Glossa ordinaria

Psalmus 34

Numérotation du verset Ps. 34,1 

¶ In finem
¶Codd. : (Ps. 34) D30 Ω M Ω F ΩP ΩS ΩX P15205 P 3 P10489 ω 1 Rusch Ps-G
psalmus ipsi David1.
1 ipsi David ΩS ΩX P15205   P 3] David Ω F P15205 ² Rusch, Huic David D14 Ps-G , Huic David exprobratio cum Dei dictione D30 ; om. Ω M P10489 ω 1
Numérotation du verset Ps. 34,I 

Iudica2 Domine
2 iudica ΩX] + me P10489 ( lapsus )
nocentes me ¦
expugna
impugnantes me.3
3 impugnantes plerique codd. Ps-G (M² Q² G² ΨB2 V2) D30 Ω P15205 P10489 ω 1 Rusch cum Ps-R ] expugnantes Ps-G (F M Q WΦRGVU G ΨB) cum Ps-α Ps- γ
Numérotation du verset Ps. 34,2 II

Apprehende
arma et scutum ¦
et exsurge
in adiutorium mihi.
Numérotation du verset Ps. 34,3 III

Effunde frameam
et conclude
adversus eos
qui persequuntur me ¦ dic
anime mee salus tua
ego sum.
Numérotation du verset Ps. 34,4 IV

Confundantur
et revereantur4 ¦
4 revereantur Ps-G D30 Ω Corsiniana40E15 T5 ω1 Rusch ] + simul P15205 P10489
querentes5 animam meam.
5 querentes Ps-G D30 Ω M Ω FX Corsiniana40E15 T5 P15205 P10489 ω1] qui querunt ΩS
Numérotation du verset Ps. 34,V 

Avertantur
retrorsum et confundantur ¦ cogitantes mihi mala.
Numérotation du verset Ps. 34,5 VI

Fiant
tamquam pulvis ante faciem venti ¦
et angelus
Domini coartans eos.
Numérotation du verset Ps. 34,6 VII

Fiat
via
illorum6 tenebre
6 illorum] eorum Ω F
et lubricum ¦
et angelus Domini
persequens eos.
Numérotation du verset Ps. 34,7 VIII

Quoniam
gratis
absconderunt
mihi
interitum laquei sui ¦ 7
7 interitum Ps-G D14² D30 Ω M ΩX ω 1 Rusch ] in interitu Ω F ΩS ΩX* P10489 , in interitum Ps-G (F Q² ΦR*GVP ΨB*) D14 * P15205
supervacue
exprobraverunt
animam meam. 8
8 <divisio.> michi… sui ¦ Ω M Ω F ΩX ω 1] michi ¦… sui ΩS
Numérotation du verset Ps. 34,8 IX

Veniat illi9
9 illi D30 Ω P15205 P10489 Ps-G (K)] illis ω1 Ps-G (K2 ΨB) cum LXX Ps-R
laqueus
quem ignorat 10 et captio
10 ignorat D30 Ω P15205 P10489 Ps-G ] ignorant ω1 L K² cum LXX Ps-R
quam abscondit11
11 abscondit Ω P15205 ? P10489 Ps-G ] absconderunt ω1 L* K² cum LXX
apprehendat eum12 ¦
12 apprehendat eum D14 D30 Ω Ω F P10489 Ps-G ] apprehendat eos L K² ω 1 P15205 cum LXX Ps-R , comprehendat eum Ps-G
et in laqueo13*
13 laqueo Ps-G (R F C I Q* W ΦG*P*) D14 * Ω F ΩS ΩP ΩX] laqueum Ps-G * ( plerique codd. et edd. ) D14 ² D30 Ω M P15205 P 3 P10489 ω 1 Rusch
cadat14 in ipso15*. 16
14 cadat Ω F ΩS ΩX ω 1 P 3 P10489 Ps-G] cadent ω 1*, cadant ωP15205 |
15 ipso Ps-G D14 D30 Ω F ΩS ΩX ω 1 Cor2 ] corr . (cf. infra), ipsum Ps-G (L M U V D ΨB²) Ω M P15205 P 3 P10489 Cor2 ( P15554 V3466 T402 : Require Ex. 8, 24°. Sic modus dicendi variatur cum aliqua significantia. Alii habent in ipsum, hoc est : utrumque in acusativo ; grecus : utrumque secundum ablativum, hoc est per dativum) Ed1530 Clementina , idipsum Rusch cum Ps-R |
16 <divisio.> ignorarat+... eum ¦ D30 , ignorant +… eos ¦ ω 1] ignorat ¦… eum ¦ Ω MS, ignorat ¦… eum Ω F, ignorat... eum ¦ ΩX, ignorat ¦… eos P15205 |
Numérotation du verset Ps. 34,9 X

Anima autem mea
exultabit
in Domino ¦
et17 delectabitur
17 et D14 Ω Ω F P15205 P10489 ω1 Rusch ] om. Ps-G
super18 salutari suo.
18 super Ω P10489 ω1 Ps-G ] in P15205* (sec. m. Glosæ corr.)
Numérotation du verset Ps. 34,10 XI

Omnia ossa mea19
19 mea] om. C*
dicent ¦ Domine quis20 similis
20 quis] qui R
tui21 ?
21 tui Ps-G (nonnulli codd. et edd.) D14² D30 Ps-R ] tibi Ps-G (L) D14* Ed1455 Ed1530 Clementina cum Ps-Med. (+Clm343) Ps-R
Numérotation du verset Ps. 34,XII 

