ps-G : «Defecerunt laudes David filii Iesse».
marg.| {LYR26.1L4} 3.2 Circa primum sciendum quod hic psalmus est sine titulo in hebreo et hoc idem dicit Hieronymus in prologo super Psalmumx. Propter quod si in aliquibus libris inveniatur scriptum Psalmus David non videtur esse verum sed magis ab aliquo nescio quo pro sua voluntate appositum sed magis videtur iste psalmus esse compositus ab illo qui psalmos collegit et in hoc libro redegit, qui secundum communem opinionem et magis verissimiley creditur fuissez Esdras, ut supra dictum est. Et sue collectioni hunc psalmum preposuit per modum cuisdam prologi qui tamen vere dicitur Psalmus aliis compaginatus secundum quod habetur Actuum 135 ubi dicitur «Sicut scriptum est psalmo / f .  355va secundo: filius meus es tu, ego genui teaa», quod habetur Psalmo sequenti qui non posset vere dici ‘secundus’ nisi iste esset primus. Et merito, inter psalmos computatur quia Esdras spiritum propheticum habuit; et eius liber inter scripturas canonicas ponitur.
x Cf. supra n. a.
y verissimile] verissibilem Va162
z om. Va162
aa te] + hodie Va162
5 Act. 13, 33.
marg.| {LYR26.1L5} 4.ab Sed contra hoc videtur quod dicit Hieronymus in epistula ad Paulinum que sic incipit Frater Ambrosius etc. , et ponitur in principio Biblie, dicens sic et in descriptione iusti viri cuius enim arbori vite David comparar. Et, hoc etiam intulit   in lege Domini voluntas eius etc. Hoc autem scribitur in hoc psalmo et sic videtur esse factus a David et non ab Esdra.
ab n. 4 et 5 P359] om. Va162 Va163 P402 Ed
marg.| {LYR26.1L6} 5. Dicendum quod David non est hic nomen prophete sed est nomen libri psalmorum, sicut accipit Hieronymus in prologo galeato6 dicens tercius ordo, scilicet librorum Veteris Testamenti, incipit a David id est a libro Psalmorum, ut patet intuenti locum illum. Et ideo non valet argumentum nec potest dici quod Hieronymus tenuerit Psalmum istum a David esse factum. Nam inter Psalmos a David factos non ponit ipsum sed magis excludit, ut patet in eius prologo super librum Psalmorum7.
6 Cf. Hieronymus, Prologus galeatus ( Biblia sacra , Stuttgart 1994, p. 365.36-37): «Tertius ordo αγιογραφα possidet, et primus liber incipit ab Iob, secundus a David, quem quinque incisionibus et uno Psalmorum volumine conprehendunt ».
7 Cf. Anon ., Origo Psalmorum (éd.   De Bruyne , n°1, Or1, p. 44a.2-3): «Psalmus primus nulli adsignatus est, quoniam omnium est»; cf. avec variantes insignifiantes, ibid . Or1r, p. 44b.6-7).
marg.| {LYR26.1L7} 6. Igitur in hoc Psalmo, qui per modum prefationis ponitur, Esdras inducit ad studium Sacre Scripture que in hoc libro contineturac per modum divine laudis. Et hoc facit dupliciter, primo excludendo a fidelibus doctrinam perversam, secundo concludendo in eis doctrinam catholicam et sanam, ibi Sed in lege ad
ac continetur] + hic finnit prima pecia Va162 marg. al. m.
ad § 6 = P359 Va162 P402 Mz162 Ed
marg.| {LYR26.1L8} 7.ae Circa primum sciendum quod in doctrina perversa hic est processus, quia primo ad eam audiendam aliquis ab infidelibus inducitur et hoc excludit dicens Beatus vir […]
ae § 7 = Va162 Va163 P402 Ed
Numérotation du verset Ps. 1,1 
marg.| {LYR26.1.1T.a} Et in cathedra pestilentie non sedit. Hebrei :   In lege derisorum non sedit. Dicuntur autem derisores doctores falsam doctrinam aut curiosam et inutilem habentes. 8 af
af ¶Codd. : P3359 (42rb) {MM2023}
8 Fons : De differentia ab hebrea veritate, Ed1507 ( 58va ).
Numérotation du verset Ps. 1,3 
T
marg.| {LYR26.1.3T.b} Et folium eius non defluet. Hebr<ei> : Et folium eius non marcescetag quod est minus quam defluereah.
ag marcescet] scrips., marceset Ed1507
ah ¶Codd. : Nicolaus de Lyra, Tractatus de differentia ab hebrea veritate, Ed1507 ( 58va ).



Comment citer cette page ?
Martin Morard, ed., Nicolaus de Lyra (Ps. 1), in : Sacra Pagina, IRHT-CNRS, 2024. Consultation du 16/07/2024. (Permalink : https://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?id=lyr&numLivre=26&chapitre=26_1)

Notes :