Psalmus 136

Numérotation du verset Ps. 136,1 

¶ Psalmus David propter
¶Codd. : (Ps. 136) Hi D14 D30 Δ 1 ω² NAL3255 T77 T79 Bo179 Fi) ΩP Rusch Ps-G <divisio.> : $ IV nos²  ¦ ω 1 Ω 2 T77 T79 Fi Rusch ] nos1  ¦ Hi | X exinanite1  ¦ ω 1 Ω 2 T77 Fi] exinanite²  ¦ Hi T79 Rusch
Ieremiam.1
1 Psalmus... Ieremiam Ω] David Hieremiae Ps-G, David psalmus Hieremie D14, psalmus David et Ieremie lamentatio D30
Numérotation du verset Ps. 136,I 

Super flumina Babylonis
illic
sedimus
et flevimus ¦
dum2 recordaremur tui3 Sion.
2 dum r. Ps-G ( G* V D) Hi D14 D30 Ω ΩP Δ (d. recordaremus marg. ω 1) Rusch Ed1530 cum Ps-R ] cum r. Ps-G |
3 tui Δ ΩP² Rusch cum Ps-R ] om. Ps-G Hi D14 D30 ΩP* |
Numérotation du verset Ps. 136,2 II

In salicibus
in medio
eius ¦
suspendimus
organa nostra.
Numérotation du verset Ps. 136,3 III

Quia illic
interrogaverunt nos
qui captivos duxerunt nos ¦
verba
cantionum.
Numérotation du verset Ps. 136,IV 

Et qui
abduxerunt4
4 abduxerunt Ps-G D14 D30 ΩP ω 1 (post corr. ) Ω 2 T77 Bo179 Rusch cum Ps-R ] adduxerunt Ps-G (Q*) ΩS ω 1* ? NAL3255 T79 Fi Cor2 cum Ps-R (H M Q R U V) Ps-Moz
nos ¦ hymnum cantate nobis de canticis Sion.
Numérotation du verset Ps. 136,4 V

Quomodo cantabimus canticum Domini ¦ in terra aliena ?
Numérotation du verset Ps. 136,5 VI

Si oblitus fuero tui Hierusalem ¦
oblivioni detur
dextera mea.
Numérotation du verset Ps. 136,6 VII

Adhereat lingua mea
faucibus meis ¦ si non meminero tui.
Numérotation du verset Ps. 136,VIII 

Si non proposuero5
5 proposuero Ps-G ( plerique codd. et edd. ) Hi ΩP ΩS NAL3255 T77 T79 Fi Bo179 Rusch cum Ps-R ] te praeposuero Ps-α, preposuero Ps-G (R F L Q Φ G K) ω 1 Ω 2 D14 , + tui D14 * (eras.) D30 * (eras. et cancel. ) Ω 2 ( cancel. ) T77 Fi Bo179 cum Ps-R .
Hierusalem ¦
in principio letitie mee6.
6 principio T77 etc principibus T79
Numérotation du verset Ps. 136,7 IX

Memor esto
Domine filiorum Edom ¦
in die7 Hierusalem.
7 in die Ps-G ( plerique codd. et edd. ) D14 ² D30 ² ΩP Ω 2 T77 T79 Fi cum Ps-R ] diem Ps-G (R F M ), in diem Ps-G ( M Q W Φ V D) D14 *(-m eras.) D30 *(-m eras.) Hi Ω M ω 1 NAL3255
Numérotation du verset Ps. 136,X 

Qui dicunt8 exinanite exinanite ¦
8 dicunt Ps-G ΩP Hi D14 D30 ω 1 NAL3255 T79* Fi Bo179 Rusch ] + mihi T77 T79 (sec. m. corr. )
usque ad fundamentum
in ea.
Numérotation du verset Ps. 136,8 XI

Filia Babylonis
misera9 :
9 misera] sub ÷ Ps-GG² K ) D14 ²
beatus
qui
retribuet10 tibi retributionem tuam11 :
10 retribuet D30 ω 1 T77 etc retribuit Ps-G ( Q* Φ R) Ω 2 ? |
11 tuam Ps-G ΩP Hi D14 D30 ω 1 Ω 2 NAL3255 T79 Fi Bo179] om. Ps-G (F ΨB*) T77 cum Ps-R |
quam retribuisti nobis.
Numérotation du verset Ps. 136,9 XII

Beatus qui tenebit ¦ et allidet parvulos suos12 ad petram.
12 suos Ps-G (R² ΨB D) Hi D30 * (?) Ω ΩP Δ Rusch cum Ps-R ] tuos Ps-G D14 D30 (super ras.)