Eripiens
inopem
de manu fortiorum22 eius ¦
22 fortiorum Ps-G * (R F) ] fortioris Ps-G (C I L)
egenum23 et pauperem a diripientibus24 eum.
23 egenum] et praem. C (ut vid.) I cum hebr. LXX Ps-α Ps-β Ps-γ Ps-δ Ps-ε Ps-Moz Ps-H |
24 diripientibus] rapientibus L cum Ps-R |
Numérotation du verset Ps. 34,11 XIII

Surgentes testes
iniqui ¦
que25 ignorabam
25 que Ω P10489 ω1 Ps-G ] qui P15205
interrogabant me.
Numérotation du verset Ps. 34,12 XIV

Retribuebant mihi
mala pro bonis ¦ sterilitatem
anime mee.26
26 <divisio.> XII+XIII ¦ ¦ XIV D14
Numérotation du verset Ps. 34,13 XV

Ego autem cum mihi
molesti essent ¦ induebar cilicio.
Numérotation du verset Ps. 34,XVI 

Humiliabam
in ieiunio animam meam ¦ et oratio mea
in sinu
meo27
27 sinu meo Ps-G ( plerique codd. et edd. ) D14 D30 Ω F Ω ω1 P15205 P10489 Cor2 Rusch ] sinum meum Ps-G (R F C I)
convertetur.
Numérotation du verset Ps. 34,14 XVII

Quasi proximum
quasi28* fratrem nostrum sic complacebam ¦
28 quasi D14 D30 Ω MS P10489 ω1 Ps-G ] et praem. Ω F ΩX P15205 Rusch Ed1530 Clementina
quasi
lugens et contristatus sic humiliabar. 29
29 <divisio.> nostrum sic complacebam ¦ D30 Ω F ω 1] nostrum ¦ sic complacebam ΩS
Numérotation du verset Ps. 34,15 XVIII

Et adversum30 me letati sunt
30 adversum Ps-G D30 ΩF ΩSX P10489 ω 1 Rusch ] adversus Ps-G (L ΦRGV) D14 ΩM
et convenerunt ¦
congregata31 sunt
31 congregata] congregati ΩX*
super me flagella et ignoravi.
Numérotation du verset Ps. 34,16 XIX

Dissipati sunt
nec compuncti temptaverunt me
subsannaverunt me32
32 me1 D14² D30 Ω F ΩS Rusch Ps-G ] om. D14* | me² Ps-G D30 Rusch ] om. D14 ΩS*
subsannatione ¦ frenduerunt super me
dentibus suis. 33
33 <divisio.> sunt ’ nec compuncti + D30 ω 1] sunt nec compuncti ¦ … ΩMFS, sunt compuncti... me ¦... subsanatione ΩP
Numérotation du verset Ps. 34,17 XX

Domine
quando respicies ¦
restitue
animam meam a malignitate eorum’ a leonibus
unicam meam. 34
34 <divisio.> respicies ¦ … meam… eorum ’ D30 ω 1 ] respicies… meam ¦… eorum Ω F P15205  ; respicies ’… meam… eorum ¦ Ω (respicies… Ω MX), respicies... eorum ¦ ΩP
Numérotation du verset Ps. 34,18 XXI

Confitebor tibi in Ecclesia
magna ¦
in populo
gravi laudabo te.
Numérotation du verset Ps. 34,19 XXII

Non supergaudeant mihi
qui adversantur mihi inique ¦ qui oderunt
me35 gratis et annuunt oculis.
35 me Ps-G D30 Ω F ΩP Rusch ] om. D14 (hapax)
Numérotation du verset Ps. 34,20 XXIII

Quoniam
mihi quidem pacifice loquebantur ¦
et in iracundia
terre loquentes dolos cogitabant.
Numérotation du verset Ps. 34,21 XXIV

Et
dilataverunt super me os suum ¦
dixerunt
euge euge
viderunt oculi nostri.
Numérotation du verset Ps. 34,22 XXV

Vidisti Domine
ne sileas ¦
Domine ne discedas a me.
Numérotation du verset Ps. 34,23 XXVI

Exsurge36
36 Exsurge ΩP] + Domine R* L P15205 cum LXX Ps-R
et intende37 iudicio
37 intende ΩP] + in P10489
meo ¦ 38
38 iudicio meo D14 D30 Ω F ΩP ω 1 Rusch Ps-G Ps-αγ Ps-Moz ] iudicium meum Ps-G (L ΨB*) cum Ps-R
Deus meus et Dominus meus in causam meam3940
39 causam meam D14 D30 Ω F ΩP ω 1 Cor2 (secundum satis antiq. et grecum) Rusch Ps-G ] causa mea Ps-G (R F ΦG²V U) Cor2 (secundum antiquiores) |
40 <Divisio> meo ¦… meus Ω MFX P15205 ] meo ¦ ... meus ’ ω 1, meo Deus meus ¦ ΩS ω 1 ΩP |
Numérotation du verset Ps. 34,24 XXVII

Iudica me
secundum iustitiam
meam41*
41 meam Ι² G* K Ω F Ω P15205 P10489 cum Ps-α Ps-Moz C] tuam Cor2 ( hebr. anti. grecum Remigius exponit ) ω 1 ΩP Rusch Weber
Domine Deus meus ¦
et non supergaudeant mihi4243
42 et non... mihi] non insultent in me inimici mei L, cf. Ps-R |
43 <Divisio> meam… meus ¦ D30 ω 1 (tuam…) Ω] meam ¦…meus P15205 |
Numérotation du verset Ps. 34,25 XXVIII

Non dicant
in cordibus suis
euge euge
anime nostre ¦ nec dicant devorabimus44 eum.
44 nec Cor2 (hebr. et antiq.) D14 D30 Ω F ΩP Rusch Ps-G ] ne Ps-G (M W) Ps-H, non ΩX* | devorabimus Ps-GR²GP G ² K Ψ D) Cor2 Ω Ω F ΩP ω 1 P15205 P10489 Rusch ] devoravimus Ps-GR* G* ΨB*) D30 Ed1530 Clementina Ps-G
Numérotation du verset Ps. 34,26 XXIX

Erubescant
et revereantur simul ¦
qui gratulantur
malis meis.
Numérotation du verset Ps. 34,XXX 

Induantur
confusione et reverentia ¦ qui maligna45
45 maligna Ps-G (R F C) D14 D30 CorS3* Ω ΩP P15205 P10489 ω1 Rusch cum Ps-R (N² T* Q² R² rell. codd.)] magna CorS3 Clementina , restit. errante archetypo Ps-G (L) cum hebr. LXX Ps-R (A H N* S T² Q* R* edd.)
loquuntur super me.
Numérotation du verset Ps. 34,27 XXXI

Exultent et letentur qui volunt iustitiam meam ¦
et dicant semper magnificetur
Dominus qui volunt pacem
servi eius.
Numérotation du verset Ps. 34,28 XXXII

Et lingua
mea
meditabitur iustitiam tuam ¦ tota die laudem tuam.