Psalmus 136

Numérotation du verset Ps. 136,1 
A Psalmus David propter
A ¶Codd. : (Ps. 136) Hi D14 D30 Δ 1 ω² NAL3255 T77 T79 Bo179 Fi) ΩP Rusch Ps-G
<divisio.> : $ IV nos²  ¦ ω 1 Ω 2 T77 T79 Fi Rusch ] nos1  ¦ Hi | X exinanite1  ¦ ω 1 Ω 2 T77 Fi] exinanite²  ¦ Hi T79 Rusch
interl.| iuxta
Ieremiam.1
1 Psalmus... Ieremiam Ω] David Hieremiae Ps-G, David psalmus Hieremie D14, psalmus David et Ieremie lamentatio D30
interl.| quia agit de captivitate Iudeorum quam deflevit Ieremiam in figura nostri qui spiritualiter captivi tenemur
marg.| PSALMUS  DAVID. CASSIODORUS. Tertius psalmus de lamentatione Hierusalem de hoc quia a Babyloniis destructa precedunt alii duo scilicet ut quid Deus repulisti ubi agitur de captivitate facta a Romanis. Et Deus venerunt ubi agitur devastatione facta sub Antiocho hic autem de captivitate factam a Nabuchodonosor.
Numérotation du verset Ps. 136,I 
Super flumina Babylonis
interl.| omnia que hic amantur et transeunt que attendentes sancti non se eis amore immiscent sed supra sedent contemnendo et flent vel eos qui rapiuntur vel se qui captivi ibi sunt
marg.| AUGUSTINUS. Due civitates sunt permixte corpore separate corde Hierusalem et Babylonia. Tenetur autem Hierusalem captiva in Babylonia sed non tota cives enim eius angeli sunt omnis miserie exortes sed tenetur captiva secundum homines predestinatos ad gloriam qui per peccatum captivi sunt et a patria peregrini. De ea ergo captiva per peccatum hic agit de reditu supra in te decet hymnus Deus in Sion. Ibi dicitur te decet hymnus in Sion hic super flumina Babylonia sedimus et flevimus. In atriis Hierusalem stamus spe hic sedemus humiles penitendo confitendo.
marg.| AUGUSTINUS. Habet Babylonia amatores suos propter2 laborantes sed quicumque in ea non superbe sed fideliter versantur ut quantum intelligunt fidem exhibeant quam possunt et quibus possunt eos non sinit Deus perire in Babylonia. Intellexit caritatem eorum et ostendit eis aliam civitatem pro qua laborent unde dicit Iesus : qui in modico fidelis est et in magno fidelis est. Et rursus : si in alieno fideles non fuistis quod vestrum est quis dabit vobis. Sed talibus tamen non agit hic psalmus. Sed de illis qui mente et desiderio sunt cives Hierusalem.
2 propter] coniec. , pro/re p. cacogr. Rusch
marg.| CASSIODORUS. Primo captivandos longe post per Nabuchodonosor quos deflevit Ieremias hic sua mala flere nec tamen et inter mala oblivisci Hierusalem inducit in figura nostri. Secundo contra hostes ad Deum fit conversio ibi : Memor esto.
marg.| CASSIODORUS. Quasi laudibus stantium in domo excitatus captivus lamentationem hanc incipit desiderio patrie dicens : Super flumina etc.
illic
interl.| in tam notabili loco
sedimus
interl.| humiliati
et flevimus ¦
interl.| ubi nihil fluit
dum3 recordaremur tui4 Sion.
3 dum r. Ps-G ( G* V D) Hi D14 D30 Ω ΩP Δ (d. recordaremus marg. ω 1) Rusch Ed1455 Ed1530 cum Ps-R ] cum r. Ps-G
4 tui Δ ΩP² Ed1455 Rusch cum Ps-R ] om. Ps-G Hi D14 D30 ΩP*
interl.| non de alia re, ut multi
marg.| DUM  RECORDAREMUR. AUGUSTINUS. In hostilis terra dulcis recordation patrie.   sedimus non erecti per superbiam nec iacentes per ruinam.   flevimus incolatum. Multis flent fletu Babylonio qui et gaudent gaudio Babylonio quia gaudent lucris et flent pro damnis temporalibus ; utrumque de Babylonia est.
interl.| sed
Numérotation du verset Ps. 136,2 
II
In salicibus
interl.| id est in malis