Psalmus 34

Numérotation du verset Ps. 34,1 
A In finem
A ¶Codd. : (Ps. 34) D30 Ω M Ω F ΩP ΩS ΩX P15205 P 3 P10489 ω 1 Rusch Ps-G
interl.| ut diversa feramus
psalmus ipsi David1.
1 ipsi David ΩS ΩX P15205   P 3] David Ω F P15205 ² Rusch, Huic David D14 Ps-G , Huic David exprobratio cum Dei dictione D30 ; om. Ω M P10489 ω 1
interl.| Christo
marg.| IPSI  DAVID. AUGUSTINUS. Qui vincendo diabolum est manu fortis vitam promittendo est desiderabilis quod hic agitur Christus enim invocat hic Deum contra tribulationes capitis et corporis per tribulationes omnibus vitam promittit.
marg.| CASSIODORUS. Secundus psalmus qui late de passione.
Numérotation du verset Ps. 34,I 
Iudica2 Domine
2 iudica ΩX] + me P10489 ( lapsus )
interl.| AUGUSTINUS. et si Deus pro nobis quis contra nos
interl.| CASSIODORUS. damna
marg.| IUDICA  DOMINE. CASSIODORUS. Incipit ab oratione pro utraque parte pugne cum commemoratione culpe et orat unicuique quod meretur ostendens quanta tulit ab adversariis et penas que eis pro iniquitate restituuntur.
nocentes me ¦
interl.| voto
expugna
interl.| vince
impugnantes me.3
3 impugnantes plerique codd. Ps-G (M² Q² G² ΨB2 V2) D30 Ω P15205 P10489 ω 1 Rusch cum Ps-R ] expugnantes Ps-G (F M Q WΦRGVU G ΨB) cum Ps-α Ps- γ
interl.| actu
Numérotation du verset Ps. 34,2 
II
Apprehende
interl.| aperit
interl.| sed quomodo hoc ages
interl.| pro me autem
arma et scutum ¦
interl.| magnum est #Deum videre armatum pro te
marg.| ARMA  ET  SCUTUM. HIERONYMUS. Armis hostes percutit scuto nos protegit scutum alibi dicit bone voluntatis arma nos sumus quia ut nos ab eo ita ipse armatur de nobis.
marg.| AUGUSTINUS. Arma apprehende fac me habere arma doctrinam miracula. SCUTUM constantiam.
et exsurge
interl.| appare
interl.| AUGUSTINUS. dum nos excitamur aliquando enim dormit Deus in navi id est fides in corde et fluctuat navis
marg.| EXSURGE fac uti acceptis.
in adiutorium mihi.
interl.| in nobis succurrendo
Numérotation du verset Ps. 34,3 
III
Effunde frameam
interl.| HIERONYMUS. et malis multiplica vindictam
marg.| EFFUNDE me qui modo sum in obscuro clarifica ita evidenter ut concludas et convincas ne habeant quid oblatrent et dicas anime ita ut omnes sciant quod salus ei contra hoc quod illi «non est salus ipsi in Deo eius».
marg.| FRAMEAM. AUGUSTINUS. Est anima iusti. Abundantibus iustis framea effunditur dum vita coruscat unde concluditur hostis non habens de nobis male loqui.
marg.| AUGUSTINUS. Prophetia est non optatio vel hoc de convertendis.
et conclude
interl.| id est fac conclusionem
interl.| ne vagentur nocendo
adversus eos
interl.| visibiles et invisibiles
interl.| in ipsa re
interl.| ut audiam
anime mee salus tua
interl.| utroque modo
interl.| AUGUSTINUS. quia suggerunt invisibiles non est salus ipsi in Deo eius
ego sum.
interl.| ut preter te nullum queram
interl.| et
Numérotation du verset Ps. 34,4 
IV
Confundantur
interl.| ut querentes eam perdere confundantur
interl.| dum quod voluerunt perficere nequeant
et revereantur4 ¦
4 revereantur Ps-G D30 Ω Corsiniana40E15 T5 ω1 Rusch ] + simul P15205 P10489
interl.| timeant penas
querentes5 animam meam.
5 querentes Ps-G D30 Ω M Ω FX Corsiniana40E15 T5 P15205 P10489 ω1] qui querunt ΩS
Numérotation du verset Ps. 34,V 
Avertantur
interl.| AUGUSTINUS. sequantur non precedant non dent consilium sed accipiant
retrorsum et confundantur ¦ cogitantes mihi mala.
interl.| AUGUSTINUS. sequentes iam desiderabunt bona
Numérotation du verset Ps. 34,5 
VI
Fiant
interl.| pertinaces autem
interl.| AUGUSTINUS. cedant omni suggestioni etiam minime quasi non exspectent faciem venti
tamquam pulvis ante faciem venti ¦
interl.| temptationis gravioris
marg.| FIA<N>T  TAMQUAM. AUGUSTINUS. Prophetia vel eo modo quo Deus facit iusto iudicio non amaro animo.
marg.| TAMQUAM  PLUVIS. CASSIODORUS. Adeo dissoluti ut nec invicem cohereant quos divina gratia non humectat.
et angelus
interl.| malignus
interl.| malus
Domini coartans eos.
interl.| affligens
interl.| cum suggestione||
Numérotation du verset Ps. 34,6 
VII
Fiat
interl.| et si quando per rationem resistant fiat eis obscura et lubricosa id est inconstans
via
interl.| ratio
illorum6 tenebre
6 illorum] eorum Ω F
interl.| AUGUSTINUS. ignorantia
et lubricum ¦
interl.| luxuria
et angelus Domini
interl.| AUGUSTINUS. qui non sinat stare donec luceat ante pedes vel donec luceat lux gratie sed in varia mala precipitet
persequens eos.
Numérotation du verset Ps. 34,7 
VIII
Quoniam
interl.| AUGUSTINUS. 7 Quo merito ? |B
B ¶Codd. : P106 Rusch
7 A om. P106
gratis
interl.| quibus non nocui|C
C ¶Codd. : P106 Rusch
absconderunt
interl.| CASSIODORUS. 8 ut putabant|D
D ¶Codd. : P106 Rusch
8 C om. P106
mihi
interl.| Christo|E
E ¶Codd. : Rusch ; om. P106
interitum laquei sui ¦ 9
9 interitum Ps-G D14² D30 Ω M ΩX ω 1 Rusch ] in interitu Ω F ΩS ΩX* P10489 , in interitum Ps-G (F Q² ΦR*GVP ΨB*) D14 * P15205
interl.| CASSIODORUS. ille laqueus non morientis sed peccantis erat interitus|F
F ¶Codd. : P106 Rusch
interl.| consilia et insidias quibus me occiderent
supervacue
interl.| vel inutiliter|G
G ¶Codd. : P106 Rusch
interl.| falsa dicentes nihil probantes|H
H ¶Codd. : P106 Rusch
exprobraverunt
interl.| accusabant |I
I ¶Codd. : P106 Rusch
interl.| vel opprobriis afficiebant|J
J ¶Codd. : Rusch ; om. P106
animam meam. 10
10 <divisio.> michi… sui ¦ Ω M Ω F ΩX ω 1] michi ¦… sui ΩS
interl.| Ideo|K
K ¶Codd. : P106 Rusch
interl.| AUGUSTINUS. 11 Digna retributio|L a
a Cf. Augustinus Hipponensis , Enarrationes in Psalmos (Ps. 34, 11), tract. 1, CCSL 38, lin. 6 : « Quid est : uano? falsa dicentes, nihil probantes.   ueniat illis muscipula quam ignorant . Magnifica retributio, nihil iustius ».
L ¶Codd. : P106 Rusch
11 Augustinus] om. P106, agu. Rusch
Numérotation du verset Ps. 34,8 
IX
Veniat illi12
12 illi D30 Ω P15205 P10489 Ps-G (K)] illis ω1 Ps-G (K2 ΨB) cum LXX Ps-R
interl.| AUGUSTINUS. Ipse suus inde decipitur, unde decipere voluit inde nocetur, unde nocere voluit
marg.| VENIAT  ILLI. CASSIODORUS. Vel in bono.
laqueus
interl.| captivitatis
marg.| LAQUEUS. Veritatis quam peccator ignorat.
quem ignorat 13 et captio
13 ignorat D30 Ω P15205 P10489 Ps-G ] ignorant ω1 L K² cum LXX Ps-R
interl.| criniculis peccatorum suorum constringantur tractantes quomodo caperent Christum
quam abscondit14
14 abscondit Ω P15205 ? P10489 Ps-G ] absconderunt ω1 L* K² cum LXX
interl.| similiter capiantur a Tito et Vespasiano ex improviso
marg.| ET  CAPTIO  QUAM  ABSCONDIT. Id est abscondita mors scilicet Christi.
apprehendat eum15 ¦
15 apprehendat eum D14 D30 Ω Ω F P10489 Ps-G ] apprehendat eos L K² ω 1 P15205 cum LXX Ps-R , comprehendat eum Ps-G
marg.| APPREHENDAT  EOS ne scilicet suis sceleribus relinquantur.
et in laqueo16*
16 laqueo Ps-G (R F C I Q* W ΦG*P*) D14 * Ω F ΩS ΩP ΩX] laqueum Ps-G * ( plerique codd. et edd. ) D14 ² D30 Ω M P15205 P 3 P10489 ω 1 Rusch
interl.| vel : laqueo
interl.| AUGUSTINUS. eodem modo interficiantur sicut me interfecerunt. Quidam enim capti quidam interfecti
interl.| vel ex hoc cadant interius quod mihi parant laqueum
cadat17 in ipso18*. 19
17 cadat Ω F ΩS ΩX ω 1 P 3 P10489 Ps-G] cadent ω 1*, cadant ω 1² P15205
18 ipso Ps-G D14 D30 Ω F ΩS ΩX ω 1 Cor2 ] corr . (cf. infra), ipsum Ps-G (L M U V D ΨB²) Ω M P15205 P 3 P10489 Cor2 ( P15554 V3466 T402 : Require Ex. 8, 24°. Sic modus dicendi variatur cum aliqua significantia. Alii habent in ipsum, hoc est : utrumque in acusativo ; grecus : utrumque secundum ablativum, hoc est per dativum) Ed1455 Ed1530 Clementina , idipsum Rusch cum Ps-R
19 <divisio.> ignorarat+... eum ¦ D30 , ignorant +… eos ¦ ω 1] ignorat ¦… eum ¦ Ω MS, ignorat ¦… eum Ω F, ignorat... eum ¦ ΩX, ignorat ¦… eos P15205
interl.| vel : idipsum 20   *
20 idipsum] corr. (cf. supra), <ip>so Rusch
interl.| hec illis
marg.| ET  IN  LAQUEUM  CADAT. Bonum quo a malis cohibeantur.
marg.| IN  IPSUM. Id est ex ipsa morte.
marg.| IN  IPSUM. AUGUSTINUS. Non in alium sed in eum quem tetenderunt. Nemo enim malus qui non prius sibi noceat.
Numérotation du verset Ps. 34,9 
X
Anima autem mea
interl.| AUGUSTINUS. ut que audit «salus tua ego sum».b
b Ps. 34, 3.
marg.| ANIMA  AUTEM  MEA. CASSIODORUS. Premissa spe boni et gaudio enarrat quam maligne erga benignum agant.
exultabit
interl.| ecce spes boni
in Domino ¦
interl.| AUGUSTINUS. non querens aliud
marg.| IN  DOMINO. AUGUSTINUS. quo nihil suavius nec defecit qui omnia fecit ipsum ergo pete et in illo habebis omnia.
et21 delectabitur
21 et D14 Ω Ω F P15205 P10489 ω1 Rusch ] om. Ps-G
interl.| unde hoc sequitur
super22 salutari suo.
22 super Ω P10489 ω1 Ps-G ] in P15205* (sec. m. Glosæ corr.)
interl.| AUGUSTINUS. salvatione que facta est ei in resurrectione
interl.| salvatione qua discipuli roborati dicent agentes gratias Domine quis similis tui unde quoniam viderunt oculi mei etc.
interl.| Christo
Numérotation du verset Ps. 34,10 
XI
Omnia ossa mea23
23 mea] om. C*
interl.| et si caro cedat tamen ossa id est iusti et firmi
marg.| OMNIA  OSSA  MEA. AUGUSTINUS. Carnales non habent verbum laudis et confessionis quia infirma apud te penitus silent sed fortia te magnum laudant et tremunt.
marg.| AUGUSTINUS. Omnia ossa omnis fortitudo mentis quia hoc alius dicere nequit scilicet o Domine. Quis etc. quasi nullus quia ipse solus eripuit
dicent ¦ Domine quis24 similis
24 quis] qui R
interl.| AUGUSTINUS. nihil in diis vel creaturis
tui25 ?
25 tui Ps-G (nonnulli codd. et edd.) D14² D30 Ps-R ] tibi Ps-G (L) D14* Ed1455 Ed1530 Clementina cum Ps-Med. (+Clm343) Ps-R