marg.| IN  SALICIBUS. AUGUSTINUS. Que rigantur fluminibus Babylonis sed steriles sunt in bono opera. Et sunt in medio Babylonis id est multum mali id est cupidi avari. Sunt enim aliqui in exterioribus non sic concupiscentiis obruti. Ab his porcis et canibus Scripturas avertimus non enim alligamus sed differendo suspendimus.
marg.| CASSIODORUS. Vis doloris exaggeratur quando delectatio qua se solebant consolari suspenditur.
in medio
interl.| que sunt
eius ¦
interl.| Babylonis
suspendimus
marg.| distulimus
interl.| subtraximus
organa nostra.
interl.| Scripturas et promissa Dei
interl.| quare
Numérotation du verset Ps. 136,3 
III
Quia illic
interl.| in Babylonia
interrogaverunt nos
interl.| temptantes non proficientes
qui captivos duxerunt nos ¦
interl.| diabolus et angeli eius qui interrogare dicuntur dum illi interrogant in quibus operantur
verba
interl.| rationes aggratulationis nostre
cantionum.
interl.| vel : canticorum |a
a Ps-α Ps-MozX
marg.| VERBA  CANTIONUM. AUGUSTINUS. Vel canticorum ut quid prodest Christus vel que est alia vita. Sed his qui pleni sunt malis non debemus percutere organum ut sonet sed suspendere. Diabolus astute querit ut irrideat unde est respondem dum eis quomodo cantabimus. Passus autem undique interrogatores adulantes irrisores reprehensores quasi inter eos periclitans animum erexit ad recordationem Sion. Et constrinxit se iuramento dicens. Si oblitus etc.
Numérotation du verset Ps. 136,IV 
Et qui
interl.| a societate angelorum
abduxerunt5
5 abduxerunt Ps-G D14 D30 ΩP ω 1 (post corr. ) Ω 2 T77 Bo179 Rusch cum Ps-R ] adduxerunt Ps-G (Q*) ΩS ω 1* ? NAL3255 T79 Fi Cor2 cum Ps-R (H M Q R U V) Ps-Moz
interl.| vel : adduxerunt
interl.| ad has miserias
interl.| ubi interrogaverunt verba cantionum dicentes
nos ¦ hymnum cantate nobis de canticis Sion.
interl.| sed
interl.| quasi ita dicunt nobis sed nos respondemus eis
Numérotation du verset Ps. 136,4 
V
Quomodo cantabimus canticum Domini ¦ in terra aliena ?
interl.| illis non cantavi sed
interl.| inter verba illorum
marg.| QUOMODO  CONTABIMUS. AUGUSTINUS. Cavendum est ne quis timens talibus displicere affectet amicitias eorum et incipiat delectari in Babylonia.
Numérotation du verset Ps. 136,5 
VI
Si oblitus fuero tui Hierusalem ¦
interl.| ut illis placere velim
oblivioni detur
interl.| vel obliviscatur me
interl.| AUGUSTINUS. condicionem ponit quam necesse est fieri
dextera mea.
interl.| vita eterna
marg.| DEXTERA  MEA. AUGUSTINUS. Quicquid facis pro eternis dextera operatur si et alio intenderis sinistra se mimiscuit et in ea delectatus quasi in dextera perdis eterna.
Numérotation du verset Ps. 136,6 
VII
interl.| AUGUSTINUS. sic contingit ut pronuntiat
interl.| id est obmutescam quia ut quid sonat qui canticum Sion non sonat
marg.| ADHEREAT. CASSIODORUS. Mutus fiam in laudibus Dei quod est consolatio fletus et miseriarum.
marg.| LINGUA  MEA. AUGUSTINUS. Canticum Hierusalem lingua nostra canticum seculi lingua barbara. Mutus est Deo qui oblitus est Hierusalem.
faucibus meis ¦ si non meminero tui.
interl.| cum amore, unde subdit : si non proposuero
Numérotation du verset Ps. 136,VIII 
Si non proposuero6
6 proposuero Ps-G ( plerique codd. et edd. ) Hi ΩP ΩS NAL3255 T77 T79 Fi Bo179 Ed1455 Rusch cum Ps-R ] te praeposuero Ps-α, preposuero Ps-G (R F L Q Φ G K) ω 1 Ω 2 D14 , + tui D14 * (eras.) D30 * (eras. et cancel. ) Ω 2 ( cancel. ) T77 Fi Bo179 cum Ps-R .
interl.| CASSIODORUS. id est si non est mihi precipua letitia de   te
Hierusalem ¦
interl.| vel : te o   Hierusalem
interl.| ibi est summa letitia ubi Deo fruimur
in principio letitie mee7.
7 principio T77 etc principibus T79
interl.| sed