interl.| vel : tibi
Numérotation du verset Ps. 34,XII 
Eripiens
interl.| CASSIODORUS. incarnatione Verbi
inopem
marg.| INOPEM. CASSIODORUS. AUGUSTINUS. Genus humanum inops quia mortale. Egenum quia in sudore querit panem. Pauper quia de pura sapientia deiectus tenuem et umbratilem habet rationem.
de manu fortiorum26 eius ¦
26 fortiorum Ps-G * (R F) ] fortioris Ps-G (C I L)
interl.| vel fortioris diaboli qui tenebat eum
interl.| Iudeorum
{t. 2 : Erfurt, f. 248rb ; facsim., p. 495b} egenum27 et pauperem a diripientibus28 eum.
27 egenum] et praem. C (ut vid.) I cum hebr. LXX Ps-α Ps-β Ps-γ Ps-δ Ps-ε Ps-Moz Ps-H
28 diripientibus] rapientibus L cum Ps-R
interl.| diabolo et membris eius
Numérotation du verset Ps. 34,11 
XIII
Surgentes testes
interl.| subito immoderate
interl.| non modo alii passi sunt calamitates sed etiam ego
marg.| SURGENTES. CASSIODORUS. Dictis calamitatibus hominis ne ipse Christus alienus ab his videatur passionem suam exponit.
iniqui ¦
interl.| quia contra equum testificabantur
que29 ignorabam
29 que Ω P10489 ω1 Ps-G ] qui P15205
interl.| AUGUSTINUS. sicut ars vitium quod per artem cognitum devitatur
interl.| actu
marg.| QUE  IGNORABAM. AUGUSTINUS. Peccata sunt que ignorabat facere sicut usu dicitur de aliquo non novit benefacere quia non benefecit ita Christus qui est cognitor iniquitatum dicitur ignorare peccatum non quidem non videndo sed non commitendo.
interrogabant me.
interl.| de iniquitatibus interrogabant convincere volebant
interl.| AUGUSTINUS. non convincebant
Numérotation du verset Ps. 34,12 
XIV
Retribuebant mihi
interl.| cum venissem salvare eos et curassem infirmos eorum
marg.| RETRIBUEBANT. AUGUSTINUS. Cum ego attulissem fecunditatem ipsi retribuebant sterilitatem ego vitam ipsi mortem retribuerunt ego honores ipsi contumelias ego medicinam ipsi vulnera.
mala pro bonis ¦ sterilitatem
interl.| scilicet
interl.| cum attulissem fecunditatem
marg.| STERILITATEM. AUGUSTINUS. In ficu maledixit Dominus ubi cum quereret fructum non invenit sed folia sic in Synagoga verba non facta unde qui predicas non furandum furaris.
anime mee.30
30 <divisio.> XII+XIII ¦ ¦ XIV D14
Numérotation du verset Ps. 34,13 
XV
Ego autem cum mihi
interl.| AUGUSTINUS. cum sevirent latebam
molesti essent ¦ induebar cilicio.
interl.| carne mortali ideo incognitus
interl.| non exercui potentiam
marg.| CILICIO. AUGUSTINUS. Caro cilicium propter similitudinem carnis peccati.
interl.| et
Numérotation du verset Ps. 34,XVI 
Humiliabam
interl.| AUGUSTINUS. quia bona opera in illis non invenit et apostoli fugerant in turba se abscondentes
in ieiunio animam meam ¦ et oratio mea
interl.| AUGUSTINUS. et orabam sed non alium quam qui mihi personaliter unitus est vel non proderit nisi his qui sunt predestinati futuri familiares et sani in sinula quo exierant leprosi facti ut manus Moysi
in sinu
interl.| vel : sinum
meo31
31 sinu meo Ps-G ( plerique codd. et edd. ) D14 D30 Ω F Ω ω1 P15205 P10489 Cor2 Rusch ] sinum meum Ps-G (R F C I)
interl.| vel : meum
interl.| non sum frustratus
convertetur.
marg.| ORATIO  CONVERTETUR. CASSIODORUS. Ut dixit pax vestra ad vos revertetur ita eius oratio a Iudeis non accepta ad eum rediit.
marg.| IN  SINU  MEO. AUGUSTINUS. Sinus est secretum in quo orare iubemur. Secretum vero Christi divinitas ad quam orat humanitas.
interl.| et
Numérotation du verset Ps. 34,14 
XVII
Quasi proximum
interl.| habendo eos
quasi32* fratrem nostrum sic complacebam ¦
32 quasi D14 D30 Ω MS P10489 ω1 Ps-G ] et praem. Ω F ΩX P15205 Rusch Ed1530 Clementina
interl.| mihi in eis vel Patri
marg.| QUASI  PROXIMUM  QUASI  FRATREM. Casus pro casu. Quasi de proximo et fratre nostro ita mihi complacebam id est de eorum affinitate gaudebam qui me insequabantur. Ecce gratia pro odio beneficium pro lesione.
marg.| AUGUSTINUS. Quasi proximum hoc dicere convenit propinquanti ad Deum et gaudenti qui placet Deo quasi fratri et proximo.
quasi
interl.| AUGUSTINUS. hoc convenit longinquo ut sic proximet
lugens et contristatus sic humiliabar. 33
33 <divisio.> nostrum sic complacebam ¦ D30 Ω F ω 1] nostrum ¦ sic complacebam ΩS
marg.| QUASI  LUGENS etc. CASSIODORUS. Alii interpretes quasi lugens mater filium incurvabar super eos.
marg.| CASSIODORUS. Quasi lugens. Cum hec omnia facerem tamen nolebant converti et tamen cum nollent converti sic humiliabar id est dolebam sicut pater lugens filium.
Numérotation du verset Ps. 34,15 
XVIII
Et adversum34 me letati sunt
34 adversum Ps-G D30 ΩF ΩSX P10489 ω 1 Rusch ] adversus Ps-G (L ΦRGV) D14 ΩM
interl.| AUGUSTINUS. illi leti ego tristis
marg.| ET  ADVERSUM. Cum pie contristor Iudei impie letantur.
et convenerunt ¦
interl.| in consilium
congregata35 sunt
35 congregata] congregati ΩX*
interl.| tormenta parabant
interl.| id est congregaverunt
super me flagella et ignoravi.
interl.| v36el : ignoraverunt
36 ignoravi Ps-G D14 D30 Rusch ] ignoraverunt Ps-G (L) cum Ps-R
interl.| quantum ad illos
interl.| qui facerent et cur vel quod in eos reditura
Numérotation du verset Ps. 34,16 
XIX
Dissipati sunt
marg.| DISSIPATI. CASSIODORUS. Dissoluti visis miraculis in passione nec tamen pre duritia compuncti. Vel dissipati per totum orbem nec tamen compuncti sunt id est penituerunt. Vel dissipati id est divisi alii dicunt quod bonus est alii non.
nec compuncti temptaverunt me
interl.| dic nobis si tu es Christus
subsannaverunt me37
37 me1 D14² D30 Ω F ΩS Rusch Ps-G ] om. D14* | me² Ps-G D30 Rusch ] om. D14 ΩS*
interl.| alios salvos fecit se ipsum non potest salvum facere
subsannatione ¦ frenduerunt super me
interl.| hoc genus locutionis ponitur cum res copiose facta dicitur ut benedicens benedicam
marg.| TEMPTAVERUNT  SUBSAMNAVERUNT  FRENDUERUNT. AUGUSTINUS. Que capiti in cruce facta corpori ubique fiunt.
dentibus suis. 38
38 <divisio.> sunt ’ nec compuncti + D30 ω 1] sunt nec compuncti ¦ … ΩMFS, sunt compuncti... me ¦... subsanatione ΩP
marg.| FRENDUERUNT. AUGUSTINUS. Mos sevitie quando ratio deficit dentibus frendit et quod vult tacens ostendit.
marg.| AUGUSTINUS. In oratione finit hec.
interl.| sed
Numérotation du verset Ps. 34,17 
XX
Domine
interl.| AUGUSTINUS. CASSIODORUS. Hoc ex nostra persona quibus tardum est
quando respicies ¦
marg.| DOMINE  QUANDO  RESPICIES. AUGUSTINUS. Quando videbimus vindictam de eis qui nobis insultant.
restitue
interl.| corpori, id est fac me resurgere
animam meam a malignitate eorum’ a leonibus
interl.| AUGUSTINUS. a potestate servientium
unicam meam. 39
39 <divisio.> respicies ¦ … meam… eorum ’ D30 ω 1 ] respicies… meam ¦… eorum Ω F P15205  ; respicies ’… meam… eorum ¦ Ω (respicies… Ω MX), respicies... eorum ¦ ΩP
interl.| AUGUSTINUS. Ecclesiam
interl.| CASSIODORUS. Carnem que sine peccato
marg.| UNICAM. CASSIODORUS. Unica est anima Christi que sola immunis a peccato.
interl.| et si hoc feceris
Numérotation du verset Ps. 34,18 
XXI
Confitebor tibi in Ecclesia
interl.| AUGUSTINUS. hec est unica
magna ¦
interl.| de omnibus gentibus
marg.| CONFITEBOR. AUGUSTINUS. Iam de fructu premittit confessionem totius Ecclesie inde peccatur cum commemoratione culpe confusionem persecutorum et exultationem fidelium.
in populo
interl.| in omni multitudine confessio sed laus in gravis non in palea
interl.| quem non aufert ventus temptationis
interl.| ut confitear
Numérotation du verset Ps. 34,19 
XXII
Non supergaudeant mihi
interl.| AUGUSTINUS. insultant enim de palea mea
marg.| NON  SUPERGAUDEANT. AUGUSTINUS. Repetit de passione ut de pena eorum addat.
qui adversantur mihi inique ¦ qui oderunt
interl.| non omnes adversi oderunt
me40 gratis et annuunt oculis.
40 me Ps-G D30 Ω F ΩP Rusch ] om. D14 (hapax)
interl.| et tamen
interl.| AUGUSTINUS. sicut hypocrite simulato vultu pronuntiantes quod in corde non habent
marg.| ANNUUNT. CASSIODORUS. Quoniam vicissim se tacitis nutibus admonent ad decipiendum et temptandum.
Numérotation du verset Ps. 34,20 
XXIII
Quoniam
interl.| hi sunt annuentes
mihi quidem pacifice loquebantur ¦
interl.| scimus quia verax es magister etc.
et in iracundia
interl.| que erat pro terra ne perderent #locum et gentem
terre loquentes dolos cogitabant.
marg.| LOQUENTES. CASSIODORUS. Id est dum loquerentur pacifice.
marg.| IN  IRACUNDIA. Id est exitialliter. Cogitat enim quis dolum qui non vult occidere sed isti sic cogitabant quia interficere volebant.
Numérotation du verset Ps. 34,21 
XXIV
Et
interl.| post
dilataverunt super me os suum ¦
interl.| aperte clamantes crucifige crucifige
marg.| ET  DILATAVERUNT. CASSIODORUS. Prius annuentes cogitantes dolos dilataverunt os suum libera et aperta voce mortem inclamantes crucifige crucifige.
dixerunt
interl.| in ipsa morte
euge euge
interl.| CASSIODORUS. bene est nobis
interl.| insultando iam
viderunt oculi nostri.
interl.| si rex Israel est descendat de cruce etc.
interl.| quod nolumus
interl.| facta tua
interl.| sed tu
Numérotation du verset Ps. 34,22 
XXV
Vidisti Domine
interl.| obedientiam meam et iniquitatem eorum
marg.| VIDISTI  DOMINE CASSIODORUS. Hoc dicitur quando aliquid in memoriam revocare volumus. Vidisti quomodo crudeles ne sileas ne differas dare sententiam.
ne sileas ¦
interl.| iudica
Domine ne discedas a me.
interl.| donec veniat iudicium ecce ego vobiscum sum usque ad cosummationem seculi
interl.| in passione
interl.| sed
Numérotation du verset Ps. 34,23 
XXVI
Exsurge41
41 Exsurge ΩP] + Domine R* L P15205 cum LXX Ps-R
interl.| qui videris iacere
interl.| ad retribuendum mihi et adversariis
et intende42 iudicio
42 intende ΩP] + in P10489
interl.| vel : iudicium