interl.| autem
interl.| ego ita me habeo
Numérotation du verset Ps. 136,7 
IX
Memor esto
marg.| MEMOR  ESTO. Secunda pars ubi contra hostes ad Deum fit conversio. Memor esto in die sequestrationis ut puniantur.
interl.| o
Domine filiorum Edom ¦
interl.| qui et Esau et Seir carnalium qui sunt inimici sanctorum
marg.| FILIORUM  EDOM. AUGUSTINUS. Filii Edom id est Idumei impedimento fuerunt reedificantibus Hierusalem vel in destructione coniuncti Babyloniis unde dicitur :   filia Babylonis misera .   Edom . Moraliter est carnalitas que ad illicitos motus nos seducit.
marg.| EDOM. AUGUSTINUS. Esau omnes carnales Iacob spirituales maior carnalis homo minor spiritualis quia prius quidem animale postea quod spirituale omnes carnales inimici sunt spiritualibus unde ait memor esto libera nos ab illis.
in die8 Hierusalem.
8 in die Ps-G ( plerique codd. et edd. ) D14 ² D30 ² ΩP Ω 2 T77 T79 Fi cum Ps-R ] diem Ps-G (R F M ), in diem Ps-G ( M Q W Φ V D) D14 *(-m eras.) D30 *(-m eras.) Hi Ω M ω 1 NAL3255
interl.| quo evertere volunt Hierusalem
interl.| sequestrationis Hierusalem ut ipsi mali puniantur et boni coronentur
Numérotation du verset Ps. 136,X 
Qui dicunt9 exinanite exinanite ¦
9 dicunt Ps-G ΩP Hi D14 D30 ω 1 NAL3255 T79* Fi Bo179 Rusch ] + mihi T77 T79 (sec. m. corr. )
interl.| quicquid est in ea
marg.| EXINANITE. CASSIODORUS. A simili cisterne unde si aqua hauritur ad fundamentum pervenitur. Sed quid prodest et vitam talibus tollere quibus in fundamento qui est Christus vita eterna est dum putant nocere mali coronas dant.
usque ad fundamentum
interl.| nec unus remaneat in Hierusalem
in ea.
interl.| Hierusalem
interl.| Ecclesia
Numérotation du verset Ps. 136,8 
XI
Filia Babylonis
interl.| sed o vel tu etiam
marg.| FILIA. AUGUSTINUS. Per successionem facta est filia Babylonis civitas malorum sicut Ecclesia Hierusalem scilicet civitas bonorum per successionem filia Sion.
marg.| CASSIODORUS. Filia Babylonis. Moraliter. Caro que confusionem peccatorum ingerit cui digna compensatio datur ut sicut concitat ad vitia repensa subdatur virtutibus. Quod carni retribuere beatorum est qui etiam parvulos qui de carne nascuntur id est motus malos antequam crescant ne sint liberi et allidunt ad petram Christum ut confracti dispereant.
misera10 :
10 misera] sub ÷ Ps-GG² K ) D14 ²
interl.| in tua exultatione
beatus
interl.| sed
qui
interl.| quia Deus
retribuet11 tibi retributionem tuam12 :
11 retribuet D30 ω 1 T77 etc retribuit Ps-G ( Q* Φ R) Ω 2 ?
12 tuam Ps-G ΩP Hi D14 D30 ω 1 Ω 2 NAL3255 T79 Fi Bo179] om. Ps-G (F ΨB*) T77 cum Ps-R
interl.| odium pro dilectione nostra
interl.| allisionem spiritualem pro allisione corporali
quam retribuisti nobis.
Numérotation du verset Ps. 136,9 
XII
Beatus qui tenebit ¦ et allidet parvulos suos13 ad petram.
13 suos Ps-G (R² ΨB D) Hi D30 * (?) Ω ΩP Δ Ed1455 Rusch cum Ps-R ] tuos Ps-G D14 D30 (super ras.)
interl.| Christum
marg.| BEATUS  QUI  TENEBIT. AUGUSTINUS. Quam retributionem ? Ut Babylonia natos in mundo dum parvi sunt parentum et seculi suffocat erroribus. Ita qui iam iuvenes data agnitione Dei parvulos Babyloni elidunt, id est nascentes cupiditates, antequam robur accipant sic facilius vincuntur sed et maiores   ad petram occidende sunt.



Comment citer cette page ?
Martin Morard et alii, ed., Glossa ordinaria cum Biblia latina (Ps. Psalmus 136), in : Sacra Pagina, IRHT-CNRS, 2024. Consultation du 16/04/2024. (Permalink : https://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?id=liber&numLivre=26&chapitre=26_136)

Notes :