interl.| quod tribulatus sed quia hoc et mali addit in causam
meo ¦ 43
43 iudicio meo D14 D30 Ω F ΩP ω 1 Rusch Ps-G Ps-αγ Ps-Moz ] iudicium meum Ps-G (L ΨB*) cum Ps-R
interl.| vel : meum
marg.| INTENDE. CASSIODORUS. Reddendo nomen super omne nomen ut ego intensus in merito.
interl.| quia
Deus meus et Dominus meus in causam meam4445
44 causam meam D14 D30 Ω F ΩP ω 1 Cor2 (secundum satis antiq. et grecum) Rusch Ps-G ] causa mea Ps-G (R F ΦG²V U) Cor2 (secundum antiquiores)
45 <Divisio> meo ¦… meus Ω MFX P15205 ] meo ¦ ... meus ’ ω 1, meo Deus meus ¦ ΩS ω 1 ΩP
interl.| quod pro redemptione humani generis patior
marg.| IN  CAUSAM  MEAM. AUGUSTINUS. Pena similis sceleratis sed non causa. Martyrem enim non facit pena sed causa.
marg.| TUAM. AUGUSTINUS. Que in se est vel quam ei dedit.
Numérotation du verset Ps. 34,24 
XXVII
Iudica me
interl.| quem illi iniuste
secundum iustitiam
interl.| AUGUSTINUS. non secundum penam
meam46*
46 meam Ι² G* K Ω F Ω P15205 P10489 cum Ps-α Ps-Moz C] tuam Cor2 ( hebr. anti. grecum Remigius exponit ) ω 1 ΩP Rusch Weber
interl.| quam mihi dedisti
interl.| vel : meam quasi hec est causa mea
Domine Deus meus ¦
interl.| secundum hoc me iudica
et non supergaudeant mihi4748
47 et non... mihi] non insultent in me inimici mei L, cf. Ps-R
48 <Divisio> meam… meus ¦ D30 ω 1 (tuam…) Ω] meam ¦…meus P15205
interl.| sed secundum eandem iustitiam iudica illos
marg.| NON  SUPERGAUDEANT. CASSIODORUS. Magis defleant quam gaudeant implesse mala.
Numérotation du verset Ps. 34,25 
XXVIII
Non dicant
interl.| scilicet
interl.| AUGUSTINUS. ostende quia nihil fecerunt ut non gaudeant
in cordibus suis
interl.| et si in ore
euge euge
interl.| fecimus quod voluimus
anime nostre ¦ nec dicant devorabimus49 eum.
49 nec Cor2 (hebr. et antiq.) D14 D30 Ω F ΩP Rusch Ps-G ] ne Ps-G (M W) Ps-H, non ΩX* | devorabimus Ps-GR²GP G ² K Ψ D) Cor2 Ω Ω F ΩP ω 1 P15205 P10489 Rusch Ed1455 ] devoravimus Ps-GR* G* ΨB*) D30 Ed1530 Clementina Ps-G
interl.| ut non resurgeret
marg.| DEVORABIMUS AUGUSTINUS. Devorantur in corporati.
Numérotation du verset Ps. 34,26 
XXIX
Erubescant
interl.| AUGUSTINUS. sed ut nos absorbeamus eos ut vitulum comminutum Israel absorpsit
marg.| ERUBESCANT. CASSIODORUS. Potius erubescant in clarificatione resurrectionis et revereantur id est timeant penas.
marg.| CASSIODORUS. Erubescat. Qui erubescit actus suos propria existimatione damnat sed potest erubescere qui non habet reverentiam ideo addit reverentia ut conversionem notet. Reverentia est timor Domini cum amore.
et revereantur simul ¦
interl.| omnes absorbit
qui gratulantur
interl.| non solum facientes
malis meis.
Numérotation du verset Ps. 34,XXX 
Induantur
interl.| plene vel tandem
marg.| INDUANTUR. CASSIODORUS. Pudore quasi cilicio penitentie et veste lugubri. Pudor contra audaciam quam habuerunt furentes reverentia contra impudentiam falsitatis ut his illa curent.
confusione et reverentia ¦ qui maligna50
50 maligna Ps-G (R F C) D14 D30 CorS3* Ω ΩP P15205 P10489 ω1 Rusch cum Ps-R (N² T* Q² R² rell. codd.)] magna CorS3 Clementina , restit. errante archetypo Ps-G (L) cum hebr. LXX Ps-R (A H N* S T² Q* R* edd.)
interl.| vel magna id est superba
interl.| autem
Numérotation du verset Ps. 34,27 
XXXI
Exultent et letentur qui volunt iustitiam meam ¦
interl.| CASSIODORUS. imitari et ex ea pacem
interl.| CASSIODORUS. non suam statuere
marg.| EXULTENT. CASSIODORUS. In spe magna fidelium finit sicut alii de passione.
marg.| CASSIODORUS. Exultant et letentur. Illi dicunt euge anime sue que letitia fugit isti non sue anime sed vota ad Deum convertunt et in eius laudibus non in se suam letitiam ponunt que est perpetua.
et dicant semper magnificetur
interl.| CASSIODORUS. ita usque ad finem seculi sicut iam est in conversione quorumdam
Dominus qui volunt pacem
interl.| CASSIODORUS. quam veni mittere in terra ad Deum et pro
servi eius.
interl.| Christi
Numérotation du verset Ps. 34,28 
XXXII
Et lingua
interl.| ita vox consonet cordi ut quod est cordis detur ori
interl.| AUGUSTINUS. interior
mea
interl.| vel meorum fidelium
marg.| ET  LINGUA  MEA. AUGUSTINUS. Hoc fiat et mei predicatores ex studio nuntiabunt te iustum qui promissa implesti et omnia universaliter in quibus laudandus.
marg.| CASSIODORUS. Lingua mea. Lingua eius meditata est iustitiam quando Novum Testamentum populis predicavit.
meditabitur iustitiam tuam ¦ tota die laudem tuam.
interl.| AUGUSTINUS. tota die laudat qui omnia bene agit



Comment citer cette page ?
Martin Morard et alii, ed., Glossa ordinaria cum Biblia latina (Ps. Psalmus 34), in : Sacra Pagina, IRHT-CNRS, 2024. Consultation du 22/05/2024. (Permalink : https://gloss-e.irht.cnrs.fr/php/editions_chapitre.php?id=liber&numLivre=26&chapitre=26_34)

Notes :